2012-05-05 

1 

Katarzyna Wróbel  

Analityka medyczna 

Guz chromochłonny nadnerczy -nowotwór 

rozwijający się z komórek chromochłonnych, 

zlokalizowany w nadnerczach, którego objawy są 

związane z nadmiernym wytwarzaniem  

i uwalnianiem katecholamin. 

 

Epidemiologia  

 Występuje u 0,1% całej populacji chorych na 

nadciśnienie tętnicze . Rozwija się zwykle  

w 4. i 5. dekadzie życia. nierzadko jednak 

występuje u osób młodszych (postacie rodzinne) 

i starszych. 

 

 

Rozwija się z komórek chromochłonnych.  
Może występować sporadycznie albo rodzinnie, 

wchodząc w skład mnogich nowotworów 

układu wydzielania wewnętrznego  takich jak: 

-zespoły gruczolakowatości 

wewnątrzwydzielniczej  typu 2A i 2B  

- zespół von Hippla i Lindaua (VHL) 
- nerwiakowłókniakowatości typu 1  
-zespół guza chromochłonnego  

i przyzwojaków  

Wzajemna produkcja między adrenaliną  

i noradrenalina  uwalnianymi przez guz 

chromochłonny decyduje o bogatej 

symptomatologii klinicznej . Cechą 

charakterystyczną są napady, które mogą mieć 

różne nasilenie i występować z różną częstością.  

 
Do czynników wyzwalających objawy należą : wysiłek 

fizyczny, uciśnięcie brzucha , obfity posiłek, 

niektóre leki (efedryna, fenylefryna, ACTH, 

fenotiazyna, amfetamina), sytuacje stresowe 

Guz chromochłonny może przebiegać bezobjawowo 

Najczęściej zgłaszane: 

-nadciśnienie tętnicze napadowe lub chwiejnie 

utrwalone 

-ból głowy 
-nadmierne pocenie się  
-kołatanie serca 
-bladość skóry 
-drżenie mięśniowe  
-uczucie niepokoju 
-hipotonia ortostatyczna 
 

Objawy nietypowe: 

-ze strony układu sercowo naczyniowego- ból  

w klatce piersiowej, nadmierny wzrost ciśnienia 

tętniczego podczas próby wysiłkowej, ostry zespół 

wieńcowy, zaburzenia rytmu serca  

- ze strony przewodu pokarmowego –nudności, 

wymioty, ból brzucha, zaparcia, ostre rozdęcie 

okrężnicy  

- guz chromochłonny ujawniający się w okresie 

ciąży-poronienia, przedwczesne oddzielenia 

łożyska, napadowe nadciśnienie tętnicze podczas 

znieczulania do cięcia cesarskiego  

 

2012-05-05 

2 

-martwica krwotoczna guza i jego pęknięcie –ból 

brzucha, tachykardia, nudności, wymioty 

nadciśnienie tętnicze, hipotonia ,objawy ostrego 

brzucha i wstrząs   

-guz chromochłonny ujawniający się podczas  

z nieczulenia ogólnego lub zabiegu operacyjnego – 

dramatyczny wzrost ciśnienia tętniczego u chorych  

z nierozpoznanym guzem chromochłonnym  

podczas znieczulania ogólnego, zabiegu 

operacyjnego, lub po podaniu radiologicznych 

środków cieniujących  

 

-związane z lokalizacją w pęcherzu 

moczowym– zwyżki ciśnienia towarzyszące 

mikcji, nadciśnienie tętnicze  

z towarzyszącym krwinkomoczem  

 
Badaniem przedmiotowym można stwierdzić 

bladą i wilgotną skórę, nadmiernie 

rozszerzone źrenice, a także zmiany 

charakterystyczne dla zespołów mnogich 

nowotworów wydzielania wewnętrznego  

 

badania laboratoryjne: 

-Zwiększone wydalanie z moczem 

metoksykatecholamin i kwasu 

wanilinomigdałowego 

-Zwiększone stężenie w surowicy 

metoksykatecholamin i katecholamin 

-Niekiedy hiperglikemia 

Kryteria: 

 -Podstawowym kryterium rozpoznania 

klinicznego jest stwierdzenie zwiększonego 

stężenia katecholamin lub ich metabolitów  

w moczu lub surowicy  

-Zlokalizowanie guza w badaniach 

obrazowych.  

-Ostateczne rozpoznanie ustala się na 

podstawie badania histologicznie guza 

 

Diagnostyka biochemiczna 

Za metodę najbardziej przydatną  uznaje się 

oznaczenie metoksykatecholamin w moczu lub we 

krwi   

Oznaczenie katecholamin ma mniejszą czułość  

i swoistość  

Zlokalizowanie guza  

USG może ułatwić rozpoznanie guza ale ujemny 

wynik nie wyklucza go.  

Podstawowymi badaniami są TK i MR,  

a w określonych sytuacjach –scyntygrafia  z MIBI, 

ewentualnie PET 



  

 

Badania genetyczne: 

Mają na celu wykrycie mutacji 

predysponujących do rozwoju guza 

chromochłonnego  

  
 

2012-05-05 

3 

Leczenie farmakologiczne:  

Napadowy wzrost ciśnienia tętniczego można 

opanować podając fentolaminę zazwyczaj  

2-5 mg i powtarzając wstrzykniecie w razie 

potrzeby  

Leczenie operacyjne  

 Istotne znaczenie ma przygotowanie chorego do 

operacji, zmierzające do obniżenia ciśnienia 

tętniczego, zmniejszenia częstotliwości rytmu 

serca i opanowania napadowych zwyżek ciśnienia  

tętniczego oraz innych objawów zależnych od 

nadmiaru krążących katecholamin  

 
 

U większości (70%) chorych leczenie operacyjne 

powoduje ustąpienie objawów oraz 

normalizację ciśnienia tętniczego. Do 

niekorzystnych czynników rokowniczych 

zalicza się m.in. rodzinne występowanie 

choroby, guz wieloogniskowy lub o lokalizacji 

pozanadnerczowej  

 

Obecnie jedynym kryterium złośliwości guza 

chromochłonnego jest występowanie 

przerzutów. Guzy złośliwe wydzielają także 

dopaminę  

 

„Choroby wewnętrzne” - Andrzej Szczeklik