1

 

 

Apoptoza 

Apoptoza to zaprogramowana śmierć komórki - dzięki temu mechanizmowi usuwane są zużyte lub uszkodzone 
komórki.  Jest  zjawiskiem  naturalnym  w  rozwoju  i  życiu  organizmów  mającym  na  względzie  dobro  całego 
organizmu.  W  wyniku  procesu  apoptozy  usuwane  są  niepotrzebne  lub  niewykorzystane  komórki  podczas 
embriogenezy  i  rozwoju  organów  oraz  uszkodzone,  nieprawidłowo  umiejscowione,  zmutowane  lub 
zainfekowane komórki, co stanowi mechanizm obronny organizmu. 
 

Przykłady: 

- zanik ogona u larw płazów bezogonowych; 
- formowanie się dłoni, stóp płodu: obumierają wtedy komórki fałdów łączących zawiązki palców; 
- komórki zainfekowane przez wirusy 
- komórki z uszkodzonym DNA 
 
 
Przebieg apoptozy

Przebieg apoptozy

Przebieg apoptozy

Przebieg apoptozy

: 

! APOPTOZA WYMAGA NAKŁADÓW ENERGII (ATP) 
- geny śmierci; powstanie białek enzymatycznych, które tną na fragmenty materiał genetyczny 
- niszczenie białek cytoplazmy i cytoszkieletu, 
- obkurczanie komórki, przesunięcie chromatyny na obwód jądra 
- pofałdowanie granic jądra; tworzenie ciałek apoptycznych 
- fagocytoza ciałek w lizosomach makrofagów 
 

 

Nekroza (martwica) 

Nekroza jest procesem patologicznym. Wywołują ją przede wszystkim czynniki zewnętrzne, takie jak wysoka 
lub  bardzo  niska  temperatura,  substancje  toksyczne,  jad,  uszkodzenia  mechaniczne,  promieniowanie 
jonizujące.  Powodują  one  uszkodzenia  struktury  błony  komórkowej,  która  nie  może  utrzymać  stanu 
równowagi  we  wnętrzu  komórki.    Skutkuje  wydostaniem  się  cytoplazmy  na  zewnątrz  co  wywołuje  reakcje 
obronną organizmu. 

 

 

Komórka normalna (1); Apoptoza (2,3,4,5); Nekroza(7,8) 

 
 

 

PORÓWNANIE APOPTOZY I NEKROZY 

APOPTOZA 

NEKROZA 

proces aktywny zależny od ATP 

proces pasywny, niezależny od 
ATP 

proces regulowany i 
enzymatyczny 

proces przypadkowy, 
nieregulowany 

obkurczanie komórki  

pęcznienie komórki 

obkurczanie cytoplazmy; 
organelle pękają 

pęcznienie cytoplazmy; 
dezintegracja organelli 

specyficzna fragmentacja DNA 

degradacja DNA 

rozpad komórki na ciałka 
apoptyczne 

brak ciałek apoptycznych 

fagocytoza ciałek przez 
makrofagi 

fagocytoza resztek komórki 

brak odczynu zapalnego 

odczyn zapalny 

obejmuje pojedyncze komórki 

obejmuje całe grupy komórek