Dzieło Sejmu 4 - letniego (1788 - 1792)
1 ) sytuacja wokół Polski
2 ) motywacje i cele
3 ) sposób realizacji
4 ) rezultaty
Reformy Sejmu Rozbiorowego (Po I rozbiorze) na jakiś czas ustabilizowały sytuację w Polsce.
W latach 80 -tych XVIII w. Polska była krajem niesuwerennym.(naród jest suwerenny, kiedy sam stanowi
prawa swoje i wybiera swoich urzędników) . Natomiast ustrój Polski objęty był gwarancjami Rosji, Prus i
Austrii, z czołową rolą Rosji. Gwarancjami objęte były również granice Rzeczpospolitej.
Rada Nieustająca pełniła rolę rządu polskiego - władza wykonawcza i była jednocześnie instrumentem
rosyjskiej ingerencji. Podniesiono liczbę wojska do 30 tysięcy , aby je utrzymać wprowadzono cło
generalne , jednolite , podymne ( podatek od dymu ). Wystawiono na licytację do wieloletniej dzierżawy
dobra koronne. ( kto dał więcej ten , miał ) Ponownie zebrano prawa kardynalne. (Nie można było ich
zmienić , tylko przy zachowaniu jednomyślności.) Gwarantem ustroju polskiego były mocarstwa
rozbiorowe ( Rosja , Austria , Prusy ). Faktyczną władzę sprawował ambasador rosyjski Otto Magnus
Stackellberg. W 1780 r. wojska rosyjskie opuściły Polskę , zaś Rosja przestała popierać opozycję , a
zadawalała się kontrolowaniem króla i wpływem na obsadę personalną Rady Nieustającej. ( Opozycja
królewska dążyła bądź do detronizacji monarchy, bądź też do przekształcenia Rzeczpospolitej w
republikę rycerską. W opozycji możemy wyróżnić dwa nurty: staroszlachecki (oparty na wierze i tradycji ),
oraz oświeceniowy (oparty na ideałach myślicieli francuskich, angielskich). Podstawą tych idei była idea
suwerenności narodu, rządu dla szczęścia poddanych, sprawna administracja.W idee oświeceniowe,
zaangażowane były tylko wąskie elity, związane bądź to z dworem bądż t K.E.N.)
Liberum veto zostało ograniczone tylko do praw kardynalnych , natomiast nie dotyczyło materii
ekonomicznych.
W czasach Stanisława Augusta nie zerwano ani jednego sejmu. Polska mogła uzyskać większą
suwerenność ( niepodległość ) tylko w wypadku naruszenia sojuszu 3 czarnych orłów ( suwerenność - lud
jest suwerenny gdy sam stanowi swoje prawa i wybiera swoich urzędników )
Sytuacja taka ujawniła się w 1787 r. Turcja zaniepokojona była zajęciem Krymu i zakusami Rosji na
Gruzję , a więc wypowiedziała Rosji wojnę. Rosję poparła Austria dążąc do rozszerzenia swoich wpływów
na Bałkanach. To z kolei zaniepokoiło Prusy , które zawarły przymierze z Anglią i Holandią , by nie
dopuścić do rozszerzenia wpływów Rosji i Austrii na Bałkanach i Morzu Czarnym. To ma przełożenie na
politykę wobec Polski.
Prusy przewidując zwycięstwo Austrii nad Turcją i zwiększenie austriackiego stanu posiadania
zaproponowały dla utrzymania równowagi sił , aby Austria oddała Polsce Galicję, w zamian za co Polska
miała oddać Prusom Gdańsk , Toruń i część Wielkopolski. Były to tzw. plany zamienne. Plany te zostały
zdecydowanie odrzucone i w takiej sytuacji Stanisław August Poniatowski zaoferował Katarzynie sojusz
wojskowy z Turcją w zamian za zgodę na przeprowadzenie reform. Caryca niechętnie widziała możliwość
reform, ale zgodziła się na sejm skonfederowany i na ewentualny sojusz wojskowy , gdzie Polska miała
wystawić korpus posiłkowy o bardzo ograniczonej liczebności i niewielkich możliwościach działania. odbył
się nawet Zjazd Kaniowy w 1787 r. ( między carycą- Katarzyną II , a monarchą-S.Augustem ). Na zjazd
przybyli przedstawiciele opozycyjnej magnaterii, którzy proponowali własne pomysły zmian ,oczywiście
opozycyjne wobec króla. ( sejm skonfederowany - sejm , gdzie uchwały zapadały większością głosów )
Prusy uroczyście zaprotestowały przeciw układom w Kaniowie , zas w Polsce w tym czasie możemy
wyróżnić 3 obozy sił politycznych :
1 ) hetmański - ( republikański ) : Szczęsny Potocki , Franciszek Ksawery Branicki , Seweryn Rzewuski.
Magnaci ci , dążyli do detronizacji króla , luźnej federacji ziem Rz. P. , deklarowali przywiązanie do
wartości tradycyjnych ( konserwatyści - opozycja staroszlachecka)
2 ) patriotyczny - Ignacy i Stanisław Potoccy , Karol Radziwił , Michał Ogiński. Chcieli ustroju
