Kartografia 

Kartografia –

– wykład 

wykład 

STRUKTURY SKAŁ 

STRUKTURY SKAŁ 

STRUKTURY SKAŁ 

STRUKTURY SKAŁ 

MAGMOWYCH

MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

Z punktu widzenia 

Z punktu widzenia połoŜenia przestrzennego 

połoŜenia przestrzennego 

ciał magmowych

ciał magmowych dzielimy je na: 

dzielimy je na: 

1.

1.

głębinowe 

głębinowe (plutoniczne) 

(plutoniczne) –

– zastygające 

zastygające 

na głębokości 8

na głębokości 8--10 km

10 km

na głębokości 8

na głębokości 8--10 km

10 km

2.

2.

subwulkaniczne 

subwulkaniczne (intruzywne) i Ŝyłowe 

(intruzywne) i Ŝyłowe 

–

– zastygające pod powierzchnia Ziemi 

zastygające pod powierzchnia Ziemi 

(najczęściej  do 1 km) 

(najczęściej  do 1 km) 

3.

3.

wulkaniczne

wulkaniczne (efuzywne

(efuzywne--wylewne 

wylewne 

i ekstruzywne

i ekstruzywne--eruptywne) zastygające 

eruptywne) zastygające 

na powierzchni Ziemi

na powierzchni Ziemi

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

Z punktu widzenia 

Z punktu widzenia składu mineralnego 

składu mineralnego 

i chemicznego

i chemicznego wśród skał magmowych 

wśród skał magmowych 

wyróŜniamy prawie 1000 odmian. 

wyróŜniamy prawie 1000 odmian. 
Podstawowy (bardzo uproszczony) podział, 

Podstawowy (bardzo uproszczony) podział, 
oparty na zawartości minerałów jasnych 

oparty na zawartości minerałów jasnych 

oparty na zawartości minerałów jasnych 

oparty na zawartości minerałów jasnych 
i na zawartości SiO

i na zawartości SiO

2

2

, pozwala wydzielić: 

, pozwala wydzielić: 

1.

1.

skały 

skały kwaśne 

kwaśne 

2.

2.

skały 

skały obojętne 

obojętne 

3.

3.

skały 

skały zasadowe 

zasadowe 

4.

4.

skały 

skały ultrazasadowe

ultrazasadowe

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

Na mapach geologicznych skały

Na mapach geologicznych skały
magmowe zaznaczane są bardzo 

magmowe zaznaczane są bardzo 
intensywnymi (jaskrawymi) odcieniami

intensywnymi (jaskrawymi) odcieniami
barw. Najczęściej są to:

barw. Najczęściej są to:

barw. Najczęściej są to:

barw. Najczęściej są to:

1.

1.

skały 

skały kwaśne 

kwaśne -- czerwone

czerwone

2.

2.

skały 

skały obojętne 

obojętne -- róŜowe

róŜowe

3.

3.

skały 

skały zasadowe 

zasadowe -- ciemnozielone

ciemnozielone

4.

4.

skały 

skały ultrazasadowe 

ultrazasadowe -- fioletowe

fioletowe

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

Skały wulkaniczne mają najczęściej 

Skały wulkaniczne mają najczęściej 

jaskrawsze odpowiedniki barw 

jaskrawsze odpowiedniki barw 
wydzieleń stratygraficznych (np. 

wydzieleń stratygraficznych (np. 
wylewy permskie 

wylewy permskie –

– barwy 

barwy 

wylewy permskie 

wylewy permskie –

– barwy 

barwy 

pomarańczowe) i odpowiednia 

pomarańczowe) i odpowiednia 
szrafurę. 

szrafurę. 

Często obok barwy skały magmowe 

Często obok barwy skały magmowe 

oznaczane są szrafurą. 

oznaczane są szrafurą. 

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

STRUKTURY CIAŁ MAGMOWYCH

Warunki

Warunki

występowania

występowania

Skład (własności)

Skład (własności)

Plutoniczne 

Plutoniczne 
(głębinowe)

(głębinowe)

Sub

Sub--
wulkaniczne

wulkaniczne
i Ŝyłowe

i Ŝyłowe

wulkaniczne

wulkaniczne

kwaśne 

kwaśne 
(duŜa lepkość)

(duŜa lepkość)

granit 

granit 

pegmatyt

pegmatyt

ryolit

ryolit

obojętne 

obojętne 
(średnia lepkość) 

(średnia lepkość) 

dioryt 

dioryt 

dacyt

dacyt

andezyt

andezyt

zasadowe 

zasadowe 
(mała lepkość)

(mała lepkość)

gabro

gabro

diabaz

diabaz

bazalt

bazalt

Przykładowe oznaczenia skał 

Przykładowe oznaczenia skał 

magmowych na mapach geologicznych

magmowych na mapach geologicznych

Przykładowe oznaczenia skał 

Przykładowe oznaczenia skał 

wulkanicznych na mapach geologicznych

wulkanicznych na mapach geologicznych

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje niezgodne

intruzje niezgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

dajka 

dajka 

oraz sill           

oraz sill           

(intruzja zgodna)

(intruzja zgodna)

Przekrój 

Przekrój 

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje niezgodne

intruzje niezgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

Ŝyły kominowe 

Ŝyły kominowe 

i dajki

i dajki

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje niezgodne

intruzje niezgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

pień magmowy, 

pień magmowy, 

dajka 

dajka 

oraz sill 

oraz sill 

(intruzja zgodna)

(intruzja zgodna)

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje niezgodne

intruzje niezgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

batolit 

batolit 

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje zgodne

intruzje zgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

sill  

sill  

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje zgodne

intruzje zgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

lakkolit  

lakkolit  

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje zgodne

intruzje zgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

lopolit  

lopolit  

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Formy ciał magmowych  

Formy ciał magmowych  

-- intruzje zgodne

intruzje zgodne

(E. Szewczyk)

(E. Szewczyk)

fakolit  

fakolit  

Przekrój 

Przekrój 

Mapa

Mapa

(teren płaski poziomy)

(teren płaski poziomy)

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Typy intruzji magmowych

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Intruzje

Wulkan tarczowy i stratowulkan

Wulkan tarczowy i stratowulkan

(wg Biełołusowa)

(wg Biełołusowa)

Typy struktur wulkanicznych

Typy struktur wulkanicznych

Iglica lawowa

Iglica lawowa

Wulkan Mt. Pelee,

Wulkan Mt. Pelee,

Martynika 

Martynika 

Tunele

Tunele

w lawie

w lawie

Potoki i kaskady

Potoki i kaskady

lawowe

lawowe

Pokrywa lawowa zwi

ą

zana z erupcj

ą

 

Pokrywa lawowa zwi

ą

zana z erupcj

ą

 

linearn

ą

 , Islandia  

linearn

ą

 , Islandia  -- wulkan Laki

wulkan Laki

Potoki lawowe włoŜone 

Potoki lawowe włoŜone 

Intruzje

Intruzje

System dajek na fleksurze

System dajek na fleksurze

Intruzje

Intruzje

Teoretyczna figura ilustruj

ą

ca pi

ę

tra 

Teoretyczna figura ilustruj

ą

ca pi

ę

tra 

gł

ę

boko

ś

ciowe dajek według koncepcji 

gł

ę

boko

ś

ciowe dajek według koncepcji 

Bahata, opartej na teorii spiralnego 

Bahata, opartej na teorii spiralnego 

p

ę

kania Hertza 

p

ę

kania Hertza 

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

Wpływ „wydymania” 

Wpływ „wydymania” 

i sił tektonicznych 

i sił tektonicznych 
na układ kierunków 

na układ kierunków 
teksturalnych 

teksturalnych 
w plutonie i na 

w plutonie i na 
stosunek między 

stosunek między 

stosunek między 

stosunek między 
plutonem a strukturą 

plutonem a strukturą 
osłony 

osłony 

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

Stosunek tekstur fluidalnych (f) i ciosu 

Stosunek tekstur fluidalnych (f) i ciosu 

(Q, S, L, D) do osłony przy bocznym 

(Q, S, L, D) do osłony przy bocznym 

kontakcie batolitu 

kontakcie batolitu 

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

Wycinek kopulastego batolitu z idealnym 

Wycinek kopulastego batolitu z idealnym 

wykształceniem budowy wewn

ę

trznej 

wykształceniem budowy wewn

ę

trznej 

–

– obok schemat pozycji wycinka na tle górnej 

obok schemat pozycji wycinka na tle górnej 

cz

ęś

ci plutonu 

cz

ęś

ci plutonu 

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

(Dadlez, Jaroszewski, 1994)

Cios w obr

ę

bie riolitowego lakkolitu 

Cios w obr

ę

bie riolitowego lakkolitu 

zalaskiego pod Krakowem 

zalaskiego pod Krakowem 

(wg D

Ŝ

uły

ń

skiego)

(wg D

Ŝ

uły

ń

skiego)