2012-03-26
1
Znaczenie szkoły rodzenia
w opiece perinatalnej
dr n. med. Robert Terlikowski
UNIWERSYTET MEDYCZNY
W BIAŁYMSTOKU
Wydział Nauk o Zdrowiu
Podstawy szkoły rodzenia wiążą się ściśle
z
pojęciem
tzw.
psychoprofilaktyki
położniczej,
czyli
koncepcji
ochrony
psychiki ciężarnej kobiety przed lękiem
spowodowanym porodem.
Psychoprofilaktyka położnicza
• dydaktyka
• psychoterapia
• fizjoprofilaktyka
Dydaktyka
przedstawia rodzicom przebiegu ciąży,
porodu, połogu, znaczenia karmienia
piersią dla dziecka i matki, zagadnienia
rozrodu
Psychoterapia
zmierza do pokazania, jakie znaczenie
ma proces rozwoju wewnątrzmacicznego
dziecka, jego rodzenie i karmienie
Fizjoprofilaktyka
obejmuje ćwiczenia poprawiające kondycję
ogólną ciężarnej, mięśni biorących udział
w porodzie, naukę oddychania
przeponowego, naukę parcia w II okresie
porodu oraz umiejętności relaksu
2012-03-26
2
Ogólnymi celami opieki
perinatalnej są:
• promocja i zachowanie dobrego stanu zdrowia
ciężarnej zarówno fizycznego i psychicznego
• urodzenie zdrowego i dojrzałego noworodka
• przygotowanie ciężarnej do porodu, karmienia,
jak również do opieki nad noworodkiem
• wykrywanie i leczenie stanów zagrożenia
zdrowia i życia zarówno matki jak też i płodu
w okresie ciąży
Ciąża
• rozwój życia ludzkiego od poczęcia do
narodzin
• zasady higieny w czasie ciąży
• sposób odżywiania się
• przestrzeganie zdrowego trybu życia
• rozpoznawanie nieprawidłowych objawów
przebiegu ciąży
Poród
• metody obliczania terminu porodu
• objawy zbliżającego się porodu
• co należy zabrać ze sobą do szpitala
• okresy porodu – postępowanie rodzącej
• udział partnera w porodzie
• metody łagodzenia dolegliwości porodowych
• przedstawienie różnych technik porodowych
Połóg
• przebieg, higiena i tryb życia
• procesy zachodzące w tym okresie
• powrót płodności po porodzie
• metody naturalnego planowania rodziny
Karmienie piersią
• zalety dla dziecka, matki i całej rodziny
• technika karmienia piersią
• fizjologia laktacji
• najczęstsze problemy związane
z karmieniem i metody ich rozwiązywania
Aspekty prawne dotyczące
ciąży, porodu i połogu
• praca kobiet ciężarnych
• opieka okołoporodowa
• świadczenia socjalne
• prawa pacjenta
2012-03-26
3
Noworodek i niemowlę
• wyprawka noworodka
• przygotowanie miejsca dla noworodka w domu
• okres adaptacji noworodka do nowych warunków
• stany
przejściowe
u
noworodka
(np.
ż
ółtaczka
fizjologiczna, fizjologiczny spadek wagi )
• pielęgnacja noworodka i niemowlęcia
• szczepienia ochronne
• objawy niepokojące występujące u noworodka
i niemowlęcia
• dieta noworodka, niemowlęcia i małego dziecka
Część praktyczna
powinna obejmować:
• ćwiczenia w poszczególnych trymestrach ciąży
-oddechowe
-ruchowe
-relaksacyjne
• nauka technik porodowych
• nauka parcia
• ćwiczenia w okresie połogu
Przygotowanie w szkole
rodzenia przyczynia się do:
• obniżenia odsetka porodów przedwczesnych
i ciąż przenoszonych
• zmniejszenia konieczności zastosowania operacji
położniczych, w tym cięcia cesarskiego, czy
nacięcia krocza
• skrócenia czasu trwania porodu
W.Fijałkowski „W Szkole Rodzenia”
MAKMed – Gdańsk 1996
• obniżenia liczby uszkodzeń szyjki macicy
• zredukowania utraty krwi w czasie rodzenia
łożyska
• lepszego stanu urodzeniowego noworodka
• szybszego powrotu kobiety do pełnej
sprawności fizycznej
Przygotowanie w szkole
rodzenia przyczynia się do:
W.Fijałkowski „W Szkole Rodzenia”
MAKMed – Gdańsk 1996
Szkolenie przedporodowe
• skrócenie czasu trwania porodu
• większa tolerancję bólu
• zastosowanie
mniejszej
ilości
leków
przeciwbólowych
• niższy poziom niepokoju
• rzadsze korzystanie z pomocy pielęgniarek
i opiekunek w czasie porodu
→
→
→
→
krótszy pobyt
w szpitalu
→
→
→
→
niższe koszty
J.Alexander i wsp.
„Nowoczesne położnicztwo” PZWL 1995
Ć
wiczenia fizyczne w ciąży
• bezpieczeństwo
• znaczne korzyści dla matki i płodu
-rodzaj ćwiczeń
-intensywność
-częstotliwość
-czas trwania
J.F.Clapp Contemp.Ob.Gyn. 2001;46:30
2012-03-26
4
Matka
• poprawa czynności układu krążenia
• ograniczony przyrost masy ciała i tkanki
tłuszczowej
• lepsza kondycja psychiczna, łatwiejszy poród
z rzadszymi powikłaniami
• krótszy okres rekonwalescencji
• poprawa ogólnej sprawności fizycznej
J.F.Clapp Contemp.Ob.Gyn. 2001;46:30
Dziecko
• mniejsza ilość tkanki tłuszczowej
• zwiększona odporność na stres
• szybszy rozwój psychoruchowy
(obserwacje dotyczą jedynie wczesnego
dzieciństwa, skutki w okresie dojrzewania nie
zostały jeszcze poznane)
J.F.Clapp Contemp.Ob.Gyn. 2001;46:30
Ć
wiczenia w czasie ciąży
• w ciąży niepowikłanej ćwiczenia można utrzymać na
niezmienionym poziomie (dane dotyczące wysiłku w
ciąży są nadal niewystarczające, jednakże ciężarna, która
jest w stanie wytrzymać zwiększoną aktywność zazwyczaj
wymaga niewielkiego nadzoru położniczego)
• ciężarna, która
uprzednio nie ćwiczyła oraz taka, u
której występują powikłania medyczne lub położnicze,
winna być dokładnie zbadana przed podjęciem ćwiczeń
ACOG Committe Opinion No. 267
Obstet.Gynecol. 2002;99:171-73
• dodatkowe korzyści zdrowotne u ciężarnych
z cukrzycą ciążową
• ciężarne z wywiadem obciążonym porodem
przedwczesnym
lub
zahamowaniem
wewnątrzmacicznego wzrastania płodu winny
ograniczyć aktywność fizyczną w drugim
i trzecim trymetrze ciąży
Ć
wiczenia w czasie ciąży
ACOG Committe Opinion No. 267
Obstet.Gynecol. 2002;99:171-73
Cel
Programu Poprawy Opieki Perinatalnej w Polsce
obniżenie zachorowalności i umieralności matek,
płodów i noworodków poprzez poprawę opieki
perinatalnej
szeroko pojęta edukacja i promocja zdrowia
społeczeństwa
Wczesna edukacja ciężarnych
• zagadnienia przebiegu wczesnej ciąży,
z problematyką patologii ciąży
• ukierunkowanie na wczesne nieprawidłowości
→
→
→
→
szybsze zgłoszenia się lekarza
→
→
→
→
stworzenie
możliwości jak najszybszego ich leczenia
2012-03-26
5
Podsumowanie
• nauczanie w szkole rodzenia przyczynia się do
zmniejszenia częstości powikłań ciąży, porodu
i połogu, polepszenia stanu zdrowia noworodka
i matki
• szkoła
rodzenia
w
istotny
sposób
służy
zachowaniom prozdrowotnym w ciąży
• konieczne wydaje się stałe modyfikowanie
i aktualizowanie programów szkoły rodzenia
o nowe doniesienia, a także objęcie opieką
ciężarnych w pierwszym trymestrze ciąży
• szkoła rodzenia winna być samodzielną
jednostką, niezależną od porad w poradni “K”
i lekarza pierwszego kontaktu
Podsumowanie
Dziękuję za uwagę