Humanistyka dla inżynierów – Psychologia 

mgr Katarzyna Nosek 

 
 
 
    K O M U N I K A C J A  
 
 
 
 
 

 
NADAWCA – przesyłanie informacji – ODBIORCA (człowiek) – nadaje znaczenie 
komunikatu, co jest warunkiem istnienia komunikacji 
 

 

 
 
 
Kanały komunikacji: 

•  werbalny – komunikacja za pomocą słów, dźwięków stanowi 35 % 

•  niewerbalny  –  komunikacja  za  pomocą  sygnałów  pozawerbalnych: 

języka ciała, dotykowych, wizualnych, zapachowych stanowi 65 % 

 
IM  WIĘCEJ  KANAŁÓW  UCZESTNICZY  W  ODBIORZE  INF  TYM  JEST  ONA 
SKUTECZNIEJSZA, TYM BOGATSZE PRZETWARZANIE!

 

 

Humanistyka dla inżynierów – Psychologia 

mgr Katarzyna Nosek 

Rodzaje komunikacji: 

•  jednostronna – nadawca przesyła komunikat odbiorcy komunikat 

•  dwustronna  –  wymiana  ról  pomiędzy  nadawcą  i  odbiorcą,  wymiana 

komunikatów 

 
Formy przekazu komunikatu: 

•  mowa, pismo, zachowanie (uśmiech itp.) 

 
Formy odbioru komunikatu: 

•  słuch, wzrok, dotyk (czytanie, widzenie) 

 
Kanały komunikacyjne to zmysły: 

•  kanał wzrokowy 60/70%  

•  kanał słuchowy (akustyczny) 

•  kanał dotykowy  

•  kanał węchowy,  

•  kanały smakowy rzadziej dotyczy stosunków interpersonalnych –

noworodek rozpoznaje matkę po zapachu (odwrotnie proporcjonalne – 
wzrok, słuch etc.) 

 
 
Bariery komunikacji ludzkiej: 
- 

polaryzacja  –  tendencje  widzenia  i  rozpatrywania  świata  w  kategoriach 
przeciwstawnych  +/  -  ;  dobro  /  zło,  informacje  nie  są  przekazywane 
dokładnie 

- 

orientacja 

intensjonalna 

– 

tendencja  

do  rozpatrywania  ludzi  w  sposób  szablonowy-
etykietowania, kategoryzacja 

- 

orientacja 

ekstensjonalna 

– 

tendencja 

do 

rozpatrywania    najpierw  faktycznego  stanu  rzeczy,  a 
następnie kategoryzacji i etykietowania 

- 

mieszanie 

stanu 

faktycznego 

ze 

stanem 

przypuszczalnym 

prawdopodobnym, 

wywnioskowanym – często gdy człowiek posługuje się 
czasem przyszłym 

- 

omijanie  –  wymigiwanie  się  –  wieloznaczność 

terminów,  w  komunikacie  zawarte  te  same  terminy,  jednak  w  kontekście 
różnica znaczeń 

- 

fiksacja czy perseweracja – utrwalenie pewnych sposobów zachowania się, 
korespondują z rzeczywistością np. przestarzałe poglądy polityczne; starsi – 
a kiedyś to było... 

- 

„wszystkowiedztwo”  osoba  posługująca  się  sformułowaniami  zawsze, 
nigdy, wszyscy, nikt; skrajne ujmowanie (skrajna kategoryzacja) 

- 

mówienie nie na temat  

- 

mówienie  wyłącznie  o  sobie  (o  sprawach  zawodowych),  bądź  wyłącznie  
o innych 

- 

plotki  –  gdy  mówimy  w  sposób  niekonieczny,  bezużyteczny,  czasem 
szkodliwy, o prywatnych sprawach innych, związek z aspektem etycznym 

 

Humanistyka dla inżynierów – Psychologia 

mgr Katarzyna Nosek 

 
KOMUNIKACJA NIEWERBALNA  
Przekaz informacji, bez mowy, bez właściwej intonacji, wyrazu: 
1.  w pełni zastępuje mowę (głuchoniemi) gestykulacja; alfabet morsa; sztuka – 

pantomima  

2.  komplementarna, uzupełniająca wobec mowy 

(dotyczy stanów emocjonalnych, dopełnia 
komunikację werbalną) 

3.  wskazuje na postawy, uczucia, emocje – 

czasem stanowi zaprzeczenie werbalnego 
komunikatu 

4.  ilustrator – gestykulacja 
5.  podkreślanie wagi, znaczenia komunikatu 

słownego (wysokość i intensywność brzmienia 
głosu) 

6.  przyczynia się do przebiegu komunikacji 

słownej 

7.  wskazuje na status w grupie (np. osoba 

siedząca na najwyższym miejscu) 

8.  zrozumienie wzorca schematu, wzorca 

zachowań społecznych 

 
EMBLEMY – ruchy ciała zastępujące mowę, tzw. gesty autonomiczne, nie 
trzeba ich wspierać słownie 
ILUSTRATORY – uzupełniają komunikat słowny, podkreślają jego znaczenie 
ADAPTATORY – komunikat jak się zachować w danej sytuacji (np.: policjant 
na skrzyżowaniu) 
GESTY  -    prowokacja do wyciagnięcia pewnych wniosków,  

- 

do wykonania czegoś  

- 

ważne w sytuacjach wieloznacznych, mogą wiele wyjaśnić (lepsze 
zrozumienie);  

- 

pomagają zapamiętać komunikat słowny;  

- 

przekaz stanów emocjonalnych, szczególnie nie intencjonalnych 
„społeczne przecieki”; mogą zdradzić np. zakłopotanie (zakrywanie 
twarzy), gniew (zaciskanie pięści), zawstydzenie (zakrywanie oczu) 

 

 

 

DOBRA KOMUNIKACJA 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

UMIEJĘTNOŚĆ 

SŁUCHANIA 

UMIEJĘTNOŚĆ 

MÓWIENIA 

Humanistyka dla inżynierów – Psychologia 

mgr Katarzyna Nosek 

 

TECHNIKI AKTYWNEGO SŁUCHANIA 

...służą lepszemu zrozumieniu przekazywanych treści i poznaniu 

intencji nadawcy, wytworzeniu dobrej atmosfery podczas rozmowy,  

bez osądzania; to takie słuchanie, w którym nie tylko udaje się, że słucha, ale w 

którym się to faktycznie robi... 

 
PARAFRAZA 
odtworzenie własnymi słowami wypowiedzi rozmówcy w celu upewnienia się, że 
odbiorca dobrze zrozumiał przekaz mówiącego 
 
KOMUNIKAT „JA” 
sposób przekazania innej osobie o przeszkadzających nam 
zachowaniach tej osoby, nie zagrażający jej, nie budzący lęku ani agresji 
 
WYJAŚNIENIE 
zadawanie pytań w celu uszczegółowienia informacji 
 
WSPÓŁODCZUWANIE 
przekazywanie  rozmówcy  poprzez  gesty,  mimikę  czy  słowa,  że  rozumiemy  jego 
uczucia i nastrój i sami doświadczamy sytuacje podobnie 
 
DOWARTOŚCIOWANIE 
Wypowiedzenie/podkreślenie w rozmowie dobrych stron naszego rozmówcy 
 
PODUSMOWANIE 
Zebranie najważniejszych faktów z wypowiedzi 
 
 
 

 

Komunikat TY 

„(ty) znowu nie słuchasz tego co do Ciebie mówię!” 

„Czy (ty) zawsze musisz przeszkadzać kiedy chce coś powiedzieć?” 

 

Używając komunikatu TY: 

•  obwiniamy osobę do której mówimy, nie dając jej prawa do obrony 

(dlatego właśnie  jest traktowany jako atak na osobę do której 
mówimy)! 

•  wytwarzamy mało przyjazną atmosferę między nadawcą i odbiorcą 

komunikatu 

•  zamykamy odbiorcę na wszelkie próby dalszego argumentowana ze 

strony nadawcy 

•  zawieramy uogólnień: zawsze, nigdy itp. 

•  wprowadzamy, a wręcz budzimy złość i frustrację 

•  zaprzepaszczamy szansę rozwiązania zaistniałego konfliktu. 

 
  
 

Humanistyka dla inżynierów – Psychologia 

mgr Katarzyna Nosek 

 
(!) Komunikat JA 

                       

Ja (uczucie) ......, 

kiedy Ty ..... (fakty), 

ponieważ ........ (skutek). 

 

„Kiedy mówisz w tym samym czasie kiedy mówię ja (fakt), nie mogę 

przekazać ważnych informacji grupie (skutek) i boje się, że zapomnę  

o czymś istotnym (uczucie)”. 

 

Używając komunikatu JA: 

•  dajesz odbiorcy szansę na zmianę zachowanie, bez osądzania go, 

•  otwierasz drogę do dalszej komunikacji, 

•  nie oskarżasz drugiej osoby, 

•  budujesz więź zaufania - komunikacja jest bardziej otwarta i szczera, 

•  wskazujesz KONKRETNE zachowanie.