232_Zdobnik_ceramiki

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach ................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu ...............................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Planowanie i organizowanie prac zdobienia wyrobów

ceramicznych Kz1 ........................................................... 10

3.2. Wykonywanie zdobie

wyrobów ceramicznych Kz2 ....... 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................ 13

5. Słownik ....................................................................................... 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

731609 Zdobnik ceramiki

Grupa wielka 7 – Robotnicy przemysłowi i rzemie

lnicy (w Mi

dzy-

narodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – po-
ziom 3).

Grupa elementarna 7316 – Szyldziarze, grawerzy i zdobnicy cera-
miki, szkła i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji

Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie 7316 Sign writers, decorative
painters, engravers and etchers).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja C. Przetwórstwo przemysłowe, Dział 23. Produkcja wyro-
bów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych, Grupa
23.4. Produkcja pozostałych wyrobów z porcelany i ceramiki.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 16 stanowiskach pracy

w 12 przedsi

biorstwach (

rednie – 2, małe − 3, mikro − 7, w tym pro-

dukcyjne – 5 , produkcyjno-handlowe – 2, usługowe – 1, inne – 4),
przeprowadzonych w lutym i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Joanna Kowalska-Wolszczak – Pracownia Ceramiki i R

kodzieła

Artystycznego „

ywioły ziemi” Joanna Kowalska-Wolszczak

w Lublinie,

•

Anna Wybierzy

ska – Warsztaty Terapii Zaj

ciowej Fundacji

„Mi

dzy Nami” w Kr

ęż

nicy Jarej,

•

Dominika Karczewska – Pracownia Ceramiki Artystycznej w Ło-

dzi,

•

Andrzej

elasko – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Monika D

browska-Picewicz – Pracownia Ceramiki Artystycznej

w K

tach,

•

Alicja Katarzyna Kupiec – Wydział Artystyczny UMCS, Instytut

Sztuk Pi

knych, Zakład Rze

by i Ceramiki w Lublinie.

Recenzenci:

•

Joanna Filipek-Pawelec – Polskie Stowarzyszenie na Rzecz

Osób z Upo

ledzeniem Umysłowym Koło w

widniku,

•

Ryszard Wi

ckowski – Akademia Sztuk Pi

knych we Wrocławiu.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Leokadia

widerska-Trebel (przewodnicz

ca) − Ogólnopolska

Komisja Rzemiosł Artystycznych Zwi

zku Rzemiosła Polskiego

w Warszawie,

•

Krystyna Stachera – Izba Rzemie

lnicza w Opolu,

•

Wanda Stawarz – Cech Rzemiosł Ró

nych w Prudniku,

•

Jan Lipi

ski − Region Ziemia Łódzka NSZZ „Solidarno

ść

” w Ło-

dzi.

Data zatwierdzenia:

•

08.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Zdobnik ceramiki wykonuje prace zwi

zane z podwy

szeniem war-

ci estetycznej wyrobów ceramicznych.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary

wyst

powania zawodu

Zdobnik ceramiki wykonuje prac

jednym z kolejnych eta-

pów produkcji wyrobów u

ytkowych i ozdobnych. Maluje wyroby fajan-

sowe, porcelitowe i porcelanowe r

cznie lub z u

yciem aerografów.

cznie dekoruje luksusow

ceramik

stołow

, galanteri

ytkow

i figuraln

ró

nymi technikami zdobienia. W zawodzie zdobnika cerami-

ki istniej

specjalizacje wynikaj

ce ze stosowanych technik zdobienia

i rodzaju zdobionej ceramiki:

−

malarze r

czni − maluj

, nanosz

farbami wielobarwnymi rysunki

artystyczne o unikatowym charakterze, graweruj

wzory na po-

wierzchniach zdobionych natryskiem, wykonuj

zdobienia metalami

szlachetnymi;

−

operatorzy maszyn − obsługuj

automaty lub półautomaty oraz

preparuj

pasty farbowe o własno

ciach fizykochemicznych wyma-

ganych dla danej maszyny;

−

zdobnicy kalkomani

− przenosz

gotowy wzór dekoracji z podło

papierowego na powierzchni

wyrobu ceramicznego (porcelany);

−

zdobnicy − szkliwi

wyroby ceramiczne.

Zdobnik ceramiki znajduje zatrudnienie w małych pracowniach cera-
micznych i zakładach rzemie

lniczych oraz w du

ych zakładach pro-

dukcyjnych. W zale

ci od sposobu wytwarzania ceramiki w danym

zakładzie zdobienie mo

e odbywa

na ró

nym etapie produkcji.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Praca zdobnika ceramiki jest wykonywana zarówno w małych pra-

cowniach artystycznych, jak te

rednich i du

ych zakładach produk-

cyjnych. Dobór techniki zdobniczej zale

y od skali produkcji wyrobów

ceramicznych. Do zdobienia u

ytkowane s

narz

dzia r

czne (p

dzle,

stemple, rylce, piecz

ci itp.), rzadziej narz

dzia i urz

dzenia mecha-

niczne (aerografy, kabiny i pistolety natryskowe, toczki obrotowe, ma-
szyny sitodrukowe i inne). Podstawowe zagro

enia w pracy zdobnika

stanowi

ywane odczynniki chemiczne oraz sposoby ich nanoszenia

na wyroby ceramiczne (np. pył). Z tego wzgl

du niektóre czynno

wykonywane s

w maskach ochronnych, a stanowiska pracy wyposa-

one w instalacje wyci

gowo-nawiewne. Uci

ąż

liwo

w pracy jest

konieczno

ść

pozostawania przez długi czas w niewygodnej pozycji przy

zachowaniu koncentracji i precyzji ruchów. W zawodzie istnieje zwi

szone ryzyko wyst

pienia alergii, zwyrodnienia układu kostnego,

zwłaszcza nadgarstków oraz chorób oczu i układu oddechowego.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Zdobnik ceramiki powinien mie

e poczucie estetyki i sprawno

ść

manualn

. W zale

ci od rodzajów i technik wykonywanych zdobie

preferowane s

uzdolnienia artystyczne, a cz

sto du

a kreatywno

ść

żą

dane s

takie cechy, jak cierpliwo

ść

, dokładno

ść

, staranno

ść

Wymagana jest zdolno

ść

rozró

niania barw i precyzja ruchów. W za-

ci od profilu i skali produkcji praca zdobnika mo

e wymaga

du-

ego wysiłku fizycznego. W zawodzie tym nie powinny pracowa

osoby

z przewlekłymi schorzeniami mi

ęś

niowo-ruchowymi oraz układu odde-

chowego i alergicy.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód zdobnika ceramiki mo

na zdoby

na drodze kształcenia

rzemie

lniczego. Pracodawcy zatrudniaj

w tym zawodzie osoby

z wykształceniem zawodowym ceramicznym (np. 311921 Technik tech-
nologii ceramicznej) oraz plastycznym w zakresie rysunku i malarstwa.
Niezale

nie od wykształcenia wymagane jest uko

czenie kursu lub

szkolenia przyuczaj

cego do zawodu.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Zdobnik ceramiki powinien doskonali

swoj

wiedz

i umiej

tno

ci,

bior

c udział w szkoleniach organizowanych w przedsi

biorstwie, przez

stowarzyszenia i inne organizacje bran

owe, przez producentów maszyn

i urz

dze

, o

rodkach szkoleniowych i pracowniach rzemie

lniczo-

kodzielniczych. Uzyskane w procesie pracy kompetencje zawodowe

w zawodzie zdobnika ceramiki mo

na potwierdzi

, zdaj

c egzamin cze-

ladniczy lub mistrzowski przed komisj

egzaminacyjn

organizacji. Istnie-

je mo

liwo

ść

rozwoju zawodowego poprzez uko

czenie kwalifikacyjnego

kursu zawodowego w kwalifikacji A.3. Formowanie, suszenie i wypalanie
półfabrykatów ceramicznych, uj

tej w podstawie programowej dla zawo-

du 311921 Technik technologii ceramicznej. Po uzupełnieniu niezb

nych kompetencji mo

na podj

ąć

prac

w zawodach pokrewnych, np.

731610 Zdobnik szkła; 731604 Grawer szkła; 731608 Szyldziarz.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Projektowanie wzorów zdobniczych (niezb

dne kompetencje:

Kz1, KzS).

Z2.

Przygotowywanie surowców do zdobienia ceramiki (niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Przygotowywanie narz

dzi i urz

dze

do zdobienia ceramiki

(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z4.

Przygotowywanie powierzchni wyrobów do zdobienia (niezb

dne

kompetencje: Kz2, KzS).

Z5.

Zdobienie wyrobów zgodnie z projektem lub opisem metodami
r

cznymi lub mechanicznymi (niezb

dne kompetencje: Kz2,

KzS).

Z6.

Wykonywanie prostych narz

dzi do zdobienia (niezb

dne kom-

petencje: Kz2, KzS).

Z7.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Planowanie i organizowanie prac zdobienia wyrobów ceramicz-

nych (potrzebne do wykonywania zada

: Z1, Z2, Z7).

Kz2 – Wykonywanie zdobie

wyrobów ceramicznych (potrzebne do

wykonywania zada

: Z3, Z4, Z5, Z6, Z7).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z7).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 7 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód zdobnika ceramiki:

1) w zakresie wiedzy: zna nazwy, poj

cia i terminologi

stosowan

w zdobnictwie ceramicznym, zna i rozumie podstawowe fakty, poj

cia i zale

ci w zawodzie oraz w szerszym zakresie elementarne

uwarunkowania prowadzonej działalno

ci w bran

y ceramicznej;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do realizacji

niezbyt prostych zada

i rozwi

zywania prostych, typowych proble-

mów poprzez wybieranie podstawowych metod, narz

dzi, materia-

łów i informacji, potrafi wykonywa

zadania dotycz

ce planowania,

organizowania i wykonywania zdobie

wyrobów ceramicznych we-

dług ogólnej instrukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach, umie

rozwi

zywa

typowe problemy, odbiera

i formułowa

wypowiedzi,

tak

e bardzo proste wypowiedzi w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z7 wymaga posiadania

kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Planowanie i organizowanie prac zdobienia

wyrobów ceramicznych Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane  z  planowaniem  i  organizo-
waniem  prac  zdobienia  wyrobów
ceramicznych,  w  szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska podczas planowa-

nia i organizowania prac zdo-
bienia wyrobów ceramicznych;

−

podstawy materiałoznawstwa
w zdobnictwie ceramiki;

−

style zdobnicze i techniki zdo-
bienia wyrobów ceramicznych;

−

zasady projektowania wzorów
zdobniczych;

−

technologi

przygotowania

materiałów do zdobienia cera-
miki.

Umiej

tno

ci – realizuje niezbyt

proste zadania poprzez wybiera-
nie podstawowych metod, narz

dzi,  materiałów  i  informacji,  wyko-
nuje  zadania  samodzielnie  lub
w  zespole  według  ogólnej  instruk-
cji,  w  cz

ęś

ciowo zmiennych wa-

runkach, rozwi

zuj

c proste, ty-

powe problemy zwi

zane z pla-

nowaniem i organizowaniem prac
zdobienia wyrobów ceramicznych,
w szczególno

ci potrafi:

−

organizowa

stanowisko pracy

zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

do planowania i  organizowania
prac  zdobienia  wyrobów  cera-
micznych;

−

dobiera

sposób zagospoda-

rowania odpadów wytwarza-
nych na stanowisku pracy;

−

rozró

nia

techniki i style zdob-

nicze;

−

projektowa

nowe wzory i szki-

ce;

−

przenosi

rysunki techniczne

na wyroby ceramiczne;

−

rozró

nia

surowce i składniki

do szkliw i farb ceramicznych;

−

oznacza

stosowane materiały;

−

przechowywa

surowce zgod-

nie z zasadami;

−

dobiera

materiały do zdobie-

nia ceramiki;

−

przygotowywa

i sporz

dza

szkliwa;

−

regenerowa

materiały (odzy-

skiwa

i przygotowywa

ponownego wykorzystania).

Wykonanie zada

zawodowych Z3, Z4, Z5, Z6, Z7 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wykonywanie zdobie

wyrobów ceramicznych Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z wykonywaniem zdobie

wyrobów ceramicznych, w szcze-
gólno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska niezb

dne pod-

czas wykonywania zdobie

wyrobów ceramicznych;

−

narz

dzia, urz

dzenia, maszy-

ny, sprz

t stosowane w zdo-

bieniu ceramiki;

−

techniki i metody wykonywania
prostych narz

dzi do zdobie-

nia;

−

metody i techniki zdobienia
wyrobów ceramicznych;

−

metody oceny jako

ci wyro-

bów.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania według ogólnej
instrukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych

warunkach,

rozwi

zuje

proste,

typowe problemy podczas wyko-
nywania zdobie

wyrobów cera-

micznych, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepisów

BHP, ochrony ppo

., ergonomii

i ochrony

rodowiska podczas

wykonywania zdobie

wyrobów

ceramicznych;

−

dobiera

narz

dzia do przygo-

towania materiałów do zdobie

;

−

dobiera

narz

dzia i urz

dze-

nia, odpowiednio do zdobione-
go wyrobu;

−

posługiwa

narz

dziami

cznymi i urz

dzeniami me-

chanicznymi;

−

zdobi

wyroby

ceramiczne

przez malowanie farbami pod-
szkliwnymi i naszkliwnymi;

−

zdobi

wyroby przez stemplo-

wanie;

−

zdobi

wyroby technik

sito-

druku;

−

zdobi

wyroby przez nanosze-

nie kalkomanii;

−

zdobi

wyroby angobami;

−

zdobi

wyroby technik

fotoce-

ramiki;

−

zdobi

wyroby technik

reliefu;

−

korygowa

bł

wypalonej

dekoracji przez retusz;

−

odciska

ornamenty;

−

rytowa

litery i wzory;

−

szkliwi

wyroby

szkliwami

transparentnymi i kryj

cymi;

−

ocenia

jako

ść

wykonanych

zdobie

Wykonanie wszystkich zidentyfikowanych w standardzie zada

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS.

3.3. Kompetencje społeczne KzS:

−

ponosi odpowiedzialno

ść

za planowanie prac i wykonywanie zdo-

bienia wyrobów ceramicznych zgodnie z opracowan

dokumentacj

i zdobienie wyrobów ceramicznych,

−

pracuje cz

ęś

ciowo samodzielnie i podejmuje współprac

w zorgani-

zowanych warunkach pracy pracowni podczas planowania, organi-
zowania prac i wykonywania zdobie

wyrobów ceramicznych,

−

ocenia wpływ swoich działa

realizowanych w ramach współpracy

zespołowej w pracowni ceramiki podczas wykonywania zdobie

wy-

robów ceramicznych i ponosi odpowiedzialno

ść

za ich skutki,

−

dostosowuje zachowanie do zmian w

rodowisku pracy przedsi

biorstwa zdobienia ceramiki.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.