83_311402_instalator_systemow

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji ............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych................................................. 10

3.1. Przygotowywanie dokumentacji i uzbrojenie zainstalo-

wanych systemów alarmowych Kz1 ............................... 10

3.2. Wykonywanie instalacji systemów alarmowych Kz2 ...... 11
3.3. Kompetencje społeczne KzS ........................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

311402 Instalator systemów alarmowych

Grupa wielka 3 – Technicy i inny

redni personel (w Mi

dzynarodo-

wej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – poziom 4).

Grupa elementarna 3114 – Technicy elektronicy i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada
grupie 3114 Electronics engineering technicians).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007).

Sekcja F. Budownictwo, Dział 43.2. Wykonywanie instalacji elek-
trycznych, wodno-kanalizacyjnych i pozostałych instalacji budow-
lanych, 43.21.Z. Wykonywanie instalacji elektrycznych – instalacje
alarmowe, przeciwpo

arowe itp.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 19 stanowiskach pracy

w 6 przedsi

biorstwach (du

e – 1,

rednie – 2, małe – 3, w tym produk-

cyjne – 1, produkcyjno-handlowe – 1, usługowe – 3, administracyjne –
1), przeprowadzonych w marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Marzena Niebojewska – MN-SOFT Marzena Niebojewska w War-

szawie,

•

Andrzej Jurek – ekspert niezale

ny, rzeczoznawca i biegły s

dowy w zakresie systemów alarmowych, technicznych

rodków

ochrony osób i mienia w Łodzi,

•

Andrzej

Olszewski

–

Zakład

Usług

Elektrotechnicznych

„EL-TECH SYSTEM” Andrzej Olszewski w Grzybnie k. Kartuz,

•

Sławomir Duch – Okr

gowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworz-

nie.

Ewaluatorzy:

•

Sławomir Sta

czyk – SEKRET SERWIS w Radomiu,

•

Sławomir Torbus – Wydział Telekomunikacji i Elektrotechniki

Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy.

Recenzenci:

•

Grzegorz Grosskreutz – Firma Slican sp. z o.o. w Bydgoszczy,

•

Michał Derendarz – Firma Witko Sp. z o.o. w Łodzi.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Mirosław Prokocki (przewodnicz

cy) – Ogólnopolskie Stowarzy-

szenie In

ynierów i Techników Zabezpiecze

Technicznych i Za-

dzania Bezpiecze

stwem „POLALARM” w Warszawie,

•

Grzegorz Sołtysiak – Ogólnopolskie Porozumienie Zwi

zków

Zawodowych w Warszawie,

•

Renata Pawłowska – Zwi

zek Pracodawców Warszawy i Ma-

zowsza w Warszawie.

Data zatwierdzenia:

•

07.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Instalator systemów alarmowych wykonuje prace zwi

zane z opra-

cowaniem projektu dokumentacji instalacji alarmowej, jej wykonaniem
na obiekcie oraz uzbrojeniem danego systemu alarmowego.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

miejsca, obszary wyst

powania zawodu

Instalator systemów alarmowych jest zawodem typowo usługowym

w bran

y zabezpiecze

technicznych ochrony osób i mienia. Celem

jego pracy jest wykonanie kompletnego systemu alarmowego na pod-
stawie dokumentacji projektowej oraz uzgodnie

z u

ytkownikiem. In-

stalator wyznacza trasy przewodów, układa przewody i kable, instaluje
urz

dzenia i elementy wykonawcze, podł

cza zasilanie do urz

dze

oraz przewody do elementów systemu alarmowego. Programuje, uru-
chamia i testuje system alarmowy. Zapoznaje u

ytkownika z obsług

i działaniem systemu alarmowego. Nadzoruje prace instalacyjne podle-
głych mu monterów. Tego rodzaju zabezpieczenia staj

po-

wszechne i stosuje si

je nie tylko w sklepach, bankach, muzeach czy

firmach, ale te

w domach i mieszkaniach. Instalator systemów alar-

mowych mo

e by

zatrudniony w firmach ochroniarskich, zajmuj

cych

profesjonalnym monta

em systemów alarmowych, firmach zajmuj

cych si

konserwacj

systemów zabezpiecze

oraz jako przedstawiciel

handlowy w firmach produkuj

cych sprz

t alarmowy. Instalatorów sys-

temów alarmowych poszukuj

nie tylko przedsi

biorstwa polskie, ale

równie

firmy zagraniczne.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy instalatora systemów alarmowych s

obiekty bu-

dowlane. Ze wzgl

du na ró

norodno

ść

obiektów, w których instalowane

systemy alarmowe, wyst

puj

ró

nego rodzaju zagro

enia dla

zdrowia, np. hałas, zapylenie, praca na wysoko

ci, pora

enie pr

dem

elektrycznym. Podstawowymi narz

dziami pracy instalatora s

: urz

dzenia elektromechaniczne, narz

dzia podr

czne, przyrz

dy pomiaro-

we wielko

ci elektrycznych i nieelektrycznych, komputer osobisty. Pra-

ca instalatora przebiega w systemie jednozmianowym, 8 godzin dzien-
nie. Mo

liwa jest praca w nadgodzinach w przypadku konieczno

zako

czenia robót instalacyjnych wymaganego odcinka. Instalator wy-

konuje prace samodzielnie lub w zespole. Mo

e równie

nadzorowa

zespół i organizowa

jego prac

. Praca instalatora przebiega wg usta-

lonych schematów instalowania systemów alarmowych.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu instalatora systemów alarmowych wymaga

umiej

tno

ci samodzielnego planowania i wykonywania prac instala-

cyjnych systemów alarmowych, sprawnego posługiwania si

narz

dziami oraz przyrz

dami pomiarowymi. Instalator powinien mie

dobry

wzrok, odró

nia

barwy, posiada

uprawnienia do 1kW, sprawny zmysł

dotyku. Bardzo wa

na w zawodzie instalatora jest zdolno

ść

koncentra-

cji a zarazem podzielno

ci uwagi, pracy pod presj

czasu, wyra

nego

formułowania polece

, refleks, zdolno

ci logicznego my

lenia. Instala-

tor systemów alarmowych powinien mie

uzdolnienia techniczne,

czno

ciowe, wyobra

przestrzenn

oraz umiej

tno

ść

posługiwa-

nia si

dokumentacj

techniczn

. Przeciwwskazania do wykonywania

zawodu to niepełnosprawno

ść

narz

dów ruchu.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Do wykonywania zawodu instalatora systemów alarmowych wyma-

gane jest wykształcenie

rednie techniczne na kierunkach elektrycz-

nym, mechanicznym, elektronicznym, telekomunikacyjnym, automatyce
i mechatronice. Wskazana jest umiej

tno

ść

czytania ze zrozumieniem

dokumentacji techniczno-ruchowej urz

dze

, posiadanie prawa jazdy

kat. B oraz licencji pracownika zabezpieczenia technicznego II stopnia.
Wymagana jest obsługa komputera wraz z aplikacjami biurowymi typu:
edytor tekstu na poziomie podstawowym, programów umo

liwiaj

cych

tworzenie i modyfikacj

schematów wykonanych instalacji alarmowych.

Wskazane jest posiadanie uprawnie

elektrycznych eksploatacyjnych

do 1 kV.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Praca w zawodzie instalator systemów alarmowych wymaga podno-

szenia kwalifikacji poprzez uczestnictwo w kursach zawodowych, szko-
leniach i seminariach organizowanych przez producentów i dystrybuto-
rów urz

dze

do systemów alarmowych oraz w konferencjach i targach

bran

owych. Instalator powinien zapoznawa

z nowymi rozwi

za-

niami technicznymi publikowanymi w czasopismach bran

owych. Insta-

lator powinien posiada

umiej

tno

ść

posługiwania si

zykiem obcym

w celu rozumienia dokumentacji technicznej producentów zagranicz-
nych. Posiadaj

c kompetencje w zawodzie instalator systemów alar-

mowych mo

e pracowa

w zawodach pokrewnych: 311403 Instalator

systemów alarmowych przeciwkradzie

owych; 311404 Instalator sys-

temów telewizji przemysłowej. Dzi

ki zdobytemu w pracy do

wiadcze-

niu zawodowemu instalator systemów alarmowych mo

e pracowa

w zawodzie 311406 Projektant systemów alarmowych. Mo

e tak

uko

czy

studia wy

sze o kierunkach: elektrycznym, elektrotechnicz-

nym, elektronicznym lub telekomunikacyjnym. Instalator systemów
alarmowych mo

e awansowa

na stanowisko kierownika działu instala-

cji lub serwisu.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ergonomii, ochrony ppo

. i ochrony

rodowiska (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z2.

Opracowywanie dokumentacji technicznej dla instalacji alarmo-
wych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Wykonywanie dokumentacji kosztorysowej systemu alarmowego
dla danego obiektu (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z4. Wykonywanie instalacji kablowej na podstawie dokumentacji

technicznej (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z5.

Montowanie i podł

czanie urz

dze

do instalacji kablowej (nie-

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6.

Wykonywanie pomiarów elektrycznych dla urz

dze

i wykona-

nego okablowania w systemach alarmowych (niezb

dne kompe-

tencje: Kz2, KzS).

Z7.

Lokalizowanie i usuwanie usterek w systemach alarmowych
(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z8.

Programowanie systemów alarmowych (niezb

dne kompetencje:

Kz1, KzS).

Z9.

Współpracowanie z osob

administruj

ytkownikiem) doty-

ce zainstalowanych systemów alarmowych (niezb

dne kom-

petencje: Kz1, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Przygotowywanie dokumentacji i uzbrojenie zainstalowanych

systemów alarmowych (potrzebne do wykonywania zada

Z1,

Z2, Z3, Z8, Z9).

K2 – Wykonywanie instalacji systemów alarmowych (potrzebne do

wykonywania zada

Z1, Z4, Z5, Z6, Z7).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z9).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 4

wła

ciwym dla wykształcenia

redniego w Europejskiej i Polskiej Ramie

Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miejscem usytuowania zawo-
du w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (grupa wielka 3 i jej odpo-

wiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód instalatora systemów alarmowych:

1) w zakresie wiedzy: zna fakty, poj

cia i teori

w zakresie rozszerzo-

nym dla zawodu instalator systemów alarmowych, zna i rozumie
zło

one poj

cia i teori

oraz zale

ci mi

dzy nimi zwi

zane z za-

wodem oraz w szerszym, zakresie elementarne uwarunkowania
zwi

zane z bran

żą

technicznej ochrony osób i mienia;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do wykonywa-

nia zada

i samodzielnego rozwi

zywania nietypowych problemów

sto w zmiennych warunkach w zakresie instalacji systemów

alarmowych, potrafi nabywa

nowe umiej

tno

ci w sposób zorgani-

zowany lub samodzielnie, potrafi odbiera

zło

one wypowiedzi i for-

mułowa

na ich podstawie odpowiednie wnioski, potrafi przekaza

swoj

wiedz

i umiej

tno

ci w sposób zrozumiały dla innych, potrafi

odbiera

i formułowa

proste wypowiedzi w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z8, Z9 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Przygotowywanie dokumentacji i uzbrojenie

zainstalowanych systemów alarmowych Kz1

Wiedza – zna fakty, poj

cia i teo-

rie  w  zakresie  przygotowywania
dokumentacji  i  uzbrajania  syste-
mów  alarmowych  oraz  zale

dzy nimi zwi

zane z zawodem

oraz w szerszym zakresie ele-
mentarne uwarunkowania zwi

zane z bran

żą

techniczn

ochrony

osób i mienia, w szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska w zakresie przygo-

towywania  projektu  dokumen-
tacji  oraz  uruchomienia  zain-
stalowanego  systemu  alarmo-
wego;

−

specjalistyczne  oprogramowa-
nia  i  aplikacje  biurowe  wyko-
rzystywane  w  zabezpiecze-
niach technicznych;

−

aplikacje

projektowania

systemów alarmowych;

−

zasady planowania i harmono-
gramowania prac;

−

materiały i narz

dzia stosowa-

ne w instalacjach alarmowych;

−

zasady wdro

enia systemów

alarmowych do u

ytkowania.

Umiej

tno

ci – posiada umiej

ci wymagane do przygotowy-

wania  dokumentacji  i  uzbrajania
zainstalowanych  systemów  alar-
mowych,  potrafi  nabywa

nowe

umiej

tno

ci w sposób zorgani-

zowany

lub

samodzielnie,

w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

podczas projektowania doku-
mentacji technicznej i urucha-
miania systemów alarmowych;

−

posługiwa

programem do

projektowania i uzbrajania sys-
temów alarmowych;

−

sporz

dza

projekty systemów

alarmowych w zale

ci od

rodzaju obiektu i wymaga

klienta;

−

sporz

dza

kosztorys wykona-

nia danej instalacji alarmowej;

−

tworzy

instrukcje obsługi za-

instalowanych systemów alar-
mowych w zale

ci od za-

stosowanych urz

dze

−

testowa

i obsługiwa

zainsta-

lowane systemy alarmowe;

−

szkoli

ytkowników zainsta-

lowanego systemu;

−

uruchamia

zainstalowany sy-

stem alarmowy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z4, Z5, Z6, Z7 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wykonywanie instalacji systemów alarmowych Kz2

Wiedza – zna fakty, poj

cia

i teorie  w  zakresie  wykonywania
instalacji  systemów  alarmowych
oraz  w  szerszym  zakresie  ele-
mentarne  uwarunkowania  zwi

zane z bran

żą

technicznej ochro-

ny osób i mienia, w szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska podczas wykony-

wania

instalacji

systemów

alarmowych;

−

rysunek techniczny i stosowa-
n

symbolik

w zabezpie-

czeniach technicznych;

−

zasady sporz

dzania i czytania

dokumentacji technicznej;

−

podstawy elektryki i elektroniki
w systemach alarmowych;

−

zasady wykonywania pomia-
rów elektrycznych;

−

materiały i narz

dzia stosowa-

ne w instalacjach alarmowych;

−

instrukcje

obsługi

urz

dze

montowanych systemów alar-
mowych.

Umiej

tno

ci – posiada umiej

ci wymagane do wykonywania

instalacji systemów alarmowych,
potrafi odbiera

zło

one wypowie-

dzi i formułowa

na ich podstawie

odpowiednie wnioski, potrafi prze-
kaza

swoj

wiedz

i umiej

tno

w sposób zrozumiały dla innych,
potrafi odbiera

i formułowa

pro-

ste wypowiedzi w j

zyku obcym,

w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepisów

BHP, ochrony ppo

., ergono-

mii, ochrony

rodowiska pod-

czas instalacji systemów alar-
mowych;

−

wykonywa

instalacje systemów

alarmowych  z  zastosowaniem
dokumentacji  technicznej  oraz
symboliki  stosowanej  w  zabez-
pieczeniach technicznych;

−

dobiera

oraz u

ytkowa

na-

dzia i przyrz

dy pomiarowe

podczas instalacji systemów
alarmowych;

−

instalowa

przewody i kable

w systemach alarmowych;

−

montowa

urz

dzenia syste-

mów alarmowych;

−

wykonywa

poł

czenia mecha-

niczne i elektryczne przewodów
i urz

dze

systemów alarmo-

wych z zastosowaniem ró

nych

technik ł

czenia i narz

dzi;

4. Profil kompetencji kluczowych

Ocen

ci kompetencji kluczowych dla zawodu 311402 insta-

latora systemów alarmowych przedstawia rys. 1.

Wykaz kompetencji kluczowych opracowano na podstawie wykazu

stosowanego w Mi

dzynarodowym Badaniu Kompetencji Osób Doro-

słych − projekt PIAAC (OECD).

Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania Internetu

Umiejętności matematyczne

Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania

Sprawność motoryczna

Planowanie i organizowanie pracy

Wywieranie wpływu/przywództwo

Komunikacja ustna

Współpraca w zespole

Rozwiązywanie problemów

Serie1

Zbędne

Mało ważne

Ważne

Istotne

Bardzo ważne

Rys. 1. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu 311402 Instalator systemów

alarmowych

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.