MIKROEKONOMIA
dr Elżbieta Lorek
MIKROEKONOMIA
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja
• proces za pomocą którego uczestnicy rynku dążą do realizacji
swych interesów, próbując przedstawić korzystniejszą od innych
ofertę pod względem ceny, jakości lub innych charakterystyk,
• zdolność przedsiębiorstwa do sprostania konkurencji ze strony
innych podmiotów, utrzymywanie i powiększanie udziałów w
rynku oraz osiąganie w związku z tym odpowiednich zysków,
• Zaspokajanie potrzeb konsumenta bardziej efektywnie niż inne
podmioty.
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja
• konkurencja doskonała
(producent ani kupujący nie ma żadnego wpływu na cenę),
• konkurencja niedoskonała
(jedna ze stron rynku ma jakikolwiek wpływ na cenę)
Według kryterium wpływu na cenę rynkową produktu
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała – cechy
Liczba uczestników po stronie sprzedaży bardzo wielu
Liczba uczestników po stronie popytu
bardzo wielu
Rodzaj produktu
homogeniczny
Wejście na rynek
łatwe
Kształtowanie ceny mechanizm
rynkowy
Konkurencja pozacenowa
brak
Mobilność czynników produkcji
pełna
Przykład produktu
sprzedaż na zorganizowanym
rynku, giełdach, np. pszenica,
ziemniaki, buraki
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
Krótki okres
• taki, w którym rozmiary przedsiębiorstwa są stałe,
• wielkość produkcji zmienia się wraz ze zmianą wykorzystania
czynników zmiennych,
• liczba przedsiębiorstw w gałęzi jest stała.
Gałąź produkcji obejmuje przedsiębiorstwa wytwarzające identyczne produkty
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
0
2
4
6
8
10
12
14
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
P
Q
Krzywa popytu – prosta pozioma, przebiega na wysokości ceny ustalonej przez
rynek, przedsiębiorstwo przyjmuje cenę daną przez rynek
Krzywa podaży każdego przedsiębiorstwa (gałęzi) – doskonale nieelastyczna (sztywna)
cena równowagi rynkowej zależy wyłącznie od kształtowania się popytu
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
• Popyt na produkty przedsiębiorstwa doskonale konkurencyjnego
jest doskonale elastyczny
• Przedsiębiorstwo będzie poszukiwać takich rozmiarów produkcji
aby maksymalizować zysk
• Kryterium optymalizacji odnosi się zarówno do maksymalizacji
zysku dodatniego, jak i do minimalizacji zysku ujemnego
(straty przedsiębiorstwa)
Z
c
=P
c
- K
c
Z
J
=P-KCP
8
E =
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
Przykład
P=12
PC = P
x
Q
Q
PC
KC
Z
PP
PM
0
0
15
-15
0
-
1
12
25
-13
12
2
24
30
-6
12
3
36
35
1
12
4
48
45
3
12
5
60
60
0
12
KM
Koszty produkcji wynikają z przyjętej technologii produkcji
PM =
∆ PC
∆ Q
∆ KC
PP =
PC
Q
KM =
∆ Q
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
Przykład
P=12
PC = P
x
Q
Q
PC
KC
Z
PP
PM
0
0
15
-15
0
-
1
12
25
-13
12
12
2
24
30
-6
12
12
3
36
35
1
12
12
4
48
45
3
12
12
5
60
60
0
12
12
KM
10
5
5
10
15
Przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk, gdy różnica między PC i KC jest największa
Przedsiębiorstwo osiąga równowagę, jeżeli przy danych kosztach produkcji
i przy danej cenie wytwarza wielkość produkcji maksymalizującą zysk
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
P
P=PP=PM
Q
0
5
10
15
20
25
0
1
2
3
4
5
6
KM
Wyznaczanie optymalnych rozmiarów produkcji przy pomocy KM i PM
Przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk, gdy PM = KM i KM rośnie
PM = KM warunek konieczny
KM warunek wystarczający
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Sytuacje, jakie firma może zastać na rynku w okresie krótkim
KM
KCP
KZP
P
0
Q
Sytuacje, jakie firma może zastać na rynku w okresie krótkim
Q
P
P
1
KM
KCP
KZP
P
1
=PP=PM
a
Q
1
0
Przy P=P
1
równowaga w p. a, rozmiary produkcji w równowadze = Q
1
Zależności w p. a: P
>
KCP lub PC
>
KC
b
Sytuacje, jakie firma może zastać na rynku w okresie krótkim
Q
P
0
P
1
KM
KCP
KZP
P
1
=PP=PM
a
b
c
P
2
Q
2
Q
1
Przy P=P
2
równowaga w p. c, rozmiary produkcji w równowadze = Q
2
Zależności w p. c: P = KCP lub PC = KC, KCP = min, a Ze = 0
Sytuacje, jakie firma może zastać na rynku w okresie krótkim
Q
P
P
1
KM
KCP
KZP
P
1
=PP=PM
a
b
c
P
2
0
Q
2
Q
1
Przy P=P
3
równowaga w p. d, rozmiary produkcji w równowadze = Q
3
Zależności w p. d: KCP
>
P
>
KZP lub KC
>
PC
>
KZC, a strata
<
KSC
P
3
d
Q
3
e
Sytuacje, jakie firma może zastać na rynku w okresie krótkim
Q
P
P
1
KM
KCP
KZP
P
1
=PP=PM
a
b
c
P
2
0
Q
2
Q
1
Przy P=P
4
równowaga w p. f, rozmiary produkcji w równowadze = Q
4
Zależności w p. f: P = KZP lub PC = KZC i KZP = min, a strata = KSC
P
3
d
Q
3
e
f
Q
4
P
4
Konkurencja doskonała
Przedsiębiorstwo poszukuje takich rozmiarów produkcji (Q) przy których może
maksymalizować zysk
W sytuacji zysku dodatniego – przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk,
gdy PM=KM i KM
W sytuacji zysku ujemnego (starty) – porównujemy STRATĘ z KCP
W punkcie zrównania KM i PM przedsiębiorstwo znajduje się w równowadze
i nie jest zainteresowane zmianą rozmiarów produkcji (Q)
(chyba, że zmieni się cena lub/i koszty produkcji)
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
Punkty: c i f – graniczne punkty rentowności
(dwa charakterystyczne punkty kształtowania się zysku przedsiębiorstwa)
Punkt c - punkt niwelacji (graniczny punkt opłacalności), wyznacza
moment osiągnięcia zysku dodatniego,
PC = KC, a Zysk = 0
Dla każdej ceny
>
ceny opłacalności (P
2
) PC > KC, a Zysk > 0
Punkt f - punkt zamknięcia (graniczny punkt nieopłacalności)
Gdy cena < nieopłacalności (P
4
), należy zamknąć przedsiębiorstwo
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Konkurencja doskonała
Podaż przedsiębiorstwa w okresie krótkim
• przedsiębiorstwo nie będzie produkować, gdy P>KZP
• dla każdej ceny P wyższej od min. KZP – przedsiębiorstwo
podejmuje produkcję i zgodnie z zasada optymalizacji oferuje na rynek wielkość
produkcji maksymalizująca zysk
• ponieważ maksymalizacja zysku ma miejsce, gdy P = PM = KM, to można
wyznaczyć nieskończenie wiele poziomów cen rynkowych leżących powyżej
punktu przecięcia KM z min. KZP, w ten sposób określa się rozmiary produkcji
(podaży)
dr Elżbieta Lorek
Konkurencja doskonała
Q
P, KM, KZP
KM
KZP
P
1
Podaż przedsiębiorstwa w okresie krótkim
Pn
P
2
P
3
KRZYWA PODAŻY
Krótkookresowa krzywa podaży przedsiębiorstwa na rynku konkurencji
doskonałej pokrywa się z rosnącym odcinkiem krzywej KM, znajdującym się
powyżej min. KZP
Konkurencja doskonała
Okres długi –
przedsiębiorstwo
(zmieniają się rozmiary przedsiębiorstwa)
P
Q
P = PM
KM
KR
KM
DŁ
P
E
Q
E
W okresie długim przedsiębiorstwo osiąga równowagę (maksymalizuje zysk)
osiągając takie rozmiary produkcji Q, dla których P = PM = KM
KR
= KM
DŁ
Konkurencja doskonała
Okres długi – gałąź przemysłu
(
zmienia się liczba przedsiębiorstw w gałęzi)
P
Q
P = PM
KM
KR
KM
DŁ
P
E
Q
E
KCP
DL
KCP
KR
W okresie długim gałąź przemysłu osiąga równowagę, gdy wszystkie przedsiębiorstwa
wchodzące w skład gałęzi osiągają równowagę w okresie długim (P = KCP
DŁ
min.,
a w p. optimum: P = KM
KR
= KM
DŁ
= KCP
KR
= KCP
DŁ