99

SMART

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Wzmacniacze  audio  własnej
konstrukcji często nie mają żad−
nych  obwodów  zabezpieczają−
cych.  Głośniki,  dołączone  do
takiego wzmacniacza nie są ni−
czym  zabezpieczone  i w razie
uszkodzenia  wzmacniacza  też
mogą  zostać  zniszczone.  Pre−
zentowany  układ  nie  tylko
chroni  oba  głośniki  systemu
stereofonicznego  w przypadku
pojawienia  się  napięcia  stałego
lub wyjątkowo silnego sygnału,
ale też dołącza je po włączeniu
zasilania  wzmacniacza  z kilku−
sekundowym  opóźnieniem.  To
z kolei  eliminuje  przykry  stuk,
często  występujący  podczas
włączania wzmacniacza.

Działanie

Jak pokazuje schemat ideowy, układ zasilany
jest  napięciem  stałym  12V,  a rolę  elementu
wykonawczego pełnią dwa przekaźniki.

Sygnały z obu kanałów wzmacniacza są

podawane  przez  rezystory  R6,  R7  na  kon−
densatory C2, C3, a następnie przez dzielnik
R8,  R3  na  bazę  tranzystora  Q2.  Potencjo−
metr R8 pozwala dostosować czułość do ak−
tualnych potrzeb. Kondensatory C2, C3 tłu−
mią  krótsze  impulsy  i dopiero  dłuższy  im−
puls  spowoduje  reakcję  układu.  W normal−
nych warunkach sygnały z wyjścia wzmac−
niacza nie powodują reakcji tranzystora Q2.
Tranzystor  Q2  nie  przewodzi.  Przewodzą
tranzystory  Q1,  Q3  i pracują  przekaźniki
K1, K2. Na bazie Q1 utrzymuje się napięcie
około 1,2V.

Pojawienie  się  przeciążenia  powoduje

reakcję i otwarcie Q2. Napięcie na kolekto−
rze Q1 spada i w rezultacie oba tranzystory
Q1, Q3 zostają zatkane. Przekaźniki K1, K2
rozłączają głośniki.

Po  zaniku  sygnału  przeciążającego  tran−

zystor Q2 zostanie zatkany i po pewnym cza−
sie, zależnym od pojemności C1, przekaźniki
znów dołączą głośniki do wzmacniacza.

Podczas  włączania  zasilania  układ  powi−

nien  dołączyć  głośniki  z opóźnieniem.
Umożliwiają to elementy R1, C1. Tuż po po−
daniu napięcia zasilania (12VDC) kondensa−
tor  C1  jest  pusty.  Napięcie  na  nim  pomału
wzrasta. Dopóki nie wzrośnie do około 1,2V,
tranzystory  Q1,  Q3  pozostaną  wyłączone
i przekaźniki K1, K2 nie zadziałają. O czasie

opóźnienia decyduje
głównie wartość ele−
mentów  R1,  C1,
a także R4, R5.

Montaż
i urucho−
mienie

Montaż  układu  nie
jest  skomplikowa−
ny. Po zmontowaniu
należy  go  umieścić
we  wzmacniaczu.
Do  zasilania  po−
trzebne jest napięcie
2V, najlepiej stabili−
zowane.  Można  je
uzyskać ze znacznie
wyższego  napięcia
zasilającego  koń−
cówkę mocy. Poten−
cjometr  R8  należy
ustawić tak, by pod−
czas 

normalnego

użytkowania nie na−
stępowała  reakcja
układu.

Kit jest dostępny 
w ofercie AVT
jako SK−1112. 
Patrz strony 
119 − 123.

Zabezpieczenie głośników

SK−1112

R E K L A M A

·   R E K L A M A

·   R E K L A M A