1
"for the theoretical discovery of a mechanism that contributes to our
understanding of the origin of mass of subatomic particles, and which recently
was confirmed through the discovery of the predicted fundamental particle, by
the ATLAS and CMS experiments at CERN's Large Hadron Collider"
„za odkrycie teorii przyczyniającej się do zrozumienia pochodzenia masy
cząstek subatomowych, która została ostatnio potwierdzona przez odkrycie
przewidywanej cząstki podstawowej w eksperymentach ATLAS i CMS przy
Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN”
The Nobel Prize in Physics 2013
François Englert
Peter Higgs
Oddziaływania podstawowe
grawitacyjne
elektro-
magnetyczne
silne
słabe
2
CZĄSTKI ELEMENTARNE
nazwa
symbol
masa/MeV
składniki materii
spin 1/2
nośniki oddziaływań
spin 1
pokolenia
elekro-
magne-
tyczne
silne
słabe
3
2
1
foton
γ
0
gluony
8 kolorów
0 ?
bozony
W
+
,W
-
,Z
0
≅85000
taon
τ
1784
mion
µ
105,7
elektron
e
0,511
-1
0
leptony
neutrino
ν
τ
0 ?
neutrino
ν
µ
0 ?
neutrino
ν
e
0 ?
0
0
piękny
beauty
b
4700
dziwny
strange
s
200
dolny
down
d
10
-1/3
g
kwarki
prawdziwy
true
t
174000
powabny
charm
c
1500
górny
up
u
5
+2/3
g
ładunki
Liczba zdarzeń, w których obserwowano rozpad cząstki o masie około 125
GeV/c
2
na tle innych obserwowanych rozpadów.
3
Energia i pęd w fizyce relatywistycznej
Energia i pęd
Masa spoczynkowa (p=0)
Foton – brak masy spoczynkowej
Foton – kwant energii
Stała Plancka
4
4 miony (czerwone ślady), które mogły
powstać z rozpadu cząstki Higgsa.
Rekonstrukcja z detektora ATLAS
produktów zderzenia 2 protonów w
LHC.
2 fotony (zielone ślady), które mogły
powstać z rozpadu cząstki Higgsa.
Rekonstrukcja z detektora CMS
produktów zderzenia 2 protonów w
LHC.
Detektor ATLAS przez Wielkim Zderzaczu Hadronów LHC składa się z 90
milionów czujników.
5
Spontaniczne złamanie symetrii przez pole Higgsa, które prawdopodobnie nastąpiło
tuż po Wielkim Wybuchu, w którym powstał Wszechświat.