szkolny_humanistyczny

„zDolny

zak Gimnazjalista” 2008/2009, blok humanistyczny Arkusz zatwierdzony przez WKK - 10.10.2008 r

ETAP SZKOLNY

28 pa

dziernika 2008 r.

czas trwania 60 minut

IX Dolno

ski Konkurs dla Gimnazjalistów

„zDolny

zak Gimnazjalista”

Blok humanistyczny

Kuratorium O

wiaty we Wrocławiu, Dolno

skie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Informacji Pedagogicznej we Wrocławiu

Uczestnik konkursu (wpisz czytelnie, drukowanymi literami)

Nazwisko

Imi

/ imiona

Data urodzenia

Miejsce urodzenia

Szkoła

Klasa

Tabela odpowiedzi
Zakre

l X wła

ciw

odpowied

. W ka

dym zadaniu tylko jedna odpowied

jest poprawna. W razie pomyłki otocz bł

dnie zaznaczon

odpowied

kółkiem i jeszcze raz zaznacz X dobr

odpowied

1
0

1
1

1
2

1
3

1
4

1
5

1
6

1
7

1
8

1
9

2
0

2
1

2
2

2
3

2
4

2
5

2
6

2
7

2
8

2
9

3
0

3
1

3
2

3
3

3
4

3
5

3
6

3
7

3
8

3
9

4
0

A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A  A
B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B  B
C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C  C
D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D  D

Sprawdzenie poprawno

ci odpowiedzi (wypełnia nauczyciel) W ka

dej z poni

szych kratek wpisa

0 lub 1 zgodnie z kluczem odpowiedzi

Suma uzyskanych punktów: …………………..

Sprawdzaj

cy ................................

Ratunek – w ludzkiej prawdzie historii

Propozycja, któr

pragn

tu sformułowa

, opiera si

na gł

bokim moim prze

wiadczeniu (któremu dałem

wyraz przy okazji omawiania ka

dego z siedmiu „grzechów głównych” naszego narodu), i

ów antyczny wzór ofiary

wła

ciwie nigdy zbyt

le nie pasował do naszej polskiej rzeczywisto

ci,

e bohaterskie sprawy naszej historii

maj

charakter o wiele bardziej ludzki, zwyczajny, zrozumiały i dzi

dla nas o wiele prostszy, ni

wmawiali to nam

poeci, pisarze i malarze.

Wbrew Mickiewiczowi nie byli

my Mesjaszem narodów. I nikogo nie zbawiali

my. Wbrew Słowackiemu nie

byli

my te

ani pawiem, ani papug

i nie ma si

mia

. Trzeci – Wyspia

ski – zrozpaczony tym wszystkim

modlił si

o Polsk

zwyczajn

, jak inne narody. Nie zdawał sobie sprawy, jak ten jego postulat bliski jest

rzeczywisto

ci.

Trzeba chyba nareszcie zrozumie

e nie byli

my, nie jeste

my ani nie b

dziemy chyba ani najbardziej

bohaterskim, ani najgłupszym na

wiecie narodem. Jak wszystkim innym zdarza si

nam i jedno, i drugie. Ale poza

tym jeste

my zwyczajni. I nic ponadto. Zwyczajni zarówno w swej zbiorowej historii, jak i w czynach swoich

bohaterów.

e wypada po prostu powróci

do prawdy historycznej. Nie przeceniaj

wiadectwa poezji i pie

ni,

ówczesnych oficjalnych enuncjacji i publicznych deklaracji, szuka

prawdy ówczesnego

ycia i t

prawd

w ludzkim, powszednim wyrazie przedstawia

Trzeba pokaza

e – zarówno szwole

erowie spod Somosierry, jak i powsta

cy 1863 roku, obro

Westerplatte i racławiccy kosynierzy chcieli

i bali si

mierci. Nie byli ani nadlud

mi nie znaj

cymi strachu, ani

cierpi

tnikami rozkoszuj

cymi si

własn

ofiar

. Bardzo chcieli

– zwyczajnie. Znali tysi

c w pełni im

dost

pnych przyjemniejszych zaj

ęć

chodzenie pod ogie

, pod kule, granaty, kartacze i jak to si

tam nazywało.

W tym ludzkim pragnieniu

ycia i szcz

ęś

cia byli tacy sami jak my dzisiaj. A jednak mimo to znajdowali w sobie sił

moraln

, niezb

, by nie strawi

swego

ycia na ciepłym przypiecku, pod pierzyn

czy w karczmie przy piwie

albo gorzałce (które nie były gorsze od dzisiejszych) – lecz pój

ść

, nadstawia

głow

, ryzykowa

ycie w imi

sprawy dalekiej, a przecie

bliskiej im i zrozumiałej, sprawy niewymiernej i nie daj

cej si

wyceni

w groszach,

a przecie

dla nich warto

ciowej – w imi

marzenia: wolno

ci, niepodległo

ci, ideałów społecznych i politycznych.

Trzeba pokazywa

e ci Głowaccy i Mastalerze, Poniatowscy i Kozietulscy, Sucharscy i Ordonowie

naszych dziejów to nie były barany prowadzone na rze

, pod nó

historii przez przekl

te fatum – własn

nieprzezwyci

ęŜ

aln

impulsywno

ść

chytr

intryg

, oszustwo i otumanienie. Nie byli oni wcale głupi czy naiwni,

na ogół (cho

tylko z grubsza b

wprost instynktownie) orientowali si

w sytuacji, znali mo

liwo

ść

pomyłki.

A jednak wierzyli,

e trzeba – i szli, cho

nie byli pewni skuteczno

ci swego czynu, cho

wiadamiali

sobie,

e mo

e niczego nie zwojuj

. I w tym naturalnym sceptycyzmie ludzkim wcale nie byli inni ni

dzisiejsze

pokolenie.

A jednak mimo to – ryzykowali. Przyjmowali na siebie nie tylko pewno

ść

wyrzecze

i cierpie

prawdopodobie

stwo kalectwa czy

mierci, ale tak

e mo

liwo

ść

pora

ki, niepowodzenia, wr

cz pomyłki. Woleli si

myli

w działaniu ni

trwa

biernie, woleli bł

dzi

w drodze ni

sta

w miejscu. Woleli ryzykowa

przegran

mier

ETAP SZKOLNY, BLOK HUMANISTYCZNY 28 października 2008 r., czas trwania 60 minut

„zDolny

zak Gimnazjalista” 2008/2009, blok humanistyczny Arkusz zatwierdzony przez WKK - 10.10.2008 r.

zapomnienie, a nawet przekle

stwo współczesnych i potomnych ni

zaniedba

rzucenie na szal

historii ziarnka

swojego wysiłku wówczas, gdy wa

yły si

losy narodu, a nieraz i losy ludzko

ci.

Trzeba pokazywa

nasz

przeszło

ść

zwyczajnie – i prawdziwie. I trzeba mie

do niej troch

, odrobin

sentymentu.

Niech nie b

dzie tylko bezpiecznym placem do

wicze

w krytycznych harcach, niech nie b

dzie osełk

na której ostrzy si

zyki do aktualnych polemik.

Historia jest pot

ęŜ

nym or

ęŜ

em moralnym. Cz

ęś

ciej ni

filozofia i etyka dostarcza ona zwykłemu

człowiekowi odpowiedzi na pytanie o sens ludzkiego bytowania, o potrzeb

i celowo

ść

społecznego działania,

o wzór człowieczej postawy. Historia najplastyczniej uczy, jak

– i po co

wiadomo

ść

indywidualna i pami

ęć

jednostkowa czyni istot

ludzk

tym, czym jest: człowiekiem, istot

społeczn

i doskonal

wiadomo

ść

narodowa i pami

ęć

społeczna – historia – czyni ze zbiorowiska ludzkiego społeczno

ść

– nie

biern

mas

, przedmiot dziejów, lecz kolektyw aktywnych współtwórców losu własnego i losów

wiata.

Społeczno

ść

tak musi si

broni

przed obc

pogard

i własnym zw

tpieniem. Musi uwierzy

w rozumno

ść

własnego wspólnego „

yciorysu”, by mogła uwierzy

w logik

jego „dalszego ci

gu” – w logik

przyszło

ci. Musi

szanowa

siebie.

Załuski Zbigniew, Siedem polskich grzechów głównych i inne polemiki, Warszawa 1973, s. 240 – 243

1. Posta

Mesjasza kojarzy si

A. Bibli

B. mitologi

Greków.

C. mitologi

Słowian.

redniowiecznym eposem rycerskim.

2. Dlaczego autor u

ywa nazwisk w liczbie

mnogiej?

A. S

to nazwiska typowo polskie

B. Odzwierciedlaj

postawy Polaków w trudnych dla

narodu chwilach

C. Ma na my

li wielu członków wymienionych rodów

D. Wszyscy

yli w okresie zaborów

3. Zdaniem autora, przeszło

ść

nie powinna by

A. or

ęŜ

em.

B. osełk

C. prawdziwa.
D. zwyczajna.

4. Autor postrzega społeczno

ść

jako

A. biern

mas

B. przedmiot dziejów.
C. istot

społeczn

i doskonal

D. kolektyw aktywnych współtwórców.

5. Czym, zdaniem Załuskiego, dawni Polacy

przypominaj

współczesnych?

A. Chcieli

i by

szcz

ęś

liwymi.

B. Chcieli umrze

bohatersk

mierci

C. Byli cierpi

tnikami rozkoszuj

cymi si

własn

ofiar

D. Siedzieli w karczmie przy piwie i gorzałce.

6. O czym

wiadczy u

ycie w 1. akapicie formy

pierwszoosobowej?

A. Autor chce by

obiektywny.

B. Autor prezentuje subiektywne odczucia.
C. Autor podkre

la swoj

religijno

ść

D. Autor przyjmuje pozycj

naukowca.

7. Załuski uwa

a Polaków za

A. naród najbardziej bohaterski na

wiecie.

B. naród najgłupszy na

wiecie.

C. naród podobny do innych na

wiecie.

D. naród nadludzi.

8. By

sceptykiem znaczy

A. by

entuzjast

B. by

nieufnym wobec rzeczywisto

ci.

C. by

człowiekiem honoru.

D. by

nieskutecznym w działaniach.

9.  Słowa wygrany, przegrany to
A.  synonimy.
B.  homonimy.
C.  antonimy.
D.  anafory.

10. Nó

historii to

A.  porównanie.
B.  peryfraza.
C.  epitet.
D.  przeno

nia.

11. Mickiewicz i Słowacki s

przedstawicielami epoki

A.  renesansu.
B.  romantyzmu.
C.  pozytywizmu.
D.  o

wiecenia.

12. Juliusz Słowacki jest autorem
A.

witezianki.

B.  II cz. Dziadów.
C.  Balladyny.
D.  Zemsty.

13. Z jakim przedsi

wzi

ciem kojarzysz Stanisława

Augusta Poniatowskiego?

A.  Obiady czwartkowe
B.  Obiady niedzielne
C.  Kolacje wigilijne
D.  Podwieczorki poetyckie

ETAP SZKOLNY, BLOK HUMANISTYCZNY 28 października 2008 r., czas trwania 60 minut

„zDolny

zak Gimnazjalista” 2008/2009, blok humanistyczny Arkusz zatwierdzony przez WKK - 10.10.2008 r.

14. Wyra

enie nadstawia

głow

jest najbardziej

zbli

one do:

A. straci

głow

B. łama

sobie głow

C. kła

ść

palce mi

dzy drzwi.

D. da

sobie głow

uci

ąć

15. Para wyrazów zapisana zgodnie z zasadami

ortograficznymi to:

A.  filozofii, enuncjacji.
B.  filozofi, enuncjacji.
C.  filozofii, enuncjacii.
D.  filozofii, enuncjacyji.

16. Jak

ęś

mowy jest słowo niech?

A.  Przyimkiem.
B.  Spójnikiem.
C.  Przysłówkiem.
D.  Partykuł

17. Wyraz nadludzie to

A. zło

enie.

B.  zrost.
C.  zestawienie.
D.  skrótowiec.

18. Słowo fatum znaczy tyle co

A.  determinacja.
B.  przymus.
C.  przypadek.
D.  przeznaczenie.

19. Wypowiedzenie Społeczno

ść

tak musi si

broni

przed obc

pogard

i własnym

tpieniem to

A. równowa

nik zdania.

B. zdanie pojedyncze.
C. zdanie zło

one podrz

dnie.

D. zdanie zło

one współrz

dnie.

20. Synonimem słowa rze

jest

A. masakra.
B. pora

ka.

C. sadyzm.
D. napad.

21. Z podanych zda

wybierz to, które podaje

fałszyw

przyczyn

powstania styczniowego.

A. Ukaz carski o uwłaszczeniu chłopów z 1861 roku

nie

dotyczył

Królestwa

Polskiego,

niezadowolenie chłopów polskich.

B. Rezultatem manifestacji patriotycznych były coraz

liczniejsze ofiary.

C. Hrabia

Aleksander

Wielopolski

uwa

ał,

autonomi

Królestwa mo

na osi

ąć

tylko drog

walki zbrojnej.

D. Przewag

w społecze

stwie polskim zyskał ruch,

domagaj

cy si

pełnej niepodległo

ci.

22. Data wydania Manifestu przez Komitet Centralny

Narodowy to:

A.  22/23 I 1863
B.  23/24 III 1794
C.  24/25 II 1861
D.  29/30 XI 1830

23. Autorem cyklu rysunków Polonia jest:

A.  Jan Matejko.
B.  Jacek Malczewski.
C.  Artur Grottger.
D.  Maksymilian Gierymski.

24. O kim mowa?

Społecze

stwo polskie, z wdzi

czno

ci, ofiarowało mu

w 1900 roku maj

tek Obl

gorek k. Kielc. W 1905 roku

otrzymał nagrod

Nobla w dziedzinie literatury.

A.  Czesław Miłosz.
B.  Henryk Sienkiewicz.
C.  Bolesław Prus.
D.  Stanisław Wyspia

ski.

25. Wóz Drzymały to symbol oporu Polaków wobec

polityki

A.  Rosji.
B.  Prus.
C.  Austrii.
D.  Niemiec.

26. Oczynszowanie chłopów to

A. wprowadzenie opłaty zamiast pa

szczyzny.

B. nadanie chłopom ziemi na własno

ść

C. obowi

zek bezpłatnej pracy chłopa na polu pana.

D. praca chłopa na ziemi dzier

awionej od pana.

27. Na czele obozu białych podczas powstania

styczniowego stał

A. Jarosław D

browski.

B.  Aleksander Wielkopolski.
C.  Andrzej Zamoyski.
D.  Leopold Kronenberg.

28. Rzeczpospolita Krakowska powstała w wyniku

porozumienia mocarstw w

A. Tyl

B.  Wiedniu.
C.  Berlinie.
D.  Warszawie.

29. Z Legionami Polskimi we Włoszech nie był

zwi

zany

A. Piotr Wysocki.
B. Jan Henryk D

browski.

C. Karol Kniaziewicz.
D. Józef Wybicki.

ETAP SZKOLNY, BLOK HUMANISTYCZNY 28 października 2008 r., czas trwania 60 minut

„zDolny

zak Gimnazjalista” 2008/2009, blok humanistyczny Arkusz zatwierdzony przez WKK - 10.10.2008 r.

30. Wybierz

poprawny

chronologiczny

wydarze

(od najwcze

niejszego), zwi

zanych

z walkami Polaków o niepodległo

ść

A. Bitwa pod Raszynem, bitwa pod Grochowem,

,rabacja galicyjska, branka

B. Bitwa pod Raszynem, rabacja galicyjska, branka,

bitwa pod Grochowem

C. Rabacja

galicyjska,

branka,

bitwa

pod

Grochowem, bitwa pod Raszynem

D. Branka, rabacja galicyjska, bitwa pod Grochowem,

bitwa pod Raszynem

31. Spo

ród wymienionych osób wska

, której

działalno

ść

nie

miała

znaczenia

dla

gospodarczego rozwoju ziem polskich w XIX
wieku:

A. ksi

ąŜę

Józef Poniatowski.

B. Stanisław Staszic.
C. ksi

ąŜę

Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki.

D. Hipolit Cegielski.

32.

andarmami Europy nazywano:

A. Austri

, Prusy, Rosj

B. Austri

, Francj

, Rosj

C. Angli

, Prusy, Rosj

D. Prusy, Rosj

, Turcj

33. Patronem i mecenasem polskiego

ycia

kulturalnego w Pary

u w okresie Wielkiej

Emigracji był

A.  Joachim Lelewel.
B.  Juliusz Słowacki.
C.  Adam Mickiewicz.
D.  Adam Jerzy Czartoryski.

34. Bolesław Limanowski to

A. historyk, działacz polityczny, nestor polskiego

socjalizmu, działacz PPS.

B. organizator pierwszej polskiej partii robotniczej,

skazany w procesie 29. proletariatczyków na 16 lat
katorgi.

C. polityk i działacz społeczny, zorganizował obóz

demokratyczno-narodowy, poseł do rosyjskiej
Dumy.

D. jeden z zało

ycieli PPS, zorganizował Zwi

zek

Walki Czynnej dla zbrojnej walki z zaborcami.

35. W drugiej połowie XIX wieku polscy arty

ci starali

twórczo

umacnia

patriotyzm

Polaków. O artystach tych mówiono,

e tworz

pokrzepieniu serc. Wybierz takiego twórc

A.  Jacek Malczewski
B.  Jan Kasprowicz
C.  Henryk Sienkiewicz
D.  Bolesław Prus

36. Wybierz działanie, które nie było wyrazem

antypolskiej polityki władz niemieckich drugiej
połowie XIX wieku.

A. Tak zwana walka o kultur

(Kulturkampf)

B.  Rozbudowanie polskich organizacji gospodarczych
C.  Funkcjonowanie Komisji Kolonizacyjnej
D.  Tak zwane rugi pruskie

37. Wydarzenia

Wiosny

Ludów

miały

miejsce

w Europie w roku

A.  1805.
B.  1815.
C.  1846.
D.  1848.

38. Kierunek polityczny, ograniczaj

cy rol

stwa

do minimum oraz głosz

cy nieskr

powan

działalno

ść

jednostek na polu gospodarczym

i olitycznym to

A.  praca organiczna.
B.  konserwatyzm.
C.  liberalizm.
D.  nacjonalizm.

39. Namiestnikiem Wielkiego Ksi

stwa Pozna

skiego

był

A. ksi

ąŜę

Antoni Radziwiłł.

B. ksi

ąŜę

Józef Poniatowski.

C. ksi

ąŜę

Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki.

D. ksi

ąŜę

Konstanty.

40. Wszystko dla ludu i wszystko przez lud to hasło

obozu politycznego Wielkiej Emigracji

A.  Hotelu Lambert.
B.  Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.
C.  Gromad Ludu Polskiego.
D.  Towarzystwa Patriotycznego.