http://matematyka.strefa.pl/ciekawostki.html 

Kalendarz  słoneczny

  —  kalendarz  opierający  się  na  cyklu  zmian  pór  roku,  czyli  na  ruchu  obiego-

wym Ziemi wokół Słońca. W kalendarzu tym, rok ma 365 dni 5 godzin 48 
minut 46 sekund 8 setnych sekundy, co zapisane za pomocą ułamka dzie-
siętnego daje 365,2422 dni. 

Kalendarz juliański

 —   kalendarz  słoneczny  opracowany  na  życzenie  Juliusza  Cezara,  wprowa-

dzony w życie w pierwszym dniu roku 45 p.n.e. jako kalendarz obowiązu-
jący w państwie rzymskim. W Polsce obowiązywał do 1582 roku, a w Rosji 
aż do 1918. Niektóre kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem.  

Powodem  dla  którego  Juliusz  Cezar  zrezygnował  ze  stosowania  księżycowego  kalendarza  rzym-
skiego,  było  jego  rozregulowanie  —  zima  zaczęła  wypadać  we wrześniu.  W  związku  z  tym,  rok 
46 p.n.e. wydłużono o 90 dni, a ilość dni w roku ustalono na 365 plus jeden dzień co 3 lata. W 9 ro-
ku  p.n.e.  odkryto  błąd  i  postanowiono  skorygować  go,  nie  wstawiając  dodatkowego  dnia  do  lat 
przestępnych.  Dodawanie  jednego  dnia  co  4  lata,  wprowadzono  dopiero  w  8  r.  n.e.  lub  nieco 
wcześniej. Dzięki temu uzyskano, że jeden rok to 365 dni i 6 godzin. Liczba dni w poszczególnych 
miesiącach także uległa zmianie i obowiązuje do dzisiaj. Za pierwszy miesiąc roku przyjęto marzec. 

W IV wieku n.e. zaczęto stosować podział miesiąca na tygodnie. Dni tygodnia nazwano wówczas: 

1.

 

dies Lunae

  

— dzień Księżyca  

– poniedziałek  

2.

 

dies Martis

  

— dzień Marsa  

– wtorek  

3.

 

dies Mercurii

   — dzień Merkurego  – środa  

4.

 

dies Iovis

  

— dzień Jowisza  

– czwartek  

5.

 

dies Veneris

   — dzień Wenus  

– piątek  

6.

 

dies Saturni

   — dzień Saturna  

– sobota  

7.

 

dies Solis

  

— dzień Słońca  

– niedziela  

Ponieważ kalendarz juliański co 128,205 lat spieszył się o 1 dzień, więc udoskonalono go, wprowa-
dzając tzw. kalendarz gregoriański (obowiązuje do dzisiaj). 

Kalendarz gregoriański

 

—   zreformowany kalendarz juliański autorstwa Luigiego Lilio. W kalenda-

rzu  tym błąd  jednego dnia  powstaje  raz na ok.  3333  lata.  Różnice  po-
między kalendarzami juliańskim a gregoriańskim sprowadzają się do: 

1.

 

Usunięcia 10 dni (od 5 do 14 października 1582 r.) w celu skorygowania części 

powstałego błędu 

2.

 

Wprowadzenia zasady, że lata przestępne to te, które są podzielne: 

a)  przez 400 np. 1600, 2000, 2400 

b)  przez 4, ale nie przez 100 np. 1896, 1904, 1908, 1912, …, 2096, 2104, 2108, … 

Wniosek:  Jeśli rok dzieli się przez 4 i 100 oraz nie dzieli się przez 400 np. 1700, 1800, 1900, 2100, 

2200, … to jest rokiem zwykłym, czyli nieprzestępnym. 

Uwaga.  

W celu uniknięcia przeliczania tablic wyznaczających święta Wielkanocy, w 1582 r. sko-
rygowano tylko błąd powstały do dnia ustanowienia tychże tablic na soborze nicejskim, 
czyli do 325 r. n.e. 

http://matematyka.strefa.pl/ciekawostki.html 

Nazwa kalendarza pochodzi od papieża Grzegorza XIII, który to w 1582 r. wydał odpowiednią bullę 
opisującą zmiany. Fakt, że to papież jest odpowiedzialny za kalendarz jest kontynuacją zwyczajów 
Starożytnego  Rzymu  —w państwie  rzymskim  kalendarzem  opiekował  się  najwyższy  kapłan 
(w 45 r. p.n.e. funkcję tę pełnił Juliusz Cezar), a w czasach chrześcijańskich papież. 

Kalendarz ten natychmiast wprowadziły państwa: Polska, Hiszpania, Portugalia i Włochy. Ostatnim 
europejskim  krajem  wprowadzającym  zmianę  z  kalendarza  juliańskiego  była  Grecja  (1923  r.),  zaś 
ostatnim krajem na świecie była Turcja (1927 r.). 

Obecnie tj. od 1972 roku, czas odmierzamy za pomocą dwóch skal czasu. Pierwsza z nich opiera się 
na  ruchu  obrotowym  Ziemi  wokół  własnej  osi,  druga  zaś  na  superprecyzyjnych  zegarach  atomo-
wych  wyznaczających  tzw.  czas  uniwersalny  UTC  (Universal  Time  Coordinated).  Ponieważ  Ziemia 
wiruje co raz wolniej, więc różnica pomiędzy tymi skalami jest co raz większa. Innymi słowy, co ja-
kiś  czas  zachodzi  potrzeba  skoordynowania  obu  skal,  co  czyni  się  poprzez  dodanie  po  godzinie 
23:59:59  czasu  UTC,  jednej  sekundy  w  dniu  31  grudnia.  Zatem  w  niektórych  krajach  noc  sylwe-
strowa jest o sekundę dłuższa, zaś w innych, jak np. w Polsce (czas UTC + 1h) dłuższy jest pierwszy 
dzień nowego roku. Dodawanie specjalnych sekund nie jest równomierne. Czasami czyni się to co 
pół roku, innym razem raz na kilka lat. Procesem tym steruje organizacja IRES (International Earth 
Rotation And Reference Sernice), która ogłasza kiedy nastąpi dodanie specjalnej sekundy. Jak do-
tąd  najdłuższy  okres  bez  dodanej  sekundy  wyniósł  7  lat,  a ostatnio  miało  to  miejsce  31  grudnia: 
2005 i 2008 roku.