1

1

.

.

 

 

S

S

z

z

c

c

z

z

ę

ę

k

k

a

a

:

:

 

 

a

a

)

)

 

 

S

S

i

i

e

e

k

k

a

a

c

c

z

z

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 23,5 



 

punkt trepanacyjny – środek powierzchni językowej (w młodych zębach u podstawy guzka a w starych na nim), 
zarys trójkątny 



 

komora ma 3 zachyłki 



 

próg korzeniowy 



 

1 korzeń 



 

korzeń okrągły/owalny, zakrzywiony na końcu przedsionkowo lub dystalnie 



 

zwykle 1 kanał 



 

kanał zwęża się stopniowo 



 

mogą wystąpić kanały boczne lub delta korzeniowa 



 

otwór zwykle na szczycie wierzchołka  

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 22 

 



 

podobny do siekacza przyśrodkowego,  



 

punkt trepanacyjny – środek powierzchni językowej (w młodych zębach u podstawy guzka a w starych na nim), 
zarys trójkątny 



 

komora ma 2 zachyłki (trójkąt wargowy) 



 

wyraźniej zaznaczony próg korzeniowy 



 

1 korzeń 



 

korzeń pojedynczy, krótszy, wąski, w 50% przypadków prosty, może zakrzywiać się na końcu w stronę dalszą 



 

kanał okrągły, szeroki, zwęża się na końcu 



 

mogą wystąpić kanały boczne lub delta korzeniowa 

b

b

)

)

 

 

K

K

ł

ł

y

y

:

:

 

 



 

średnia długość: 26,5 



 

najdłuższy ząb w całym uzębieniu 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. językowej, zarys elipsy 



 

komora ma 1 zachyłek 



 

próg korzeniowy zaznaczony słabiej niż w siekaczu bocznym 



 

1 korzeń 



 

korzeń owalny, w 40% prosty, część wierzchołkowa może się zakrzywiać dystalnie, przedsionkowo lub 
językowo 



 

1kanał 



 

kanał zwęża się przy wierzchołku i nabiera okrągłego kształtu 



 

dość często występują kanały boczne, możliwa delta 

c

c

)

)

 

 

P

P

r

r

z

z

e

e

d

d

t

t

r

r

z

z

o

o

n

n

o

o

w

w

c

c

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 21,8 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. żującej, nieco przyśrodkowo od przecięcia się linii: łączącej guzki i 
krawędzie styczne, zarys elipsy 



 

zarys komory taki jak korony 



 

jama zęba spłaszczona w kierunku bliższo-dalszym, z 2 uchyłkami (pod guzkami) 



 

ujścia kanałów okrągłe, pod guzkami 



 

zwykle 2 korzenie, może czasem wystąpić 1 zakrzywiony dystalnie (z 2 kanałami) lub 3 – przedsionkowy dzieli 
się bliższy i dalszy (z 3 kanałami) 



 

korzenie proste lub zakrzywione 



 

zwykle 2 kanały (po 1 na korzeń) 



 

kanały okrągłe, językowy szerszy i najczęściej prosty, przedsionkowy węższy i częściej zagięty (językowo) niż 
prosty 
 
 

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 21 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. żującej, nieco przyśrodkowo od przecięcia się linii: łączącej guzki i 
krawędzie styczne, zarys elipsy 



 

podobny do pierwszego przedtrzonowa 



 

jama zęba spłaszczona w kierunku bliższo-dalszym, z 2 uchyłkami (pod guzkami), lejkowato przechodzi w 
kanał 



 

zwykle 1 korzeń, rzadziej 2 (w każdym po 1 kanale) lub 3 (bardzo rzadko) 



 

korzeń owalny a na końcu okrągły, zazwyczaj zagięty, najczęściej dystalnie, rzadko prosty 



 

zazwyczaj 1 kanał, rzadziej 2 (okrągłe, językowy szerszy) 



 

kanał może się rozgałęziać, często występują kanały boczne lub delta  

d

d

)

)

 

 

T

T

r

r

z

z

o

o

n

n

o

o

w

w

c

c

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 19,5 



 

największy ząb szczęki 



 

punkt trepanacyjny u podstawy guzka przedsionkowego bliższego, zarys czworokątny, w bliższej cz. korony 



 

jama w kształcie trapezu, szersza w kierunku przedsionkowo-językowym, przesunięta proksymalnie, uchyłki 
pod guzkami (najdłuższy pod przedsionkowym bliższym) 



 

ujścia kanałów: przedsionkowego bliższego (szczelinowe, pod guzkiem jednoimiennym), dalszego (nieco 
przyśrodkowo od szczytu guzka) i językowego (pod guzkiem językowym bliższym), tworzą równoramienny 
trójkąt Blacka 



 

zwykle 3 korzenie (językowy, przedsionkowy bliższy i dalszy) 



 

korzenie czasem się zrastają, przedsionkowy bliższy zakrzywiony dystalnie lub prosty, dalszy węższy od 
bliższego i może być prosty, zakrzywiony proksymalnie lub dystalnie, językowy najdłuższy, stożkowaty, prosty 
lub zagięty przedsionkowo, dystalnie lub proksymalnie 



 

najczęściej 4 kanały (dodatkowy w korzeniu przedsionkowym bliższym), rzadziej 3 lub 5 (bardzo rzadko) 



 

w korzeniu przedsionkowym bliższym różne konfiguracje kanałów, w pozostałych zwykle typu I 

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 20,1  



 

podobny do pierwszego ale mniejszy 



 

punkt trepanacyjny u podstawy guzka przedsionkowego bliższego, zarys czworokątny, w bliższej cz. korony 



 

jama w kształcie trapezu, szersza w kierunku przedsionkowo-językowym, przesunięta proksymalnie, uchyłki 
pod guzkami 



 

ujścia kanałów tworzą trójkąt prostokątny (kanały przedsionkowe bliżej siebie), jeżeli 2 kanały to naprzeciw 
siebie 



 

najczęściej 3 korzenie, czasem 2 (przedsionkowy i językowy), rzadziej 1 



 

najczęściej 3 kanały, rzadziej 4 lub 2, bardzo rzadko 1 



 

w korzeniach przedsionkowym dalszym i językowym po jednym, zwykle prostym kanale (językowy może się 
zakrzywiać przedsionkowo a przedsionkowy dalszy proksymalnie),  w przedsionkowym bliższym w 50% 
przypadków 1 kanał, rzadziej 2 łączące się i zakrzywione dystalnie, rzadziej proste 

 

2

2

.

.

 

 

Ż

Ż

u

u

c

c

h

h

w

w

a

a

:

:

 

 

a

a

)

)

 

 

S

S

i

i

e

e

k

k

a

a

c

c

z

z

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 21,5 



 

najmniejszy ząb w całym uzębieniu 



 

punkt trepanacyjny na pow. językowej, nieco przyśrodkowo od guzka, zarys owalny 



 

komora spłaszczona przedsionkowo-językowo, niezauważalnie przechodzi w korzeń 



 

1 korzeń, czasem się rozdziela w pobliżu wierzchołka 



 

korzeń spłaszczony, w 60% przypadków prosty, może się zakrzywiać dystalnie lub przedsionkowo 



 

zwykle 1 kanał 



 

kanał okrągły/owalny, dość często rozgałęzia się, może nawet wystąpić dodatkowy (językowo), dużo 
możliwych konfiguracji 



 

kanały boczne najczęściej w cz. wierzchołkowej, tworzą deltę 



 

otwór na wierzchołku (jeżeli nie to duże prawdopodobieństwo dodatkowego kanału) 

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 22,4 



 

nieco większy od przyśrodkowego 



 

punkt trepanacyjny na pow. językowej, nieco przyśrodkowo od guzka, zarys owalny 



 

komora spłaszczona przedsionkowo-językowo, niezauważalnie przechodzi w korzeń 



 

1 korzeń, czasem się rozdziela w pobliżu wierzchołka 



 

korzeń spłaszczony, w 60% przypadków prosty, może się zakrzywiać dystalnie lub przedsionkowo 



 

zwykle 1 kanał 



 

kanał okrągły/owalny, dość często rozgałęzia się, dodatkowy raczej nie występuje, dużo możliwych konfiguracji 



 

kanały boczne najczęściej w cz. wierzchołkowej, tworzą deltę 



 

otwór na wierzchołku 

b

b

)

)

 

 

K

K

ł

ł

y

y

:

:

 

 



 

średnia długość: 25,2 



 

podobny do górnego 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. językowej, zarys elipsy 



 

większa korona w stosunku do korzenia 



 

komora ma jeden zachyłek, spłaszczona w kierunku bliższo-dalszym, pod niewielkim kątem przechodzi w kanał 



 

1 korzeń  



 

korzeń krótszy, bardziej płaski niż w kle górnym, może mieć bruzdę, rozdzielać się wierzchołkowo, prosty w 
70% przypadków, może zakrzywiać się dystalnie lub przedsionkowo 



 

może wystąpić dodatkowy korzeń (językowo), przy czym najczęściej łączy się z przedsionkowym 



 

prawie zawsze 1 kanał 



 

kanał owalny, przy wierzchołku okrągły 



 

mogą wystąpić kanały boczne 

c

c

)

)

 

 

P

P

r

r

z

z

e

e

d

d

t

t

r

r

z

z

o

o

n

n

o

o

w

w

c

c

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 21,4 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. żującej, nieco przyśrodkowo od przecięcia się linii: łączącej guzki i 
krawędzie styczne, zarys owalny 



 

komora ma 2 uchyłki pod guzkami (językowy słabo zaznaczony), przechodzi niezauważalnie w cz. kanałową 



 

okrągłe ujścia kanałów (przy 1 kanale na środku, przy 2 pod guzkami) 



 

1 korzeń 



 

korzeń w 50% przypadków prosty, może być zakrzywiony dystalnie, owalny, może posiadać bruzdę i dzielić się 
na końcu 



 

zwykle 1 kanał, rzadziej 2  



 

kanał okrągły, zwęża się przy wierzchołku, może się dzielić lub tworzyć deltę 



 

otwór zwykle na szczycie wierzchołka lub w odległości 1mm 

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 21,4 



 

punkt trepanacyjny na środku pow. żującej, nieco przyśrodkowo od przecięcia się linii: łączącej guzki i 
krawędzie styczne, zarys owalny 



 

jama zęba większa niż w pierwszym przedtrzonowcu, 2 zachyłki pod guzkami, przechodzi niezauważalnie w cz. 
kanałową 



 

zwykle 1 korzeń 



 

korzeń prosty lub zakrzywiony dystalnie (rzadziej przedsionkowo lub językowo), może się rozdzielać 



 

zazwyczaj 1 kanał, rzadziej 2 (z ujściami blisko siebie) 



 

kanał początkowo owalny, później okrągły, może się dzielić, jeżeli 2 to okrągłe 



 

rzadko występują kanały boczne i delta 



 

otwór anatomiczny w odległości 1-3mm od wierzchołka 

 
 

d

d

)

)

 

 

T

T

r

r

z

z

o

o

n

n

o

o

w

w

c

c

e

e

:

:

 

 

I

I

 

 



 

średnia długość: 20,9 



 

punkt trepanacyjny u podstawy guzka przedsionkowego bliższego, zarys trapezu lub kwadratu 



 

komora ma kształt prostopadłościanu, przesunięta w stronę bliższą, uchyłki pod guzkami 



 

ujścia kanałów: bliższych wąskie i spłaszczone (przedsionkowego pod guzkiem a językowego między bruzdą a 
guzkiem) i dalszego (okrągłe owalne lub szczelinowate, dobrze widoczne) tworzą trójkąt Blacka,  



 

2 korzenie (bliższy i dalszy), bardzo rzadko 3 



 

korzenie spłaszczone, bliższy zakrzywiony dystalnie lub rzadziej prosty, dalszy zwykle prosty z zakrzywionym 
dystalnie lub proksymalnie wierzchołkiem 



 

zwykle 3 kanały (bliższy przedsionkowy i językowy oraz dalszy), rzadziej 4, 2 lub 5 (bardzo rzadko) 



 

kanały bliższe wąskie, mogą mieć wspólne ujście, dalszy duży, szeroki, owalny lub okrągły, zwykle prosty lub 
zakrzywiony dystalnie 



 

w korzeniu złożony system kanałowy – liczne połączenia między kanałami, możliwa delta i kanały boczne 

I

I

I

I

 

 



 

średnia długość: 20,8 



 

podobny do trzonowca pierwszego, większa zmienność budowy 



 

punkt trepanacyjny u podstawy guzka przedsionkowego bliższego, zarys trapezu lub kwadratu 



 

komora ma kształt trapezu lub czworokątu, przesunięta w stronę bliższą, uchyłki pod guzkami 



 

ujścia kanałów bliższych szczelinowate a dalszych okrągłe, owalne lub szczelinowate 



 

zwykle 2 korzenie (bliższy i dalszy), rzadziej 1 (stożkowaty, prosty lub zagięty dystalnie), bardzo rzadko 3 



 

korzeń dalszy w 50% przypadków prosty, może zakrzywiać się proksymalnie lub dystalnie, bliższy wykazuje 
większą różnorodność kształtów 



 

najczęściej 3 kanały (bliższe przedsionkowy i językowy oraz dalszy), rzadziej 2, 4 lub 1 (bardzo rzadko) 



 

kanały bliższe często się łączą 

 

 

 

Konfiguracja systemów korzeniowych w zębach stałych według Vertucciego: 
Typ I. Pojedynczy kanał przebiegający od dna komory do wierzchołka korzenia (konfiguracja 1). 
Typ II. Dwa oddzielne kanały łączące się tuż przed otworem wierzchołkowym (konfiguracja 2-1). 
Typ III. Początkowo pojedynczy kanał w dalszym przebiegu podzielony jest przegrodą zębinową na dwa i ponownie łączy się w 
jeden (konfiguracja 1-2-1). 
Typ IV. Dwa oddzielne kanały biegnące od dna komory do wierzchołka korzenia (konfiguracja 2). 
Typ V. Jeden kanał opuszcza komorę i przed wierzchołkiem dzieli się na dwa (konfiguracja 1-2). 
Typ VI. Początkowo dwa oddzielne kanały łączą się w jeden, który przed wierzchołkiem dzieli się na dwa (konfiguracja 2-1-2). 
Typ VII. Pojedynczy kanał dzieli się na dwa, które ponownie łączą się w jeden, a w dalszym przebiegu kolejny raz dzielą się na 
dwa (konfiguracja 1-2-1-2). 
Typ VIII. Trzy oddzielne kanały biegną od dna komory do wierzchołka korzenia (konfiguracja 3). 
W typie I, II i III na szczycie korzenia jest jeden otwór wierzchołkowy, od IV do VII dwa, a w VIII trzy.