Jacek Przędzik Krakowskie Towarzystwo Przemysłowe

NOWE WYMAGANIA BHP

PODCZAS WYKONYWANIA

ROBÓT BUDOWLANYCH

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia

Jacek Prz

ędzik

Krakowskie Towarzystwo Przemys

łowe

Wykonywanie robót budowlanych wi

ąże

ę często z narażeniem pracowników

na oddzia

ływanie większości czynników

zagro

żenia zawodowego, stwarza wiele

żliwości występowania groźnych

wypadków przy pracy i wymaga
zachowywania na co dzie

ń szczególnych

zasad bezpiecze

ństwa i higieny pracy,

regulowanych na ogó

ł stosownymi

aktami prawnymi.

Podstawowe normy prawne

reguluj

ące wykonywanie robót budowlanych:

USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. KODEKS PRACY (tekst pierwotny:
DzU 1974 r., nr 24, poz. 141; tekst jednolity: DzU 1998 r., nr 21, poz. 94),
z pó

źn. zm.

ROZPORZ

ĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ

z dnia 26 wrze

śnia 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy (DzU 2003 r., nr 169, poz. 1650)

USTAWA z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst pierwotny: DzU 1994 r.,
nr 89, poz. 414; tekst jednolity: DzU 2003 r., nr 207, poz. 2016), z pó

źn. zm.

ROZPORZ

ĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 lutego 2003 r.

w sprawie bezpiecze

ństwa i higieny pracy podczas wykonywania

robót budowlanych (DzU 2003 r., nr 47, poz. 401), okre

ślające wymagania

zwi

ązane z:

•

warunkami przygotowania i prowadzenia robót budowlanych,

•

zagospodarowaniem terenu budowy,

•

warunkami socjalnymi i higienicznymi,

•

wymaganiami dotycz

ącymi miejsc pracy usytuowanych w budynkach

oraz w obiektach poddawanych remontowi lub przebudowie

•

instalacjami i urz

ądzeniami elektroenergetycznymi na placu budowy,

•

stosowaniem maszyn i innych urz

ądzeń technicznych,

•

stosowaniem rusztowa

ń i ruchomych podestów roboczych,

a tak

że wykonywaniem robót budowlanych, takich jak:

•

roboty na wysoko

ści,

•

roboty ziemne,

•

roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe,

•

roboty murarskie i tynkarskie,

•

roboty ciesielskie,

•

roboty zbrojarskie i betoniarskie,

•

roboty monta

żowe,

•

roboty spawalnicze,

•

roboty dekarskie i izolacyjne,

•

roboty rozbiórkowe,

•

roboty budowlane wykonywane z u

życiem materiałów wybuchowych.

Wiele spo

śród wykonywanych robót budowlanych stwarza szczególne

zagro

żenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi znajdujących się w zasięgu ich

oddzia

ływania.

Szczegó

łowy zakres rodzajów tych robót, zakres i formę informacji

dotycz

ącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa

i ochrony zdrowia reguluj

ą rozporządzenia wydane z delegacji

ustawy – Prawo budowlane:

ROZPORZ

ĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY

z dnia 27 sierpnia 2002 r. w sprawie szczegó

łowego zakresu i formy planu

bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia oraz szczegółowego zakresu rodzajów

robót budowlanych, stwarzaj

ących zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia

ludzi (DzU 2002 r., nr 151, poz. 1256)

zmienione na

ROZPORZ

ĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY

z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotycz

ącej bezpieczeństwa

i ochrony zdrowia oraz planu bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia

(DzU 2003 r., nr 120, poz. 1126)

Ustawa

− Prawo budowlane określa w rozdziale 3 prawa

i obowi

ązki uczestników procesu budowlanego, którymi są:

inwestor

inspektor nadzoru inwestorskiego

projektant

kierownik budowy lub kierownik robót.

Obowi

ązki projektanta w zakresie bhp:

zapewnienie, w razie potrzeby, udzia

łu w opracowaniu projektu osób

posiadaj

ących uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej

specjalno

ści oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te

osoby opracowa

ń projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych

w przepisach zasad bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy,

z uwzgl

ędnieniem specyfiki projektowanego obiektu budowlanego,

sporz

ądzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze

wzgl

ędu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej

w planie bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnie

ń i sprawdzeń rozwiązań projektowych

w zakresie wynikaj

ącym z przepisów,

sprawowanie nadzoru autorskiego na

żądanie inwestora w zakresie

stwierdzania w toku wykonywania robót budowlanych zgodno

ści realizacji

z projektem oraz uzgadniania mo

żliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych

w stosunku do przewidzianych w projekcie, zg

łoszonych przez kierownika

budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego.

Obowi

ązki inwestora w zakresie bhp:

zorganizowanie procesu budowy, z uwzgl

ędnieniem zawartych w przepisach

zasad bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

zapewnienie opracowania planu bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

zapewnienie wykonania robót budowlanych przez osoby o odpowiednich
kwalifikacjach zawodowych,

zapewnienie obj

ęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy.

Obowi

ązki kierownika budowy w zakresie bhp:

sporz

ądzenie lub zapewnienie sporządzenia, przed rozpoczęciem budowy, planu

bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia z uwzględnieniem specyfiki obiektu budowlanego

i warunków prowadzenia robót budowlanych, w tym planowanego jednoczesnego prowadzenia
robót budowlanych i produkcji przemys

łowej,

przej

ęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy,

kierowanie budow

ą obiektu budowlanego w sposób zgodny z projektem oraz przepisami

bezpiecze

ństwa i higieny pracy,

koordynowanie realizacji zada

ń zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony

zdrowia:

a) przy opracowywaniu technicznych lub organizacyjnych za

łożeń planowanych robót

budowlanych lub ich poszczególnych etapów, które maj

ą być prowadzone

jednocze

śnie lub kolejno,

b) przy planowaniu czasu wymaganego do zako

ńczenia robót budowlanych lub ich

poszczególnych etapów,

koordynowanie dzia

łań zapewniających przestrzeganie podczas wykonywania robót

budowlanych zasad bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia zawartych w przepisach oraz w planie

bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

wprowadzanie niezb

ędnych zmian w informacji oraz w planie bezpieczeństwa i ochrony

zdrowia, wynikaj

ących z postępu wykonywanych robót budowlanych.

Kierownik budowy

ma prawo

wyst

ępowania do inwestora o zmiany

w rozwi

ązaniach projektowych, jeżeli są

one uzasadnione konieczno

ścią

zwi

ększenia bezpieczeństwa realizacji

robót budowlanych lub usprawnienia
procesu budowy.

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

sporz

ądza się,

żeli:

w trakcie budowy wykonywany b

ędzie przynajmniej jeden z rodzajów

robót budowlanych wymienionych w rozporz

ądzeniu,

lub

przewidywane roboty budowlane maj

ą trwać dłużej niż 30 dni

roboczych i jednocze

śnie będzie zatrudnionych przy nich co najmniej 20

pracowników lub pracoch

łonność planowanych robót będzie przekraczać

500 osobodni.

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia,

zwany dalej

"planem bioz"

, zawiera:

stron

ę tytułową

ęść opisową

ęść rysunkową, sporządzoną na kopii projektu zagospodarowania

dzia

łki lub terenu, jeżeli jest wymagany zgodnie z przepisami ustawy

– Prawo budowlane.

Bardzo istotne, ze wzgl

ędu na identyfikację zagrożeń w trakcie całego procesu

wykonywania robót budowlanych, s

ą części opisowa i rysunkowa.

ęść opisowa

zawiera w szczególno

ści:

1) zakres robót dla ca

łego zamierzenia budowlanego oraz kolejność realizacji

poszczególnych obiektów;

2) wykaz istniej

ących obiektów budowlanych podlegających adaptacji

lub rozbiórce;

3) wskazanie elementów zagospodarowania dzia

łki lub terenu, które mogą

stwarza

ć zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi;

4) informacje dotycz

ące przewidywanych zagrożeń występujących podczas

realizacji robót budowlanych, okre

ślające skalę i rodzaje zagrożeń oraz miejsce

i czas ich wyst

ąpienia;

5) informacj

ę o wydzieleniu i oznakowaniu miejsca prowadzenia robót

budowlanych, stosownie do rodzaju zagro

żenia.

Zawiera równie

ż informacje o sposobie prowadzenia instruktażu pracowników

przed przyst

ąpieniem do realizacji robót szczególnie niebezpiecznych, w tym:

a) okre

ślenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia zagrożenia,

b) wskazanie na konieczno

ść stosowania przez pracowników środków ochrony

indywidualnej, zabezpieczaj

ących przed skutkami zagrożeń,

c) zasady bezpo

średniego nadzoru nad pracami szczególnie niebezpiecznymi

przez wyznaczone w tym celu osoby.

Informacjami przekazywanymi w planie bioz s

ą również:

okre

ślenie sposobu przechowywania i przemieszczania materiałów,

wyrobów, substancji oraz preparatów niebezpiecznych na terenie budowy;

wskazanie

środków technicznych i organizacyjnych, zapobiegających

niebezpiecze

ństwom wynikającym z wykonywania robót budowlanych

w strefach szczególnego zagro

żenia zdrowia lub w ich sąsiedztwie, w tym

zapewniaj

ących bezpieczną i sprawną komunikację, umożliwiającą szybką

ewakuacj

ę na wypadek pożaru, awarii i innych zagrożeń;

wskazanie miejsca przechowywania dokumentacji budowy oraz
dokumentów niezb

ędnych do prawidłowej eksploatacji maszyn i innych

urz

ądzeń technicznych.

ęść rysunkowa

, opracowana na kopii projektu zagospodarowania dzia

łki lub

terenu, je

żeli jest wymagany zgodnie z przepisami ustawy – Prawo budowlane,

zawiera dane umo

żliwiające łatwe odczytanie części opisowej, a w szczególności:

1) czyteln

ą legendę;

2) oznaczenie czynników mog

ących stwarzać zagrożenie;

3) rozmieszczenie urz

ądzeń przeciwpożarowych wraz z parametrami poboru

mediów, punktami czerpalnymi, zaworami odcinaj

ącymi, drogami dojazdowymi;

4) rozmieszczenie sprz

ętu ratunkowego (w tym pływającego, jeżeli jest to

uzasadnione rodzajem robót), niezb

ędnego przy prowadzeniu robót

budowlanych;

5) rozmieszczenie i oznaczenie granic obszarów wewn

ętrznych i zewnętrznych

stref ochronnych, wynikaj

ących z odrębnych przepisów, takich jak strefy

magazynowania i sk

ładowania materiałów, wyrobów, substancji oraz

preparatów niebezpiecznych, strefy pracy sprz

ętu zmechanizowanego

i pomocniczego;

6) rozmieszczenie placów produkcji pomocniczej, takich jak w

ęzły produkcji

betonu cementowego i asfaltowego, prefabrykatów;

7) przedstawienie rozwi

ązań układów komunikacyjnych, transportu na potrzeby

budowy oraz ogrodzenia terenu;

8) lokalizacj

ę pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

Plan bezpiecze

ństwa i ochrony zdrowia można

podzieli

ć na 3 części:

Pierwsza cz

ęść: opis wykonywanych prac

Druga cz

ęść: lista osób zaangażowanych w pracę

Trzecia cz

ęść:

ocena ryzyka zawodowego zwi

ązanego z wykonywaną

prac

Trzecia cz

ęść planu jest najważniejsza.

Jej struktura zale

ży od przebiegu i rodzaju wykonywanych prac oraz stanu

ich zaawansowania.

Ocena ryzyka zawodowego

na budowie musi by

ć dostosowana do specyfiki

i charakteru budowy. Powinna uwzgl

ędniać zarówno zmiany techniczne związane

z post

ępem prac na budowie, jak i uwagi osób zaangażowanych w ich realizację.

Przy ocenie ryzyka niezb

ędne jest uwzględnienie:

ryzyka zwi

ązanego z oddziaływaniem otoczenia na budowę,

ryzyka zwi

ązanego z oddziaływaniem budowy na otoczenie,

ryzyka zwi

ązanego z pracami wykonywanymi jednocześnie,

ryzyka zwi

ązanego z ciągiem czynności wykonywanych jedna po drugiej,

ryzyka zwi

ązanego ściśle z wykonywaną pracą.

Poniewa

ż inwestycja ulega ciągłym zmianom wynikającym z postępu

prowadzonych prac, informacja dotycz

ąca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

zwi

ązana ze specyfiką inwestycji powinna być regularnie aktualizowana.

Ocena ryzyka zawodowego

na budowie musi by

ć dostosowana do specyfiki

i charakteru budowy. Powinna uwzgl

ędniać zarówno zmiany techniczne związane

z post

ępem prac na budowie, jak i uwagi osób zaangażowanych w ich realizację.

Przy ocenie ryzyka niezb

ędne jest uwzględnienie:

ryzyka zwi

ązanego z oddziaływaniem otoczenia na budowę,

ryzyka zwi

ązanego z oddziaływaniem budowy na otoczenie,

ryzyka zwi

ązanego z pracami wykonywanymi jednocześnie,

ryzyka zwi

ązanego z ciągiem czynności wykonywanych jedna po drugiej,

ryzyka zwi

ązanego ściśle z wykonywaną pracą.

Poniewa

ż inwestycja ulega ciągłym zmianom wynikającym z postępu

prowadzonych prac, informacja dotycz

ąca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

zwi

ązana ze specyfiką inwestycji powinna być regularnie aktualizowana.

Źródło: Krajowy Punkt Centralny Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy

Do truizmów zalicza si

ę stwierdzenie, iż każde przedsięwzięcie

gospodarcze obarczone jest ryzykiem. Za to problemem

−

i to kluczowym dla przedsi

ębiorcy − jest określenie, gdzie to ryzyko

wyst

ępuje, jak jest wielkie, jaki może mieć wpływ na jego organizację

oraz, ju

ż na kolejnym etapie, co można zrobić, by to ryzyko

wyeliminowa

ć lub ograniczyć.

Podstawowym zyskiem z planu bioz jest dla przedsi

ębiorcy możliwość

zarz

ądzania ryzykiem, czyli bezpieczeństwo.

Organizacja, która nie zna dok

ładnie zagrożeń, na jakie jest narażona,

ani nie planuje w odpowiedni sposób podj

ęcia ryzyka, nie zna swojego

dnia ani godziny.

Document Outline