Pomoc Publiczna dla przedsiębiorstw

Pomoc

Publiczna dla Przedsiębiorców

WYKŁAD 1

Istota i funkcje pomocy publicznej udzielanej

przedsiębiorcom.

Dr Andrzej Koza

Konsultacje : piątek 14- 15 30

Pokój 99

Tel.

606 12 93 66

Email:

aakoza@gmail.com

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

●

LITERATURA:

1. Piotr Pełka, Mikołaj Stasiak

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców w

Unii Europejskiej

Difin, Warszawa 2002

2. Igor Pastuła, Aleksander Werner

Pomoc publiczna

Wydawnictwo: Prawnicze LexisNexis,

Kwiecień 2006

Pomoc publiczna jako element

interwencjonizmu państwowego

Państwo, stosując dostępne instrumenty prawne i finansowe,

stymuluje lub wymusza pewne zachowania obywateli i

podmiotów gospodarczych

Ingerencja Państwa w sferę gospodarki, faworyzująca określone

grono przedsiębiorstw względem innych przedsiębiorstw, jest

groźna i powinna być ściśle kontrolowana.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Przesłanki ograniczania i nadzorowania

pomocy publicznej dla przedsiębiorców

Udzielanie przez władze publiczne pomocy

przedsiębiorcom przestało mieć w gospodarce

światowej charakter wyłącznie wewnętrzny. Z uwagi

na groźbę konkurowania ze sobą poszczególnych

państw w zakresie skali udzielanej pomocy rodzimym

przedsiębiorcom wiele organizacji o charakterze

gospodarczym przyjęło reguły antysubwencyjne,

które dyscyplinują państwa członkowskie w

działalności o charakterze pomocowym

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Subsydia

Pod pojęciem subsydium uznaje się szeroko rozumiany

finansowy wkład instytucji publicznych powodujący

korzyść dla podmiotu korzystającego z takiego wkładu.

Definiuje także pojęcie specyficzności subsydium, pod

którym rozumie faworyzowanie pewnej grupy

przedsiębiorstw w dostępie do subsydium, ograniczanie

dostępu do subsydium pewnym przedsiębiorstwom lub

nieproporcjonalne jego przydzielanie ubiegającym się o nie

firmom.

Tylko subsydia o charakterze specyficznym podlegają

środkom zaradczym (w tym również cłom

wyrównawczym).

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna a subsydia

Pomoc państwa (w Polsce przyjęto pojęcie pomoc publiczna dla

przedsiębiorców - PPP) jest pojęciem szerszym od subwencji i

oznacza również różnorodne interwencje prowadzące do uzyskania

określonych korzyści przez podmioty gospodarcze.

Pomoc państwa obejmuje również interwencje negatywne, takie jak

redukcje lub zrzeczenie się należności, opłat czy podatków przez

budżet państwowy lub terenowy. To, co ponadto odróżnia pomoc

państwa od innych państwowych działań regulacyjnych czy

interwencyjnych, to jej selektywny charakter w odniesieniu do

poszczególnych podmiotów czy sektorów gospodarczych.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna informacje ogólne

W Traktacie o Wspólnocie Europejskiej (TWE) zakazano

państwom członkowskim udzielać swoim przedsiębiorcom

pomocy, która zakłóca lub może zakłócić reguły konkurencji na

jednolitym rynku. Ustanowiono kryteria dopuszczalności takiej

pomocy i stworzono mechanizmy jej udzielania.

W związku z tym, że pomoc państwa może zaburzyć wolną

konkurencję lub osłabić motywacje efektywnościowe przedsiębiorstw

kluczowym elementem tej polityki jest kontrola i przejrzystość

udzielanej pomocy przez państwa.

Pomoc udzielana przez poszczególne państwa może również

doprowadzić do nierównej konkurencji między krajami, stąd też

stosowane w Unii Europejskiej ograniczenia pomocy publicznej

stają się formą ochrony przed nielojalną konkurencją

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców, stanowi przysporzenie

korzyści finansowych określonemu przedsiębiorcy w zakresie

prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Przysporzenie takie stanowi pomoc, jeżeli:

jest to pomoc przyznana przez Państwo Członkowskie lub przy

użyciu zasobów państwowych bez względu na formę;

jest to pomoc, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji

poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji

niektórych towarów;

jest to pomoc selektywna -obejmuje określone regiony, sektory

jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie w jakim wpływa

na wymianę handlowa między państwami członkowskimi.

Co to jest pomoc publiczna ?

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna informacje ogólne

Pomoc państwowa (PPP) może być kierowana do określonych

sektorów, regionów czy podmiotów gospodarczych, jak również

związana jest z realizacją określonych celów gospodarczych.

Celem takim, może być przykładowo: rozwój małych i średnich

przedsiębiorstw, zmniejszanie różnic gospodarczych między

regionami kraju, równoważenie rynku w sektorach "wrażliwych"

gospodarki (podatnych na wahania koniunktury), restrukturyzacja

sektorów "trudnych". Może być również skierowana na

przezwyciężenie finansowych trudności pojedynczego

przedsiębiorstwa

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna informacje ogólne c.d.

Artykuł 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

(TWE) wprowadził zasadę zakazu pomocy państwowej w postaci

określenia, że wszelka pomoc przyznana przez Państwo

Członkowskie, albo ze środków państwowych, w jakiejkolwiek

formie, która zagraża warunkom konkurencji przez

faworyzowanie pewnych przedsiębiorstw lub produkcji pewnych

towarów, jeśli wpływa niekorzystnie na handel między Państwami

Członkowskimi, będzie niezgodna z regułami wspólnego rynku.

Artykuł 87 dotyczy stosowania krajowych środków pomocowych,

ale reguły tam zawarte odnoszą się również do środków

wspólnotowych.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców w

Polsce po 1 maja 2004 r

Zgodnie z art. 63 Układu stowarzyszającego Polskę z Unią

Europejską uznaje się za niezgodną z regułami wspólnotowymi

wszelką pomoc publiczną, która zniekształca lub grozi

zniekształceniem konkurencji poprzez faworyzowanie niektórych

przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, jeśli ta pomoc

może mieć negatywny wpływ na handel pomiędzy Polską a krajami

Unii.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców w

Polsce po 1 maja 2004 r

Organem nadzorującym udzielaną pomocą publiczną w Polsce jest

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Opiniuje on projekty programów pomocowych oraz pomocy

indywidualnej, w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach

wyłączeń grupowych, a także pomocy indywidualnej na

restrukturyzację. Prezes Urzędu prowadzi też postępowanie przed

Komisją Europejską w zakresie spraw związanych z pomocą

publiczną. Jest także organem monitorującym i kontrolnym, może

także w drodze decyzji, nałożyć na beneficjenta pomocy karę

pieniężną. Prezes UOKiK reprezentuje Rzeczypospolitą Polską w

postępowaniach z zakresu pomocy publicznej toczących się przed

Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem Pierwszej Instancji, w których

stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Od 1 stycznia 2007 r., weszło w życie rozporządzenie Komisji (WE)

nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art.

87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z

28.12.2006 r.), które zastąpiło roporządzenie KE nr 69/2001.

Od 1 stycznia 2007 r. został podwyższony próg pomocy de

minimis (ze 100 do 200 tys. euro), czyli takiej, której

państwo członkowskie może udzielać bez zgody Komisji

Europejskiej. (limit w wysokości 100 000 euro

obowiązuje wyłącznie dla podmiotów działających w

sektorze transportu drogowego).

Nowe rozporządzenie Komisji obowiązywać będzie do końca 2013

roku.

POMOC DE MINIMIS

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc Horyzontalna – dopuszczalne formy pomocy

Dopuszczalna jest pomoc horyzontalna na:

I. Restrukturyzację przedsiębiorstw oraz pomoc doraźną,

Pomoc horyzontalna, w tym przypadku, może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy

znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w celu przywrócenia długookresowej
zdolności konkurowania na rynku.

Przedsiębiorcą w trudnej sytuacji ekonomicznej jest przedsiębiorca, który traci zdolność

do konkurowania na rynku, co wyraża się w szczególności zmniejszeniem obrotów
przedsiębiorstwa, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem
zyskowności lub stratą, wzrostem zadłużenia lub niemożnością uzyskania bankowych
kredytów, poręczeń lub gwarancji, zwłaszcza gdy obniżenie zdolności do
konkurowania na rynku powoduje, że:
1)w przypadku spółki kapitałowej - wielkość niepokrytej straty z lat ubiegłych łącznie z
wynikiem finansowym roku bieżącego przewyższa 50% wartości kapitału zakładowego lub
wielkość straty w ostatnim roku obrotowym przewyższa 25% wartości kapitału
zakładowego,
2)w przypadku spółki niebędącej spółką kapitałową - wielkość straty przewyższa 50%
wartości majątku spółki, stanowiącego mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez
spółkę, lub wielkość straty w ostatnim roku obrotowym przewyższa 25% wartości tego
majątku,
3)są spełnione kryteria kwalifikujące przedsiębiorcę do objęcia postępowaniem
upadłościowym.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc horyzontalna c.d.

II. Prace badawczo-rozwojowe,

Pomoc horyzontalna, w tym zakresie, może być udzielona wyłącznie na

badania:

podstawowe, obejmujące działalność badawczą, eksperymentalną

lub teoretyczną, podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy o

zjawiskach i faktach, nieukierunkowaną na bezpośrednie

zastosowanie w praktyce,

przemysłowe, obejmujące planowe badania mające na celu

pozyskanie nowej wiedzy, która może być bezpośrednio przydatna do

opracowywania nowych albo znaczącego udoskonalenia istniejących

produktów, procesów lub usług,

przedkonkurencyjne, obejmujące przekształcenie wyników badań

przemysłowych na plany, założenia lub projekty nowych,

zmodyfikowanych lub udoskonalonych produktów, włączając w to

wykonanie prototypu nieprzydatnego komercyjnie.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc horyzontalna c.d.

III. Utrzymanie poziomu zatrudnienia i tworzenie nowych miejsc pracy w

przedsiębiorstwach:

Pomoc horyzontalna, w tym zakresie dopuszczalna jest, jeżeli:

1)jest udzielana na obszarach, charakteryzujących się poziomem produktu krajowego brutto na

jednego mieszkańca niższym niż 75% średniego poziomu produktu krajowego brutto na

jednego mieszkańca we Wspólnotach Europejskich jako całości, mierzonego jako średnia za

okres ostatnich trzech lat, w granicach maksymalnych wielkości pomocy określonych dla tych

obszarów,

2)jest udzielana na czas określony,

3)istnieje uzasadnione przypuszczenie konieczności likwidacji miejsc pracy przez

przedsiębiorcę - w celu utrzymania poziomu zatrudnienia,

4)jest uzależniona od zachowania przez określony czas utworzonych, również w celu

zatrudnienia pracowników w niepełnym wymiarze czasu pracy, nowych miejsc pracy - w celu

utworzenia nowych miejsc pracy.

5) pomoc w celu utworzenia nowych miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych jest

dopuszczalna z tym, że jej wielkość może wynosić do 150% maksymalnej wielkości pomocy

określonej dla danego obszaru, na którym przedsiębiorca prowadzi działalność.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc horyzontalna c.d.

IV. Rozwój małych i średnich przedsiębiorców,

Pomoc horyzontalna w tym zakresie jest dopuszczalna, jeżeli:

jest przeznaczona na finansowanie:

usług doradczych do wysokości 50% kosztów tych usług,

części kosztów uzyskania certyfikatu, w tym z zakresu systemu zarządzania

jakością, środowiskiem lub bezpieczeństwem pracy, lub

w inny sposób wspiera małych lub średnich przedsiębiorców.

V. Ochronę środowiska,

Pomoc na ochronę środowiska jest dopuszczalna, jeżeli nie przekracza

dopuszczalnych maksymalnych wielkości pomocy i jest przeznaczona na:

inwestycje mające na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń, oszczędność

energii lub rekultywację powierzchni ziemi,

rekompensatę wzrostu kosztów związanych z gospodarką odpadami,

produkcją energii ze źródeł odnawialnych oraz produkcją energii elektrycznej

wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła,

usługi doradcze dla małych i średnich przedsiębiorców,

inne działania w dziedzinie ochrony środowiska.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc horyzontalna c.d.

VI. Szkolenia na potrzeby określonych przedsiębiorców, bezpośrednio związane z rozwojem ich

przedsiębiorstw

Pomoc horyzontalna, w tym zakresie jest dopuszczalna, jeżeli jest przeznaczona na:

1) szkolenia specjalistyczne obejmujące szkolenia teoretyczne i praktyczne, dotyczące

bezpośrednio i wyłącznie obecnego lub przyszłego stanowiska danego pracownika u

wspieranego przedsiębiorcy oraz związane ze specyfiką działania tego przedsiębiorcy,

przez co możliwości wykorzystania zdobytych kwalifikacji u innych przedsiębiorców albo

w innych obszarach działalności są ograniczone.

2) szkolenia ogólne obejmujące szkolenia prowadzące do nabycia kwalifikacji, które mogą być

wykorzystane nie tylko u wspieranego przedsiębiorcy, ale także u innych przedsiębiorców

lub w innych obszarach działalności. Obejmują one także zatrudnienie młodocianych w

celu praktycznej nauki zawodu.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc sektorowa

Pomoc sektorowa (w sektorach uznanych za wrażliwe)

Dopuszczalna jest pomoc udzielana przedsiębiorcom

działającym w sektorach uznanych za wrażliwe, w tym

pomoc regionalna i horyzontalna jeżeli:

przyspiesza niezbędne zmiany lub rozwój określonych

sektorów lub

przywraca długookresowe funkcjonowanie

określonych sektorów, lub

łagodzi społeczne i gospodarcze koszty zmian w

określonych sektorach.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc sektorowa c.d

Pomoc sektorowa c.d.

Pomoc sektorowa jest skierowana do przedsiębiorców w

sektorach, w których występują negatywne zjawiska w

postaci:

- nadwyżki mocy produkcyjnych

- przerostu zatrudnienia

- spadku popytu.

Pomoc publiczna jest też kierowana do przedsiębiorstw w

sektorach, w których nie występują takie zjawiska, ale

konieczna jest pomoc publiczna dla wsparcia tempa

rozwoju działalności przedsiębiorstw.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Pomoc sektorowa –

przydzielana przedsiębiorcom przynależnym do

określonego sektora produkcji uznanego za wrażliwy lub schyłkowy:

–

w sektorze motoryzacyjnym – pomoc inwestycyjna na innowacje

oraz restrukturyzację,

–

w sektorze włókien syntetycznych – pomoc na inwestycje,

–

w sektorze hutnictwa żelaza i stali – pomoc na ochronę środowiska

lub inwestycje energooszczędne, zaprzestanie lub ograniczenie

prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę i restrukturyzację

zatrudnienia,

–

w sektorze budownictwa okrętowego – pomoc restrukturyzacyjna,

doraźna, pomoc na likwidację zdolności produkcyjnych, pomoc na

innowacje i modernizację oraz racjonalizację,

–

w sektorze żeglugi morskiej – pomoc inwestycyjna na poprawę

bezpieczeństwa morskiego, pomoc na szkolenia specjalistyczne,

–

w sektorze węgla – pomoc na restrukturyzację oraz ochronę

środowiska

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Formy pomocy publicznej

Działania o charakterze pomocy publicznej, można

zakwalifikować do czterech z pośród pięciu istniejących

grup form pomocy (A,B,C,D i E), zgodnie z klasyfikacją

jaką można spotkać w corocznym Raporcie o pomocy

publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom,

opracowanym i publikowanym przez Urząd Ochrony

Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

GRUPA

określana jako dotacje oraz ulgi

podatkowe, a w szczególności:

A1- dotacje oraz dopłaty do oprocentowania,

A2- ulga podatkowa, zaniechanie ustalania i

poboru podatku, umorzenia zadłużenia wobec

budżetu i państwowych funduszy celowych.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Formy pomocy publicznej

GRUPA

c.d.

Podgrupa A1

dotacja,

dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych (bezpośrednio dla przedsiębiorców),

inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych lub realizacją ich zadań

statutowych,

refundacja,

Podgrupa A2

zwolnienie z podatku,

odliczenie od podatku,

obniżka lub zmniejszenie, powodujące obniżenie podstawy opodatkowania lub wysokości

podatku,

obniżenie wysokości opłaty,

zwolnienie z opłaty,

zaniechanie poboru podatku,

zaniechanie poboru opłaty,

umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami,

umorzenie odsetek od zaległości podatkowej,

umorzenie opłaty (składki, wpłaty),

umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu opłaty (składki, wpłaty),

umorzenie kar,

oddanie do korzystania mienia będącego własnością Skarbu Państwa albo jednostek samorządu

terytorialnego lub ich związków na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

zbycie mienia będącego własnością Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego

lub ich związków na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

kontyngenty taryfowe

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Formy pomocy publicznej

GRUPA

subsydia kapitałowo-inwestycyjne, a w

szczególności:

Podgrupa B1- wniesienie kapitału do spółki, czasowe

nabycie udziału w spółkach celem ich zbycia,

Podgrupa B2- konwersja zadłużenia przedsiębiorstwa

na kapitał.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Formy pomocy publicznej

GRUPA C

określana jako „miękkie kredytowanie” polega na:

Podgrupa C1- udzielaniu pożyczek preferencyjnych i warunkowo umarzanych:

pożyczka preferencyjna,

kredyt preferencyjny,

dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych (dla banków),

pożyczki warunkowo umorzone),

Podgrupa C2- odroczeniu i rozłożeniu na raty płatności na rzecz budżetu państwa, budżetów

samorządowych oraz funduszy celowych:

odroczenie terminu płatności podatku,

odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej,

odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami,

rozłożenie na raty płatności podatku,

rozłożenie na raty płatności zaległości podatkowej,

rozłożenie na raty płatności zaległości podatkowej wraz z odsetkami,

odroczenie terminu płatności opłaty (składki, wpłaty),

rozłożenie na raty opłaty (składki, wpłaty),

odroczenie terminu płatności, kary,

rozłożenie na raty kary

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Formy pomocy publicznej

GRUPA

Poręczenia i gwarancje kredytowe:

Podgrupa D1 – poręczenia

Podgrupa D2 - gwarancje

GRUPA

inne

Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej pomoc publiczna

dla przedsiębiorców powinna być zaliczona do jednej z

czterech grup tj. A,B,C lub D. W Polsce utworzono

jeszcze dodatkowo grupę E określoną jako „Inne”, co

oznacza, że organy sporządzające sprawozdanie, w

przypadku niemożności zakwalifikowania jej do żadnej z

czterech ww. grup umieszczają ją w grupie E.

Pomoc publiczna dla przedsiębiorców