background image

 

Prawna ochrona pracy 

 

 
 
 
 
 

Najbardziej korzystne dla pracownika 

świadczenie pracownicze z tytułu 

wypadku przy pracy i choroby 

zawodowej. Charakterystyka świadczeń 

pracowniczych w Polsce. 

 

 
 

 

 

background image

 

Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o 

ubezpieczeniu  społecznym  z  tytułu  wypadków  przy  pracy  i  chorób  zawodowych,  zwana 
ustawą wypadkową. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy za wypadek przy pracy uważa się nagłe 
zdarzenie  wywołane  przyczyną  zewnętrzną  powodujące  uraz  lub  śmierć,  które  nastąpiło  w 
związku z pracą: 

 

podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub 
poleceń przełożonych; 

 

podczas  lub  w  związku  z  wykonywaniem  przez  pracownika  czynności  na  rzecz 
pracodawcy, nawet bez polecenia; 

 

w  czasie  pozostawania  pracownika  w  dyspozycji  pracodawcy  w  drodze  między 
siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku 
pracy. 

Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ (art. 

3 ust. 2): 

 

w czasie podróży służbowej; 

  podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony; 
 

przy  wykonywaniu  zadań  zleconych  przez  działające  u  pracodawcy  organizacje 
związkowe. 

Natomiast  za chorobę zawodową według art. 235

1

 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. 

Kodeks  pracy  uważa  się  chorobę,  wymienioną  w  wykazie  chorób  zawodowych,  jeżeli  w 
wyniku  oceny  warunków  pracy  można  stwierdzić  bezspornie  lub  z  wysokim 
prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla 
zdrowia  występujących  w  środowisku  pracy  albo  w  związku  ze  sposobem  wykonywania 
pracy,  zwanych  „narażeniem  zawodowym”.  Wykaz  chorób  zawodowych  i  szczegółowe 
zasady postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób 
zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach zostały określone w rozporządzeniu 
Rady  Ministrów  z  dnia  30  lipca  2002  r.  (Dz.U.  nr  132,  poz.  1115).  W  załączniku  do 
rozporządzenia  zostały  wykazane  choroby,  które  są  uznawane  za  zawodowe  i  okres,  w 
którym  wystąpienie  udokumentowanych  objawów  chorobowych  upoważnia  do  rozpoznania 
choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. 

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej z tytułu wypadku przy pracy lub choroby 

zawodowej przysługują następujące świadczenia: 

 

zasiłek chorobowy – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana 
została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową; 

 

świadczenie  rehabilitacyjne  –  dla  ubezpieczonego,  który  po  wyczerpaniu  zasiłku 
chorobowego  jest  nadal  niezdolny  do  pracy,  a  dalsze  leczenie  lub  rehabilitacja 
lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy; 

 

zasiłek  wyrównawczy  –  dla  ubezpieczonego  będącego  pracownikiem,  którego 
wynagrodzenie  uległo  obniżeniu  wskutek  stałego  lub  długotrwałego  uszczerbku  na 
zdrowiu; 

  jednorazowe  odszkodowanie  –  dla  ubezpieczonego,  który  doznał  stałego  lub 

długotrwałego uszczerbku na zdrowiu; 

background image

 

  jednorazowe  odszkodowanie  –  dla  członków  rodziny  zmarłego  ubezpieczonego  lub 

rencisty; 

 

renta z tytułu niezdolności do pracy – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do 
pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej; 

  renta szkoleniowa – dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość 

przekwalifikowania  zawodowego  ze  względu  na  niezdolność  do  pracy  w 
dotychczasowym  zawodzie  spowodowaną  wypadkiem  przy  pracy  lub  chorobą 
zawodową; 

  renta  rodzinna  –  dla  członków  rodziny  zmarłego  ubezpieczonego  lub  rencisty 

uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej; 

  dodatek do renty rodzinnej – dla sieroty zupełnej; 
 

dodatek pielęgnacyjny; 

 

pokrycie  kosztów  leczenia  z  zakresu  stomatologii  i  szczepień  ochronnych  oraz 
zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą. 

Świadczenia  z  ubezpieczenia  wypadkowego  nie  przysługują  ubezpieczonemu  jeżeli 

wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów 
dotyczących  ochrony  życia  i  zdrowia,  spowodowane  przez  niego  umyślnie  lub  wskutek 
rażącego niedbalstwa. Świadczenia nie przysługują również ubezpieczonemu, który będąc w 
stanie  nietrzeźwym  lub  pod  wpływem  środków  odurzających  lub  substancji 
psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Regulacja 
ta  nie  dotyczy  członków  rodziny  ubezpieczonego,  którzy  w  takich  przypadkach  zachowują 
prawo do świadczeń określonych w ustawie wypadkowej. 

 

Zasiłek chorobowy 

 

 

Zasiłek chorobowy otrzymuje ubezpieczony, którego niezdolność do pracy powstała w 

wyniku  wypadku  przy  pracy  lub  choroby  zawodowej.  Przysługuje  niezależnie  od  okresu 
podlegania  ubezpieczeniu  wypadkowemu,  od  pierwszego  dnia  niezdolności  do  pracy,  w 
wysokości 100 proc. podstawy wymiaru (także za okres pobytu w szpitalu), przez 182 dni, a 
w przypadku gruźlicy przez 270 dni. 
 

Przy  ustalaniu  prawa  do  zasiłku  chorobowego  należnego  z  tytułu  niezdolności  do 

pracy  spowodowanej  wypadkiem  przy  pracy  lub  chorobą  zawodową,  obliczaniu  jego 
podstawy  oraz  wypłacie  zastosowanie  mają  przepisy  ustawy  z  dnia  25  czerwca  1999  r.  o 
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, z 
uwzględnieniem odmiennych uregulowań określonych w ustawie wypadkowej.  
 

Zasady  ustalania  podstawy  wymiaru  zasiłku  chorobowego  z  tytułu  wypadku  przy 

pracy  lub  choroby  zawodowej  określa  art.  9  ustawy  wypadkowej.  Zgodnie  z  jego  treścią 
podstawę tę stanowi kwota będąca podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe.  

Podstawa  wymiaru  zasiłku  chorobowego  z  ubezpieczenia  wypadkowego 

przysługującego  ubezpieczonym  innym  niż  pracownicy  jest  ustalana  za  okres  12  miesięcy 
kalendarzowych  poprzedzających  powstanie  niezdolności  do  pracy.  Natomiast  jeśli 
niezdolność ta powstała przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych, podstawę zasiłku ustala 

background image

 

się  z  faktycznego  okresu  podlegania  ubezpieczeniu,  za  pełne  kalendarzowe  miesiące  tego 
ubezpieczenia.  

Zgodnie z art. 43 ustawy o świadczeniach chorobowych w razie ponownego powstania 

prawa  do  zasiłku  chorobowego,  podstawy  wymiaru  tego  zasiłku  nie  oblicza  się  na  nowo, 
jeżeli  przerwa  między  okresami  jego  pobierania  była  krótsza  niż  3  miesiące  kalendarzowe. 
Według wyjaśnień  ZUS  dostępnych  na stronie  internetowej zasada ta dotyczy także zasiłku 
chorobowego  finansowanego  z  różnych  funduszy  (ubezpieczenia  chorobowego  i 
wypadkowego).  

Zasiłek  chorobowy  nie  przysługuje,  jeżeli  ubezpieczony,  na  podstawie  odrębnych 

przepisów (np. art. 92 Kp), zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposażenia, stypendium lub 
innego świadczenia za czas niezdolności do pracy. 

 

Świadczenie rehabilitacyjne 

 

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po okresie pobierania 

zasiłku chorobowego nadal  jest niezdolny do pracy z powodu choroby zawodowej, a dalsza 
rehabilitacja  i  leczenie  rokują  powrót  do  zdrowia  i  odzyskanie  zdolności  do  pracy.  Wynosi 
100 proc. podstawy wymiaru. Maksymalny okres pobierania świadczenia to 12 miesięcy. 

Świadczenie  nie  przysługuje  uprawnionemu  do  emerytury  lub  renty  z  tytułu 

niezdolności  do  pracy,  zasiłku  dla  bezrobotnych,  zasiłku  przedemerytalnego  lub  do 
świadczenia  przedemerytalnego  oraz  do  urlopu  dla  poratowania  zdrowia  –  udzielonego  na 
podstawie odrębnych przepisów prawnych (np. urzędnicy). 

 

Zasiłek wyrównawczy 

 

Zasiłek  wyrównawczy  przysługuje  wyłącznie  ubezpieczonym  posiadającym  status 

pracownika.  Zasiłek  przysługuje  wówczas,  gdy  wynagrodzenie  poszkodowanego  ulegnie 
obniżeniu w wyniku stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.  

Za  stały  uszczerbek  na  zdrowiu  ustawa  o  świadczeniach  chorobowych  uważa  takie 

naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie  jego czynności  nierokujące 
poprawy.  Natomiast  za  uszczerbek  długotrwały  uważane  jest  takie  naruszenie  sprawności 
organizmu,  które  powoduje  upośledzenie  jego  czynności  na  okres  przekraczający  sześć 
miesięcy, mogące ulec poprawie. 

Prawo  do  zasiłku  wyrównawczego  ustaje  z  dniem  zakończenia  rehabilitacji 

zawodowej  i  przesunięcia  do  innej  pracy,  lecz  nie  później  niż  po  24  miesiącach  od  dnia 
rozpoczęcia rehabilitacji lub w sytuacji, gdy rehabilitacja stała się bezcelowa ze względu na 
stan zdrowia poszkodowanego. 

 
 
 
 
 

background image

 

Jednorazowe odszkodowanie 

 

 

Na  podstawie  art.  11  ust.  1  ustawy  wypadkowej  jednorazowe  odszkodowanie 

przysługuje  ubezpieczonemu,  który  wskutek  wypadku  przy  pracy  lub  choroby  zawodowej 
doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.  

Za stały uszczerbek na zdrowiu ustawa uważa takie naruszenie sprawności organizmu, 

które powoduje upośledzenie jego czynności nierokujące poprawy. Natomiast za uszczerbek 
długotrwały  uważane  jest  takie  naruszenie  sprawności  organizmu,  które  powoduje 
upośledzenie jego czynności na okres przekraczający sześć miesięcy, mogące ulec poprawie. 

 Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub 

chorobą  zawodową  dokonuje  lekarz  orzecznik  ZUS  po  zakończeniu  leczenia  i  rehabilitacji. 
Przyznanie  lub  odmowa  przyznania  odszkodowania,  a  także  ustalenie  jego  wysokości 
następuje w drodze decyzji ZUS (art. 15 ustawy). 
 

Od 1 kwietnia 2007 r. jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20 proc. 

przeciętnego  wynagrodzenia  za  każdy  procent  stałego  lub  długotrwałego  uszczerbku  na 
zdrowiu. Ustawa wyjaśnia w art. 2 pkt 5, iż przez pojęcie przeciętnego wynagrodzenia należy 
rozumieć przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, 
ogłaszane  dla  celów  emerytalnych  przez  prezesa  Głównego  Urzędu  Statystycznego.  Do 
obliczeń  stosowane  ono  będzie  poczynając  od  drugiego  kwartału  każdego  roku  przez okres 
jednego  roku. Tak  więc  stawki  odszkodowań  będą  zmieniały  się  tylko  raz  w  roku,  a  nowe 
kwoty będą obowiązywały od 1 kwietnia danego roku. 
  

W myśl art. 12 ust. 2 ustawy kwota przysługującego odszkodowania może wzrosnąć w 

przypadku, gdy wskutek pogorszenia się stanu zdrowia stały lub długotrwały uszczerbek na 
zdrowiu, który był podstawą przyznania odszkodowania, ulegnie zwiększeniu co najmniej o 
10 proc. Należne odszkodowanie wzrośnie wówczas o 20 proc. przeciętnego wynagrodzenia 
za  każdy  procent  uszczerbku  przewyższający  procent,  według  którego  było  ono  pierwotnie 
ustalone. 

Wysokość  odszkodowania  ulega  zwiększeniu  o  kwotę  3,5-krotnego  przeciętnego 

wynagrodzenia, jeśli w stosunku do ubezpieczonego została orzeczona całkowita niezdolność 
do  pracy  oraz  niezdolność  do  samodzielnej  egzystencji  wskutek  wypadku  przy  pracy  lub 
choroby  zawodowej.  Zwiększenie  to  będzie  miało  miejsce  również  wówczas,  gdy  wskutek 
pogorszenia się stanu zdrowia w następstwie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w 
stosunku do rencisty została orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do 
samodzielnej egzystencji (art. 12 ust. 4). 

Stosownie  do  art.  13  ust.  1  ustawy  wypadkowej  jednorazowe  odszkodowanie 

przysługuje  także  członkom  rodziny  ubezpieczonego,  który  zmarł  wskutek  wypadku  przy 
pracy lub choroby zawodowej. Świadczenie to przysługuje również z tytułu śmierci wskutek 
wymienionych  wyżej okoliczności rencisty,  który był  uprawniony  do renty z ubezpieczenia 
wypadkowego.  

Ustawa,  w  art.  13  ust.  2,  za  członków  rodziny  uprawnionych  do  odszkodowania 

uważa:  

 

małżonka (poza przypadkiem, jeśli orzeczona została separacja), 

background image

 

 

dzieci własne, drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i 
utrzymanie  przed  osiągnięciem  pełnoletniości,  wnuki,  rodzeństwo  i  inne  dzieci,  w  tym 
również  w  ramach  rodziny  zastępczej,  spełniające  w  dniu  śmierci  ubezpieczonego  lub 
rencisty warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej, 

 

rodziców,  osoby  przysposabiające,  macochę  oraz  ojczyma,  jeżeli  w  dniu  śmierci 
ubezpieczonego  lub  rencisty  prowadzili  z  nim  wspólne  gospodarstwo  domowe  albo 
bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się on do ich utrzymania lub też, jeśli ustalone 
zostało wyrokiem albo ugodą sądową, prawo do alimentów z jego strony.  

Jeżeli  prawo  do  omawianego  odszkodowania  ma  tylko  jeden  członek  rodziny, 

przysługuje ono w wysokości:  

  18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionymi są małżonek lub dziecko,  
  9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawniony jest inny członek rodziny. 

Ustawa określa także, w art. 14, wysokość odszkodowania przy różnych wariantach, 

jeśli  chodzi  o  liczbę  uprawionych  osób  oraz  ich  stosunek  pokrewieństwa  ze  zmarłym.  W 
takim  przypadku  ustaloną  kwotę odszkodowania  dzieli  się  w  równych  częściach  między  te 
osoby.  

Zgodnie  z  art.  14  ust.  7  ustawy  jednorazowe  odszkodowanie  z  tytułu  śmierci 

ubezpieczonego  lub  rencisty,  który  zmarł  wskutek  wypadku  przy  pracy  albo  choroby 
zawodowej,  pomniejsza  się  o  kwotę  odszkodowania  z  tytułu  stałego  lub  długotrwałego 
uszczerbku na zdrowiu wypłaconego już temu ubezpieczonemu lub renciście. 

Kwoty odszkodowań określone zostały w obwieszczeniu ministra gospodarki, pracy i 

polityki społecznej z dnia 20 lutego 2009 r. (MP nr 12, poz. 149) i w okresie od 1 kwietnia 
2009 r. do 31 marca 2010 r. wynoszą odpowiednio: 

 

589 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu  

 

589  zł  za  każdy  procent  stałego  lub  długotrwałego  uszczerbku  na  zdrowiu,  z  tytułu 
zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych  

 

10 304 zł z tytułu orzeczenia  całkowitej  niezdolności do pracy oraz niezdolności do 
samodzielnej egzystencji ubezpieczonego  

 

10 304 zł z tytułu orzeczenia  całkowitej  niezdolności do pracy oraz niezdolności do 
samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty  

 

52  990  zł,  gdy  do  jednorazowego  odszkodowania  uprawniony  jest  małżonek  lub 
dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty  

 

26  495  zł,  gdy  do  jednorazowego  odszkodowania  uprawniony  jest  członek  rodziny 
zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko  

 

52  990  zł,  gdy  do  jednorazowego  odszkodowania  uprawnieni  są  równocześnie 
małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 10 304 
zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci  

 

52  990  zł,  gdy  do  jednorazowego  odszkodowania  uprawnionych  jest  równocześnie 
dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 10 304 zł z tytułu 
zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko 

 

10  304  zł,  gdy  obok  małżonka  lub  dzieci  do  jednorazowego  odszkodowania 
uprawnieni  są  równocześnie  inni  członkowie  rodziny  zmarłego  ubezpieczonego  lub 
rencisty;  każdemu  z  nich  przysługuje  ta  kwota,  niezależnie  od  odszkodowania 
przysługującego małżonkowi lub dzieciom  

background image

 

 

26  495  zł,  gdy  do  jednorazowego  odszkodowania  uprawnieni  są  tylko  członkowie 
rodziny  inni  niż  małżonek  lub  dzieci  zmarłego  ubezpieczonego  lub  rencisty  oraz  10 
304  zł  z  tytułu  zwiększenia  tego  odszkodowania  przysługującego  na  drugiego  i 
każdego następnego uprawnionego.  

 

Renta z tytułu niezdolności do pracy 

 

 

Przy  ustalaniu  uprawnień  do  renty  z  tytułu  niezdolności  do  pracy  spowodowanej 

wypadkiem  przy  pracy  lub  chorobą  zawodową  oraz  obliczaniu  jej  wysokości  stosuje  się 
przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 
Społecznych – zwanej dalej ustawą o e. i r. z FUS, z uwzględnieniem zmian wynikających z 
ustawy wypadkowej. 
  

Drugi z wymienionych aktów prawnych, w art. 17 ust. 2 stanowi, iż wspomniana renta 

przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na 
datę powstania niezdolności do pracy. 

Renta z tytułu niezdolności do pracy wynosi:  

 

24% kwoty bazowej,  

 

po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych  - z uwzględnieniem 
pełnych miesięcy,  

 

po  0,7%  podstawy  wymiaru  za  każdy  rok  okresów  nieskładkowych  -  z 
uwzględnieniem pełnych miesięcy,  

 

po  0,7%  podstawy  wymiaru  za  każdy  rok  okresu  brakującego  do  pełnych  25  lat 
okresów  składkowych  oraz  nieskładkowych,  przypadających  od  dnia  zgłoszenia 
wniosku o rentę do dnia, w którym rencista ukończyłby 60 lat, tzw. staż hipotetyczny.  

Renta  z  tytułu  niezdolności  do  pracy  i  renta  szkoleniowa  spowodowane  wypadkiem 

przy pracy lub chorobą zawodową nie mogą być niższe niż:  

 

60 % podstawy wymiaru renty - dla osoby częściowo niezdolnej do pracy,  

 

80% podstawy wymiaru renty - dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy,  

 

100% podstawy wymiaru renty - dla osoby uprawnionej do renty szkoleniowej.  

Podstawa  wymiaru  renty  z  tytułu  niezdolności  do  pracy  spowodowanej  wypadkiem 

lub  chorobą  zawodową  może  być  ustalona  od  wskaźnika  wysokości  podstawy  wymiaru 
wyższego niż 250%. W przypadku jednak dokonania wyliczeń z wykorzystaniem wyższego 
niż  250%  wskaźnika  wysokości  podstawy  wymiaru  renty  nie  obowiązują  określone  wyżej 
gwarancje dotyczące tego, iż renta nie  może  być niższa  niż określony procent podstawy  jej 
wymiaru. 

Przy  ustalaniu  podstawy  wymiaru  renty  z  tytułu  niezdolności  do  pracy  i  renty 

szkoleniowej  stosuje  się  przepisy  art.  15  (i  następnych)  ustawy  emerytalnej,  przy  czym 
podstawę  tę  ustala  się  od  przeciętnej  podstawy  wymiaru  składek  na  ubezpieczenie 
wypadkowe lub na ubezpieczenie społeczne. 

Zasady ustalania wysokości rent z tytułu niezdolności do pracy i rent szkoleniowych 

wymuszają  konieczność  każdorazowego  sprawdzania,  przy  zastosowaniu  którego  z 
wariantów wyliczone świadczenie jest korzystniejsze. 

 

background image

 

Renta szkoleniowa 

 

Renta  szkoleniowa  przysługuje  ubezpieczonemu,  w  stosunku  do  którego  orzeczono 

celowość  przekwalifikowania  zawodowego  ze  względu  na  niezdolność  do  pracy  w 
dotychczasowym  zawodzie,  spowodowaną  wypadkiem  przy  pracy  lub  chorobą  zawodową.  
Świadczenie to przyznawane jest na 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia o 30 miesięcy na 
wniosek starosty. 

 Przy ustalaniu uprawnień do renty szkoleniowej obowiązują przepisy ustawy o e. i r. z 

FUS,  z  uwzględnieniem  odrębnych  uregulowań  zawartych  w  ustawie  wypadkowej, 
omówionych 

już 

przy 

rencie 

tytułu 

niezdolności 

do 

pracy.  

Wysokość  renty  szkoleniowej  wypłacanej  z  ubezpieczenia  wypadkowego  nie  może  być 
niższa od 100 proc. podstawy jej wymiaru (art. 18 ust. 1 pkt. 3 ustawy). Nie dotyczy to jednak 
sytuacji,  gdy  wysokość  świadczenia  ustalana  była  bez  ograniczenia  wskaźnika  podstawy 
wymiaru do 250 proc.  

Ponadto  nie  może  być  ona  niższa  niż  120  proc.  kwoty  najniższej  renty  z  tytułu 

niezdolności do pracy ustalanej według ogólnych zasad. 

 

Renta rodzinna 

 

W  myśl art. 17 ustawy wypadkowej renta rodzinna przysługuje po uprawnionym do 

świadczenia  na  podstawie  ustawy  ubezpieczonym  lub  renciście,  który  zmarł  wskutek 
następstw  wypadku  przy  pracy  lub  choroby  zawodowej.  Osobami  uprawnionymi  są: 
małżonek, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, przysposobione, przyjęte na wychowanie 
i  utrzymanie  przed  osiągnięciem  pełnoletniości,  wnuki,  rodzeństwo  i  inne  dzieci,  w  tym 
również  w  ramach  rodziny  zastępczej  oraz  rodzice.  Osoby  te  nabywają  prawo  do  renty 
rodzinnej, jeśli spełniają warunki określone w ustawie o e. i r. z FUS. 

Zgodnie  z  art.  52  ustawy  wypadkowej  prawo  do  renty  rodzinnej  nabywają  również 

członkowie rodziny pozostali po renciście: 

 

pobierającym rentę z tytułu wypadku w drodze do lub z pracy, którego śmierć nastąpiła 
po 31 grudnia 2002 r. wskutek takiego wypadku,  

  pobierającym  rentę  z  tytułu  wypadku  w  szczególnych  okolicznościach  lub  z  tytułu 

choroby zawodowej pozostającej w  związku  ze  szczególnymi okolicznościami, którego 
śmierć  nastąpiła  po  31  grudnia  2002  r.  wskutek  takiego  wypadku  lub  choroby 
zawodowej.  

Wysokość renty rodzinnej uzależniona jest od liczby osób, które mają do niej prawo i 

wynosi odpowiednio:  

 

85  proc.  świadczenia,  jakie  przysługiwałoby  zmarłemu,  jeśli  uprawniona  jest  jedna 
osoba,  

 

90  proc.  wspomnianego  świadczenia,  w  sytuacji  jeśli  do  renty  uprawnione  są  dwie 
osoby,  

  95 proc. – o ile do renty rodzinnej uprawnione są trzy lub więcej osób. 

  

Za  kwotę  świadczenia,  które  przysługiwałoby  zmarłemu,  uważa  się  kwotę  renty  z 

tytułu całkowitej niezdolności do pracy.  

background image

 

Oznacza  to,  że  w  celu  ustalenia  wysokości  renty  rodzinnej  należy  każdorazowo 

obliczyć wysokość renty dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy w związku z wypadkiem 
przy pracy lub chorobą zawodową według omówionych już dwóch wariantów obliczania tych 
rent  (z  ograniczeniem  wskaźnika  podstawy  wymiaru  i  bez  tego  ograniczenia).  
Wysokość renty rodzinnej wypłacanej z ubezpieczenia wypadkowego nie może być niższa od 
kwoty  odpowiadającej  120  proc.  najniższej  renty  rodzinnej  ustalanej  według  przepisów 
ustawy o e. i r. z FUS.  

 

Dodatek dla sieroty zupełnej 

 

Jeżeli  do  renty  rodzinnej  z  ubezpieczenia  wypadkowego  uprawniona  jest  sierota 

zupełna, przysługuje jej z tego tytułu dodatek na zasadach ogólnych. Aktualna jego wysokość 
wynosi 325,36 zł. 

 

Dodatek pielęgnacyjny 

 

Dodatek  pielęgnacyjny  przysługuje  uprawnionemu  do  renty  z  tytułu  wypadku  przy 

pracy i choroby zawodowej — osobie, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy 
i  samodzielnej  egzystencji,  a  także  osobie,  która  skończyła  75  lat.  Dodatek  pielęgnacyjny 
wynosi 259,65  zł. 

 

Pokrycie kosztów leczenia  

z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz  

zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą 

 

Ze środków funduszu wypadkowego są pokrywane: 

 

koszty  skutków  wypadków  przy  pracy  lub  chorób  zawodowych,  związane  ze 
świadczeniami zdrowotnymi z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych, na które 
ubezpieczony został skierowany przez lekarza orzecznika ZUS-u, na wniosek lekarza 
prowadzącego, nierefundowane na podstawie odrębnych przepisów,  

 

koszty wyrobów medycznych będących przedmiotami ortopedycznymi, w wysokości 
udziału własnego ubezpieczonego, określonego w przepisach o świadczeniach opieki 
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.  

Świadczenia te realizowane są przez placówki medyczne wybrane przez ZUS. 

 

 
Wypadki  przy  pracy  i  choroby  zawodowe,  poza  aspektem  społecznym,  a  zwłaszcza 

humanitarnym,  mają  znaczny  wymiar  ekonomiczny  dla  osoby  poszkodowanej  i  jej  rodziny, 
przedsiębiorstwa oraz całego społeczeństwa. Straty, jakie ponoszą osoby poszkodowane i ich 
rodziny  są  częściowo  rekompensowane  świadczeniami  pieniężnymi  i  rzeczowymi 
otrzymywanymi  od  pracodawców,  ZUS  lub  ze  strony  państwa.  Wśród  kosztów  wypadków 
przy pracy obciążających poszkodowanych i ich rodziny, wyróżnia się następujące składniki: 

background image

10 

 

  utracone dochody  z powodu czasowego lub trwałego wyeliminowania z zatrudnienia 

w okresie pobierania zasiłku chorobowego lub renty, 

  koszty  leczenia  i  rehabilitacji  (niepokrywane  przez  ubezpieczenie  zdrowotne  i 

społeczne wypadkowe) oraz koszty zakupu leków, 

 

inne  składniki  kosztów  (np.  koszty  transportu,  zwiększone  koszty  kupna  artykułów 
pierwszej potrzeby). 

Z powodu różnorodności wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych nie można 

jednoznacznie określić  najbardziej korzystnych dla pracownika świadczeń z tytułu wypadku 
przy pracy i choroby zawodowej. 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

Literatura: 

 

1.  Ustawa  z  dnia  30  października  2002  r.  o  ubezpieczeniu  społecznym  z  tytułu 

wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz.1673 z późn. zm.). 

2.  Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z 

późn. zm.). 

3.  Ustawa  z  dnia  25  czerwca  1999  r.  o  świadczeniach  pieniężnych  z  ubezpieczenia 

społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 60, poz. 636 z późn. zm.). 

4.  Obwieszczenie ministra pracy i polityki społecznej z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie 

wysokości  kwot  jednorazowych  odszkodowań  z  tytułu  wypadku  przy  pracy  lub 
choroby zawodowej (M.P. nr 12 poz. 149). 

5.  Ustawa  z  dnia  17  grudnia  1998  r.  o  emeryturach  i  rentach  z  Funduszu  Ubezpieczeń 

Społecznych (Dz.U. nr 162, poz. 1118, z późn. zm.). 

6.  Świadczenia 

z  tytułu  wypadków  przy  pracy  i  chorób  zawodowych, 

http://www.zus.pl/default.asp?p=4&id=402#top. 

7.  Uprawnienia 

poszkodowanych 

wypadkach 

związanych 

pracą, 

http://www.pip.gov.pl/html/pl/prewencja/wypadki/88300000.htm. 

8.  J. Rzepecki, społeczne koszty wypadków przy pracy w Polsce, Bezpieczeństwo pracy,  

2005, 7-8, 34.