background image

 

12 

WYKŁAD 3 

 

STAROśYTNY RZYM 

 

Porządki architektoniczne: 

background image

 

13 

RZYM: 

 

Miasto na siedmiu wzgórzach:  

o

 

Awentyn 

o

 

Palatyn 

o

 

Kwirynał 

o

 

Wiminał 

o

 

Celius 

o

 

Eskwilin 

o

 

Kapitol 

 

Twór chaotyczny 

 

Brak czytelnego układu komunikacyjnego 

 

Trajan i Hadrian → próba uporządkowania miasta, nadanie traktom komunikacyjnym 
konkretnych kierunków (do Forum Romanum)  

 
Ś

wiątynia rzymska: 

 - brak złotych proporcji 
 - wysunięte postumenty 
 - półkolumny 
 
Obiekty staroŜytnego Rzymu: 
 

1.

 

Koloseum 


 

Organizacja krwawych widowisk 



 

Porządek piętrowy 



 

Woda i kanalizacja 



 

Pod areną pomieszczenia dla gladiatorów 



 

Zapadnie mechaniczne 



 

Womitoria – 40 tys widzów opuszczało Koloseum w 5 min 



 

Ostatnie rzędy są podniesione ze względu na linie widoczności 



 

Układ eliptyczny 



 

Zbudowany z pumeksy (gorszy gatunek kamienia chłonący wodę) 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

background image

 

14 

 
 

 

2.

 

Panteon 



 

Ś

wiątynia wszystkich Bogów 



 

Monumentalna budowla wewnątrz i na zewnątrz 



 

W przekrój idealnie da się wpisać kolo 



 

Kasetony (wystrój wnętrza) 



 

Tympanon oparty o zasady klasyczno-hellenistyczne 



 

Ostatni pierścień przy oculusie dociąŜono przez zagęszczenie 

 

background image

 

15 

3.

 

Bazylika  

 

Marcewiusza/Konstantyna 



 

Zgromadzenia publiczne, sądy, handel itp. 



 

największa bazylika i zarazem budynek na Forum Romanum w Rzymie 

Budowę  bazyliki  rozpoczął  w  308  cesarz  Maksencjusz.  Budowa  została  zakończona  przez 
Konstantyna Wielkiego w roku 312r. Bazylika ustawiona była na platformie o wymiarach 100 x 65 m. 
Posiadała  3  krótkie,  szerokie  nawy.  Wysokość  budowli  wynosiła  35  m.  Ściany  i  posadzki  wyłoŜone 
kolorowymi marmurami. W zachodniej apsydzie stał kolosalny posąg cesarza Konstantyna, wykonany 
z  brązu  i  marmuru,  który  odkryto  tutaj  w  1487  r.  Pozostałości  posągu  (głowa,  ręka  i  stopa) 
eksponowane  są  na  dziedzińcu  Palazzo  dei  Conservatori  (na  Kapitolu).  Do  VII  wieku  dach  bazyliki 
zdobiły  złocone  płytki.  Architektura  budowli  wzorowana  na  Termach  Karakalli  i  Termach 
Dioklecjana. 

 

 

 

Julia 

 
Bazylika  Julia  (łac.  Basilica  Iulia)  -  pięcionawowa  bazylika,  której  budowę  na  Forum  Romanum 
rozpoczął  w  54  p.n.e.  Juliusz  Cezar,  a  dokończył  Oktawian  August.  W  roku  46  p.n.e.  została 
poświęcona  Juliuszowi  Cezarowi.  Krótko  później  spłonęła  jednak  w  12  p.n.e.  została  ponownie 
odbudowana.  Kolejna  odbudowa  miała  miejsce  za  panowania  cesarza  Dioklecjana  w  283r.  Do  dnia 
dzisiejszego  przetrwały  jedynie  schody,  posadzka  i  fragmenty  kolumn  pozwalający  na 
zidentyfikowania pięcionawowej budowy świątyni. 
 

 

Aemilia 

 

Basilica 

Aemilia, 

Basilica 

Fulvia 

(Bazylika 

Emiliańska, 

Fulwijska)  

-  bazylika  wybudowana  w  179  p.n.e.  
w zachodniej części Forum Romanum na 
zlecenie  cenzorów  Marka  Emiliusza 
Lepidusa  i  Marka  Fulwiusza  Nobiliora. 
Posiadała  jedna  szeroką  nawę  centralną 
oraz dwie węŜsze boczne nawy. Długość 
bazyliki wynosiła 100 metrów, szerokość 
30 metrów. Posiadała 3 wejścia. Do dnia 
dzisiejszego zachowały sie jedynie ślady 
fundamentów i kolumn. 

 

 
 
 

background image

 

16 

4.

 

Łuki Triumfalne  
To budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia 
waŜnej osoby lub uczczenia waŜnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście 
pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym 
pochodu triumfalnego. 

a.

 

ŁUK Tytusa   



 

Łuk triumfalny zbudowany w 81 - 96 przy Via Sacra dla uczczenia 
zwycięstwa Wespazjana i Tytusa w wojnie z śydami i zdobycia Jerozolimy. 



 

Zbudowany z białego marmuru.  



 

Na kaŜdej fasadzie umieszczone są cztery kolumny w porządku korynckim. 
Kolumny skrajne mają trzony gładkie a środkowe zdobione kanelurami. 



 

Łuk ozdobiony jest płaskorzeźbami. 



 

Łuk był zwieńczony posągiem Cesarza. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

b.

 

ŁUK Konstantyna  



 

łuk zbudowany w latach 312 – 315 dla uhonorowania dziesięciolecia 
sprawowania władzy przez cesarza Konstantyna oraz dla uczczenia jego 
zwycięstwa nad Maksencjuszem. 



 

Budowla o szerokości 25,7 m, wysokości 21,0 m i murach grubości 7,4 m 
ustawiona została w pobliŜu Koloseum. 

 

 

 
 

background image

 

17 

5.

 

Forum Romanum (łac. – rynek rzymski), inna nazwa to Forum Magnum – plac w 
staroŜytnym Rzymie, otoczony sześcioma z siedmiu wzgórz: Kapitolem, Palatynem, 
Celiusem, Eskwilinem, Wiminałem i Kwirynałem. Centrum polityczne, religijne i towarzyskie 
Rzymu. 

 

 

 

 
Imposta – (impost, nasadnik) – element dekoracyjny w postaci płyty lub bloku w kształcie gzymsu 
nad głowicą słupa lub filaru. Stanowiąca podparcie dla łuku arkady lub Ŝebra sklepienia. Element 
znany w architekturze bizantyjskiej