04.pliki_foldery

Pliki, foldery i skróty

1. Pliki

Podstawowym no

nikiem informacji w komputerze s

dyskietki, dyski twarde oraz dyski optyczne.

Wszystkie informacje zapisywane na wspomnianych no

nikach, s

przechowywane w postaci plików.

W celu jednoznacznego identyfikowania plików i zarz

dzania nimi przez system operacyjny oraz inne programy,

do ka

dego pliku zostaje przyporz

dkowana nazwa. System Windows od wersji 95 w przeciwie

stwie do systemu

DOS potrafi obsługiwa

tzw. system długich nazw plików (long filenames). Nazwa pliku składa si

z nazwy

podstawowej oraz z tzw. rozszerzenia. Nazwa podstawowa jest oddzielona kropk

od rozszerzenia, np.

tekscik.txt, gdzie tekscik jest nazw

podstawow

, natomiast txt jest rozszerzeniem pliku. Obsługa długich nazw

plików, oznacza to,

e mo

na u

ywa

nazw podstawowych o długo

ci do 255 znaków alfanumerycznych. Nazwy

mog

zawiera

e i małe litery, kropki, cyfry, spacje, przecinki,

redniki, nawiasy kwadratowe oraz znaki plus,

minus i znaki równo

ci. Przykładami nazw plików w tym systemie mog

: to jest przykład długiej nazwy.txt

Bardzo wa

rol

odgrywa w nazwie pliku jego rozszerzenie (file extension). Jest ono najcz

ęś

ciej 3

znakowym identyfikatorem pliku, który jest doł

czany do nazwy podstawowej. Na podstawie rozszerzenia okre

, jakiego typu jest plik. Ró

norodne programy posiadaj

pliki z ró

nymi rozszerzeniami, istnieje jednak pewna

charakterystyczna grupa "uprzywilejowanych" rozszerze

. Je

eli plik posiada rozszerzenie exe lub com, to

oznacza,

e mamy do czynienia z plikiem programu bezpo

rednio uruchamianym przez system operacyjny

(plikiem wykonywalnym). Z kolei rozszerzenie bat oznacza,

e jest to plik wsadowy, sys - plik systemowy.

Poni

ej znajduje si

lista najcz

ęś

ciej spotykanych rozszerze

Pliki wykonywalne:

.com

- plik wykonywalny

.exe

- plik wykonywalny

.bat

- plik wsadowy

Pliki systemowe:

.dll

- plik biblioteki doł

czanej dynamicznie

.drv

- plik sterownika

.reg

- fragment rejestru Windows

.sys

- plik systemowy lub plik sterownika

.vxd

- plik sterownika

Pliki graficzne:

.bmp

- plik graficzny zapisany w formacie BMP

.cdr

- grafika w formacie wektorowym. Pliki charakterystyczne dla programu CorelDRAW

.gif

- plik graficzny w formacie GIF

.jpg

- plik graficzny w formacie JPEG

.png

- plik graficzny zapisany w formacie PNG

.wmf

- plik graficzny w formacie WMF

Pliki muzyczne:

.mid

- plik muzyczny zapisany w formacie MIDI

.mp3

- plik muzyczny zawieraj

cy skompresowan

muzyk

w formacie MP3

.wav

- plik muzyczny zapisany w formacie Wave

.wma

- plik muzyczny w formacie Windows Media Audio

Pliki miltimediale:

.asf

- plik multimedialny w formacie ASF

.avi

- plik multimedialny w formacie AVI

.mov

- plik multimedialny w formacie QuickTime

.mpg

- plik multimedialny w formacie MPEG-1 lub MPEG-2

.mpeg - plik multimedialny w formacie MPEG-1 lub MPEG-2

Pliki tekstowe i arkusz kalkulacyjny:

.doc

- dokument, format charakterystyczny dla edytora tekstu Word

.txt

- plik tekstowy

.xls

- dokument arkusza kalkulacyjnego, charakterystyczny dla programu Excel

Pliki skompresowane:

.arj

- plik skompresowany za pomoc

programu ARJ.

.rar

- archiwum w formacie RAR, charakterystyczne dla programu kompresuj

cego WinRAR

.zip

- archiwum w formacie ZIP

Pliki stron internetowych:

.htm .html - plik zawieraj

cy kod j

zyka HTML

Wyszukuj

c pliki mo

na u

ywa

tzw. masek, czyli umownych symboli, za pomoc

których odwołuje si

do grupy plików. Do symboli tych zaliczamy znak * (gwiazdka), za pomoc

którego zast

pujemy dowolny ci

znaków w nazwie. Na przykład maska w postaci: *.* oznacza,

e brane pod uwag

wszystkie pliki, poniewa

w tym przypadku pierwsza gwiazdka oznacza dowoln

nazw

podstawow

, a druga gwiazdka dowolne

rozszerzenie. Z kolei maska typu *.exe informuje,

e brane pod uwag

wszystkie pliki posiadaj

rozszerzenie typu exe. Drugim umownym symbolem jest znak ? (znak zapytania), który zast

puje dowolny

pojedynczy znak w nazwie lub sygnalizuje jego brak. Maska typu ?in.com oznacza,

e brane pod uwag

wszystkie pliki z rozszerzeniem com oraz trzyliterow

nazw

podstawow

, w której na pierwszym miejscu

znajduje si

dowolny znak, na drugim miejscu znajduje si

znak i, a na trzecim znak n.

Zgodnie z obowi

zuj

cymi zasadami w tym samym folderze nie mog

znajdowa

dwa pliki, które posiadaj

identyczn

nazw

podstawow

i rozszerzenie.

Do ka

dego pliku mo

e zosta

tak

e przypisany tzw. atrybut (file attribute). W systemie Windows plik mo

posiada

cztery charakterystyczne atrybuty: archiwalny, tylko do odczytu, ukryty oraz systemowy. Ich znaczenie

przedstawione zostało poni

ej.

•

Archiwalny (archive file) - atrybut plików przypisywany ka

demu nowo utworzonemu i

zmodyfikowanemu plikowi.

•

Atrybut systemowy (system file) - atrybut plików b

cych plikami systemu operacyjnego.

•

Tylko do odczytu (read only file) - atrybut plików, które nie powinny by

modyfikowane ani usuwane.

•

Atrybut ukryty (hidden file) - atrybut plików, których u

ytkownik nie po winien widzie

przy przegl

daniu

zawarto

ci folderów.

2. Foldery

W systemie operacyjnym Windows, nap

dy dost

pnych w komputerze dysków oznaczamy

jednoliterowymi nazwami. Nap

d dyskietek posiada nazw

A (nazwa B jest zarezerwowana dla drugiego nap

dyskietek, który mo

e zosta

podł

czony do komputera). Pierwszy dysk twardy posiada nazw

C, kolejny

oznaczony b

dzie jako D, itd. Natomiast do nap

du CD-ROM zostanie przypisane pierwsze "wolne" oznaczenie,

które nie jest wykorzystywane przez dyski twarde.

Nazwa nap

du uzupełniona jest znakiem dwukropka. W ten sposób dysk C posiada oznaczenie C:,

dyskietka A oznaczenie A: itd. Cały dost

pny obszar dysku lub dyskietki jest oznaczany symbolem "\" (back

slash), który oznacza tzw. folder główny dysku (lub dyskietki). Stosuj

c tak

metod

, symbol C:\ oznacza folder

główny dysku twardego C. W folderze głównym dysku, mo

emy wydzieli

pewien obszar dysku nazywany

folderem. Ka

dy utworzony folder mo

e zawiera

pliki lub kolejne foldery, które w tym przypadku nosz

nazw

podfolderów (subfolders, subdirectories). W nich mo

emy tworzy

nast

pne podfoldery itd. W ten sposób

powstaje hierarchiczna struktura folderów i podfolderów na dysku. Dzi

ki takiemu rozwi

zaniu, w dwóch ró

nych

folderach (podfolderach) mog

znajdowa

pliki o tych samych nazwach podstawowych i rozszerzeniach.

Poj

cie foldera pojawiło si

wraz z systemem Windows 95. Wcze

niej u

ywano odpowiednio okre

katalog główny dysku, katalog i podkatalog. Obecnie stosowane s

obydwa okre

lenia: folder i katalog.

Tak

e w przypadku folderów (katalogów) obowi

zuj

pewne zasady. Długo

ść

ich nazw nie mo

przekracza

okre

lonego limitu znaków dla danego systemu operacyjnego. W systemie Windows wynosi on 255

znaków, a w systemie DOS tylko 8. Ponadto w danym folderze nie mog

istnie

dwa podfoldery o takich samych

nazwach. Podobnie jak w przypadku plików, przy nazwach folderów mo

emy u

ywa

małych b

ych liter

oraz znaków alfanumerycznych w postaci: cyfr, kropek, spacji, przecinków,

redników, nawiasów kwadratowych,

znaków plus, minus i znaków równo

ci.

Struktura folderów tworzy tzw. drzewo folderów, w gał

ziach którego znajduj

foldery i podfoldery.

W celu okre

lenia poło

enia danego folderu na drzewie nale

y poda

cie

dost

pu do niego. Na przykład dla

folderu lekcje b

dzie ona miała posta

: C: \lekcje, natomiast dla folderu lekcje w folderze nadrz

dnym Szkola

dzie C:\Szkola\lekcje.

Odpowiednie poruszanie si

po drzewie folderów jest niezb

dne w celu dotarcia do danego programu.

W praktyce w strukturze folderów poruszamy si

za pomoc

odpowiednich programów, jak np.: Eksplorator

Windows, Total Commander itp.

3. Skróty

Skrót jest to specjalny rodzaj pliku, który w rzeczywisto

ci jest tylko odno

nikiem do elementu, który

symbolizuje. Rozpozna

go mo

na łatwo po ikonie z charakterystyczn

strzałk

w lewym dolnym rogu. Sam w

sobie przechowuje tylko informacj

, do jakiego pliku lub folderu si

odnosi (

cie

dost

pu), w zwi

zku z tym

skróty zajmuj

bardzo mało miejsca. Klikni

cie na skrót powoduje w uruchomienie elementu, do którego ten skrót

odnosił. Usuni

cie skrótu nie powoduje usuni

cia pliku lub folderu reprezentowanego przez ten skrót. Skróty

w systemie Windows maj

rozszerzenie .lnk (od ang. link), jednak nie jest ono nigdy wy

wietlane.

Tworzenie skrótu do programu Kalkulator na pulpicie:

1. Kliknij prawym przyciskiem myszki na pulpicie.

2. Wybierz opcj

Nowy\Skrót (Nowy obiekt\skrót) w wy

wietlonym menu podr

cznym. Otwarte zostanie okno

Utwórz skrót.

3. Kliknij przycisk Przegl

daj w tym oknie. Wy

wietlone zostanie okno Przegl

daj.

4. Wybierz dysk z folderem Windows z listy Szukaj w (okno Przegl

daj).

5. Odszukaj i otwórz folder Windows, a nast

pnie podfolder system32

6. Odszukaj ikon

pliku calc.exe w oknie folderu Windows i zaznacz j

7. Kliknij przycisk Otwórz. Powrócisz do okna Utwórz skrót.

8. Kliknij myszk

przycisk Dalej w tym oknie. Wy

wietlone zostanie okno Wybierz tytuł dla programu.

9. Wpisz nazw

Kalkulator dla tworzonego skrótu w polu Wybierz nazw

dla skrótu.

10. Kliknij myszk

przycisk Zako

cz. Na pulpicie pojawi si

utworzony skrót do programu calc.exe o nazwie

Kalkulator.