1
1
Zakładowy plan kont
Wykład ostatni
2
Główną częścią polityki
rachunkowości jest plan kont.
Powinien być on załoŜony
zgodnie z obowiązującą ustawą o
rachunkowości, ale równieŜ
powinien odzwierciedlać
działalność danej jednostki.
3
Wszelkie istotne zmiany (poza
rozbudowywaniem analityki)
dotyczące sposobu księgowania
powinny być dokonane na piśmie jako
aneks do zatwierdzonego planu kont i
podpisane przez osoby do tego
uprawnione zgodnie z zapisami
statutu.
4
W momencie rozpoczynania
działalności, lub teŜ w momencie
wprowadzania księgowości, spółka
tworzy plan kont dopasowany do
rodzaju swojej działalności.
5
Do tego celu przedsiębiorstwa
wykorzystują
wzorcowe plany kont
dla ich typu działalności,
wprowadzając jedynie niewielkie
zmiany. RównieŜ wykorzystanie
konkretnego programu księgowego
narzuca niekiedy pewne rozwiązania.
6
Zakładowy plan kont jest formalnym
dokumentem, będącym częścią
systemu księgowego. KaŜdy podmiot
prowadzący pełną księgowość
finansową zobowiązany jest do
posiadania i stosowania zakładowego
planu kont. Obowiązek ten nałoŜony
jest przez Ustawę o rachunkowości.
2
7
Zakładowy plan kont zawiera spis
wewnętrznych numerów kont
przedsiębiorstwa i ustala zasady
księgowania na tych kontach
wszelkich operacji finansowych,
które mogą wydarzyć się w
wyniku działalności
przedsiębiorstwa.
8
Plan kont musi spełniać formalne
wymogi ustalone w Ustawie o
rachunkowości. Jest on zwykle
sporządzany przez głównego
księgowego i zatwierdzany przez
kierownika jednostki.
9
W zakładowym planie kont naleŜy przedstawić:
• wykaz kont syntetycznych (kont księgi głównej),
• zasady tworzenia i funkcjonowania kont
analitycznych (kont ksiąg pomocniczych),
• metodę ewidencji analitycznej, jaka będzie
stosowana dla wybranej grupy rzeczowych
składników majątku obrotowego,
• zasady wyceny rzeczowego majątku
obrotowego,
• stosowane metody amortyzacji majątku
trwałego.
10
Zakładowy plan kont składa się z księgi
głównej (konta syntetyczne) i kont
pomocniczych (analitycznych).
11
Konta syntetyczne w planie kont oznaczone są symbolami
trzycyfrowymi. Pierwsza cyfra danego konta pochodzi od
numeru zespołu, do którego naleŜy dane konto. Konta
analityczne do tych kont rozpoczynałyby się od numeru
konta syntetycznego oraz posiadały dalsze numery
wyróŜniające je spośród innych kont.
Na przykład konto środki trwałe moŜe posiadać konta
analityczne 0111 - Grunty 0112 - Budynki i budowle itp.
W wielu systemach księgowych wszystkie konta, bez
względu na to czy są kontami syntetycznymi czy
analitycznymi, posiadają taką samą liczbę cyfr.
W takim wypadku numer konta syntetycznego „Środki
trwałe” moŜe być wydłuŜony, aby dorównać liczbie cyfr
kont analitycznych. Aby je wydłuŜyć, na końcu numeru
dodaje się odpowiednią ilość zer.
12
plan kont syntetycznych dla
przedsiębiorstwa produkcyjnego.
3
13
Zespół 0 Majątek Trwały
010 Środki trwałe
020 Wartości niematerialne i prawne
030 Finansowy majątek trwały
070 Umorzenie środków trwałych
072 Umorzenie wartości niematerialnych i
prawnych
080 Inwestycje
14
Konta Pozabilansowe
090 Środki trwałe w likwidacji
091 Środki trwałe u leasingobiorcy
092 Środki trwałe obce
15
Zespół 1 Środki pienięŜne
100 Kasa
130 Rachunek bieŜący
135 Kredyty bankowe długoterminowe
136 Kredyty n bankowe krótkoterminowe
137 Kredyty bankowe przeterminowane
139 Inne rachunki bankowe
141 Krótkoterminowe papiery wartościowe
149 Inne środki pienięŜne
16
Zespół 2 Rozrachunki i Roszczenia
200 Rozrachunki z odbiorcami
210 Rozrachunki z dostawcami
215 Zobowiązania wekslowe
220 Rozrachunki publicznoprawne
221 Rozrachunki z budŜetami
223 Rozrachunki z tytułu VAT
230 Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń
231 Rozliczenie wynagrodzeń
235 Rozliczenie niedoborów i szkód
236 Rozliczenie nadwyŜek
237 Roszczenia sporne
238 NaleŜności z tytułu niedoborów i szkód
239 Pozostałe rozrachunki z pracownikami
240 Pozostałe rozrachunki
17
Zespół 3 Materiały i Towary
300 Rozliczenia zakupu
310 Materiały
320 Towary
330 Opakowania
340 Odchylenia od cen ewidencyjnych
materiałów
350 Odchylenia od cen ewidencyjnych
towarów
360 Odchylenia od cen ewidencyjnych
opakowań
18
Konto pozabilansowe
390 zapasy obce
4
19
Zespół 4 Koszty według rodzaju i ich rozliczanie
400 Amortyzacja
401 ZuŜycie materiałów i energia
402 Usługi transportowe
403 Usługi remontowe
404 Usługi pozostałe
405 Wynagrodzenia
406 Świadczenia na rzecz pracowników
407 Pozostałe świadczenia na rzecz pracowników
408 PodróŜe słuŜbowe
409 Podatki obciąŜające koszty
410 Pozostałe koszty
490 Rozliczenie kosztów
20
Zespół 5 Koszty według typów
działalności i ich rozliczanie
500 Koszty produkcji podstawowej
501 Koszty wydziałowe
502 Koszty sprzedaŜy
503 Koszty zakupu
510 Koszty handlowe
530 Koszty działalności pomocniczej
550 Koszty ogólne zarządu
580 Rozliczenie produkcji
21
Zespół 6 Produkty
600 Produkty gotowe
610 Produkcja nie zakończona
620 Odchylenia od cen ewidencyjnych
produktów
640 Rozliczenia międzykresowe kosztów
22
Zespól 7 Przychody
700 Przychody z e sprzedaŜy
701 Koszt własny sprzedaŜy
702 Wartość sprzedaŜy towarów według cen
zakupu
750 Przychody finansowe
751 Koszty finansowe
760 Pozostałe przychody operacyjne
761 Pozostałe koszty operacyjne
770 Zyski nadzwyczajne
771 Straty nadzwyczajne
23
Zespół 8 Fundusze i kapitały
800 Fundusz załoŜycielski
801 Fundusz przedsiębiorstwa
802 Fundusz udziałowy
803 Fundusz zasobowy
804 Kapitał akcyjny
805 Kapitał zapasowy
806 Kapitał rezerwowy
807 Kapitał zakładowy
825 rozliczenie wyniku finansowego
840 Rezerwy i przychody przyszłych okresów
850 Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
852 Pozostałe fundusze specjalne
860 Wynik finansowy
870 Podatek dochodowy i inne obowiązkowe obciąŜenia
wyniku finansowego
24
Zakładowy plan kont w organizacji
5
25
Według zakładowego planu kont księguje
się poszczególne operacje finansowe.
Plan kont jest częścią składową systemu
rachunkowości. NaleŜy traktować go jako
niezbędne narzędzie dostarczające
niezbędnych informacji do zarządzania
organizacją i dokonywania rozliczeń
finansowych np. z darczyńcami.
26
Księga główna
Wykaz kont księgi głównej (syntetycznych) ustala się z
uwzględnieniem:
• specyfiki działalności organizacji poprzez takie ujęcie
przychodów i kosztów, które z łatwością pozwoli na
przypisanie ich do konkretnego sponsora;
• przyjętego sposobu wyceny;
• wymogów dotyczących dokonywania odpisów
aktualizujących wartość aktywów z uwagi na utraconą
przez nie całość lub część wartości, po której figurują w
księgach;
• ujęcia danych liczbowych w przekroju umoŜliwiającym
przejście od bieŜącej ewidencji do sporządzenia
sprawozdań finansowych: bilansu oraz rachunku zysków
i strat;
• moŜliwości sporządzania sprawozdań m.in.
podatkowych i statystycznych (GUS),
27
• JeŜeli organizacja nie prowadzi
działalności gospodarczej, moŜna
stosować minimalny układ kont, o
symbolice dwucyfrowej. Mimo to
większość organizacji prowadzi konta w
technice trzycyfrowej.
• Choć obowiązek taki nie wynika z
przepisów ustawy, celowe jest, aby w
planie kont określić zasady ewidencji i
rozliczania kosztów. Rzutuje to bowiem na
wykaz kont i przesądza o postaci
rachunku zysków
28
• MoŜna przyjąć jeden spośród trzech sposobów
ujmowania i rozliczania kosztów działalności,
gromadząc je:
• tylko według rodzajów – na kontach zespołu 4,
• tylko według typów, rodzajów i odmian
działalności, tzn. według funkcji – na
odpowiednich kontach zespołu 5,
• z ewentualnym dalszym ich podziałem w ramach
kaŜdego konta – według rodzajów,
• według rodzajów – na kontach zespołu 4 i
równocześnie według funkcji – na kontach
zespołu 5.
29
Układ planu kont powinien teŜ umoŜliwiać sprawne przygotowanie
raportów dla darczyńców, z wykonania danego programu, jak teŜ z
ogólnej działalności organizacji. Niezwykle istotne w konstrukcji
planu kont jest rozwinięcie analityki, czyli kont pomocniczych, na
których zapisy księgowe będą dostarczały nam szczegółowych
informacji. Dla celów sprawozdawczych (określonych przez Ministra
Finansów w odpowiednim Rozporządzeniu), np. w rachunku zysków
i strat musimy podać poniesione koszty programowe (nazywane w
dokumencie „statutowe”) w jednej kwocie oraz koszty
administracyjne w rozbiciu na sześć podstawowych kategorii. Dla
naszych potrzeb jako grantobiorcy, który przed darczyńcą musi
szczegółowo zdać sprawozdanie z wykorzystania jego środków,
jedna kwota kosztów programowych nie wystarcza, musi być rozbita
na poszczególne programy i kategorie budŜetowe. Przemyślana
struktura kont kosztowych pozwoli nam na śledzenie kosztów z
podziałem np. na źródła finansowania czy prowadzone programy.
30
Zespół 0 – majątek trwały
010 – 015 – konta środków trwałych
(ewidencja nieruchomości, maszyny, środki
transportu)
020 – 025 – konta wartości niematerialnych i prawnych
(ewidencja praw autorskich, praw do patentów,
projektów, specjalistycznych programów
komputerowych)
070 – 075 – konta umorzeń środków trwałych i wartości
niematerialnych i prawnych
(odpisy umorzeniowe)
080 – 085 – konta inwestycji
(inwestycje związane z budową, montaŜem lub
zakupem środków trwałych
6
31
Zespół 1 – środki pienięŜne
100 – konto kasy
(ewidencja gotówki w kasie)
130 – konto bieŜącego rachunku bankowego
(ewidencja operacji na rachunku bankowym)
131 – konto pomocniczego rachunku bankowego
(ewidencja operacji na rachunku bankowym, wydzielonym
do obsługi konkretnego programu)
135 – konto walutowe
(ewidencja operacji na koncie walutowym)
137 – konto lokat bankowych
(ewidencja lokat na rachunkach bankowych)
145 – konto środki pienięŜne w drodze
(ewidencja przepływu środków np. z kasy do banku, jeśli
przepływ ten trwa dłuŜej niŜ jeden dzień)
32
Zespół 2 – rozrachunki i roszczenia
201 – konto rozrachunków z odbiorcami
(naleŜności z tytułu np. udzielonych i nierozliczonych dotacji)
202 – konto rozrachunków z dostawcami
(zobowiązania z tytułu usług, dostaw itp.)
220 – konto rozrachunków z budŜetem państwa
(zobowiązania z tyt. składek ZUS, zaliczek na PDOF, itp.,)
230 – konto rozrachunków z pracownikami z tytułu wynagrodzeń
(ewidencja rozrachunków z pracownikami otrzymującymi
wynagrodzenie)
232 – konto pozostałych rozrachunków z pracownikami
(ewidencja pozostałych rozrachunków np. zaliczek pobranych przez
pracowników na zakup materiałów)
235 – konto rozrachunków z wolontariuszami
(ewidencja i rozliczenie zaliczek pobranych przez wolontariuszy)
240 – pozostałe rozrachunki
(ewidencja rozrachunków, niewymienionych wyŜej)
33
Zespół 5 – koszty
500 – konto kosztów programowych
(ewidencja kosztów dotyczących statutowej działalności programowej
organizacji z podziałem na działalność odpłatną i nieodpłatną)
550 – konto kosztów administracyjnych
(słuŜy do ewidencji kosztów zakwalifikowanych jako administracyjne z
podziałem na kategorie określone przez Ministra Finansów wg pozycji z
rachunku zysków i strat)
550 – 1 – zuŜycie materiałów i energii (koszty materiałów biurowych i zuŜycia
energii)
550 – 2 – usługi obce (koszty usług obcych, takich jak usługi pocztowe,
bankowe, telekomunikacyjne, najmu i inne)
550 – 3 – podatki i opłaty (koszty opłat skarbowych, podatku od
nieruchomości i innych)
550 – 4 – wynagrodzenia i świadczenia na rzecz pracowników
(koszty wynagrodzeń, w tym etaty, zlecenia, umowy o dzieło oraz składki ZUS,
odpisy na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych i pozostałe
świadczenia)
550 – 5 – amortyzacja (ewidencja kosztów amortyzacji rzeczowego majątku
trwałego i wartości niematerialnych i prawnych)
550 – 6 – pozostałe koszty administracyjne (koszty, które nie kwalifikują się
do powyŜszych kategorii)
34
Zespół 6 – rozliczenia międzyokresowe
kosztów
640 – konto rozliczeń międzyokresowych
czynnych (ewidencja kosztów
poniesionych w okresie sprawozdawczym,
dotyczących późniejszego okresu)
641 – konto rozliczeń międzyokresowych
biernych (ewidencja kosztów dotyczących
bieŜącego okresu, ale jeszcze
nieponiesionych)
35
Zespół 7 – przychody i koszty ich osiągnięcia
700 – konto przychodów statutowych
(słuŜy do ewidencji przychodów statutowych,
takich jak np. dotacje, darowizny i przychody z
odpłatnej działalności statutowej)
Do konta utworzyć naleŜy konta analityczne z
podziałem na poszczególne źródła
finansowania, np. 700-1 osoby prywatne, 700-2
organizacje pozarządowe, 700-3 firmy prywatne,
700-4 źródła publiczne, itd.
36
751 – konto przychodów finansowych (na koncie tym ujmowane są
uzyskane odsetki bankowe, dodatnie róŜnice kursowe i inne
przychody finansowe)
752 – konto kosztów finansowych (słuŜy do ewidencji odsetek od
poŜyczek i kredytów oraz ujemnych róŜnic kursowych i pozostałych
kosztów finansowych)
761 – konto pozostałych przychodów operacyjnych (pozostałe
przychody niezwiązane bezpośrednio z działalnością organizacji,
np. z likwidacji i sprzedaŜy środków trwałych)
762 – konto pozostałych kosztów operacyjnych (pozostałe koszty
niezwiązane bezpośrednio z działalnością organizacji)
771 – konto zysków nadzwyczajnych (na koncie ujmowane są zyski
związane z losowymi zdarzeniami, niezakwalifikowane do
pozostałych przychodów)
772 – konto strat nadzwyczajnych (na koncie ujmowane są straty
dotyczące niepowtarzalnych zdarzeń, niezakwalifikowane do
pozostałych przychodów)
7
37
Zespół 8 – fundusze, rezerwy i wynik finansowy
800 – fundusz statutowy (stan tego konta przedstawia wysokość
funduszu statutowego organizacji)
820 – konto rozliczenia wyniku finansowego (na koncie tym rozlicza
się wynik finansowy organizacji za rok poprzedni, zgodnie z przyjętą
uchwałą zarządu)
840 – konto rezerw (słuŜy do ewidencji tworzonych rezerw, np. na
naleŜności)
845 – konto przychodów przyszłych okresów (ewidencjonuje
przychody otrzymane w bieŜącym okresie sprawozdawczym, a
dotyczące realizacji kosztów w terminie późniejszym)
850 – konto Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych
(na tym koncie księgowane są zwiększenia (odpisy) i operacje
dotyczące wykorzystania ZFŚS)
860 – konto wyniku finansowego (na konto wyniku przeksięgowuje
się na koniec okresu sprawozdawczego wszystkie przychody i
koszty; róŜnica pomiędzy przychodami i kosztami stanowi wynik
finansowy organizacji za dany okres).
870 – konto podatku dochodowego od osób prawnych (ewidencja
rozliczenia ewentualnego PDOP)