TENS - wykład
1
PRĄDY TENS (przezskórna elektrostymulacja nerwów)
Impulsy wykorzystywane w tej metodzie o określonym kształcie, natęŜeniu i częstotliwości
osłabiają czucie bólu, zmniejszają impulsację z receptorów bólowych do ośrodkowego układu
nerwowego.
Dobór kształtu do odczuć pacjenta.
Mają podobne właściwości biologiczne. Impulsy mogą występować w postaci „paczek”.
Pobudza się włókna nerwów czuciowych w miejscu bólu, co zmniejsza liczbę bodźców
płynących do kory mózgowej. W efekcie uzyskuje się zmniejszenie lub całkowite zniesienie
wraŜeń bólowych u pacjenta.
Włókna czuciowe silniej niŜ inne włókna reagują na prąd dwukierunkowy. Składają się z faz
dodatnich i ujemnych.
Włókna przewodzące czucie bólu najsilniej reagują na prąd stały.
Odkrycie to dało podstawy do wykorzystania wybiórczego prądu dwufazowego do pobudzenia
włókien czuciowych bez reakcji ze strony włókien przewodzących wraŜenia bólowe.
Impulsy prądu TENS powodują, iŜ układ wyzwalający endorfiny zachowuje się jak po
zadziałaniu bodźca bólowego.
Podstawy teoretyczne:
Badania Ronalda Melzacka i Patricka Walla dotyczące kontrolowanego przepustu rdzeniowego
w odniesieniu do neurofizjologii czucia bólu, mechanizmów jego powstawania i sposobów
uśmierzania.
TENS
1.
Włókna aferentne typu C (niezmielinowane) przewodzą ból.
2.
Włókna aferentne typu A (zmielinowane) przewodzą czucie z receptorów czuciowych.
Łącza się wspólnym układem synaptycznym w substancji galaretowatej rogów tylnych rdzenia
kręgowego, zwanej interneuronem (połączony jest synapsą z komórką przekaźnikową – T).
Pobudzenie interneuronu wpływa hamująco na aktywność komórek przekaźnikowych – T,
które odpowiedzialne są za transmisję bólu.
Następstwem jest hamowanie przepływu impulsów bólowych do wyŜszych pięter centralnego
układu nerwowego (CUN).
Przezskórna elektryczna stymulacja nerwów o wysokiej częstotliwości selektywnie stymuluje
grube, szybkoprzewodzące włókna Ab (przewodzą czucie dotyku).
Najczęściej stosuje się:
- HF TENS: konwencjonalną stymulację wysokoczęstotliwą,
- LF TENS: elektroakupunkturową stymulację niskoczęstotliwą.
Obie metody róŜnią się stosowanymi w trakcie zabiegu parametrami prądu.
Rodzaje prądów TENS:
- wysokiej częstotliwości: TENS konwencjonalny; nieprzerwany łańcuch pulsów wysokiej
częstotliwości o krótkim czasie trwania impulsu i reakcji amplitudowej. UłoŜenie elektrod w
miejscu bólu lub na przebiegu nerwu.
t = 50-250 mikrosekund
f = 60-100Hz
NatęŜenie reguluje się do poziomu uzyskania uczucia mrowienia, wibracji. Czas zabiegu do
kilku godzin.
TENS - wykład
2
- niskiej częstotliwości: stymulacja akupunkturowa
t = 150-250 mikrosekund
f – poniŜej 10Hz optymalnie 2-4Hz
NatęŜenie wysokie tolerowane przez pacjenta moŜe powodować skurcze mięśni. Zwiększa
sekrecję endorfin, które łączą się ze swoistymi receptorami, wywołując poststymulacyjny
efekt analgetyczny. Czas – do 45 minut.
- typu burst („wybuchowy”): dwa wybuchy impulsów na sekundkę; paczki składające się z 7-
10 impulsów.
t = 100-200 mikrosekund
f = 100Hz
Nie naleŜy stosować w stanach ostrych i u pacjentów wraŜliwych na prąd. Czas do 45 minut.
- typu surge (falowanie): impulsy w paczkach, amplituda impulsów zmodulowana obwiednią o
kształcie trójkąta.
Stosowane modulacje:
- częstotliwość (MF)
- automatyczna zmiana częstotliwości w granicach określonych parametrami
częstotliwości podstawowej,
- częstotliwość typu RANDOM (losowo): częstotliwość zmienia się losowo,
10-20Hz – 20-80Hz: skurcze tęŜcowe mięśni,
90-200Hz – rozluźnienie mięśni,
1-10Hz – synteza endorfin, pobudzanie pozazwojowych włókien sympatycznych,
50-100Hz – hamowanie bólu na zasadzie kontrolowanego przepustu rdzeniowego.
Modulacja amplitudy i częstotliwości ma na celu opóźnienie adaptacji oraz tworzenie faz
odpoczynku w trakcie sesji.
Metodyka zabiegu:
- umiejscowienie elektrod:
- lokalnie: obejmuje obrzęk bolesny,
- przykręgosłupowo: segmentarnie,
- w punktach stymulacyjnych nerwu i trigger point (punkty spustowe), punkty
akupunkturowe
Najczęściej 4 płaskie elektrody łączone z 2 kanałami (nie interferują).
Wskazania:
- schorzenia przebiegające z bólem przewlekłym,
- neuralgia popółpaścowa,
- neuralgia oraz zapalenia nerwów międzyŜebrowych,
- bóle kikutów po amputacji,
- bóle fantomowi,
- radikulopatia,
- awulsje splotu ramiennego.
Ma zastosowanie w bólach przewlekłych, zapalaniu stawu krzyŜowo-biodrowego, kolanowego,
nadgarstkowego, łokciowego oraz w zespołach bólowych dolnego odcinka kręgosłupa i
dysfunkcji stawów skroniowo-Ŝuchwowych.
Prądy wysokonapięciowe HV
Modyfikacja TENS.
Mają zastosowanie w leczeniu bólu.
Napięcie do 500V.
t – 50-300 mikrosekund (dwa impulsy)
f – 1-120Hz
TENS - wykład
3
Stosuje się duŜe zastawki prądu szczytowego, jednak krótki czas trwania impulsu umoŜliwia
bezpieczne wykonanie zabiegu.
Powstający w tkance w czasie 1s prąd osiąga max wartość 1-2mA, jest szybko rozpraszany i
nie powoduje zmian pH w tkance. Nie dochodzi do zmian elektrolitycznych pod elektrodami.
Częstotliwość powyŜej 15Hz powoduje skurcz tęŜcowy w mięśniach i w konsekwencji ich
późniejsze rozluźnienie.
Czas przerwy w przepływie prądu jest 3-krotnie dłuŜszy od czasu impulsu, dzięki czemu
mięsień nie męczy się.
W terapii przeciwbólowej częstotliwość: 70-110Hz.
W gojeniu ran: 50-100Hz
UłoŜenie elektrod jak w TENS
NatęŜenie prądu – do granicy bólu
Zastosowanie: terapia przeciwbólowa, obniŜenie napięcia mięśniowego, gojenie ran,
resorpcja wysięków.
Prądy mikroamperowe: MES – mikroamperowi elektrostymulacja.
MES jest terapią z uŜyciem prądów o bardzo małym natęŜeniu mierzonym w mikroamperach
w zakresie 1-999 µA.
Są to natęŜenia poniŜej progu odczuwania ludzkiego, dlatego nie wywołują Ŝadnych wraŜeń u
pacjenta.
Parametry prądu:
Kształt – prostokątny i jedno lub dwukierunkowy z pikiem w fazie narastania
t – 1-200ms
f – 0,3-400Hz
Podstawą teoretyczna stosowania jest prawo Arndta Schultza:
Słabe i średnie bodźce wzmagają procesy fizjologiczne silnie działają hamująco, bardzo silnie
destrukcyjnie.
Przywraca równowagę bioelektryczną w uszkodzonych komórkach.
Normalizuje procesy fizjologiczne i pozytywnie wpływa na ich regenerację.
Wzrasta transport aminokwasów oraz synteza ATP i białek.
Pod wpływem mikroprądów jony łatwiej wnikają krwią do tkanki. Wpływa na to efektywniejszy
transport substancji odŜywczych.
Prąd wpływa korzystnie na procesy fizjologiczne w tkankach, przywracając im utraconą
homeostazę.
Zastosowanie:
- w terapii przeciwbólowej,
- w gojeniu ran i złamań.
Katodę stosuje się w celu pobudzenia procesów regeneracji tkanek.