background image

Niemiec 

Grzegorz 

Gospodarka 

Odpadami 

Grupa 9 

8.00 

Data spotkania: 

10.10.2014 

Data oddania 

sprawozdania: 

18.12.2014 

Liczba 

punktów: 

 
 

 

 

Sprawozdanie nr.1 

Dnia 10 października 2014 roku odbyto ćwiczenia 
terenowe w ramach przedmiotu Gospodarki 
Odpadami w Krakowie, w rejonie Woli Duchackiej, 
Borku Fałęckiego i Łagiewnik. Zrealizowano je na 
obszarze osadników sodowych, znajdujące się przy 
dzisiejszym Centrum Handlowym „Zakopianka”, 
gdzie dawniej znajdował się Krakowski Zakład 

Sodowy „Solvay”. 

Obszar osadników stanowi bardzo ważny i 
charakterystyczny element IX Dzielnicy Krakowa. 
Otoczone są od wschodu ulicą Herberta, od południa 
ulicą Jugowicką, od zachodu ulicą Zakopiańską, a od 
północy ulica do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia 
oraz ulica świętej Faustyny. Wzdłuż ich zachodniej 
granicy biegnie linia kolejowa Kraków – Zakopane. 
Osadniki przecięte są na linii północ-południe rzeką 
Wilgą. Przez ich teren przechodzi także ścieżka 
łącząca pobliskie osiedla (Wola Duchacka, 
Kurdwanów Nowy) z Centrum Handlowym 
„Zakopianka”. Teren osadników jest nazywany także 

„Białe Morze”. 

Historia Krakowskich Zakładów Solvay rozpoczyna 
się w latach 80. XVIII wieku, kiedy odkryto iły 
łupkowe i gips na terenie Łagiewnik. Przyczyniło się 
to do rozwoju przemysłowego na tym terenie. Na 
początku XX w. powstała firma B&W Liban - Fabryka 
Produktów Chemicznych. W 1906 r. uruchomiono 
produkcję oraz wyprodukowano tu pierwszą tonę 
sody kalcynowanej i kaustycznej. Wkrótce fabryka 
weszła w skład koncernu Solvay'a. W okresie od 
1918 do 1939 r. nastąpiła szybka rozbudowa 
zakładu oraz wzrost produkcji sody. Efektem 
zwiększonej produkcji była konieczność znalezienia 
miejsca umożliwiającego składowanie odpadów 
posodowych. Wybrano tereny znajdujące się nad 
rzeką Wilgą w bezpośrednim sąsiedztwie fabryki. 
Budowę osadników odpadów poprodukcyjnych, 
mających na celu zabezpieczenie utrzymania 
ciągłości produkcji rozpoczęto w 1930 r. Osadniki 
tzw. "Białe Morza" były wykorzystywane jako 
składowisko odpadów poprodukcyjnych 
powstających w produkcji sody metodą Solvay'a. 
Głównym odpadem w procesie produkcji sody były 
płynne szlamy podestylacyjne. Tok budowy 
osadników obejmował usypanie żwirowo-żużlowych 
obwałowań, do których wlewano odpady w postaci 
15-20% zawiesiny. Po opadnięciu cząstek stałych na 

 

background image

dno, zbiornik odwadniano przy użyciu systemu 
rurociągów. Po wyschnięciu osadu nasypywano 
kolejną warstwę obwałowania i powtarzano proces. 
W ten sposób osadniki osiągały wysokości do 20 m 
n.p.t. Pierwsze osadniki powstały na początku lat 
30. Do drugiej połowy lat 70. powstało 15 

osadników, w tym 6 dwupoziomowych. 

Krakowskie Zakłady Sodowe intensywnie rozwijają 
się do 1977 r. W tym samym roku zapada decyzja o 
likwidacji zakładu wyznaczając jako datę likwidacji 
koniec 1990 r. W wyniku przeprowadzonych w tym 
czasie analiz, uznano, że rewitalizacja osadników 
posodowych musi być przeprowadzona w 
późniejszym czasie z uwagi na przyjętą technologię 
rekultywacji. Rekultywację techniczną "Białych 
Mórz" rozpoczęto w 1989 r., a ukończono w 1995 r. 
W tym czasie rozplantowano i zabezpieczono skarpy 

osadników wraz z nawiezieniem 

ziemi i obsianiem trawą. Przyjmując średnią 
warstwę nawiezionego gruntu ok. 30 cm do 
rekultywacji osadników użyto ok. 240 000 m 
sześciennych ziemi. W wyniku tych prac uzyskano 
ok. 80 ha terenów możliwych do zagospodarowania 
m.in. na cele rekreacyjne. Po 17 latach od 
zamknięcia fabryki oraz w wyniku 10–letniej 
rekultywacji terenu powstały 32 ha terenów 
zielonych, częściowo zalesionych. Osadniki 
przypominają teraz strome pagórki. Teren jest 
bardzo popularnym miejscem spacerów, stanowi 
specyficzną oazę zieleni wśród otaczających go 
osiedli. Znajdują się tu dwie charakterystyczne 
konstrukcje. Pierwszym jest most stalowy nad 
Wilga, który prowadzi do Centrum Handlowego 
"Zakopianka", ma wysokość 14 m i 4 przęsła. Druga 
to przyczółek rozebranego (w czasie likwidacji KZS 
"Solvay") mostu, znajduje się przy tylnej drodze 

wjazdowej na teren CH "Zakopianka". 

W ramach ćwiczeń terenowych z Gospodarki 
Odpadami na parceli 20/21 pobrano próbki odpadu 
z gruntu po rekultywacji. Pierwszą próbkę 
pobraliśmy na głębokości ok. 25cm. Do pobrania 
posłużyła saperka oraz wiertło ogrodowe. Przed 
ulokowaniem osadu w workach foliowych opisaliśmy 
kartki znamienne, a miedzy innymi datę, głębokość 
oraz konsystencję. Następnie próbkę dwukrotnie 
zawinęliśmy folią, odseparowaliśmy od czynników 
pogodowych wsadzając próbki do plecaków. Z kolei 
powtarzaliśmy tą czynność do głębokości ok. 110 
cm, co ok. 20 cm. Po uprzątnięciu miejsca odwiertu 
wróciliśmy pod Sanktuarium, skąd wróciliśmy na 
uczelnie.