pom_plaskosci

I. Cel

wiczenia.

Celem

wiczenia jest zapoznanie z metodami pomiaru płasko

ci i

prostoliniowo

ci powierzchni.

II. Wprowadzenie.

Powierzchnie i linie cz

ęś

ci maszyn i urz

dze

projektowane s

jako

twory geometrycznie idealne, to znaczy

e w zało

eniach płaszczyzny s

idealnie płaskie, linie idealnie proste, a okr

gi nie posiadaj

odchyłek

okr

gło

ci oraz istnieje idealna równoległo

ść

i prostopadło

ść

. Takie

idealne kształty nazywane s

geometrycznie poprawnymi i stanowi

bazy b

ce odniesieniami do okre

lania odchyłek kształtu i poło

enia.

Na skutek niedoskonało

ci obrabiarek oraz szeregu zjawisk fizycznych,

które wyst

puj

w procesie wytwarzania rzeczywiste powierzchnie i linie

wykonywane s

z pewnymi odchyłkami w stosunku do kształtów

geometrycznie poprawnych. Pomijaj

c chropowato

ść

, odchyłki te

nazywane s

bł

dami kształtu i poło

enia. Odchyłka kształtu

(prostoliniowo

ci, płasko

ci, okr

gło

ci, walcowo

ci) jest to najwi

ksza

odległo

ść

powierzchni lub linii rzeczywistej od powierzchni lub linii

przylegaj

cej – jest to najwi

ksza odległo

ść

punktów elementu

rzeczywistego od elementu przylegaj

cego. Z konstrukcyjnego punktu

widzenia

element

przylegaj

jest

odpowiednikiem

ęś

współpracuj

cej.

Dla

celów

pomiarowych

prost

przylegaj

reprezentuje liniał kraw

dziowy, płaszczyzn

– płyta pomiarowa lub liniał

powierzchniowy, walec – trzpie

kontrolny lub sprawdzian.

Pomiar prostoliniowo

ci za pomoc

liniału powierzchniowego.

Warto

ść

odchyle

od prostoliniowo

ci mo

na zmierzy

za pomoc

liniału

powierzchniowego oraz płytek wzorcowych (lub szczelinomierzy). W tym
celu nale

y ustawi

liniał powierzchniowy o stałym przekroju i długo

ci L

na badanej powierzchni, wspieraj

c go na dwóch płytkach wzorcowych o

takim samym wymiarze. Podpory (płytki wzorcowe) powinny by

ustawione w odległo

ci a=02232L od brzegów liniału. Nast

pnie za

pomoc

stosu płytek dobranego tak, aby mi

dzy powierzchni

badan

liniałem nie wyczuwało si

luzu, okre

wysoko

ść

pod liniałem w

okre

lonych punktach.

W przypadku wykorzystywania do pomiarów szczelinomierzy, liniał
powierzchniowy ustawia si

bezpo

rednio na badanym elemencie, a

odległo

ci pomi

dzy badanym elementem a liniałem sprawdza si

wsuwaj

c w powstałe szczeliny listki szczelinomierza zaczynaj

c od

najcie

szego. Zamiast liniału powierzchniowego mo

na u

townika,

ustawiaj

c badany element na płycie traserskiej.

Sprawdzanie płasko

ci powierzchni przy pomocy poziomnicy.

Pomiary przeprowadza si

w nast

puj

cy sposób. Poziomnic

ustawia

na badanej powierzchni wzdłu

sprawdzanego zarysu, wspieraj

c j

na kra

cach A

i A

na płytkach wzorcowych o tych samych

wysoko

ciach umieszczonych w odległo

ci L.

Nast

pnie nale

y odczyta

wskazania p

na podziałce poziomnicy w celu

wyznaczenia pochylenia odcinka L. Ró

nic

poziomów pocz

tku i ko

odcinka oblicza si

ze wzoru:

( )

sin p

gdzie

– Warto

ść

ta odpowiadaj

ca działce

elementarnej poziomnicy (w minutach lub
sekundach).

eli badany przedmiot jest znacznie dłu

szy ni

poziomnica, to nale

przenie

ść

poziomnic

wzdłu

zarysu sprawdzanego o warto

ść

umieszczaj

c płytki wzorcowe, które znajdowały si

w punkcie A

punktu A

. Nast

pnie nale

y odczyta

nowe wskazanie p

poziomnicy i

ponownie obliczy

ró

nic

poło

enia punktów A

i A

. Wykonuj

pomiary w opisany wy

ej sposób mo

na obliczy

sumaryczne

odchylenie y

od poziomu wyj

ciowego dla kolejnych punktów

pomiarowych A

ze wzoru:

∑

Przyjmuj

c prost

odniesienia zgodnie z zasad

minimum sumy

kwadratów, wyznacza si

współczynniki a i b jej równania, a nast

pnie

warto

ść

odchylenia od prostoliniowo

∆

. W pewnych przypadkach jako

prost

odniesienia przyjmuje si

prost

punkty skrajne zarysu x

ej wymienione metody nie s

jedynymi, za pomoc

których

weryfikuje si

prostoliniowo

ść

oraz płasko

ść

powierzchni. Zostały

opisane z uwagi na przebieg

wiczenia. Do celów zaliczeniowych

studenci zobowi

zani s

zaznajomi

tak

e z innymi metodami

pomiarowymi.

III. Przebieg

wiczenia.

Dokona

pomiarów prostoliniowo

ci głowicy lub bloku silnikowego

wskazanego

przez

prowadz

cego

zaj

cia

metodami

liniału

powierzchniowego i szczelinomierzy oraz poziomnicy i płytek
wzorcowych w nast

puj

cych przekrojach:

a) przekroje skrajne boczne 1, 2 (równolegle do osi wału korbowego)

oraz przedni 3 i tylny 4 (prostopadle do osi wału korbowego),

b) przekroje przechodz

ce przez

rodek tulei cylindrowych (komór

spalania) 5, 8-11 oraz skrajne (obok) tulei cylindrowych 6-7, 12-16
równolegle i prostopadle do osi wału korbowego,

c) przekroje gniazd zaworowych oraz skrajne (obok) gniazd zaworowych

- równolegle do osi wału korbowego 17-19,

d) przekroje otworów kanałów chłodz

cych i/lub olejowych – równolegle

do osi wału korbowego 20-21,

e) przekroje przek

tne 22-23.

Nale

y uwzgl

dni

ewentualne pokrywanie si

niektórych przekrojów

(np. przekrój skrajny boczny oraz przekrój otworów kanałów chłodz

cych

i/lub olejowych)

IV. Sprawozdanie.

1. Wst

p teoretyczny.

2. Karta pomiarowa.
3. Sporz

dzi

szkic weryfikowanego elementu wraz z oznaczonymi

przekrojami.

4. Sporz

dzi

wykresy odchyłek prostoliniowo

ci powierzchni w

nast

puj

cy sposób:

-  wykres 1 – przekroje równoległe do osi wału korbowego,
-  wykres 2 – przekroje prostopadłe do osi wału korbowego,
-  wykres 3 – przekroje przek

tne.

Wnioski