background image

30

RADIO RETRO

Lata trzydzieste

Świat Radio  Sierpień 2007

Radioodbiorniki wileńskiego Elektrita

Radioodbiornik  Superior

obecnie  częściej  niż  jego  poprzed-

nik,  zostanie  omówiony  w kolej-

nym numerze „Świata Radio”.

Trzeba  przyznać,  że  producent 

nie  ułatwił  nam  zadania,  w znacz-

nej  większości  dostępnych  jeszcze 

materiałów  występuje  tylko  jeden 

model  oznaczony  jako  Superior, 

który  zawiera  dane:  zdjęcia  oraz 

opis, ale modelu Superior 1936.

Model  odbiornika  Superior  wy-

stępuje  w dwóch  odmianach  zasi-

lania:  Z  –  prądem  zmiennym  oraz 

S – prądem stałym (ta odmiana jest 

szczególnie rzadka).

Superior  Z jest  odbiornikiem 

w układzie  reakcyjnym,  ma  trzy 

obwody  strojone,  trzy  zakresy  fal, 

a także  trzy  lampy  (czwarta  pro-

stownicza).  Zakresy fal: 800–2000 m, 

200–600 m i 18–50 m. Odbiornik wy-

posażano w lampy firmy Tungsram

lub  Philips:  HP4115/AF2,  HP4101/

E446,  PP4101/E443H  i PV495/506.  

Nasz  miesięcznik  „Świat  Ra-

dio”  poprzez  stałe  prowadze-

nie  działu  Radio  Retro  przyczy-

nia  się  wydatnie  do  pogłębienia 

wiedzy  historycznej  dotyczącej 

polskiej  techniki  radiowej.  Dzię-

ki  kontaktom  z uważnymi  czy-

telnikami  możemy  poszerzać  tę 

wiedzę  oraz  popularyzować  pol-

skie  dokonania  w radiotechnice. 

Wymiernym  efektem  tych  działań 

jest  kolejne  uzupełnienie  zakresu 

produkcji  wileńskiego  Elektrita. 

Wśród  początkujących  kolekcjone-

rów  oraz  w dostępnych  źródłach 

model odbiornika Superior nastrę-

cza  problemy  z jego  datowaniem, 

wyglądem  oraz  konstrukcją.  Dziś 

można stwierdzić, że model sygno-

wany  jako  Superior  powstał  już 

w sezonie 1934/35. Natomiast kolej-

ny model – Superior 1936 – ukazał 

się  w następnym  sezonie  1935/36. 

Ten  właśnie  model,  występujący 

Henryk Berezowski
www.radioretro.pl

Superior Elektrit

Obszerna i ciekawa reklama producenta 

pochodząca  z lwowskiej  firmy  Elektro-

kabel:
Odbiornik  SUPERIOR  najbardziej  pod 

względem  selektywności  zbliżony  do 

superheterodyny jest najnowszym apara-

tem naszej serji roku 1935.
Oto jego główne zalety:
1.  Maksymalny  spółczynnik  wzmocnie-

nia dzięki zastosowaniu ultranowocze-

snych  lamp,  zapewnia  odbiór    nawet 

najsłabszych  i najbardziej  odległych 

stacyj.

2.  Specjalne drzewo (rezonansowe) uży-

te do budowy i prawidłowe obliczenie 

rozmiarów  skrzynek  zapewniają  naj-

lepszą akustykę głośnika.

3.  Głośnik  dynamiczny  (permanent) 

o magnesie ze specjalnego stopu, wy-

twarzającego  b.  silny  strumień    ma-

gnetyczny  (8000  gausów)  w połącze-

niu  z pentodą  wielkiej  mocy  (9  W) 

zapewnia równomierne wzmocnienie 

i najbardziej  naturalną  reprodukcję 

wszystkich  częstotliwości  akustycz-

nych.

4.  Ostra  selektywność  odbiornika  Supe-

rior  zapewniona  została  dzięki  uży-

ciu  wysokowartościowych  surowców 

i części.

5. Specjalny obwód reżektorowy wyklu-

cza jakiekolwiek przeszkody ze strony 

stacji lokalnej.

6.  Ebonit,  bakelit,  stal  srebrzysta,  fosfo-

robronz,  platyna  –  oto  szlachetne  su-

rowce użyte do budowy przełącznika 

zakresów w odbiorniku Superior.

7. Optyczny wskaźnik sprzężony z prze-

łącznikiem  automatycznie  podaje  za-

kres odbieranych fal.

8.  Logarytmiczny,  ciągły  regulator  po-

zwala  na  utrzymanie  mocy  odbioru 

w granicach  od  0  do  2,5  Watt  aku-

stycznych.

9.  Zakres  krótkofalowy  19–50  m  umoż-

liwia  odbiór  stacyj  kolonialnych  i za-

morskich  w ciągu  całej  doby,  bez 

względu  na  warunki  atmosferyczne 

z nieskazitelną czystością i dużą siłą.

10.  Wielka  moc  odbiornika  pozwala  na 

stosowanie  anteny  zastępczej  lub  od-

biór bezantenowy.

11. Superior nieoceniony jest jako wyso-

kowartościowy wzmacniacz do repro-

dukcji muzyki mechanicznej.

12.  Nowoczesna  skala  tabelaryczna  po-

zwala na precyzyjne dostrajanie się do 

każdej stacji i daje dokładny przegląd 

zasięgu odbiornika Superior.

13.  Superior  odbiera  na  3  zakresach 

fal  19–50,  210–580  i 800–2000  m.  

 Odbiera zatem praktycznie wszystkie 

stacje.

14.  Lampy  zastosowane  w Superiorze 

mają  najwyższy  spółczynnik  wzmoc-

nienia i selektywności.

15.  Superior  –  przeznaczony  dla  całego 

kraju  –  jest  budowany  na  4  woltaże 

prądu zmiennego 120, 135, 150 i 220 V 

oraz  na  2  woltaże  prądu  stałego  110 

i 220 V.

background image

31

Świat Radio  Sierpień 2007

pięcie  dla  siatki  sterującej  lampy 

głośnikowej.

W odmianie S Superior ma lampy 

żarzone szeregowo prądem 180 mA: 

B2047,  B2046,  BL2  oraz  1927/1928. 

Odbiornik  znajduje  się  w sporej 

skrzynce  (z uwagi  na  dosyć  duże 

chassis)  fornirowanej,  orzechowej 

o wymiarach  –  38  x  40,5  x  26 cm; 

waga aparatu – 12,2 kg. 

Henryk Berezowski

Schemat  odbiornika  został  sporzą-

dzony  przez  naszego  niezastąpio-

nego  kolegę  Eugeniusza  Szczygła, 

a prezentowany egzemplarz pocho-

dzi  z kolekcji  kolegi  Maksymiliana 

Zdanowskiego.

Na wejściu antenowym znajduje 

się pojedynczy, odłączalny elimina-

tor stacji lokalnej. Następnie sygnał 

zakresu  długo-  i średniofalowego 

przechodzi  przez  filtr wstęgowy,

którego oba obwody strojone sprzę-

żone  są  od  dołu  dwiema  dużymi 

pojemnościami – 35 nF. Dla zakresu 

fal  krótkich  sygnał  podaje  się  tyl-

ko  na  pojedynczy  obwód  strojony 

– cewka L4 i druga sekcja agregatu 

kondensatorowego.  Jest  oczywiste, 

że  dla  fal  krótkich  odbiornik  jest 

tylko dwuobwodowy, jest to często 

spotykane  wówczas  rozwiązanie. 

Sygnał radiowy podawany jest na-

stępnie  na  siatkę  pentody  regula-

cyjnej  –  selektody.  Siatka  jest  na 

potencjale masy, więc katoda otrzy-

muje polaryzację dodatnią poprzez 

potencjometr 4,7 kΩ. Zastosowanie 

selektody umożliwia bardzo szero-

ki  zakres  zmiany  jej  wzmocnienia 

i służy  tutaj  do  regulacji  siły  głosu 

aparatu. 

Dalej  wydzielony  sygnał  w.cz. 

z anody  obciążonej  dławikowo  – 

L3,  poprzez  pojemność  podaje  się 

na  trzeci  (drugi)  obwód  strojony. 

Druga  lampa  –  pentoda  napięcio-

wa  oprócz  wzmacniacza  pracuje 

w układzie  detektora  siatkowego. 

Działa tutaj także układ reakcyjny – 

sygnał z anody poprzez dwie cewki 

reakcyjne  i zmienny  kondensator 

regulacji reakcji podaje się powtór-

nie  na  siatkę  lampy.  Dalej  sygnał 

m.cz. poprzez filtr w.cz. podawany

jest  na  siatkę  9-watowej  pentody 

mocy.  Na  obciążeniu  duży  głośnik 

dynamiczny  o średnicy  22   cm, 

z magnesem stałym. 

Zasilacz pełnookresowy, opornik 

drutowy  500  Ω  zapewnia  przed-

1. Kondensatory 
elektrolityczne
2. Reżektor
3. Opancerzone 
zespoły cewkowe
4. Opancerzony 
potrójny agregat 
kondensatorowy
5. Bezpiecznik
6. Przełącznik 
napięć 120, 135, 
150, 220 V
7. Transformator 
sieciowy
8. Żarówki oświetle-
niowe
9. Tabelaryczna 
skala
10. Wskaźnik odbie-
ranych stacyj
11. Regulator siły 
odbioru (selektor) 
i ogólny wyłącznik
12. Strojenie i prze-
łącznik zakresów
13. Reakcja
14. Automatyczny 
wskaźnik zakresów
15. Stalowe chassis
16. Pentoda wielkiej 
częstotliwości 
(selektoda)
17. Pentoda wielkiej 
częstotliwości 
(audion)
18. Pentoda małej 
częstotliwości (9 W)
19. Dwukierunkowa 
lampa prostownicza