plik

Niebiańskie konie pocą się krwią…

Tekst: Jacek Kobus
Zdjęcia, ilustracje, research: Dalia Urbonaite

Według  rosyjskich  badaczy  i  hodowców,  konie  achałtekińskie,  zwane  także  końmi
turkmeńskimi lub argamakami, są najstarszą udomowioną rasą na świecie. Są one tak, jak
araby,  gorącokrwistą  rasą  prymitywną.  Jednocześnie,  achałtekińce  pod  względem
eksterioru  nie  mają  z  arabami  nic  wspólnego,  dużo  bardziej  przypominając  sylwetką
konie  pełnej  krwi  angielskiej,  choć  hodowcy  fullblood’ów  nie  byliby  zadowoleni  z
wąskiej  klatki  piersiowej,  wysoko  podniesionej  głowy  i  –  z  pozoru  –  zbyt  długiej  w
stosunku  do  wysokości  konia  kłody.  Nawet  najmniej  zorientowani  w  temacie  autorzy
popularnych  encyklopedii  i  atlasów  podkreślają  wyjątkową,  metalicznie  błyszczącą
sierść, często złotej lub izabelowatej maści, dumną postawę i wielką wytrzymałość tych
koni. Starożytni Chińczycy, którzy jako pierwsi pozostawili pisane świadectwo o koniach
z  Azji  Środkowej,  nazwali  je  „końmi  niebiańskimi“,  które  „pocą  się  krwią“,
„przemierzając sto mil bez wysiłku“.

I.

Największy skarb Fergany

Tak  poetycka  przesada  u  trzeźwego  i  sceptycznego  zazwyczaj  chińskiego  szpiega,
podróżnika  i  dyplomaty,  Zhang  Qian’a,  który  w  roku  125  p.n.e.  przedłożył  swój
drobiazgowy  raport cesarzowi  Wudi  z  dynastii  Han,  sama  w  sobie  jest  wiele mówiąca:
achałtekińce  nie  są  końmi, obok  których  można  przejść  obojętnie  nawet,  jeśli  jest się z
natury  niewrażliwym  na  piękno  i  nie  skłonnym  do  okazywania  uczuć!  Począwszy  od
roku  121  p.n.e.  przez  kolejnych  dziesięć  stuleci  cesarzowie  dwóch  wielkich  chińskich
dynastii: Han i Tang systematycznie i nie oglądając się na koszty podejmowali wysiłki w
celu  zapewnienia  stałego  dopływu  tych  koni  dla  elitarnych  oddziałów  cesarskiej
kawalerii.  Wyższe,  szybsze  i  bardziej  pobudliwe  niż  kuce  koczowników  ze  stepów
Mongolii dawały dobrym jeźdźcom taktyczną przewagę nad każdym przeciwnikiem. Ich
niezmordowana  rączość,  pozwalająca  przebywać  w  krótkim  czasie  ogromne  obszary,
była  już  przewagą  o  znaczeniu  strategicznym:  dzięki  swoim  „niebiańskim“
wierzchowcom,  chińskie  ekspedycje  potrafiły  pokonywać  nawet  kilka  tysięcy
kilometrów,  zaskakując  pozornie  lotnego,  stepowego  przeciwnika  na  jego  zimowych
leżach  lub  u  wodopoju,  w  miejscu,  w  którym  nigdy  nie  spodziewałby  się  zasadzki.
Kilkakrotnie chińskie ekspedycje w sile nawet kilkudziesięciu tysięcy żołnierzy docierały
aż do wybrzeża Morza Kaspijskiego i granic Perrsji, podbijając królestwo Sogdiany nad
Amu-darią  i  tworząc  chiński  protektorat  w  Azji  Środkowej.  Wkrótce  po  zdobyciu
„niebiańskich“  koni,  Chińczycy  zadali  Hunom  decydującą  klęskę,  po  której  część  tego
wojowniczego ludu ostatecznie popadła w chińską niewolę, część zaś, od roku 58 p.n.e.
począwszy, rozpoczęła wielka ucieczkę  na  zachód, ostatecznie zakończoną w granicach
Imperium Rzymskiego.

Zdaniem  wielu chińskich  historyków, utrata  bezpośredniego kontaktu  z  Azją Środkową
za panowania dynastii Song w XII wieku, a tym samym brak możliwości sprowadzania
stamtąd  remontów  dla  cesarskiej  kawalerii,  ułatwił  Mongołom  podbój  Chin.  Kiedy

Mongołowie założyli w Chinach własną dynastię Yuan, import szlachetnych koni z Azji
Środkowej  i  Persji,  przybrał  rozmiary  masowe:  używano  ich  jednak  do  uszlachetnienia
stepowych kuców na rodzimych koczowiskach Mongolii, nie zaś do hodowli w Chinach.
O  pasji  mongolskich  władców  wiedziano  nawet  na  dworze  papieskim:  w  1342  roku
włoski  franciszkanin  Giovanni  de  Marignolli  podarował  w  imieniu  Papieża
mongolskiemu  cesarzowi  Chin  Shun  Di  siwego  „niebiańskiego  konia“,  którego  mógł
kupić po drodze, przemierzając „jedwabny szlak“.

W  późniejszych  wiekach  konie  achałtekińskie,  kupowane  w  niewielkiej  liczbie  i  za
ogromne  pieniądze  przez  chińskich  lub  ujgurskich  kupców  na  targach  Fergany  –
górskiego sułtanatu, położonego  w  kotlinie Pamiru, u źródeł  Syr-darii, który graniczy z
obecnym  chińskim  Xinjiangiem,  stały  się  znane  w  Chinach  pod  nazwą  „koni
fergańskich“.  Pod  tym  imieniem  weszły  do  chińskiego  folkloru:  w  okresie  walki  z
mongolską  okupacją,  Luo  Guanzhong  (ok.  1330  –  ok.  1400)  napisał  „dla  pokrzepienia
serc“ pierwszą chińską powieść, opowiadającą o stuleciu krwawych walk tuż po upadku
wielkiej  dynastii  Han,  stuleciu  obfitującym  w  heroiczne  czyny  i  wielkich,  wojennych
bohaterów. Herosi  z „Opowieści o Trzech  Królestwach“ nieodmiennie za punkt honoru
stawiają  sobie  dosiadać  najwspanialszego  „fergańskiego  ogiera“.  Powieść  ta  po  dziś
dzień  jest  równie  popularna  wśród  chińskiego ludu jak sienkiewiczowska „Trylogia“ w
Polsce.

II.

Achałtekiniec, jaki jest, każdy widzi…

Świadectwo  Chińczyków  skłania  nas  jednak  zarazem  do  pewnego  sceptycyzmu  w
podejściu  do  ustaleń  radzieckich  i  rosyjskich  hippologów  zajmujących  się  badaniem
wzajemnych relacji achałtekińców z innymi rasami. Wiarygodności tego świadectwa nie
sposób  podważyć  –  pragmatyka  służbowa  biurokracji  chińskiej  stała  w  II  w.  p.n.e.  co
najmniej na takim samym poziomie jak aktualna pragmatyka służbowa Polskiego Zwiąku
Hodowców  Koni,  Narodowego  Funduszu  Zdrowia,  Instytutu  Pamięci  Narodowej  czy
jakiejkolwiek innej instytucji państwowej lub prywatnej na wschód i na zachód od Łaby
–  ze  wszystkimi  zaletami,  ale  także  ze  wszystkimi  wadami  tej  pragmatyki.  W  każdym
razie nie można zaprzeczyć, iż raport Zhang Qian’a został zweryfikowany w sposób nie
budzący wątpliwości. Ponieważ wiemy, że konie achałtekińskie żyją w naszych czasach,
ba – możemy je nawet czasem zobaczyć i dosiąść – a są to dokładnie takie same konie,
jakie opisał w końcu II w. p.n.e. Zhang Qian, to jego raport z roku 125 p.n.e. wyznacza
jedyną  nie  budzącą  wątpliwości  datę  początkową  historii  tej  rasy.  Ciągłość  hodowli
czystej krwi achałtekińców na przestrzeni ostatnich 2200 lat nie wymaga dowodu, choć
budzi  nasze  zdumienie,  jeśli  wziąć  pod  uwagę  burzliwe  dzieje  Azji  Środkowej  w  tym
okresie. Nic nam to jednak nie mówi o dalszej przeszłości tej rasy. Niewątpliwie, skoro
Zhang  Qian  spotkał  nad  Amu-darią  dokładnie  takie  same  konie,  jakie  występują  tam
obecnie,  to  typ  konia  rasy  achałtekińskiej  musiał  się  ukształtować  odpowiednio
wcześniej. Na ile wcześniej – nie wiemy i, prawdę powiedziawszy, trudno przypuszczać,
abyśmy  kiedykolwiek  zdobyli  dowody  pozwalające  cokolwiek  w  tej  materii
autorytatywnie  stwierdzić.  Tymczasem  Rosjanie,  opierając  się  wyłącznie  na
przypuszczeniach, ikonografii, tak wątpliwych źródłach pośrednich jak BRAK informacji
na pewien temat, przesuwają datę początkową historii rasy achałtekińskiej o kolejne 1000

lat,  datując  ją  na  połowę  II  tysiąclecia  p.n.e.  Pozwala  to  im  głosić,  iż  achałtekińce  są
najstarszą udomowioną rasą gorącokrwistą na świecie.

Ich zdaniem, pierwotny koń prymitywny typu pustynnego, który – jak się hipotetycznie
zkłada  –  istniał  w  stanie  dzikim  w  Azji  Środkowej  i  charakteryzował  się  długą  kłodą,
wysokim  wzrostem  i  suchą  budową  ciała,  mógł  zostać  zmieszany  w  trakcie  wędrówki
ludów  indoeuropejskich  na  południe  z  udomowionym  wcześniej  koniem  stepowym
bardziej  północnego  typu    (Medowie,  Persowie  i  Arjowie  przetoczyli  się  przez  Azję
Środkową  –  w  różnych  kierunkach  –  pomiędzy  ok.  1650  a  1100  r.  p.n.e.,  wędrując  ze
swojej  hipotetycznej  siedziby  nad  Wołgą  i  Uralem  na  podbój  miejskich  cywilizacji
Mezopotamii  i  doliny  Indusu).  Jednak  warunki  miejscowe  preferowały  raczej  cechy
konia  pustynnego,  które  ostatecznie  wzięły  górę  w  hodowli,  dając  w  efekcie  rasę  koni
achałtekińskich.  Turkmeni  (którzy  są  ludem  tureckim  –  musieli  zatem  kiedyś  przejąć
hodowlę koni tej rasy od ludów indoeurpejskich – najwcześniej ok. IV w. n.e., najpóźniej
pomiędzy  VIII  a  X  w.  n.e.)  w  jednej  ze  swoich  legen,  spisanych  przez  arabskiego
geografa  Ibn-Hordabega  podają,  iż  najlepsze  konie  pochodzą  od  dzikiego  ogiera
„wyższego od innych, który dawał źrebięta dobre i mocne, o pięknej postawie“, które po
ujeżdżeniu  „zdawały  się  latać  pomiędzy  niebem  a  ziemią,  posłuszne  w  ręku,  lekkie
chodem“. Nie ma podstawy aby wątpić w prawdziwość tej legendy, jednak nie ma także
żadnych  rzeczowych  dowodów  na  jej  poparcie  –  poza  samym  koniem  achałtekińskim
który, jaki jest, każdy widzi!

Nie  ulega  najmniejszej  wątpliwości  iż  mylne  jest  przypuszczenie  o  jakimkolwiek
wpływie koni pełnej krwi angielskiej na rasę achałtekińską. Po pierwsze, zaprzecza temu
raport  Zhang  Qian’a  (w  II  w.  p.n.e.  koni  pełnej  krwi  angielskiej  na  pewno  jeszcze  nie
było!),  a  po  drugie,  absolutnie  niewiarygodnym  jest  przypuszczenie  iż  walczący  o
przeżycie  w  trudnych  pustynnych  warunkach  szejkowie  turkmeńskich  plemion
sprowadzali sobie ogiery pełnej krwi dla urządzania wyścigów po pustyni! Tym bardziej,
iż musieli by to zrobić najpóźniej w I połowie XIX wieku, jako że od około roku 1850
ich  terytoria  były  już  politycznie  kontrolowane  prze  Rosjan,  którzy  takiego  zjawiska
zgoła  nie zauważyli.  Znowu:  cokolwiek by nie  pisać o  rosyjskiej biurokracji,  na pewno
nie była znacznie mniej skrupulatna od chińskiej sprzed 2200 lat!

Nie  ulega  także  wątpliwości,  iż  eksterierowo  konie  achałtekińskie  nie  mają  nic
wspólnego z arabami. O ile wyklucza to wpływ arabów (przynajmniej: znaczny wpływ)
na  kształtowanie  się  typu  konia  achałtekińskiego,  to  powinno  także  wykluczać  wpływ
odwrotny,  koni  achałtekińskich  na  araby.  Tymczasem  autorzy  rosyjscy  eksplorują
wyłącznie  pierwszą  część  tej  koniunkcji  logicznej  –  głównie  po  to,  aby  pozbawić
znaczenia  przekaz  historyczny  wedle  którego  Timur  Chromy  (zwany  Tamerlanem),
ostatni  z  wielkich  mongolskich  władców  Azji  Środkowej  w  XV  wieku,  odbudował
zniszczoną  przez  wojnę  populację  koni  turkmeński  używając  w  tym  celu  arabskich
ogierów.  Faktem  jest,  iż  przekaz  ten  nie  wymaga  falsyfikacji  innej  niż  okazanie
dowolnego, typowego przedstawiciela rasy achałtekińskiej: gdyby arabskie ogiery miały
kiedykolwiek  wpływ  na  eksterior  tej  rasy,  wyglądałaby  ona  zapewne  inaczej.
Oczywistość  pierwszego członu rozumowania  według rosyjskich  autorów  nie przekłada
się na oczywistość jej drugiego członu. Dla przykładu Aleksander Stiepanowicz Klimuk,

hodowca stawropolskiej stadniny, w artykule zamieszczonym pod adresem:

http://turkolog.narod.ru/info/trkm-10.htm

, powołuje się na Herodota, według którego

Arabowie  służący  w  armii  Kserksesa  dosiadali  wyłącznie  wielbłądów,  na  władców
Asyrii, których stelle nie zawierają żadnych wiadomości o zdobytych w podbitej Arabii
koniach,  na  rzymskiego  historyka  Strabona  który,  opisując  konie  poszczególnych
prowincji  Imperium  ani  zająknął  się  o  arabach,  wreszcie  na  samego  Mohameta,  który
podczas walki o  Mekkę z  pogańskimi  Kurajszytami  miał mieć  w  swoim oddziale  tylko
dwa konie. Według arabskich uczonych – hippologów El–Dameri’ego i Abu–Bekr–ibn–
Bedrama, w hodowli koni arabskich używano wielu koni o czysto turkmeńskich cechach,
w  tym  bułanej  kobyły  Sabhah  i  złotego  ogiera  El-Ward:  obojga  maści  nie  spotykanej
wśród  arabów,  częstej  za  to  w  populacji  koni  achałtekińskich.  Zdaniem  rosyjskich
znawców historii konia arabskiego, K. Razwana, E. Szilego i innych, sprowadzone z Azji
Środkowej  przez  mongolskich  zdobywców  w  XIII  wieku  konie  turkmeńskie  użyte
zostały  do  wyhodowania  w  Azji  Mniejszej  swoistego  typu  koni  arabskich,  cechujących
się  wyższym  wzrostem,  dłuższymi  liniami  eksterioru  i  lepszą  reakcją  na  bodźce.  Wiele
koni arabskich tego typu trafiło następnie do Europy a, zdaniem A. Klimuka, mogły być
wśród  nich  także  konie  turkmeńskie  czystej  krwi.  Konie  takie  jeszcze  na  początku  XX
wieku spotykał w Syrii rosyjski podróżnik O. A. Bałakszin.

O  ile  nie  można  lekko  zbywać  wszystkich  podawanych  przez  Rosjan  świadectw
pośrednich,  o  tyle  z  całą  pewnością  nie  może  być  dowodem  braku  hodowli  koni  na
Półwyspie Arabskjm fakt podarowania w IV w. n.e. jemeńskim szejkom stada 200 koni
kapadockich  przez  Konstantyna  Wielkiego.  Konstantyn  wykorzystał  przyjęcie
chrześcijaństwa  do  upaństwowienia  stad  koni  poświęconych  bogu  wojny,  które
poprzednio  przez  wiele  stulecie  wypasały  się  na  wolności  w  stepowej  części  Azji
Mniejszej (w  prowincji  Kapadocja, dzisiaj  czarnomorskie  wybrzeże Turcji).  Część koni
wcielono  do  imperialnej  armii,  wiele  z  nich  użyto  jako  drogocennych  podarunków  dla
barbarzyńskich  władców,  m.in.  dla  króla  Armenii,  cesarza  Etiopii  i  gockich  królów
Panonii  (dzisiejsze  Węgry).  Również  dowody  z  ikonografii  nie  mogą  być  niewątpliwe:
bardzo  starannie  przygotowywane  ilustracje  do  dzieła  Mariana  Czapskiego,  dają  nam
jakieś  pewne  wiadomości  jedynie  o  tak  charakterystycznych  typach  jak  kudłaty  koń
islandzki  –  jednak  różnice  pomiędzy  fullbloodem,  arabem  a  koniem  kabardyńskim  na
XIX-wiecznych  rycinach  są  trudne  do  wyśledzenia.  Jeszcze  trudniej  cokolwiek
stwierdzać w tej materii na podstawie wizerunków egipskich czy perskich.

Zagadnienie  wpływu  koni  achałtekińskich  na  inne  rasy  ponownie  odsyła  nas  do
świadectw  chińskich.  Zarówno  chińskie  władze,  jak  i  kupcy  sprowadzali  konie
achałtekińskie do państwa Hanów i Tangów przez dziesięć stuleci, a mimo to nie udało
im  się  ich  hodowli  utrzymać.  Po  części  wynikało  to  zapewne  z  przyczyn  naturalnych:
gęsto  zaludniona  Nizina  Chińska  niezbyt  nadaje  się  do  hodowli  koni  z  uwagi  na  brak
pastwisk, pastwisk nie brak wprawdzie na obszarach peryferyjnych Chin, ale te pierwsze
padały  ofiarą  najazdu  koczowników,  do  walki  z  którymi  hodować  zamierzano
„niebiańskie“  wierzchowce.  Swój  udział  w  niepowodzeniu  tego  programu,  jak
wszystkich programów  biurokratycznych,  miała zapewne urzędnicza  krótkowzroczność,
nieodpowiedzialność  i  tchórzostwo,  których  największym  w  dziejach  pomnikiem  jest
zbudowany w XVI wieku Wielki Mur dynastii Ming. Jednak również Mongołom, którzy

także  przez  wiele  stuleci  uszlachetniali  swe  kuce  rasowymi  wierzchowcami  z  Azji
Środkowej,  nie  udało  się  osiągnąć  znaczących  rezultatów.  Najbardziej  oczywistym
rozwiązaniem  tej  zagadki  jest  relatywnie  niewielka  liczebność  populacji  koni
achałtekińskich  nie  tylko  obecnie  (szacowana  jest  na  ok.  2000  głów),  ale  również  i  w
przeszłości.  Jak  pisze  A.  Klimuk:  „wyhodowanie  konia  w  warunkach  Turkmenii,
szczególnie w strefie pustynnej, kosztuje niezwykle drogo. »Zanim ze źrebięcia wyrośnie
koń  –  hodowca  zamieni  się  w wychudłego  psa« -  głosi turkmeńskie przysłowie. Ubogą
pustynną  paszą  nie  wyżywią  się  nie  tylko  achałtekińce,  ale  i  przywykłe  do  trudnych
warunków  kazachskie  koniki.“  Cenne  pastwiska  pogórza  nie  wystarczały  dla  wielkich
stad  koni. „Dlatego  też  nie było możliwości zajmować  się nawet  mniej  wymagającymi,
ale za to gorszymi i mniej rączymi końmi. Tym bardziej, iż według kryteriów urody, siły,
rączości i wytrzymałości, z końmi turkmeńskimi nie mogła się równać żadna inna rasa.“
Warunki fizyczno – geograficzne Azji Środkowej nie zmieniły się wiele przez ostatnie 2
–  3  tysiące  lat.  Także  w  czasach  Zhang  Qian’a,  populacja  tych  koni  nie  mogła  być
większa niż kilka tysięcy głów. W tych warunkach nawet najbardziej wojowniczy generał
chiński i najbardziej przedsiębiorczy kupiec – ba! Nawet i sam Czyngis – chan, gdy jego
wojska  dotarły  nad  Morze  Kaspijskie,  nie  mógł  liczyć  na  wydarcie  przemocą  lub
pieniędzmi  więcej  niż  kilkudziesięciu  –  kilkuset  koni  jednocześnie.  Reszta,  zgodnie  z
niepodważalną  opinią  A.  Klimuka,  uchodziła  w  głąb  pustyni,  gdzie  koczowało  plemię
Teke: właściciele najczystszych z czystych linii koni achałtekińskich. Znamy wprawdzie
przypadki, kiedy jeden ogier przez swoje liczne potomstwo wywierał ogromny wpływ na
losy  całej  rasy,  jednak  było  to  możliwe  wyłącznie  w  warunkach  wysoce  kulturalnej
hodowli. W ramach hodowli tabunowej, półdzikich stad, jaka była stosowana zarówno w
starożytnych  Chinach,  jak  i  wśród  barbarzyńskich  mieszkańców  Wielkiego  Stepu,  a
nawet w Europie aż do czasów całkiem niedawnych, tak niewielkie zastrzyki czystej krwi
nie mogły mieć decydującego wpływu na losy żadnej z hodowanych ras.

Nie oznacza to, iż konie achałtekińskie nie miały wpływu na dzieje innych ras końskich,
a także na dzieje ludzi. Należy jedynie z ostrożności zakładać, iż ich wpływ największy
był  w  najbliższym  sąsiedztwie  i  że  najbardziej  na  ich  hodowli  korzystali  ich  pierwotni
właściciele:  koczownicy  z  południowej,  pustynnej  części  Azji  Środkowej  (herodotowi
Massageci, lud Yuezhi według Zhang Qiana, Śakowie, czyli barbarzyńcy dla Hindusów,
wreszcie: Turkmeni). Następnie,  większych ilości i lepiej dobranych wierzchowców tej
rasy mogli używać do jazdy i do hodowli bezpośredni sąsiedzi: przez wiele wieków byli
to  przede  wszystkim  Medowie  i  Persowie.  Pomimo  wielkich  wysiłków  sztuka  ta  nie
udała  się  Chińczykom  i  Mongołom.  Do  dalej  położonych  rejonów  docierać  mogły  co
najwyżej  pojedyncze  konie  tej  rasy  tym  bardziej,  iż  jako  „towar  strategiczny“,  niemal
wszędzie i zawsze obłożone były zakazem eksportu (w Polsce taki zakaz w odniesieniu
do rodzimej rasy koni polskich wprowadził jeszcze Stefan Batory).

Warunki  hodowli,  a  zatem  i  potencjalny  wpływ  pojedynczych  reproduktorów  na  losy
całych ras, zmieniły się dopiero w XVIII – wiecznej Europie. Znaczącego wpływu koni
turkmeńskich  na  ukształtowanie  się  rasy  pełnej  krwi  angielskiej,  a  także  koni
wschodniopruskich  i,  być  może,  także  innych  ras  półkrwi,  nie  tylko  nie  można
wykluczyć, ale też wydaje się on dość prawdopodobny. Począwszy od XV wieku Persja,
której  szyiccy  władcy  pozostawali  w  permanentnym  konflikcie  z  sunnickim  sułtanem

Turcji, szukała intensywnie kontaktów  z chrześcijańskimi krajami Europy. Doradcami i
dyplomatami  w  służbie  szacha  Abbasa  Wielkiego  (1586  –  1628)  byli  dwaj  Anglicy,
bracia Sherley: Robert i Antoni. Pierwszy z nich posłował w imieniu szacha do różnych
dworów  europejskich  (m.in.  do  króla  Zygmunta  III),  drugi  zaś,  dokonał  reorganizacji
armii perskiej. Intensywne kontakty pomiędzy Rzeczpospolitą Obojga Narodów a Persją
trwały  od  roku  1602,  kiedy  to  na  dwór  perski  posłował  warszawski  kupiec  i  sekretarz
królewski,  Ormianin,  Sefer  Muratowicz,  aż  do  rozbiorów.  Już  Sefer  Muratowicz
przywiózł ze swojej misji, obok licznych kobierców, szabli, jedwabiów, naczyń – także
konie  jako  podarunki  od  szacha  dla  króla  i  jako  własne  zakupy.  Takie  misje  przez
następne  150  lat  odbywały  się  co  2  –  3  lata,  zaś  w  Persji  powstały  polskie  klasztory  i
kościoły,  które  prosperowały  aż  do  roku  1728,  kiedy  to  obalono  tolerancyjną  dynastię
Sefidów. Według Mariana Czapskiego poseł Władysława IV do Persji, Teofil Szemberg
(w  zależności  od  źródła  zwany  także  Szemberkiem,  Sztemberkiem  lub  –  sic!  –
Stahrembergiem:  sławny  pułkownik,  artylerzysta  i  inżynier,  wybitny  „specjalista  od
spraw  wschodnich“,  znany  z  bitew  pod  Cecorą,  Chocimiem  i  Kamieńcem  Podolskim),
zginął  w  drodze  powrotnej  z  Persji  wraz  z  całym  orszakiem,  prowadząc  szczególnie
dobrany  i  liczny  tabun  koni  achałtekińskich  przez  Kaukaz,  zabity  i  ograbiony  w
Dagestanie.  Nie  mniej  intensywne  były  kontakty  Persji  z  innymi  mocarstwami
europejskimi:  z  papiestwem,  Francją,  Hiszpanią,  Anglią,  a  także  z  Moskwą.  O  ile  w
Polsce  importy  achałtekińców,  ze  względu  na  charakter  staropolskiej  hodowli,  mogły
mieć  tylko  niewielki  wpływ  na  miejscowe  pogłowie  (choć  wpływ  ten  mógł  być  potem
wzmocniony w Prusach, w hodowli trakeńskiej wykorzystującej konie polskie, zarówno
bezpośrednim importem z Turkmenii, jak i pośrednim wpływem koni pełnej krwi), o tyle
w  Anglii,  jeśli  sprowadzono  tam  choćby  jednego  achałtekińskiego  ogiera  (co  jest  jak
najbardziej możliwe), jego zasługi dla uksztłatownia rasy pełnej krwi mogły być nie do
przecenienia.  Opierając  się  na  zachowanych  portretach  o  achałtekińskie  pochodzenie
„posądza“  się  Darley  Arabiana  i  Beerley  Turcka,  dwóch  spośród  trzech  „ojców“  rasy
pełnej  krwi.  Natomiast  biorąc  pod  uwagę  dane  na  temat  maści  (bułanej  i  palomino  –
rzadkiej  wśród  arabów)  za  konie  turkmeńskie  uważane  są  także  Dan  Arabian  i  Darsiz
Yellow  Turck.  Ogier  Turkmen  Atti  miał  być  używany  w  hodowli  koni  trakeńskich.
Zdaniem A. Klimuka, także metody hodowlane używane w Anglii w hodowli koni pełnej
krwi,  zadziwiająco  przypominają  metody  Turkmenów  i  mogą  dowodzić  wpływu
turkmeńskich koniuchów, sprowadzonych razem z końmi.  Sprawa ta wymaga dalszych
badań, a biorąc pod uwagę obfitość pisanych źródeł w Anglii, może być w stosunkowo
krótkim czasie ostatecznie rozstrzygnięta.

III.

Ponowne odkrycie

W chwili obecnej koń achałtekiński pozostaje dla większości hodowców i miłośników
koni na świecie zwierzęciem całkowicie nieznanym, lub znanym tylko z legend i mitów.
Podawaną przez Rosjan statystykę zarejestrowanych w księdze głównej narodzin koni tej
rasy w latach 1996 – 99 można streścić w tabeli:
Rok Turkmenia

Rosja

Kazachstan Inne kraje

WNP

Inne kraje
świata

Razem

źr

ebi

ąt

j kr

źr

ebi

ąt

j kr

źr

ebi

ąt

źr

ebi

ąt

j kr

źr

ebi

ąt

j kr

źr

ebi

ąt

j kr

1996

141

295

158

1997

152

108

360

200

1998

206

125

147

113

464

308

1999

223

133

177

144

503

348

Brak  jest  nowszych  danych,  jeśli  jednak  zapoczątkowany  w  połowie  lat  90-tych  trend
utrzymuje  się,  to  pogłowie  tej  rasy  nie  jest  obecnie  zagrożone  wyginięciem.  Zwraca
uwagę zapoczątkowanie hodowli koni achałtekińskich w krajach Europy Zachodniej (w
roku 1998: 58 źrebiąt, w tym 39 czystej krwi, w 1999: 24, w tym 17 czystej krwi) oraz w
Stanach Zjednoczonych (odpowiednio, w roku 1998: 24 źrebięta, w tym 10 czystej krwi,
w  1999:  21,  w  tym  14  czystej  krwi).  Tym  niemniej,  potentatami  w  hodowli  pozostają:
Turkmenia  i  Rosja.  Hodowle  ta  nie  są  jednak  równo  cenne:  prawie  połowa  źrebiąt
rejestrowanych  w  Turkmenii  ma  w  żyłach  domieszkę  obcej  krwi,  przede  wszystkim  –
pełnej  krwi  angielskiej.  Najwięcej  achałtekińców  czystej  krwi  rodzi  się  tam  w  stajni
prezydenckiej  (w  1999:  7  źrebiąt,  w  tym  6  czystej  krwi),  choć  największą  hodowlę
posiada  odziedziczona  jeszcze  po  Związku  Sowieckim  stadnina  aszchabadzka  (w  roku
1999:  50  źrebiąt,  w  tym  34  czystej  krwi).  W  Rosji  dominuje  stadnina  stawropolska,  w
której rodzą się wyłącznie źrebięta czystej krwi (w 1997: 25, 1998: 32, 1999: 37). W roku
1996  zarejestrowane  źrebięta  pochodziły  od  38  ogierów,  w  roku  1999  liczba
reproduktorów wzrosła do 49. Opóźnienie w publikacji najnowszych danych wynika po
części ze sporów pomiędzy rosyjskim związkiem hodowców a hodowcami z Turkmenii.

Ponownego „odkrycia“ rasy achałtekińskiej dokonali w końcu XIX wieku Rosjanie. Już
nie  na  potrzeby  wojenne  (obfitująca  w  konie  Rosja  przez  cały  XIX  wiek  sprowadzała
konie dla swojej kawalerii z Danii!), ale do sportu i dla ich urody, nowoczesną hodowlę
koni achałtekińskich rozpoczęto zarówno w ich pierwotnej siedzibie, w Turkmenii, jak i
w  południowych  obszarach  całego  dawnego  Imperium  Rosyjskiego:  na  Przed-  i
Zakaukaziu  i  na  stepach  Kazachstanu.  Zdecydowana  większość  współczesnych  koni
achałtekińskich  wywodzi  się  z  jednej  z  zaledwie  dziwięciu  linii,  z  których  najstarsze
ukształtowały  się  na  przełomie  XIX  i  XX  wieku  i  pohodzą  od  ogiera  Bojnou  (1885  –
1908), który był własnością plemienia Saryk:
Linia  Kir  Sakara  daje  12,6%  ogierów  czołowych  i  9,4%  matek  stadnych,  najczęstsza
jest  w  Turkmenii,  konie  z  tej  linii  charakteryzuje  dobry  typ  pokrojowy  oraz  zdolność
utrzymywania dystansu (wykorzystuje się je do wyścigów na dystansie 2400 m).
Linia Kaplana, która wywodzi się z linii Kir Sakara, obejmuje ok. 10% populacji obojga
płci.  Konie  tej  linii  cechuje  wysoki  wzrost,  dobitnie  wyrażony  typ  rasowy,  łatwość
układania do pracy. Dobrze sprawdzają się w krzyżówkach z innymi liniami.
Linia  Skaka  obejmuje  ok.  8%  ogierów  i  10%  matek  stadnych.  Ok.  80%  z  nich
hodowanych  jest  w  Turkmenii.  Konie z  tej  linii  często  są  gniade  lub  bułane  i  nie mają
opinii wybitnych sportowców.
Linia Elja, słynna ze swoich osiągnięć w biegach płaskich i sprincie, niemal zanikła.
Linia  Araba  (ojca  słynnego  Absenta,  który  wygrał  konkurs  olimpijski  ujeżdżenia  w
Rzymie,  był  trzeci  cztery  lata  później  w  Tokio,  a  jeszcze  trzy  lata  później  wygrał
pierwsze  mistrzostwa  ZSRR),  wykorzystywana  jest  intensywnie  w  doskonaleniu

rosyjskich  ras  półkrwi.  Ogier  Aju-Dar  był  jednym  z  założycieli  „rosyjskiej  rasy
wierzchowej“, zaś ogier Atom (inbred na Absenta), krył w stadninie starożyłowskiej koni
tej samej rasy. Klacze tej linii są gniade lub bułane, ale połowa ogierów: kara.
Linie Melekusza i Posmana są obecnie niezwykle rzadkie.
Linia  Gieliszykli,  bardzo  popularna  (17%  ogierów,  15,5%  matek)  została
zapoczątkowana dopiero w 1976 roku.
Ponadto,  w  rodowodach  achałtekińców  pojawiają  się  rzadsze  linie:  Serie,  Perena,
Toporbaja,  Sowchoza  2-ego,  Fakirpelwana,  Ak  Beleka,  Radonaczalnika,
Karłowacza,  Ewerdy  Teleke,  Ak  Sakara,  co  może  częściowo  wynikać  z  bałaganu  w
terminologii lub prób promowania nowych linii.

Konie achałtekińskie mogą próbować swych sił w licznych biegach zarówno płaskich jak
i  płotowych,  rozgrywanych  na  torach  w:  Moskwie,  Sankt  Petersburgu,  Piatigorsku,
Krasnodarze,  Machaczkale  (na  południu  Rosji  skoncentrowane  są  wielkie  stadniny),
Baku, Aszchabadzie,  oraz  w  innych  ośrodkach. Ponadto,  w  ciągu roku  organizowanych
jest  kilkanaście  championatów  pokazowych  (największe  i  najbardziej  prestiżowe,
oczywiście  w  Moskwie,  aż  trzy  konkursy  organizuje  się  jednak  w  Azerbejdżanie!).
Tradycyjnie, z uwagi na wybitną inteligencję, konie achałtekińskie wykorzystywane są w
cyrku (który dla Rosjan jest rodzajem sztuki) oraz w konkurencjach ujeżdżeniowych. Ze
względu na stale rosnące ceny koni tej rasy, już obecnie najdroższych ze wszystkich ras
hodowanych  w  Rosji,  stosunkowo  rzadko  używa  się  ich  obecnie  do  wyczerpujących
rajdów  długostansowych,  z  których  ongiś  słynęły:  w  połowie  lat  30-tych  tabun
achałtekińców  przeszedł  z  Turkmenii  do  Moskwy,  pierwsze  300  km  pokonując  przez
całkowicie bezwodną pustynię.

Dowodem  żywotności  tej  starożytnej  rasy  są  osiągane  przez  jej  przedstawicieli  wyniki
sportowe.  Poniżej  przytaczamy  wybrane  wyniki  gonitw  na  torze  w  Piatigorsku  w  roku
2004:
Data

Dystans

Czas

200 m

Miejsce Wygrana

w rublach

Gonitwa

Melebajdak, og., ur. 2002, Stawropolskij KZ (Daszt – Malwa)
02.05.04

1000

1.11,2

14,2

2000

Próbna

dla

ogierów

01.08.04

1200

1.22,7

13,8

400

Imienna

12.09.04

1400

1.50,8

15,8

4000

Mazana

10.10.04

1600

1.50,0

13,8

1200

Gwiazdy Teke

Razem:

4=3-0-1-0

13,8

7600

Dagomys, og., ur. 2001 w Wielisie (Garabek – Desse)
02.05.04

1600

1.55,7

14,4

3000

Otwarcia
sezonu

20.06.04

2000

2.17,7

13,8

3000

Absenta

04.07.04

2000

2.22,5

14,2

500

Imienna

01.08.04

2400

2.46,9

13,9

20000

Wielka
Piatigorska
(derby)

Data

Dystans

Czas

200 m

Miejsce Wygrana

w rublach

Gonitwa

10.10.04

3000

3.38,1

14,5

4000

Zamknięcia
sezonu

17.10.04

1600

1.54,3

14,3

10870

Imienna

Razem:

6=6

13,8

413700

Pafos, og., ur. 2001 w Wielisie (Farid – Palestyna)
02.05.04

1600

1.56,5

14,6

600

Otwarcia
sezonu

06.06.04

1400

1.35,3

13,6

3750

Wielka Letnia

20.06.04

1000

1.07,7

13,5

2000

Sprinterska

18.07.04

1400

1.35,5

13,6

400

Handikap (4
grupy)

01.08.04

2400

2.51,3

14,3

10000

Gundahara

12.09.04

1600

2.04,0

15,5

12500

Bojnou

10.10.04

3000

3.40,4

14,7

1200

Zamknięcia
sezonu

17.10.04

1600

1.56,4

14,5

6520

Imienna

Razem:

8=4-2-1-1

13,5

36970

Mamaj, og., ur. 2000 w Stanicy (Melesur – Marta), wł. O. Iskandarow
02.05.04

1600

1.49,6

13,7

3000

Wstępna

20.06.04

2000

2.18,8

13,9

Absenta

01.08.04

1200

1.19,0

13,1

3000

Piatigorska

15.08.04

1200

1.19,3

13,2

4000

Geliszykli

12,09.04

1000

1.13,0

14,6

1500

Dagestanu

Razem:

5=4-0-0-0

13,1

11500

Pajkend, og, ur. 2002, Stawropolskij KZ (Daszt – Pryzma)
09.05.04

1000

1.08,4

13,7

400

Imienna

06.06.04

1200

1.21,6

13,6

1500

Letnia

01.08.04

1600

1.52,2

14,0

7500

Wielka
dwulatków

12.09.04

1400

1.52,5

15,0

2000

Mazana

10.10.04

1600

1.49,6

13,7

4000

Gwiazdy Teke

Razem:

5=3-2

13,6

15400

Medresa, kl., ur. 2002, st. „achałtekińce“ (Hadż – Madonna)
09.05.04

1000

1.10,2

14,0

Imienna

06.06.04

1200

1.21,6

13,6

2500

Wielka

dla

klaczy

letnich

04.07.04

1400

1.42,6

14,7

3000

Firjuzy

29.08.04

1200

1.23,6

13,9

500

Imienna

12.09.04

1000

1.19,2

15,8

1500

Szamboranta

Razem:

5=3-1-0

13,6

7500

Osada, kl., ur. 2002, Stawropolskij KZ (Daszt – Ogledże)

Data

Dystans

Czas

200 m

Miejsce Wygrana

w rublach

Gonitwa

16.05.04

1000

1.11,7

14,6

240

4 grupy

22.08.04

1400

1.40,0

14,3

250

Handikap (4
grupy)

12.09.04

1200

1.37,8

16,3

1000

Święta
hodowców

10.10.04

1600

1.53,7

14,2

3000

Pel

Razem:

4=3-1-0

14,2

4490

Wielkie  emocje  wzbudzają  czempionaty  pokazowe,  rozgrywane  początkowo  jako
czempionaty Wspólnoty Niepodległych Państw i „czempionaty zagranicy“, zaś od 2002
roku: mistrzostwa Rosji i mistrzostwa świata. W 2004 roku rozegrano, eksperymentalnie,
czempionat  wirtualny,  który  miał  pozwolić  na  wyłonienie  najurodziwszego  konia  bez
konieczności  odbywania  podróży  do  Rosji.  Mistrzostwa  Rosji  2005  odbyły  się  10
września w Piatigorsku w czterech kategoriach: klaczy dwuletnich, ogierków dwuletnich,
klaczy  trzyletnich  i  starszych  oraz  ogierów  trzyletnich  i  starszych.  Obok  pokazów  na
piatigorskim torze odbyły się także z tej okazji gonitwy. Wyniki przedstawia tabela:

Imię, maść, rok urodzenia

Pochodzenie

Właściciel

Nagroda

Klacze dwuletnie

Polnocz, kaszt.

Karar - Pikirli

Stawropol. KZ

Czempion
Młodzieży

Amirana, bułana

Murgab - Ada

W. I. Kan

Wiceczempion
Młodzieży

Jangyn, gniada

Orłan

Jagszygusz

Stawropol. KZ

Certyfikat

stopnia

Sidnieja, ciemno bułana

Dargan

Sujperi

Stajnia „naiba
Idrysa“

Certyfikat

stopnia

Ojnawacz, palomino

Gałkan

Ogljeże

Stawropol. KZ

Certyfikat

stopnia

Medeniet, gniada

Karar - Millet

Stawropol. KZ

Certyfikat

stopnia

Sargassa, bułana

Adat - Syrdaria Stajnia „naiba

Idrysa“

Certyfikat

stopnia

Maka, kaszt.

Karar - Mieczta Stajnia „naiba

Idrysa“

Certyfikat

stopnia.
Nagroda
publiczności

Oksana, bułana

Atabek

Łaskowja

I. Musajew

Certyfikat

stopnia

10. Baarli – Szael, złoto bułana

Gajaz - Surat

Stajnia

„im.

Szamboranta“

Certyfikat

stopnia

Ogierski dwuletnie

Dalaj – Szael, bułany

Gajaz - Jałama

Stajnia

„im.

Szamboranta“

Czempion
Młodzieży

Fatyh, bułany

Fejsal - Pampa

Stawopol. KZ

Wiceczempion
Młodzieży

Tak Kan, kary

Kadyr

Tjazegul

W.I. Kan

Certyfikat

stopnia

Naib, palomino

Manas

–

Dilemma

Stajnia „naiba
Idrysa“

Certyfikat

stopnia,
Nagroda
publiczności

Perengistan, gn.

Karar

Pudokchan

Stawropol. KZ

Certyfikat

stopnia

Hollywood, złoto bułany

Asman

Hiljana

Stajnia
hodowlana
„Niemaszkałow
a“

Certyfikat

stopnia

Gazomet, kary

Majdan - Gaza

Spółka „Achał“ Certyfikat

stopnia

Guwandżan, gn.

Orłan - Gejsza

Stawropol. KZ

Certyfikat

stopnia

Kanbiz, gn.

Karar

Merdżengul

I. Musajew

Certyfikat

stopnia

10. Aktau, ciemno bułany

Polot

Akczagul

I. Musajew

Certyfikat

stopnia

Klacze 3-letnie i starsze

Kepeja, gn., 2002

Dialog - Kejeda Spółka „Achał“ Czempionka

Rosji

Plastyka, gn., 2002

Murgrab

Płatina

Stajnia „naiba
Idrysa“

Wiceczempion
ka Rosji

Gulmina, palomino 2002

Meszched

Gazel

Stajnia „naiba
Idrysa“

Dyplom

stopnia

Merinda, gn., 2002

Majdan - Mirta Z. Omarow

Dyplom

stopnia

Ezgermek, siwa, 2002

Orłan - Pamyk

Stawropol. KZ

Dyplom

stopnia

Gazna, gn., 2002

Murgrab

Garpina

Stawropol. KZ

Dyplom

stopnia

Połatgul, bułana, 2002

Gornostaj

–

Patma

Stajnia
„Wjeles“

Dyplom

stopnia

Ummaj, bułana, 2002

Gajaz

Damdża

Stajnia „naiba
Idrysa“

Dyplom

stopnia

Agadżuma, palomino, 2002

Gornostaj

Ajła

Stajnia
„Derbent“

Dyplom

stopnia

10. Prielestnica, bułana, 2002

Polot - Prjelest

Stajnia „naiba
Idrysa“

Dyplom

stopnia

Ogiery 3-letnie i starsze

Garajusup, kary, 2000

Mangyt

- Stajnia „naiba Czempion

Oprawa

Idrysa“

Rosji, Nagroda
publiczności

Chanbegler, bułany, 2002

Murgrab

Pudokchan

Stawropol. KZ

Wiceczempion
Rosji

Jazajdym, gn., 2002

Orłan - Jangyłaj Stawropol. KZ

Dyplom

stopnia

Sajgon, gn., 2002

Aszur

Syrdaria

Stajnia
„Derbent“

Dyplom

stopnia

Amuzgi, kary, 2001

Polot - Aria

Stajnia „naiba
Idrysa“

Dyplom

stopnia

Aknur, gn., 2001

Akbelek

Kowgul

E. Kiszeńko

Dyplom

stopnia

Dagomys, gn., 2001

Garabek

Desse

Stajnia „naiba
Idrysa“

Dyplom

stopnia

Majmur, gn., 2002

Murgrab

Melodia

Stawropol. KZ

Dyplom

stopnia

Sundża, siwy, 2002

Gajaz - Surat

Spółka „Achał“ Dyplom

stopnia

10. Dancing, izabel., 2002

Gornostaj

Dominga

Stajnia
„Wjeles“

Dyplom

stopnia

Wyniki gonitw (tylko zwycięzcy):
Czas

Imię, .maść, rok urodzenia,
pochodzenia

Dżokej

Trener

Właściciel

Gonitwa dla koni 2-letnich, 1200 m., na cześć XIII Międzynarodowego mitingu
wyścigowego koni czystej krwi achałtekińskiej

1.24,3

Og. Keik-Hubdjen, siwy, Kepderi
- Albibi

M.
Dżanmurzajew

M.
Dżaparow

M. Dżaparow

Gonitwa im. W.P. Szamboranta dla koni 2-letnich, 1000 m.

1.08,2

Og. Magellan, gn., Manas -
Gunesz

M.
Dżanmurzajew

M.
Dżaparow

M. Dżaparow

Gonitwa im. G.J.Mazana dla koni 2-letnich, 1400 m.

1.36,1

Og. Perengistan, gn., Karar -
Pudokchan

S. Waraksin

A.
Kałaczew

Stawropol. KZ

Nagroda Kazachstanu, dla koni 2-letnich, 1800 m.

2.07,7

Og. Rechimdar, gn., Orłan -
Rugija

A. Smirnow

A.
Kałaczew

Stawropol. KZ

Nagroda im. ogiera Bojnou, dla koni 3-letnich, 1600 m.

1.47,8

Og. Melebajdak, bułany, Daszt -
Malwa

A. Kirszyn

A.
Boczkałow

Stawropol. KZ

Nagroda im. M.D. Czerkiezowoj, dla klaczy 3-letnich, 1600 m.

1.51,8

Kl. Merindo-Nemo, gn., Majdan -
Mirta

I. Saitgaljejew

A. Alijew

Z.M. Omarow

Nagroda Turkmenistanu, dla koni 4-letnich i starszych, 6000 m.

7.55,0

Og.

Ajaks,

bułany,

2001,

Meszched - Akczagul

R. Chamidullin O.

Iskanderow

Stajnia
„Derbent“

Gonitwa ku czci czempiona świata, Rosji, Azerbejdżanu – ogiera Manas, dla koni 3-
letnich i starszych, 1800 m.

2.10,1

Og. Sundża-Szael, siwy, Gajaz -
Surat

A.Adaszenko

I. Gorbunow Spółka

„Achał“

Nagroda Azerbejdżanu, dla koni 2-letnich i starszych, 500 m, handikap

32,9

Kl.

Meslik,

gn.,

Orłan

Monogramma

A. Kirszin

A.
Boczkałow

Stawropol. KZ

Wcześniej, 15 sierpnia, w Moskwie odbyły się mistrzostwa świata. W poszczególnych
kategoriach zwyciężyli:
- wśród rocznych klaczek: Majgul – Szach, bułana, po Gajgysyz – Mamali, wł. KF

„Szach – Teke“,

- wśród rocznych ogierków: Sułtan, gn,. Po Tochtamysz – Sozenli, wł. NOU „Maneż“,
- wśród dwuletnich klaczek: Pendżyrje, kara, po Karar – Pinjega, wł. Stawropolskij

KZ,

- wśród dwuletnich ogierków: Rechemli, gn., po Karar – Rampa, wł. Stawropolskij

KZ,

- wśród klaczy trzyletnich i starszych: Namuz – Szael, siwa, ur. 2002, po Gajaz –

Jałama, wł. Stajnia „im. Szamboranta“

- wśród ogierów trzyletnich i starszych: Tochtamysz, kary, ur. 1999, po Halif –

Tjazegul, wł. N. Szabaszowa.

Częścią  mistrzostw  świata  był  rajd  na  31,5  km,  konkursy  ujeżdżeniowe  i  konkursy
skokowe, w których obok koni achałtekińskich startowały także (łącznie lub w osobnych
konkursach) także konie rosyjskich półkrwi.

Najsłynniejszym  współczesnym  koniem  achałtekińskim  był  kary  Absent,  urodzony  w
1952 roku w południowym Kazachstanie, w stadninie Dżambulskiej, po siwym Arabie i
bułanej  Bakkarze.  Absent  zdobył  złoty  medal  w  ujeżdżeniu  na  Olimpiadzie  w  Rzymie
(1960),  był  trzeci w  Tokio  (1964),  czwarty  w  Meksyku (1968)  i siedmiokrotnie zdobył
tytuł mistrza Związku Radzieckiego w tej konkurencji. Od jego ojca, Araba (ur. w 1930
r.),  wywodzi  się  linia  uważana  za  najbardziej  usportowioną.  Już  Arab  odnosił  liczne
sukcesy  sportowe.  Jego  ojcem  był  Ar  Iszan  (ur.  1919),  dziadem  Mele  Czep,  zaś
pradziadem    ogier  Bojnou,  od  którego  wywodzą  się  wszystkie  współcześnie  istniejące
linie  męskie.  Absent  był  inbredowany  na  Bojnou  w  VI,  VI,  VI,  VIII  –  V,  IV  stopniu
pokrewieństwa.

Niewątpliwie, przyszłość tej rasy zależy od jej upowszechnienia na świecie. Ze względu
na  urodę  mogą  kiedyś  osiągać  na  aukcjach  ceny  porównywalne  z  cenami  najlepszych
pokazowych  arabów.  Ze  względu  na  wszechstronność  uzdolnień  sportowych  mogą
przyczynić  się  do  podniesienia  poziomu  sportu  jeździeckiego  i  do  udoskonalenia  ras
półkrwi,  co  jednak  wymaga  w  pierwszym  rzędzie  zapewnienia  hodowli  czystej  krwi.
Pierwszym  i  podstawowym  warunkiem  jest  jednak  stworzenie  ram  prawnych,
umożliwiających  na  dokonywanie,  także  poza  Rosją  i innymi  krajami  byłego  Związku,