background image

Bezpieczeństwo  i  ryzyko  –  akceptowalność  ryzyka.  Bezpieczeństwo  jako  ze 
jest  uważane  za  pojęcie  pierwotne,  jest  niemierzalne.  W  nauce  definiuje  się 
natomiast  pojęcie  ryzyka,  czyli  zaprzeczenie  bezpieczeństwa.  Ryzyko  = 
P(Z)*S(Z)  P(Z)  –  prawdopodobieństwo  zajścia  niesprzyjającego  zdarzenia  Z 
S(Z)  –  strata  wywołana  zajściem  zdarzenia  Z.  Ryzyko  możemy  zmniejszyć 
dzięki  zmniejszeniu  zagrożenia  katastrofą,  zmniejszenia  jej  negatywnych 
skutków lub dzięki obu działaniom.  
Budowa  i  elementy  przeciwpożarowego  systemu  dozorowo  –  wykrywacze. 
Główna  częścią  składowo  systemu  sygnalizacji  pożaru  jest  centrala  przeciw 
pożarowa,  która  będąc  elementem  decyzyjnym  odpowiedzialna  jest  za 
odebranie,  interpretacje  reakcje  na  sygnalny  pochodzące  z  urządzeń 
peryferyjnych  systemu.  Współczesne  systemy  przeciwpożarowe  dostarczają 
wiele  rozwiązań  w  zakresie  central  sygnalizacji  pożaru,  począwszy  od  małych 
konwencjonalnych  central  poprzez  większe  kończąc  na  dużych  o  i  bardzo 
dużych  rozwiązań  adresowalnych;  Czujniki  optyczne:  dymu,  płomienia; 
Czujniki termiczne- progowe, gradientowe; 
Budowa  i  zasada  działania  pompy  strumieniowej.
  Eżektor  -  pompa 
strumieniowa, służąca do wysyłania płynów z obszaru o obniżonym ciśnieniu i 
transportowaniu  go  do  obszaru  o  ciśnieniu  otoczenia  lub  niewiele  wyższym; 

urządzenie  wywołujące  spadek  ciśnienia  statycznego  w  rurociągu,  w  celu 
umieszczenia w tym rurociągu dodatkowej porcji gazów lub jakiegoś materiału. 
Spadek  ciśnienia  statycznego  wywołany  jest  specjalnym  przewężeniem,  w 
którym  następuje  wzrost  prędkości  gazu  zgodnie  z  prawem  Bernoulliego,  a  co 
za  tym  idzie  miejscowy  wzrost  ciśnienia  dynamicznego  i  spadek  ciśnienia 
statycznego  Zasada  działania:  Ciecz  robocza  (1),  podawana  przez  pompę 
zasilającą  poprzez  dopływ,  dostaje  się  do  dyszy  (2),  gdzie  następuje  przyrost 
prędkości  cieczy  (3).  Obie  ciecze,  zasilająca  i  pompowana  mieszają  się  w 
komorze wylotowej (4). 
Budowa  i  zasada  działania  urządzenia  hydroforowego.  Hydrofor  to 
urządzenie,  które  zapewnia  stałe  ciśnienie  wody  w  sieci  wodociągowej. 
Zbudowane  jest  z  jednej  lub  większej  liczby  pomp,  zbiornika  ciśnieniowego  i 
presostatu.  Całość  uzupełniają  zawory  odcinające,  zwrotne  i  zawór 
bezpieczeństwa.  
Budowa;  -hydrofor;  -pompa;  -sprężarka;  -manometr;  -
wyłącznik  ciśnieniowy;  -zawór  bezpieczeństwa;  -zawór  zwrotny;  -zawór 
spustowy;  -zawór  odcinający  Zasada  działania:  Hydrofor  pracuje  cyklicznie. 
Jeden cykl pracy składa się z napełnienia zbiornika podczas  pracy pompy oraz 
rozbioru wody, gdy pompa nie pracuje. Kiedy zbiornik jest pusty, pompa zostaje 
włączona  i  tłoczy  wodę  (ze  studni  lub  wodociągu)  do  zbiornika.  Podczas 
napełniania  następuje  sprężanie  znajdującego  się  w  zbiorniku  powietrza  lub 
azotu.  Kiedy  osiągnie  ono  maksymalną  wartość,  następuje  automatyczne 
wyłączenie  pompy.  Wraz  z  pobieraniem  wody  z  punktów  czerpalnych  ubywa 
wody  w  zbiorniku,  co  powoduje  rozprężanie  powietrza  lub  gazu,  w  wyniku 

czego  jego  ciśnienie  stopniowo  się  obniża.  Gdy  osiągnie  ciśnienie  minimalne, 
ponownie włącza się pompa i napełnia zbiornik - cykl się powtarza. 
Budowa  i  zasada  działania  urządzeń  do  produkcji  wody  słodkiej.
  Zasada 
działania, wyparownika : Wyparownik ,to najogólniej wymiennik ciepła, którym 
następuje usuwanie z wody po przez jej odparowanie. Produkcja wody słodkiej 
odbywa się drogą odparowania wody morskiej w wyniku doprowadzenia energii 
cieplnej  i  następnie  skraplanie  otrzymanej  pary.  Na  statkach  służy  do 
produkowania  wody  słodkiej  z  wody  morskiej.  Umożliwia  w  czasie  rejsu 
uzupełnienie zapasów wody kotłowej ,chłodzącej silnik, Sanitarnej i pitnej. Parę 
wyprodukowaną w Wyparownik określa się jako „parę wtórną” ,wód różnieniu 
od „pary pierwotnej” ,służącej do ogrzewania wyparownika. Budowa: -zbiornik 
ciśnieniowy -membrana –solanka Stylizator UV Zasada działania: W urządzeniu 
woda  płynie  wzdłuż  lamp  UV  .Lamp  może  być  kilka,  A  nawet  kilkanaście  w 
pojedynczej komorze. Moc pojedynczej lampy  niskociśnieniowej wynosi od 20 
do120W.żywotność lamp wynosi od 4000 do10000 godzin. Lampy te stosuje się 
do  dezynfekcji  wody  o  przepływach  od  0,1  do  150m3/h.  Konstrukcja  lampy 
zapewnia  odpowiednią  grubość  warstwy  cieczy  poddawanej  dezynfekcji,  co 
zapewnia  optymalne  i  skuteczne  przenikanie  promieni  UV.  Proces  dezynfekcji 
przebiega  w  sposób  ciągły.  Budowa:  -z  komory  naświetlania    -lamp  UV 
zamontowanych  w  jej  wnętrzu.  W  urządzeniu  woda  płynie  wzdłuż  lamp  UV. 
Lamp  może  być  kilka,  A  nawet  kilkanaście  w  pojedynczej  komorze.  Moc 
pojedynczej  lampy  niskociśnieniowej  wynosi  od  20  do120  W.  Wyparownik  – 

wymiennik  ciepła,  w  którym  następuje  usuwanie  z  wody  poprzez  jej 
odparowanie.  Produkcja  wody  słodkiej  odbywa  się  droga  odparowania  wody 
morskiej  w  wyniku  doprowadzenia  energii  cieplnej  i  następnie  skraplanie 
otrzymanej pary. 
Czynniki  wpływające  na  zagrożenie  pożarowe  na  statku.  1.zgromadzone 
materiały  niebezpieczne(zapas  paliwa,  olejów  itd.  Ładunek  2.Urządzenia 
techniczne(urządzenia  elektryczne,  instalacje  spalin  wylotowych,  urządzenia 
spalinowe) 3.Czynniki ludzi(kwalifikacje, zmęczenie itd.) 
Ekologiczne  aspekty  wymiany  wód  balastowych.    a)  do  wód  przybrzeżnych 
Ameryki co godzinę wpływa 6 mln. Litrów wody z planktonem; b) około 3000 
gatunków organizmów morskich dziennie podróżuje w wodach balastowych; c) 
około  15000  gatunków  jest  przewożona  z  jednego  na  drugi  koniec  świata  w 
tydzień;  d)  około  60  mln.  ton  wód  balastowych  trafia  do  wód  australijskich 
rocznie; koszty utrzymania czystości sprzętów filtrujących wodę to 3,1mld$ na 
10  lat;  1991  –  MEPC  przyjmuje  pierwsze  dobrowolne  wytyczne  w  sprawie 
zapobiegania  wywożeniu  niepożądanych  organizmów  morskich  przez  statki  w 
ich  wodach  balastowych  i  usuwanych  osadach;  Konferencja  ONZ  na  rzecz 
środowiska  i  rozwoju  (UNCED)  1992;  Znowelizowane  wytyczne  IMO  – 
Rezolucja  A.868(20);  1994  –  MEPC  ustanawia  Grupę  Roboczą  ds.  Wód 
balastowych;  2002  Światowy  Szczyt  Zrównoważonego  Rozwoju  w 
Johannesburgu  (RPA)  –  wzywa  do  działania  w  celu  stworzenia  przepisów, 
uznaje wprowadzanie obcych organizmów do nowych środowisk jako jedno z 4 
największych zagrożeń; Międzynarodowa Konferencja Dyplomatyczna Londyn 
9-13.02.2004 przyjmuje Międzynarodową Konwencję o kontroli i postępowaniu 
ze statkowymi wodami balastowymi i osadami; 
Elementy  pianowego  systemu  gaśniczego.  
Pompa,  wąż  ssawny  zbiornik, 
środka pianotwórczegoprądnica 
Elementy  składowe  klimatu  pomieszczenia  i  ich  wpływ  na  człowieka, 
urządzenia  techniczne  i  ładunek.  
Klimat  pomieszczenia  dzieli  się  na:  a) 
temperaturę  pomieszczenia  b)  wilgotność  względną  -stosunek  rzeczywistej 
zawartości  pary  do  maksymalnej.  Jest  to  wartość  wyrażana  w  procentach.  c) 
ruch powietrza d) skład  powietrza. Wymagania  dzielą się  na:   a)pomieszczenia 
socjalno-bytowe b)pomieszczenia techniczne Urządzenia: a)wentylatory osiowe 
b)wentylatory  promieniowe  c)klimatyzatory  d)anemostaty;  Składowe  klimatu 
pomieszczenia  mają  następujący  wpływ  na  człowieka:  wpływają  na 
samopoczucie,  senność,  szybkość  reakcji,  dotlenienie  organizmu.  Ładunki: 
a)ładunki higroskopijne  b)ładunki pylące c)ładunki wydzielające niebezpieczne 
gazy  d)ładunki  chłonące  zapachy;  Należy  odprowadzać  wilgoć  i  ciepło  i 
utrzymać stężenie wydzielanych gazów na odpowiednim poziomie. 
gaz  obojętny  wytwarzany  w  generatorach  (wytwornicach)  spalających  olej 
napędowy  MDO  lub  olej  napędowy  HFO;  gaz  obojętny  wytwarzany  w 
generatorach wykorzystujących spaliny z turbin spalinowych ; 
Główne 

typy 

stosowanych 

rozwiązań 

systemów 

dynamicznego 

pozycjonowania.  Automatyczne  pozycjonowanie  odbywa  się  na  podstawie 
systemów  referencyjnych,  z  wykorzystaniem  podzespołów  takich  jak:  Stery 
strumieniowe, pędniki azymutalne, napęd i ster główny oraz z uwzględnieniem 

warunków  pogodowych.  Typowe  systemy  referencyjne:  Taut  Wire  –  mierzy 
rzeczywista  pozycje  statku  względem  zanurzonego  obciążnika;  Globalny 
System  Pozycjonowania  DARPS  –  ustal  pozycje  na  podstawie  położenia 
satelitow; Artemis – sluzy do lokalnego pomiaru odległości i usytuowania statku 
względem  ustalonego  punktu  odniesienia;  HPR  i  HiPAP  –  hydroakustyczne 
systemy  do  precyzyjnego  pomiaru  pozycji  statku  w  zgredem  sond 
rozmieszczonych  na  dnie  morskim;  Fanbeam  –  laser  sluzacy  do  lokalnego 
pomiaru  odległości  i  usytuowania  statku  względem  określonego  punktu  i 
kieruku; 

Główne  układy  (systemy)  energetyczne  statku  (siłowni  okrętowej). 

układ  wytwarzania  energii  mechanicznej;  układ  wytwarzania  energii 
elektrycznej; układ wytwarzania energii cieplnej; 
Istota  biernej  ochrony  przeciwpożarowej.Kadłub,  nadbudówki,  grodzie 
konstrukcyjne,  pokłady  i  pokładówki  powinny  być  ze  stali  albo  z  materiału 
równoważnym stali. Drzwi oraz ich ościeżnice w przegrodach klasy A również, 
ponieważ musza one mieć odporność taka sama jak przegroda. Przegrody klasy 
A-konstrukcje ogniotrwałe utworzone przez  grodzie lub pokłady ,  które muszą 
być:  -wykonane  ze  stali  lub  innego  równorzędnego  materiału  -dostatecznie 
sztywne  -wykonane  tak,  aby  zachowały  ognio  -  i  dymoszczelność  do  końca 
godzinnej próby ogniowej CCP- centralny posterunek dowodzenia, znajdują sie 
tam  elementy  sterowania  oraz  wskaźniki:  instalacji  wykrywania  i  sygnalizacji 
pożarów,  instalacje  tryskaczowe,  zamknięcia  drzwi  pożarowych,  wyłączniki 
wentylatorów  itd.  wyeliminowanie  z  konstrukcji  statku  i  jego  wyposażenia 
materiałów  palnych;  kadłub,  nadbudówki,  grodzie  konstrukcyjne,  pokłady  i 

pokładówki  powinny  być  stalowe  lub  wykonane  z  materiału  równoważnego 
stali;  odporność  ogniowa  drzwi  powinna  być  równoważna  odporności 
przegrody, w której są zamontowane;  drzwi oraz ich ościeżnice w przegrodach 
klasy  A  powinny  być  stalowe  lub  wykonane  z  materiału  równoważnego  stali; 
wydzielenie  większej  liczby  przedziałów  (pomieszczeń)  ognioszczelnych 
(zastosowanie przegród ogniowych); Materiał niepalny – to taki materiał, który 
po podgrzaniu do temp. 750 ^C nie pali się ani nie wydziela palnych oparów w 
ilości wystarczającej do ich samozapłonu. Każdy inny  materiał jest materiałem 
palnym. Materiał równoważny stali – to materiał niepalny, który ze względu na 
swoje  własności  lub  właściwości  pokrywającej  go  izolacji  poddany  działaniu 
ognia  ma  przy  końcu  standardowej  próby  ogniowej  cechy  konstrukcyjne  i 
odporność ogniową równoważną stali. Pomieszczenie bronione – pomieszczenie 
wyposażone  w  co  najmniej  jedną  ze  stałych  instalacji  gaśniczych  lub 
pomieszczenie,  w  którym  zamontowano  instalację  wykrywania  i  sygnalizacji 
pożaru. 
Klasa  statku  –  zapis  notacji  klasy.
  Klasa  statku  –  zgodność  konstrukcji, 
wykonania  i  stanu  statku  (kadłuba,  urządzeń  maszynowych,  instalacji, 
wyposażenia)  z  właściwymi  wymaganiami  przepisów  klasyfikacyjnych, 
potwierdzona  nadaniem  symbolu  klasy  i  wydaniem  świadectwa  klasy.  Wersja 
anglojęzyczna  :  tropikalne  wody  słodkie  (TF),  zimne  wody  słodkie  (F),  morza 
tropikalne (T), morza strefy umiarkowanej latem (S), morza umiarkowane zimą 
(W)  północny  Atlantyk  zimą  (WNA)  Oznaczenia  wolnej  burty  (od  linii 
pokładowej): 
Klasyfikacja  i  funkcje  armatury  –  przykłady.  Armatura  –  (osprzęt) 
wyposażenie  pomocnicze  zapewniające  prawidłowe  funkcjonowanie  instalacji 
armatura  zamykająco  –  odcinająca  (zawory,  zasuwy,  kurki):  zawór  grzybkowy 
zaporowy,  zawór  motylkowy  (przepustnica),  zawory  zwrotne,  kurki 
wielopołożeniowe,  zasuwy  klinowe,  klapy  sztormowe;  armatura  kontrolno  – 
pomiarowa  (manometry,  termometry,  poziomowskazy):  pomiary  ciśnienia, 
pomiary  temperatury,  regulacja  natężenia  przepływu;  armatura  regulacyjna 
(reduktory  ciśnienia,  zwężki  przepływowe,  zawory  regulacyjne):  redukcja 
ciśnienia, zawory bezpieczeństwa, oczyszczanie czynnika roboczego  – filtracja; 
armatura zabezpieczająca (zawory bezpieczeństwa, filtry); 
Klasyfikacja  i  oznaczenia  gaśnic.  grupa  A-  pożary  ciał  stałych  pochodzenia 
organicznego  (drewno,  papier,  tkaniny)  grupa  B-  pożary  cieczy  palnych( 
benzyn, olejów) oraz substancji topiących się( parafiny), grupa C- pożary gazów 
palnych(  propan,  acetylen,  gaz  ziemny),  grupa  D-  pożary  metali  lekkich( 
magnez), indeks E- pożary A-D w obrębie urządzeń i instalacji działających pod 
napięciem.  Gaśnice  dzielimy  na  węglanowe(B  C),  fosforanowe,(A  B  C) 
specjalne(D) 
Klasyfikacja  instalacji  rurociągów okrętowych.
  siłownie  –  przeznaczone  do 
obsługi  układu  napędowego  oraz  mechanizmów  pomocniczych  siłowni 
zlokalizowane  w  obrębie  przedziału  maszynowego  (rurociągi:  paliwowe, 
chłodzenia,  spalin  wylotowych,  oleju  smarowego);  ogólnookrętowe  – 
przeznaczone do obsługi jednostki pływającej w zakresie bezpieczeństwa ppoż., 

zachowania  stateczności  i  niezatapialności,  spełnienia  wymagań  ochrony 
środowiska,  potrzeb  socjalno  –  bytowych  (przeciwpożarowe,  sanitarne, 
wentylacyjne); specjalne – w zależności od przeznaczenia jednostki pływającej 
(instalacje  transportowe  ładunku  płynnego  na  zbiornikowcach,  technologiczne 
na jednostkach rybołówstwa, obsługi uzbrojenia na okrętach wojennych); 
Klasyfikacja  statków  poza  transportowych.  a)  przemysłowe  (jednostki 
górnictwa  morskiego,  zbiornikowce  wydobywczo  –  magazynowo  – 
wyładunkowe,  statki  magazynowo-wyładunkowe,  jednostki  wiertnicze,  statki 
wydobywcze,  pływające  terminale  przeładunkowe,  zbiorniki  ropy  i  gazu 
ziemnego,  zaopatrzeniowce,  transportowce  rur,  statki  do  badań  sejsmicznych, 
statki  pogotowia  górniczego,  statki  konserwacyjno-remontowe,  barki  do 
układania  rurociągów,  jednostki  dźwigowe,  jednostki  wydobywcze  minerałów 
stałych);  b)  rybackie(łowcze,  statki  przetwórcze,  łowczo  –  przetwórcze, 
pomocnicze,  bazy  rybackie,  trawlery,  kutry,  inne);  c)  pomocnicze(holowniki, 
pchacze, lodołamacze, statki ratownicze, bunkierki, inne); d) inne(okręty, statki 
szkolne, statki badawcze, doki pływające, inne); 
Klasyfikacja  statków  transportowych.
  Ładunki  masowe  ciekłe:  ropowiec; 
produktowiec;  gazowiec  (gazu  ziemnego  -  lng  (liquid  natural  gas);  gazów 
ropopochodnych - lpg (liquefied  petroleum gas); naturalnego gazu ciekłego nie 
zawierającego  metanu  -  ngl  (natural  gas  liquids));  siarkowiec  Ładunki 
drobnicowe: drobnicowiec; paletowiec; kontenerowiec; ro - ro (statek specjalnie 
przeznaczony  do  przewozu  jednostkowych  ładunków  przemieszczanych  za 
pomocą  środków  transportu  kołowego);  con  -  ro;  samochodowiec; 

chłodniowiec;  drewnowiec;  barkowiec;  statek  do  przewozu  ładunków 
wielkogabarytowych;  statek  do  żywca;  inna  jednostka  drobnicowa;  uwaga! 
statek wojenny transportowany  przez statek specjalny; Ładunki masowe suche: 
masowiec  (ruda,  węgiel,  zboże);  masowiec  samowyładowczy;  inny  masowiec 
(cement, boksyt, cukier); Jednostki szybkie: jednokadłubowiec wypornościowy; 
jednokadłubowiec  półślizgowy  (sps);  wodolot  jednokadłubowy;  wodolot 
wielokadłubowy;  katamaran  półzanurzeniowy  (swath);  katamaran  półślizgowy; 
katamaran  na  zanurzonych  płatach;  katamaran  falo  tnący;  poduszkowiec; 
poduszkowiec  bocznościenny  (ses);  ekranopłat  jednokadłubowy;  ekranopłat 
wielokadłubowy; Przewóz pasażerów: wycieczkowiec; prom; 
Klasyfikacja środków ochrony przeciwpożarowej na statkach. 
Urządzenia i 
instalacje  przeciwpożarowe:  stacjonarne:  dozorowo  –  wykrywacze  (centrala 
przeciwpożarowa);  profilaktyczne;  gaśnicze;  środki  podręczne  i  przenośne: 
gaśnice; motopompy mobilne; sprzęt pomocniczy; 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kombinowany  układ  napędowy  –  istota  rozwiązania,  zasady  oznaczania, 
przykłady.
  W  układzie  napędowym  statku  stosuje  się  przynajmniej  dwa  typy 
silników:  silniki  marszowe  (do  0,8  V  max)  np.  tł.  silnik  spalinowy:  niewielka 
moc,  wysoka  sprawność,  duża  trwałość;  silniki  mocy  szczytowych  (od  0,8  V 
max),  np.  turbozespół  spalinowy:  duża  moc,  niższa  sprawność  i  trwałość;  W 
układzie napędowym okrętu zastosowane są przynajmniej dwa typy silników: a) 
silniki  marszowe(silniki  ruchu  ekonomicznego)  np.  tł.  Silnik  spalinowy;  b) 
silnik  mocy  szczytowych  np.  turbozespół    spalinowy;  Oznaczenia  siłowni 
kombinowanych:  CODAG  1)  CO;  2)  D;  3)  A;  4)  G;  1.  CO  –  symbol  siłowni 
kombinowanej  2.  Silnik  marszowy  D  –  tłokowy  silnik  spalinowy  G  – 
turbozespół  spalinowy  DL  –  silnik  spalinowy  napędzający  przekładnię 
elektryczną 3. Łączna (AND  – A) lub rozłączna (OR  – O) praca silników przy 
osiąganiu V max 4. Silnik mocy szczytowych  Przykłady: CODOG / CODAD / 
CODAG  /  CODLAG  /  COGAG  /  COGOG  /  COSAG  /  CONAS  Klasyfikacja 
siłowni  okrętowych  ze  względu  na  konfigurację  układu  napędowego: 
jednosilnikowe,  wielosilnikowe,  jednowatowe,  wielowatowe;  Klasyfikacja 
siłowni  okrętowych  ze  względu  na  sposób  transmisji  mocy  do  pędnika: 
przekładniowe, z przekładnią mechaniczną, z przekładnią elektryczną, inne, bez 
przekładniowe;  Silniki  marszowe  -  Silniki  te  realizują  moce  siłowni 

zapewniające  prędkości  pływania  do  ok.;    0,8  V  max:  stosunkowo  niewielka 
moc,  wysoka  sprawność,  duża  trwałość;  Silniki  mocy  szczytowych  -  Silniki  te 
realizują  moce  siłowni  zapewniające  prędkości  pływania  od  ok.;  0,8  V  max 
wzwyż:  duża  moc,  niewielkie  gabaryty,  niższa  sprawność,  niższa  trwałość; 
Istota  rozwiązania:  w  układzie  napędowym  okrętu  zastosowane  są  silniki 
przynajmniej  dwóch  typów  :  -silniki  marszowe  (silniki  ruchu  ekonomicznego) 
np. tł. silnik spalinowy; -silniki mocy szczytowych np. turbozespół spalinowy; 
Nazewnictwo  lin  cumowniczych  (cum)  –  sposoby  cumowania.  sposoby 
cumowania: - przez holownik; - cumowanie  do:  pachołki cumownicze, windy 
cumownicze(kabestany),  kluzy  i  przewłoki;  1)  Cuma  dziobowa  2)  Brest 
dziobowy  3)  Spring  dziobowy  4)  Spring  rufowy  5)  Brest  rufowy  6)  Cuma 
rufowa 
Odmiany konstrukcyjne wodnych instalacji gaśniczych. 
wodno- hydrantowa, 
tryskaczowa, zraszająca, pianowa, kurtyn wodnych, 
Odmiany  kotwic.  
Trotmana  Czteroramienna  Jednoramienna  Kotwica 
admiralicji - Składa się z nieruchomych ramion i składanej poprzeczki, ktora jest 
przed  użyciem  kotwicy  unieruchamiana.  Kotwica  ta  ma  bardzo  dobrą 
przyczepność do gruntu a jedyną jej wadą jest problem z jej przechowywaniem 
na  statku  (brak  możliwości  umieszczenia  w  kluzie).  Stosowana  przede 
wszystkim  na  małych  statkach  np.  rybackich,  żaglowcach  oraz  statkach 
środlądowych.  Ciężar  produkowanych  kotwic  75  –  3000  kG  (w  niektorych 
sytuacjach  do  6000  kG).  Ciężar  poprzeczki  wynosi  ok  25%  ciężaru  kotwicy. 
Zarowno w kotwicach typu admiralicji jak i poźniej powstałych, ulepszonych jej 

wersjach,  za  ktore  mogą  być  uważane  kotwice  Portera,  Rodgera  i  Trotmana 
tylko  jedna  z  łap  zagłębiała  się  w  grunt,  natomiast  druga  nie  uczestniczyła  w 
uzyskiwaniu  siły  trzymania.  Na  płytkich  wodach,  nieczynne,  wystające  z  dna 
ramię stwarzało zawsze pewne zagrożenie dla przepływających nad nimi innych 
statkow,  natomiast  poprzeczka  ustawiona  w  płaszczyźnie  prostopadłej  do 
płaszczyzny  ramion,  przysparzała  załodze  wiele  kłopotow  przy  wyciąganiu 
kotwicy  i  jej  umieszczaniu  na  pokładzie.  Kotwica  Halla  (patentowa)- 
Najczęściej  używany  obecnie  typ  kotwicy  z  grupy  patentowych,  których 
wspolną  cechą  charakterystyczną  są  ruchome  ramiona.  Zalety:  -  łatwość 
umieszczenia  w  kluzie,  -  gotowość  do  natychmiastowego  użycia,  -  łatwość 
wykonania.  Wada:  mniejszy  współczynnik  przyczepności  w  porownaniu  z 
kotwicą admiralicji. Kotwica Danfortha - Należy  do kotwic o zwiększonej sile 
trzymania.  Zgodnie  z  przepisami  Towarzystw  Klasyfikacyjnych  za  kotwice  o 
zwiększonej sile trzymania (high  holding power anchors) oznaczone symbolem 
HHP  uważa  się  kotwice,  ktore  w  czasie  prob  porownawczych 
przeprowadzonych  w  takich  samych  warunkach  na  trzech  rodzajach  gruntow: 
mule,  piasku  lub  żwirze  oraz  twardej  glinie  wykazują  co  najmniej  dwa  razy 
większą  siłę  trzymania  w  porównaniu  do  kotwicy  typu  Halla  o  takim  samym 
ciężarze.  Zaliczenie  kotwicy  do  kategorii  kotwic  o  dużej  sile  trzymania 
umożliwia obniżenie ciężaru kotwicy, określonego odpowiednimi przepisami, o 
25% (wg przepisow LRS i GL) lub o 20% (wg przepisow BV i ABS). Kotwice 
martwe-Stosowane  podczas  długotrwałego  kotwiczenia  (permanent  anchoring) 

polegającego  na  unieruchomieniu  konstrukcji  oceanotechnicznych  – 
pływających  lub  połzanurzeniowych 

platform  wydobywczych, 

boji 

cumowniczo-przeładunkowych,  zbiornikow  magazynowych  itp.,  na  okres  5  do 
20  lat  zależnie  od  wielkości  eksploatowanego  złoża.  Systemy  trwałego 
kotwiczenia są zwykle wyposażone w pale lub grupy pali, ale rownie często w 
kotwice o dużej sile trzymania, szczegolnie dla baz przeładunkowych. Działanie 
klasycznej  martwej  kotwicy  polega  na  uzyskiwaniu  wymaganej  siły  trzymania 
głownie  dzięki  działającej  pionowo  sile  ciężkości,  a  tylko  w  nieznacznym 
stopniu  oporowi  jaki  stawia  kotwica  przy  poziomo  działającej  sile. 
Najprostszymi martwymi kotwicami są betonowe, żelazobetonowe, żeliwne lub 
staliwne bloki w kształcie ściętych ostrosłupow lub płaskich cylindrow. Martwe 
kotwice wykonane z betonu charakteryzują się następującymi zaletami: są proste 
w  budowie,  ich  zastosowanie  jest  niezależne  od  rodzaju  gruntu,  wyłączając 
gładkie,  pochylone  dna,  siła  trzymania  w  kierunku  pionowym  może  być 
określona  z  dużą  dokładnością  a  procedura  ich  instalowania  (przy  niewielkich 
ciężarach) jest stosunkowo prosta i nie wymagająca specjalnego wyposażenia. 
Odmiany 

systemów  klimatyzacyjnych  –  cechy  charakterystyczne. 

Wentylacja  mechaniczna  –  wymiana  powietrza  niezalezna  od  jakichkolwiek 
wpływów  atmosferycznych.  Jeden  lub  kilka  wentylatorow.  Wentylacja 
mechaniczna 

nawiewna 

– 

powietrze 

jest 

wtlaczane 

do 

pomieszczen(wentylatory)  a  odplyw  odbywa  się  samoczynnie  przez 
nieszczelności.  Wentylacja  mechaniczna  wywiewna(wyciagowa)  –  powietrze 
usuwane jest z pomieszczenia za pomoca wentylatorow wyciągowych, a dopływ 

odbywa  się  samoczynnie  przez  nieszczelności  lub  specjalne  otwory.  Odmiany 
systemów  klimatyzacyjnych  -  cechy  charakterystyczne.  a)  układ 
jednoprzewodowy 

scentralizowany: 

urządzenia 

klimatyzacyjne 

są 

zlokalizowane  w  centralnej  stacji  klimatyzacyjnej,  stąd  z  komór  
klimatyzacyjnych  rozprowadza  się  powietrze  kanałami  do  klimatyzowanych 
pomieszczeń.  b)  układ  jednoprzewodowy  strefowy:  w  centralnej  stacji 
klimatyzacyjnej  powietrze  jest  ulepszane  tylko  częściowo(głównie  filtrowane). 
Przesyłane następnie dalej kanałami strefowymi ulepszane jest w tych kanałach 
co daje możliwość dostosowania jego jakości dla poszczególnych stref c) układ 
dwuprzewodowy:  od  stacji  klimatyzacyjnej  do  pomieszczeń  prowadzona  jest 
podwójna  sieć  kanałów.  Jedne  kanały  doprowadzają  powietrze  schłodzone, 
drugie  ogrzane.  Zmieszanie  powietrza  w  odpowiednich  proporcjach 
odpowiadających  żądanym  następuje  bezpośrednio  przed  wprowadzeniem  do 
pomieszczenia. d)układ jednoprzewodowy indukcyjny: od stacji klimatyzacyjnej 
doprowadzone  jest  do  pomieszczeń  wstępnie  przygotowane  powietrze. 
Ostatecznie  jego  ulepszenie  następuje  w  pomieszczeniu  z  wykorzystaniem 
nawiewnego urządzenia indukcyjnego. e)układy miejscowe: w pomieszczeniach 
umieszczone  są  kompletne  urządzenia-  klimatyzatory,  które  wymagają  tylko 
doprowadzenia powietrza i (najczęściej) energii elektrycznej. 
Ogólna budowa gazowej instalacji gaśniczej – stosowane czynniki gaśnicze. 
zbiornik z gazem; rurociąg rozprowadzający; kolektor zbiorczy; dysze; centrala 
sterowania  gaszeniem;  Stosowane  czynniki  gaśnicze:  dwutlenek  węgla, 
zamienniki  halonów,  gazy  obojętne;  Działanie  gaśnicze  halonów  polega  na 

chemicznym  oddziaływaniu  na  reakcję  spalania.  W  strefie  płomienia  reagują  z 
wolnymi rodnikami, blokując je i w ten sposób zmniejszając szybkość spalania. 
Odpowiednio  duże  zredukowanie  szybkości  reakcji  skutkuje  obniżeniem 
temperatury  poniżej  wartości  krytycznej,  niezbędnej  do  podtrzymania  reakcji. 
Halony  zostały  wycofane  z  produkcji  trwają  badania  w  poszukiwaniu 
zamienników  halonów.  Rodzaje  gazowych  czynników  gaszących:  dwutlenek 
węgla, chlorowcopodobne węglowodorów, gazy obojętne.  
Ogólna budowa instalacji sanitarnej wody słodkiej – podstawowe elementy. 
-Zbiornik  wody  sanitarnej;  -Urządzenie  hydroforowe;  -Podgrzewacz  wody;  -
Urządzenie  do  produkcji  wody  słodkiej;  -Urządzenie  do  dezynfekcji  wody 
słodkiej; -Mineralizatory; -Instalacja rurociągów,  
Ogólne  zasady  wymiany  powietrza  w  ładowniach.  Stosuję  się  tak  zwane 
wentylacje  mechaniczne,  gdzie  na  maszcie  w  ładowni  zamontowane  są  tak 
zwane  wentylatory  nawiewne  oraz  żaluzje  wyciągowe.  Wentylacja  ładowni  – 
właściwości  ładunku.  1.Ładunki  higroskopijne  2.Ładunki  pylące  3.Ładunki 
wydzielające niebezpieczne gazy 4.Ładunki chłonące zapachy - odprowadzenie 
wilgoci  -  odprowadzenie  ciepła  -  utrzymanie  stężenia  wydzielanych  gazów  na 
dopuszczalnym poziomie 
 
 

background image

Ogólne  zasady  wymiany  powietrza  w  pomieszczeniach  socjalnych  i 
mieszkalnych.  
1.  Statki  o  nieograniczonym  rejonie  pływania  powinny  być 
wyposażone w urządzenia klimatyzacyjne. 2. Każde  pomieszczenie mieszkalne 
powinno  posiadać  wentylację  mechaniczną.  3.  Rozmieszczenie  nawiewów  i 
otworów  wyciągowych  powinno  zapewniać  przewietrzanie  całej  objętości 
pomieszczenia,  przy  czym  prędkość  przepływu  powietrza  nie  powinna  być 
większa  niż  ok.  0,5  m/s.  4.  Różnica  pomiędzy  temperaturą  powietrza 
nawiewanego,  a  temperaturą  powietrza  w  pomieszczeniu  nie  powinna  być 
większa niż ok. 8* C. 5. Doprowadzenie powietrza powinno być rozwiązane w 
taki  sposób  aby  pionowy  gradient  temperatur  nie  był  większy  niż  ok.  2  –  3* 
C/m. Anemostat - element nawiewny lub wywiewny do montowania w suficie, 
jest  to  zakończenie  sieci  wentylacyjnej  mechanicznej,  umożliwiające 
kształtowanie strugi powietrza nawiewanego w poządany sposób. 
Ogólne  zasady  wymiany  powietrza  w  siłowniach.  
zużycie  powietrza  przez 
urządzenia spalinowe, komfort pracy obsługi siłowni(człowiek)usuwanie par i 
oparów 
Ogólny  schemat  instalacji  balastowej.  
Napełnianie  zbiorników  balastowych 
odbywa się grawitacyjnie, inne czynności z wykorzystaniem pomp balastowych. 

 

Ogólny 

schemat 

komory 

klimatyzacyjnej. 

 1.przepustnica 2.komora mieszalna 3.filtry 4 nagrzewnica wstępna 5.chlodnica 
6.komora  natryskowa  7.separator  wody  8.nagrzewnica  wtórna  9.wentylator 
10.sterownik 
Okrętowy układ napędowy – elementy, zadania, mechaniczne powiązanie z 
kadłubem.
  Śruba  (pędnik)  >  Linia  wałów  >  Silnik  główny  podstawowym 
zadaniem jest wytworzenie trzech rodzajów energii: mechanicznej (służącej do 
napędu  statku);  elektrycznej  (pokrywającej  zapotrzebowanie  jednostki  na  prąd 
elektryczny podczas żeglugi i postoju w porcie); cieplnej (niezbędnej do grzania 

pomieszczeń,  ładunku,  uzyskiwania  ciepłej  wody  użytkowej,  pary 
technologicznej).  zadania  siłowni  okrętowej:  napędzania  wału  śruby  (lub  kilku 
wałów)  lub  dostarczanie  energii  elektrycznej  do  silnika  elektrycznego  (lub 
kilku)  napędzających  pędnik  wodny  –  np.  przy  napędzie  spalinowo  - 
elektrycznym; 
Pędniki  okrętowe  –  funkcje,  rodzaje,  zalety  i  wady  (tylko  omawiane  na 
zajęciach)  
Pełnią  dwie  funkcje:  napędzają  i  pozwalają  na  sterowanie.  Śruby 
napędowe  Pędniki  azymutalne  (śrubostery)  –  ma  dwie  funkcje,  napędu  i 
sterowania,  śruba  napędzana  jest  przez  przekładnie  typu  „Z”  z  równoczesną 
możliwością obrotu wokół pionowej osi przekładni; poprawiają  manewrowość; 
Realizacja przez pędnik dwóch funkcji : napędu i sterowania.  Istotą rozwiązań 
tych pędników jest to , że śruba , odmiennie niż w klasycznym rozwiązaniu linii 
wałów , napędzana jest przez przekładnię typu “Z” z równoczesną możliwością 
obrotu wokół pionowej osi przekładni; Pędnik azymutalny Schottel Azymutalny 
pędnik  gondolowy  –  Układ  Azipod  –  odmiana  pędnika  azymutalnego,  silnik 
tutaj  jest  elektryczny  i  umieszczony  w  gondoli,  dzięki  czemu  bezpośrednio 
napędza śrubę. Pędnik wodno strumieniowy 
Podstawowe  elementy  systemu  dynamicznego  pozycjonowania.  
Podsystem 
kontrolno – operacyjny: mierzenie odchylenia statku od jego docelowej pozycji, 
czynników zewnętrznych  działających  na statek oraz obliczenia  siły potrzebnej 
do  powrócenia  na  docelowa  pozycje.    Sterowanie  praca  podsystemu 
mechanizmów  wykonawczych.  Podsystem  mechanizmów  wykonawczych: 
układ  napędowy  statku  (silnik  główny,  śruby,  stery)  wraz  z  dodatkowymi 

pędnikami i urządzeniami  sterowymi. 
Podstawowe  elementy  urządzenia  kotwicznego  wraz  z  ich  krótką 
charakterystyką. 
W skład urządzenia kotwicznego wchodzą: kotwica - element 
wyposażenia okrętowego służący do unieruchomienia statku przez zaczepienie o 
dno.  łańcuchy  lub  liny  kotwiczne  -  łańcuch,  do  którego  przymocowana  jest 
kotwica.  W  skład  jego  wchodzą  ogniwa  tworzące  przęsła  (zwane  również 
szeklami)-  o  długości  ok.  30  metrów,  które  dalej  połączone  są  szeklami  lub 
ogniwami  łącznikowymi.  Podział  łańcucha  kotwicznego  na  przęsła  ma  na  celu 
ułatwienie jego naprawy w razie jego uszkodzenia lub jego rozłączenie podczas 
niektórych  manewrów  kotwicznych.  Przęsło,  do  którego  jest  przymocowana 
kotwica nazywane jest przęsłem kotwicznym, najbardziej skrajne zaś do przęsła 
kotwicznego  (przymocowane  do  statku)  nazywane  jest  przęsłem  zęzowym. 
stopery  łańcucha  -  instalowane  są  na  pokładzie  statku  pomiędzy  wciągarka 
kotwiczna a kluza. Przejmują one pełne obciążenie z łańcucha kotwicznego, gdy 
statek  jest  zakotwiczony,  wciągarki  kotwiczne  -  Urządzenie  mechaniczne 
służące  do  podnoszenia  i  opuszczania  kotwicy.,  kluzy  kotwiczne  -  Kluza 
kotwiczna  jest  grubościenną  rurą  zakończoną  z  jednej  strony  kołnierzem 
burtowym a z drugiej kołnierzem pokładowym. Powinna mieć takie nachylenie 
aby  kotwica  samoczynnie  opadała  do  wody  pod  wpływem  własnego  ciężaru  i 
aby nie zakleszczała się w kluzie kluzy łańcuchowe - dziura w pokładzie przez 
która  przechodzi  łańcuch  z  komory  łańcuchowej  do  wciągarki    lepiej  tego  nie 
opisze :P, komory łańcuchowe - Komory łańcuchowe służą do przechowywania 
na statku łańcuchów kotwicznych. Każdy łańcuch musi mieć oddzielną komorę 

łańcuchową  o  odpowiedniej  pojemności,  wystarczającej  do  swobodnego 
ułożenia łańcucha określonej długości., zwalniaki łańcucha kotwicznego 
Podstawowe  elementy  wyposażenia  cumowniczego  wraz  z  ich  krótką 
charakterystyką.  
Podstawowe  elementy  wyposażenia  cumowniczego  wraz  z 
ich krótką charakterystyką. Liny cumownicze (cumy) – służą do przymocowania 
statku do nabrzeża, dalby, lub innego statku. Najczęściej stosowane są cumy  z 
tworzyw  sztucznych.  Na  końcach  cum  powinny  być  wykonane  oka  o  długości 
około jednego metra. Kluzy (przewłoki) – znajdują się w falszburtach (odcinek 
burty  wystający  ponad  pokład)  statku.  Są  to  okrągłe  lub  owalne  otwory  przez 
które przechodzą cumy z pokładu na ląd. Otwory te obramowane są kołnierzami 
chroniącymi  cumy  przed  przetarciem.  Półkluzy  –stosowane  są  na  jednostkach 
nie  posiadających  falszburt.  Posiadają  one  różne  kształty  i  budowę.  W  celu 
zmniejszenia  tarcia  cum,  niektóre  zaopatrzono  w  rolki.  Pachołki 
cumownicze(polery) – służą do umocowania lin holowniczych i cumowniczych. 
Rozmieszczone  są  one  zazwyczaj  na  górnym  pokładzie  w  pobliżu  burt  na 
dziobie, rufie i śródokręciu. . Polery  znajdują się również na nabrzeżu i  na nie 
zakładane  są  oka  cum  podanych  ze  statku.  Na  małych  jednostkach  (kutry, 
motorówki) zamiast pachołków stosuje się knagi. Wciągarki cumowe – służą do 
wybierania  cum.  Są  to  najczęściej  windy  kotwiczne  przystosowane  do 
wybierania  cum  lub  łańcucha  kotwicznego.  Obecnie  najczęściej  stosuje  się 
kabestany elektryczne. Przewłoki cumownicze 

Podstawowe uregulowania (przepisy) formalne dotyczące bezpieczeństwa i 
wyposażenia statków w zakresie ochrony ppoż. 
PRS – Polski Rejestr Statków, 
przepisy  klasyfikacji  i  budowy  statków  morskich,  ochrona  przeciwpożarow 
DNV – Rules for Classification of Ships – fire safety ABS – Steel Vessel Rules 
– systems safet Kodeks FSS – International Fire Safety Systems Code SOLAS – 
International  Convention  for  the  Safety  of  life  at  Sea  Międzynarodowa 
konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu SOLAS (International Convention 
for  the  Safety  of  Life  at  Sea),  międzynarodowa  konwencja  o  bezpieczeństwie 
życia  na  morzu.  Konwencja  SOLAS  ma  na  celu  podniesienie  bezpieczeństwa 
życia na morzu przez ustalenie jednolitych  zasad i przepisów budowy statków, 
jak również podaje wzory wystawianych dokumentów. Rozdział II-1 Budowa – 
konstrukcja,  niezatapialność  i  stateczność,  urządzenia  maszynowe  i  instalacje 
elektryczne Rozdział II-2 Konstrukcja – ochrona przeciwpożarowa, wykrywanie 
i  gaszenie  pożarów  Rozdział  III  Środki  i  urządzenia  ratunkowe  Rozdział  IV 
Radiokomunikacja  Rozdział  VII  Przewóz  towarów  niebezpiecznych  Rozdział 
VII  Statki  z  napędem  jądrowym  Rozdział  X  Środki  bezpieczeństwa  dla 
jednostek  szybkich  Rozdział  XI-1  Środki  specjalne  dla  podniesienia 
bezpieczeństwa  na  morzu  Rozdział  XI-2  Środki  specjalne  dla  wzmocnienia 
ochrony  na  morzu  Rozdział  XII  Dodatkowe  środki  bezpieczeństwa  dla 
masowców 
Podstawowe  wymagania  dotyczące  wody  słodkiej  do  celów  sanitarnych  i 
technicznych.  
Czystość  bakteriologiczna  -    Najczęściej  wykonuje  się  badanie 
miana coli. Określanie miana coli jest podstawową metodą oceny, czy woda lub 
żywność miały kontakt z odchodami. Na podstawie uzyskanego wyniku można 
stwierdzić  czy  woda  może  zawierać  inne  szkodliwe  bakterie.  0,1  -  woda  jest 
niezdrowa  1,0  -  woda  jest  zanieczyszczona  (niepewna)  10  -  woda  jest 
stosunkowo  czysta  (możliwa  do  użycia)  100  -  woda  jest  dostatecznie  czysta 
Zapotrzebowanie na wodę słodką sanitarną: -bezpośrednie  spożycie -higiena   -
inne Wymagania co do wody słodkiej sanitarnej: -czystość chemiczna -czystość 
bakteriologiczna -odpowiednie właściwości organoleptyczne( barwa, zapach) 
Pojęcia: kotwiczenia i cumowania. 
Cumowanie- unieruchomienie  statku przy 
nabrzeżu, burcie innej jednostki, boi, pławie itp. Czynności  tej dokonuje się za 
pomocą  lin  cumowniczych  podawanych  z  pokładu  cumowanej  jednoski. 
Cumowanie  ma  na  celu  nie  tylko  bieżące  unieruchomienie  jednoski,  ale  także 
zabezpieczenie  jej  przed  zerwaniem  w  razie  pogorszenia  pogody  Kotwiczenie-
zatrzymanie statku  w miejscu z wykorzystaniem kotwicy podczas gdy znajduje 
się  on  z  dala  od  nabrzeża  portowego,  w  czasie  oczekiwania  na  redzie,  w 
wypadku awarii itp. 
Pojęcie nadzoru klasyfikacyjnego – wiodące towarzystwa klasyfikacyjne na 
świecie.  
Pojęcie  nadzoru  klasyfikacyjnego  –  projektowanie,  budowa  i 
eksploatacja  jednostek  pływających  jest  obiatę  przepisami  dotyczącymi 
zagadnień  technicznych  ,  bezpieczeństwa  statku  załogi  pasażerów, 

bezpieczeństwa  pracy    i  warunków  socjalno-bytowych.  W  zakres  działalności 
towarzystwa  klasyfikacyjnego  wchodzi:  ustalanie  przepisów,  którym  ma 
odpowiadać  konstrukcja  kadłuba  statku,  jego  wyposażenia  i  materiałów, 
sprawowanie nadzoru nad budową i remontem statku, nadawanie okrętowi klasy 
świadczącej  o  jego  przydatności  żeglugowej  wybrzeża  oraz  środowiska 
morskiego;  Wiodące  towarzystwa  klasyfikacyjne  na  świecie:  PRS  (Polski 
Rejestr  Statków)  DNV  (Det  Norske  Veritas  –  Norwegia)  ABS  (American 
Bureau  of  Shipping  -  USA)  LR  (Lloyd’s  Register  –Wlk.  Brytania)  GL 
(Germanischer  Lloyd  -  Niemcy)  Rina  S.  p.  A.  (Registro  Italiano  Navale  – 
Włochy) NKK (Nippon Kaiji Kyokai – Japonia) BV (Bureau Veritas – Francja) 
RS  (Russian  Maritime  Register  of  Shipping  –  Rosja);  IACS  -  International 
Association 

of 

Classification 

Societies 

Międzynarodowe 

Zrzeszenie 

Towarzystw 

Klasyfikacyjnych 

zakres 

działalności 

towarzystwa 

klasyfikacyjnego  wchodzi  np.  ustalanie  przepisów,  którym  ma  odpowiadać 
konstrukcja  kadłuba  statku,  jego  wyposażenia  i  materiałów,  sprawowanie 
nadzoru nad budową i remontem statku, nadawanie okrętowi klasy, świadczącej 
o  jego  przydatności  żeglugowej,  itd.  Międzynarodowa  Organizacja  Morska  – 
IMO  International  Maritime  Organization  Zadaniem  IMO  jest  tworzenie 
płaszczyzn  i  mechanizmów  współpracy  rządów  oraz  tworzenie  zasad 
odnoszących  się  do  różnych  spraw  technicznych  wpływających  na  żeglugę. 
Komitet  Bezpieczeństwa  na  Morzu  MSC  Maritime  Safety  Committee  Zajmuje 
się  przede  wszystkim  sprawami  technicznymi  związanymi  z  bezpieczeństwem 
na  morzu.  Działa  przez  szereg  podkomitetów  Komitet  Ochrony  Środowiska 
Morskiego  MEPC  Marine  Environment  Protection  Committee  Prowadzi 
działalność  IMO  w  sprawach  zapobiegania  i  kontroli  zanieczyszczenia 
środowiska morskiego ze statków. 
Pojęcie  przedziału  i  grodzi  wodoszczelnej.  
Przedział  wodoszczelny  - 
wodoszczelna  komora  w  kadłubie  statku  (okrętu)  utworzona  przez  grodzie 
poprzeczne  (wzdłużne),  podwójne  dno  (zęza)  oraz  pokład(y).  Gródź 
wodoszczelna  jest  to  element  konstrukcyjny  kadłuba  dzielący  jednostkę 
pływającą  na  przedziały  wodoszczelne.  Gródź  ta  sięga  od  pokładu  głównego 
(grodziowego)  do  dna  statku  (okrętu).  W  zależności  od  usytuowania  grodzi 
względem  osi  kadłuba  wyróżnia  się  grodzie  wodoszczelne  poprzeczne  lub 
podłużne. 
Pojęcie  redundancji  –  redundancja  układu  napędowego  (uregulowania 
klasyfikacyjne). 
Redundancja – (z łac. redundantia  – nadmiar, zbytek) inaczej 
nadmiarowość  w  stosunku  do  tego,  co  konieczne  lub  zwykłe.  Redundancje 
można stosować m.in. w odniesieniu do systemów napędowych statku. Stopień 
redundancji  głównego  układu  napędowego  jest  określony  przez  kombinację 
dwóch  parametrów:  liczbę  linii  wałów  napędowych  i  pędników  oraz  liczbę 
pomieszczeń  siłowni.  We  wszystkich  przypadkach  wymagane  są  co  najmniej 
dwa  silniki  główne.    Redundancja  -  nadmiar  zastosowanego  rozwiązania  niż 
wynikałoby  to  z  potrzeby  realizacji  funkcji  celu.  Redundancja  układu 
napędowego:  -liczba  linii  wałów  napędowych  i  pędników  -liczbę  pomieszczeń 
siłowni Przy co najmniej dwóch silnikach głównych. 

Pojęcie systemu technicznego – cechy systemu. System techniczny  składa się 
z podzespołów (podsystemów) i części złożonych w taki sposób, aby mogła być 
realizowana określona funkcja danego wyrobu; system składa się z odpowiednio 
połączonych  podsystemów  realizujących  funkcje  jednostkowe;  w  rezultacie 
otrzymuje  się  strukturę  funkcjonalną  systemu.  Statek  jest  takim  systemem 
technicznym;  Cechy  systemu:  stanowi  wspólną  całość;  składa  się  ze 
zhierarchizowanych podsystemów (statek - pokłady - pomieszczenia); elementy 
systemu  są  ze  sobą  powiązane  relacjami  i  współzależne;  system  dąży  do 
zrealizowania  określonego  celu,  elementy  systemu  dążą  do  stanu  końcowego 
czyli  stanu  równowagi;  system  dokonuje  transformacji  wejść  w  wyjścia  (np. 
drzwi - raz wchodzisz raz wychodzisz); system musi regulować swoje elementy 
przez  kontrole, plany itp; Ograniczenia i wymuszenia: bezpieczeństwo żeglugi; 
czynniki ekonomiczne; ochrona środowiska; 
Pojęcie  uszkodzenia  i  niezawodności.  
Uszkodzenie  -  zdarzenie  będące 
niepożądanym  wynikiem  skomplikowanych  procesów  zachodzących  wewnątrz 
urządzenia oraz oddziaływań zewnętrznych, efektem czego zdolność urządzenia 
do  wypełniania  postawionych  przed  nim  zadań  zostaje  ograniczona  lub 
następuje  jej  brak  Niezawodność  -  jest  mierzalną  właściwością  obiektu,  a  jej 
miarą  jest  prawdopodobieństwo  zajścia  zdarzenia  (losowego)  polegającego  na 
tym,  że  obiekt  będzie  funkcjonował  poprawnie  (bez  uszkodzenia)  przez 
wymagany czas w określonych warunkach. 
Przesłanki  wpływające  na  konieczność  istnienia  instalacji  balastowej  na 
statku  transportowym.  
Instalacja  balastowa  umożliwia  napełnianie  i 

opróżnianie  zbiorników  balastu  wodnego  lub  do  przepompowywania  balastów 
pomiędzy  poszczególnymi  zbiornikami.  Konieczność  stosowania  balastów 
wodnych  wynika  z  potrzeby  wyrównywania  przechyłów  i  przegłębień  statku  a 
także  z  konieczności  zwiększenia  w  niektórych  przypadkach  jego  zanurzenia. 
Dzięki instalacji balastowej na statkach transportowych, można w prosty sposób 
wyrównać lub uregulować stan zanurzenia, przechyłu i przegłębienia za pomocą 
napełniania lub opróżniania zbiorników balastowych. Na statkach towarowych, 
gdzie przewozi się ogromne masy towaru ułatwiają ustabilizowanie statku. 
Przeznaczenie 

zakres 

stosowania 

systemów 

dynamicznego 

pozycjonowania.  System  dynamicznego  pozycjonowania,  jest  oparty  na 
technice komputerowej i służy do: -utrzymywania statku  na określonej  pozycji 
operacyjnej;  -przemieszczania  statku  z  jednej  pozycji  do  innej  z  zachowaniem 
określonej(  niewielkiej)  prędkości;  -sterowania  pozycja,  prędkością  i  kursem 
statku w trakcie czynności operacyjnych; 
Przeznaczenie  instalacji  sanitarnych. 

Zdrowie,  higiena,  profilaktyka 

zdrowotna; 
 
 
 
 

RAZEM Konwencja MARPOL 73/78 i jej główne postanowienia, załączniki 
Konwencji.
 

Stosowane  techniczne  sposoby  realizacji  postanowień 

Konwencji  MARPOL  73/78.  Międzynarodowa  konwencja  o  zapobieganiu 
zanieczyszczaniu  morza  przez  statki  1973  i  Protokół  1978  (MARPOL  73/78) 
Jest  aktem  prawnym  o  zasięgu  globalnym  regulującym  sprawy  zapobiegania 
zanieczyszczaniu  mórz  przez  statki.  Zakres  konwencji  obejmuje  wszystkie 
zagadnienia  techniczne  zawiązane  z  ograniczeniem  zanieczyszczania  morza 
przez  statki  za  wyjątkiem  zatapiania  odpadów  i  innych  substancji.  Dotyczy 
statków wszystkich typów oraz platform wiertniczych. Nie ma zastosowania do 
zanieczyszczeń będących następstwem badań i eksploatacji dna morskiego oraz 
złóż  położonych  pod  dnem.  Konwencja  posiada  6  załączników  dotyczących 
poszczególnych  rodzajów  zanieczyszczeń.  Pierwszy  artykuł  konwencji  Marcol  
Art.  1.  Ustawa  określa  zasady  ochrony  środowiska  oraz  warunki  korzystania  z 
jego  zasobów,  z  uwzględnieniem  wymagań  zrównoważonego  rozwoju,  a  w 
szczególności: 1) zasady ustalania: a) warunków ochrony zasobów środowiska, 
b)  warunków  wprowadzania  substancji  lub  energii  do  środowiska,  c)  kosztów 
korzystania  ze  środowiska,  2)  udostępnianie  informacji  o  środowisku  i  jego 
ochronie,  3)  udział  społeczeństwa  w  postępowaniu  w  sprawie  ochrony 
środowiska, 4) obowiązki organów administracji, 5) odpowiedzialność i sankcje 

Rodzaje  systemów  wentylacyjnych.  jednoprzewodowe  scentralizowane
dwuprzewodowe;  miejscowe(indywidualne)  ;  jednoprzewodowe  strefowe
jednoprzewodowe indukcyjneRodzaje systemów wentylacyjnych a) wentylacja 
mechaniczna-  wymiana  powietrza  jest  niezależna  od  jakichkolwiek  wpływów 
atmosferycznych.  wymuszony  przepływ  powietrza  uzyskuje  się  dzięki 
zastosowaniu  jednego  lub  kilku  wentylatorów.  b)  wentylacja  mechaniczna 
nawiewna- powietrze jest wtłaczane do pomieszczeń za pomocą wentylatorów, a 
odpływ  odbywa  się  samoczynnie  przez  nieszczelności.  powietrze  wtłaczane 
przez  wentylator  wytwarza  nadciśnienie,  które  powoduje  jednocześnie  napływ 
powietrza przez otwory  na  zewnątrz pomieszczenia. c)wentylacja mechaniczna 
wywiewna(wyciągowa)-  powietrze  usuwane  jest  z  pomieszczenia  poprzez 
wentylatory  wyciągowe,  a  dopływ  powietrza  odbywa  się  samoczynnie  przez 
nieszczelności  lub  specjalne  otwory.  Wskutek  intensywnego  usuwania 
powietrza doprowadza się do wytworzenia podciśnienia, które powoduje dopływ 
powietrza z sąsiednich  pomieszczeń. d)naturalna- wykorzystuje ciąg naturalny, 
powstały w skutek różnicy gęstości powietrza na wylotem kanału wyciągowego 
i w pomieszczeniu. Jest spowodowana różnicą temperatur: cieplejsze powietrze 
jest mniej gęste  unosi się do góry a zimne jest gęstsze i opada. 
Równica  pomiędzy  wentylacją  a  klimatyzacją.  
Wentylacja  jest  to  wymiana 
powietrza  w  pomieszczeniu  z  wykorzystaniem  powietrza  zewnętrznego  które 
poddaje  się  filtracji  oraz  ewentualnemu  podgrzaniu.  Klimatyzacja  jest  to 
doprowadzenie do pomieszczeń odpowiednio przygotowanego powietrza celem 
utrzymania  założonych  parametrów  klimatu,  niezależnie  od  warunków 

zewnętrznych, z uwzględnieniem zysków i strat ciepła i wilgoci. 
Równice  pomiędzy  schematem  blokowym,  ideowym,  klasyfikacyjnym  a 
technologiczno  –  montażowym.  
Schematy  ideowe  przedstawiają  elementy, 
sposób  łączenia  tych  elementów,  kierunki  przepływu,  oraz  ewentualnie 
wyposażenie  w  armaturę  i  aparaturę  pomiarowo-  kontrolna.  Schematy 
klasyfikacyjne  przedstawiają  rozwiązania  instalacji  z  uwzględnieniem 
obowiązujących  przepisów.  Zbiorniki,  urządzenia,  rurociągi,  połączenia  z 
innymi  instalacjami,  armatura,  czujniki  i  przyrządy  do  pomiarów  i 
kontroli(termometry, 

manometry, 

przepływomierze, 

przezierniki). 

Na 

schematach  tych  znajdziemy  również  średnice  rurociągów,  charakterystyki  i 
szczegółowe  opisy  użytych  mechanizmów  i  zbiorników(ilość,  objaśnienia 
symboli,  wymiary  i  materiały  rur,  warunki  prób)  Schematy  technologiczno  - 
montażowe  przedstawiają  przyłącza  ,warunki  wzajemnego  usytuowania 
zbiorników,  maszyn  i  urządzeń,  pochylenia  rurociągów.(mniej  skomplikowane 
mogą  być  klasyfikacyjnymi)  Schemat  blokowy  jest  najbardziej  ogólnym 
schematem, nie zawiera szczegółowych oznaczeń każdego urządzenia. Pokazuje 
temperatury wody wpływającej i wypływającej poszczególnych urządzeń. 
Równice  pomiędzy:  maszyną,  mechanizmem,  urządzeniem  technicznym. 
Maszyna  –  urządzenie  techniczne  składające  się  z  szeregu  mechanizmów, 
których  zadaniem  jest  przenoszenie  określonych  ruchów  i  sił  Mechanizm  – 
zespół  współpracujących  ze  sobą  części  składowych  maszyny.  Urządzenie 
techniczne  –  materialny  zbiór  elementów  (przedmiot)  umożliwiający 

zrealizowanie  określonego  celu.  Obiekt  techniczny  –  materialny  wytwór 
cywilizacji służący zaspokajaniu ludzkich potrzeb. 
Siłownia  okrętowa  –  definicja,  zadania,  klasyfikacja  okrętowych  układów 
napędowych.
  Siłownia  okrętowa  centrum  energetyczne  statku  (okrętu); 
podsystem  funkcjonalny  jednostki  pływającej  przeznaczony  do  dostarczania 
wszystkich  niezbędnych  dla  jej  funkcjonowania  nośników  energii  (rodzajów 
energii:  mechaniczna,  elektryczna,  cieplna);  podsystem  funkcjonalny  jednostki 
pływającej  przeznaczony  do  dostarczania  wszystkich  niezbędnych  dla  jej 
funkcjonowania  nośników  energii  (rodzajów  energii);  Zadania  siłowni 
okrętowej:  wytwarzanie  naporu;  zdolności  do  ruchu  z  określoną  prędkością  w 
określonym  czasie;  żądanego  zasięgu  pływania;  wymaganej  (we  wszystkich 
przewidzianych  stanach  eksploatacyjnych)  ilości  oraz  prawidłowego  rozdziału 
energii elektrycznej dla wyposażenia technicznego; wymaganej ilości energii w 
postaci innych nośników (np. ciepła woda, para wodna, sprężone powietrze itd.) 
dla  normalnej  eksploatacji  jednostki;  bezpieczeństwa  ppoż.;  odpowiednich 
własności  statecznościowo  -  niezatapialnościowych  jednostki  pływającej; 
wymaganych  warunków  socjalno  bytowych  załogi  na  postoju  i  w  ruchu; 
Klasyfikacja  Ze  względu  na  rodzaj  paliwa  Konwencjonalne;  Jądrowe;  Ze 
względu  na  rodzaj  silnika  (-ów)  głównych  Tłokowe  (z  silnikami 
wolnoobrotowymi, 

silnikami 

średnioobrotowymi, 

silnikami 

szybkorotowymi);  Wirnikowe  (z  turbinami  parowymi,  z  turbozespołami 
spalinowymi); Ze względu na konfigurację układu napędowego (1)  Jednorodne 
(z silnikami tłokowymi, z turbozespołami spalinowymi, z turbinami parowymi); 

Kombinowane  (W  układzie  napędowym  okrętu  zastosowane  są  silniki 
przynajmniej dwóch typów: silniki Marszowe (silniki ruchu ekonomicznego) np. 
tł.  silnik  spalinowy;  silniki  mocy  szczytowych  np.  turbozespół  spalinowy); 
Mieszane; Ze względu na  konfigurację układu napędowego (2) Jednosilnikowe; 
Wielosilnikowe; Jednowałowe; Wielowałowe; Ze względu na sposób transmisji 
mocy  do  pędnika  Przekładniowe  (z  przekładnią  mechaniczną,  z  przekładnią 
elektryczną, inne); Bezprzekładniowe (napęd bezpośredni); 
Siły 

działające 

na 

łańcuch 

kotwiczny. 

 

H – suma sil działających na statek ( napór wiatru, prądy podwodne itp.) R – siła 
trzymająca T – siła naciągu łańcucha 
 
 
 
 
 
 

background image

Spalinowe  silniki  główne  (tłokowe,  turbinowe)  –  ogólna  zasada  działania, 
podstawowe  równice.  
  Silnik  spalinowy  silnik  wykorzystujący  sprężanie  i 
rozprężanie  czynnika  termodynamicznego  (gazu)  do  wytworzenia  momentu 
obrotowego  lub  siły.  Sprężany  jest  gaz  "zimny"  a  rozprężany  - 
"gorący".Działanie  silnika  kompresje  powietrza,  zapłon  przez  temperaturę, 
sprężanie  oraz  wymianę  gazów.  Zasada  działania  czynnik  "zimny",  często 
powietrze zassane z otoczenia, jest sprężane, a w wyniku sprężania rośnie jego 
ciśnienie i temperatura. Sprężony gaz ogrzewany jest poprzez spalanie paliwa do 
stosunkowo wysokiej temperatury.  "Gorący" gaz rozprężany jest w cylindrze  z 
ruchomym tłokiem lub/i turbinie. Uzyskana z rozprężania gorącego gazu energia 
mechaniczna wystarcza na pokrycie zapotrzebowania energii do sprężenia gazu 
"zimnego" i do napędu dowolnej maszyny. Podstawowe różnice wymiary( masa, 
długość,  wysokość),  znaczna  różnica  w  zużyciu  paliwa;  Jeśli  wykorzystujemy 
maszyny  przepływowe  mamy  do  czynienia  z  silnikiem  turbinowym, 
składającym  się  z  osobnych  elementów:  sprężarki,  komory  spalania  i  turbiny. 
Jeśli  silnikiem  naszym  jest  maszyna  tłokowa,  to  proces  sprężania,  spalania 
paliwa  i  rozprężania  gorącego  czynnika  odbywa  się  cyklicznie  w  jednej 
przestrzeni ograniczonej tłokiem, głowicą i ściankami cylindra (silnik tłokowy). 
Silnik  spalinowy  tłokowy  silnik  cieplny  o  spalaniu  wewnętrznym,  w  którym 

energia  eksplozji  spalanego  paliwa  zamieniana  jest  w  energię  mechaniczną.  
Turbina  gazowa  (nazywana  także  turbiną  spalinową  lub  silnikiem 
turbospalinowym)  -  silnik  cieplny,  który  energię  napędową  pobiera  z 
przepływających  spalin  lub  innego  gazu  roboczego,  zwanego  czynnikiem 
termodynamicznym  lub  roboczym.  Określenie  "turbina  gazowa"  odnosi  się  do 
maszyny składającej się ze  sprężarki i turbiny (połączonych zwykle wspólnym 
wałem), oraz komory spalania umieszczonej pomiędzy nimi. 
Sposoby 

(odmiany 

konstrukcyjne) 

chłodzenia 

pomieszczeń 

wykorzystaniem sprężarkowego urządzenia chłodniczego – system pośredni 

bezpośredni 

Sprężarki: 

tłokowe, 

śrubowe. 

-

turbosprężarki

Ciepło jest pobierane przez roboczy czynnik chłodniczy w parowniku, w którym 
czynnik  odparowuje  i  trafia  do  sprężarki,  gdzie  rośnie  energia  wewnętrzna 
czynnika  (a  więc  i  temperatura),  a  następnie  w  skraplaczu  oddaje  ciepło 
skraplając się i przez zawór dławiący lub rurkę kapilarną, trafia z powrotem do 
parownika. 
Sposoby dezynfekcji wody słodkiej. 
Głównym badaniem na czystość wody jest 
przeprowadzane badanie na obecność bakterii coli, która pozwala stwierdzić czy 
dana woda lub żywność miały kontakt z odchodami. Jest to łatwe do wykonania 
badanie wskaźnikowe. Na podstawie uzyskanego wyniku można stwierdzić czy 
woda  zawiera  szkodliwe  bakterie  i  nadaje  się  do  użytku:  0,1    woda  jest 
niezdrowa 1,0  woda jest zanieczyszczona(niepewna) 10   woda jest stosunkowo 
czysta(możliwa  do  użycia)  100    woda  dostatecznie  czysta  Sterylizatory  UV  – 
urządzenie składa się z  komory  naświetlania i lamp UV  zamontowanych w jej 
wnętrzu. 
Sposoby kotwiczenia w rożnych warunkach meteorologicznych. 
Głębokości; 
rodzaju gruntu; kierunku i siły wiatru; kierunku i siły prądu; Zasadniczy sposób 
polega  na  rzuceniu  kotwicy  do  przodu  i  wydaniu  odpowiedniej  długości 
łańcucha.  Przy  silnym  wietrze  mogą  być  rzucone  obie  kotwice  tak  że  ich 
łańcuchy  położone  są  w  linii  prostej.  W  niektórych  sytuacjach  mogą  być 
używane kotwice dziobowe i rufowe. 
Sposoby  oczyszczania  wód  balastowych.  Jednym  ze  sposobow  jest 
dezynfekcja  wod  balastowych  środkiem  chemicznym,  ktory  nie  wpływa 
szkodliwie  na  środowisko,  ulega  biodegradacji  i  nie  powoduje  uszkodzeń 
osprzętu  statku.  Steridial  (na  bazie  kwasu  octowego)  jest  jednym  z  silniej 
działających  środkow  odkaŻających,  a  przy  tym  całkowicie  biodegradalny.  Po 
krotkim czasie rozkłada się do obojętnych dla człowieka substancji chemicznych 
(woda  i  kwas  octowy),  a  jednocześnie  ma  szerokie  spektrum  działania  i  nie 
powoduje  uodpornień.  Skutecznie  i  szybko  odkaŻa  wodę  znajdującą  się  w 
zbiornikach  balastowych,  przez  co  po  wypompowaniu  cieczy,  woda  ktora 
pozostaje na dnie nie zaraŻa nowo nabieranej. Innym rozwiązaniem jest pomysł 
firmy  Alfa  Laval.  Przepływające  przez  specjalne  urządzenie  organizm  jest 
poddawany  działaniu  promieniowania  świetlnego  odpowiedniej  częstotliwości 
przenikającego  przez  wodę.  Po  przecięciu  tej  wiązki  komorki  w  organizmie 
zostają  zniszczone.  Urządzanie  pracuje  z  wydajnością  250-5000  m3/h.  Po 
probach  w  2003  i  wyprobowaniu  systemu  na  pierwszych  statkach  produkt 
wszedł na rynek na początku 2007 roku. 
 
 

Sposoby  oczyszczania  zaolejonych  wód  zęzowych.  Separacja  w  polu  sil 
ziemskich  –  SEDYMENTACJA  KOALESCENCJA  –  zjawisko  łączenia  się 
małych  kropel  i  migracji  na  powierzchnie.)  Schemat:  separacja  w  zbiorniku 
osadowymsep. 

układzie 

płyt 

równoległychsep. 

hydrocykloniekoalescencjaadsorpcjaoczyszczanie 
biologiczneultrafiltracja!!!  Sedymentacja: Na  cząstkę działa siła ciężkości G, 
siła  wyporu  A  oraz  siła  oporu  R  powstająca  na  skutek  ruchu  cząstki.  Po 
przebyciu pewnej wysokości ustala się stan równowagi, w którym R = A - G, a 
ruch cząstki jest ruchem jednostajnym.   Koalescencja  Jest to zjawisko łączenia 
się  małych  kropel,  rozproszonych  w  innej  cieczy  w  większe  skupiska  wskutek 
wzajemnych zderzeń. Tworzące się większe cząstki wypływają na powierzchnię. 
Usunięcie  cząstek  2÷  40  μm  (Drobiny  oleju  nawarstwiają  się  na  powierzchni 
komórkowych struktur wkładu koalescencyjnego - adsorpcja,  gdzie łączą się  w 
coraz  większe  aglomeraty  i  migrują  na  powierzchnię,  tworząc  film  olejowy) 
Odolejacze  Do  odolejania  wody  balastowej  i  zęzowej  stosuje  się  różne, 
połączone  metody  oczyszczania.  Nie  stwarza  kłopotów  oczyszczenie  wody  z 
cząstek  o  średnicy  większej  od  100  Sm,  problemem  są  cząstki  mniejsze. 
Dodatkowym utrudnieniem jest obecność zwłaszcza w wodzie zęzowej cząstek 
stałych i detergentów. Jako wstępną metodę stosuje się zawsze sedymentację w 
zbiorniku  osadowym,  co  zapewnia  zgrubne  oczyszczenie  wody  z  większych 
cząsteczek  oleju  oraz  z  zanieczyszczeń  stałych.  W  konstrukcji  odolejacza 
wykorzystuje  się  przy  tym  płyty  równoległe  a  także  kształtuje  przepływ 
zaolejonej  wody  tak,  aby  działające  siły  odśrodkowe  przyspieszały  wstępny 
proces rozdziału wody i oleju. Jako metodę dokładną stosuje się obecnie prawie 
zawsze  koalescencję.  Obecnie  od  odolejacza  wymaga  się  jakości  oczyszczania 
poniżej  15  ppm.  Zapewnić  to  mogą  odolejacze  dwu  lub  trójstopniowe 
wykorzystujące  przede  wszystkim  zjawisko  koalescencji  na  płytach  i 
materiałach  włóknistych  w  ostatnich  stopniach.  Jeżeli  wymagane  jest 
osiągnięcie  większej  niż  15  ppm  jakości  oczyszczanie,  stosuje  się  dodatkowy 
stopień ultra filtracyjny.  
Sposoby  wytwarzania  piany.  
Chemiczna  i  mechaniczna.  Mechaniczna  - 
powstaje  w  skutek  mechanicznego  zmniejszenia  powietrza  z  wodnym 
roztworem  środka  pianotwórczego.  Powoduje  on  zwiększenie  lepkości  wody  i 
powstanie dostatecznie trwałych pęcherzyków wypełnianych powietrzem. 
Sprawność energetyczna siłowni.
 Sprawność  energetyczna siłowni - stosunek 
energii użytecznej uzyskiwanej z  danego urządzenia do energii  doprowadzonej 
do tego urządzenia

U

D

S

E

E

E

 Es (/\) -rzeczywiste straty energii Ed 

(1>)  -  energia  doprowadzona  do  urządzenia  Eu  (2>)  -  energia  użyteczna 

i

di

hi

el

w

ens

w

B

Q

N

N

 Nw – moc na wale silnika gł. (suma mocy na wałach 

silników gł.) [kW] Nel - moc na zaciskach prądnic [kW] Q – łączna ilość energii 
cieplnej  zużywanej  na  cele  grzewcze  siłowni  i  statku  [kW]  Bh  -  godzinowe 
zużycie paliwa [kg/s] wd – wartość opałowa paliwa [kJ/kg] Wykres Sankeya. 

Stateczność, pływalność a niezatapialność. niezatapialność-zdolność statku, po 
uszkodzeniu  i  zatopieniu  przedziału  lub  grupy  przedziałów  przyległych,  do 
zachowania  pływalności  i  stateczności,  pływalność-  zdolność  całkowicie 
wyposażonego  i  załadowanego  statku  do  utrzymywania  się  na  wodzie  przy 
zachowaniu  przepisowego  zanurzenia  na  dziobie  i  rufie,  stateczność-  zdolność 
statku do przeciwstawiania się siłom zewnętrznym mogącym spowodować jego 
przewrócenie(  zdolność  powracania  do  stanu  równowagi  założonego  podczas 
projektowania, zaburzonego przez wiatr, fale itp.) 
Struktura instalacji zęzowej. 
Instalacja zęzowa- usunięcie za burtę wody, która 
zbiera  się  wewnątrz  kadłuba.  część  osuszająca  -  do  usuwania  małych  ilości 
wody,  silnie  zanieczyszczonych,  w  najniższych  przedziałach  okrętowych 
(siłownie, ładownie), część odwadniająca - używana w sytuacjach awaryjnych, 
służy  do  usuwania  jak  największej  ilości  wody  w    jak  najkrótszym  czasie  z 
wnętrza kadłuba. 
Symbole 

stosowane 

na 

schematach 

instalacji 

rurociągów. 

1.Główne  symbole:  1.1  instalacje  1.2  instalacja  z  oznaczeniem  kierunku 
przepływu 1.3 zawory,  kurki , klapki 1.4 urządzenia, aparatura 1.5 oznaczenie i 
miara  przyrządu  2.Instalacje  i  łączenia  instalacji:  2.1  skrzyżowane  instalacje, 
niepołączone. 2.2 skrzyżowane instalacje, połączone. 2.3 trójnik 2.17 instalacja 
biegnąca  do góry 2.18 instalacja biegnąca na dół 2.19 zwężka  3.Zawory, kurki 
itp.  3.1zawór  prosty  3.2  zawór  narożny  3.3  zawór  trzystronny  3.4  bezzwrotny 
zawór prosty 3.5 bezzwrotny zawór narożny 3.6 bezzwrotny zawór trzystronny 
Ścieki  sanitarne  i  sposoby  ich  oczyszczania.  Ścieki  sanitarne  dzieli  się  na 
ścieki  feralne  i  ścieki  szare.  Ścieki  feralne  (czarne):  –ciecze  i  inne  odpady 
odprowadzane  z  muszli  ustępowych,  pisuarów  oraz  kratek  ściekowych  w 
pomieszczeniach  zawierających  takie  wyposażenie,  –ciecze  odprowadzane  z 
pomieszczeń  medycznych  (izolatki  ,ambulatoria  itp.)  Po  przez  umywalki, 
wanny,  kratki  ściekowe  itp.,  –ciecze  odprowadzane  z  ładowni,  w  których 
przewożone są żywe zwierzęta, –inne wody zmieszane ze ściekami określonymi 
powyżej. Ścieki szare: –ciecze odprowadzane z umywalek, wanien, brodzików i 
kratek  ściekowych  w  pomieszczeniach  zawierających  takie  wyposażenie,  o  ile 
kratki  te  nie    Odprowadzają  tak  że  ścieków  czarnych(tzn.  są  oddzielone 
szczelnym  progiem  od  tej  części  pomieszczenia,  w  której  znajdują  się  muszle 
ustępowe i/lub pisuary), –ciecze odprowadzane z  pralni, –ciecze odprowadzane 
ze  zlewów  pomyciu  żywności,  naczyń  kuchennych,  zastawy  stołowej  itp. 
Sposoby  ich  oczyszczania  mechaniczne  -występuje  tylko  mieszanie  i 
rozdrabnianie  ścieków  w  celu ułatwienia  ich  rozkładu,  po  czym  poddaje  się  je 
dezynfekcji,    biologiczne  -działanie  oczyszczalni  biologicznych  polega  na 

doprowadzeniu  tlenu  do  ścieków,  w  których  znajdują  się  bakterie 
przetwarzające  substancje  organiczne  na  szlam    (kulturę  bakteryjną  dodaje  się 
przy rozruchu oczyszczalni, po 8÷14 dniach oczyszczalnia potrafi produkować 
sama  aktywną  kulturę  bakteryjną),    chemiczne  -oczyszczalnie  chemiczne 
unieszkodliwiają  ścieki  poprzez  ich  flokulację  i    odkażanie  środkami 
chemicznymi,    elektrochemiczne,  elektroflotacyjne  -w  tych  urządzeniach 
dodatkowo  na  ścieki  oddziaływuje    się  prądem  elektrycznym,    rozwiązania 
mieszane np. biologiczno-chemiczne, mechaniczno-chemiczne, itp.  
Techniczne sposoby zapewnienia wymaganego poziomu niezawodności oraz 
akceptowalnego  poziomu  ryzyka  stosowane  w  konstrukcji  statków  i 
obiektów  oceanotechnicznych.  
Aby  zapewnić  statkom  niezawodność  i 
akceptowalny poziom ryzyka stosuje się następujące rozwiązania:  - dublowanie 
układów  napędowych  –  podwojenie  liczby  silników,  może  (ale  nie  musi) 
ciągnąć  za  sobą  podwojenia  linii  wałów  i  pędników.  Dodatkowo  jednostki 
napędzające mogą znajdować się w oddzielnych pomieszczeniach oddzielonych 
wodo-  i  ognioodporną  grodzią.  -  podwójny  kadłub  –  stosowanie  podwójnego 
kadłuba  pozwala  znacznie  zmniejszyć  ryzyko  uszkodzenia  prowadzącego  do 
zatopienia  statku  lub  przedostaniu  się  jego  ładunku  do  wody.  Właśnie  dlatego 
jest  to  obowiązkowe  we  wszelkiego  rodzaju  zbiornikowcach.  Szerokość  burty 
podwójnego  kadłuba  wynosi  według  przepisów  co  najmniej  2  m  dla 
zbiornikowców  o    nośności  powyżej  20  tys.  ton,  natomiast  grubość  dna  1/15 
szerokości  statku  ale  nie  mniej  niż  1  metr.  Przestrzeń  pomiędzy  kadłubem 
zewnętrznym  a  wewnętrznym  najczęściej  jest  wykorzystywana  jako  zbiornik 
wody balastowej.  
TS  -  Tropikalna  słodka;  S  -  Słodka;  T  -  Tropikalna;  L  -  Letnia;  Z  -  Zimowa; 
ZAP - Zimowa dla Atlantyku Północnego 

Typy instalacji wodno – hydrantowych. Każdy statek o pojemności brutto 150 
i  większej,  na  którym  przewidziano  obecność  stałej  załogi  liczącej  więcej  niż 
trzy  osoby,  należy  wyposażyć  w  instalację  wodno  hydrantową  Zawory 
hydrantowe powinny być tak usytuowane, żeby można było łatwo podłączyć do 
nich  węże  pożarnicze.  Liczba  zaworów  hydrantowych  i  ich  rozmieszczenie 
powinny być takie, żeby co najmniej dwa prądy gaśnicze wody nie pochodzące 
z tego samego zaworu hydrantowego, z których jeden podawany jest za pomocą 
pojedynczego  węża  pożarniczego,  mogły  sięgać  do  każdego  miejsca  na  statku 
dostępnego normalnie dla pasażerów lub załogi podczas podroży statku oraz do 
każdego  miejsca  w  każdym  pomieszczeniu  ładunkowym,  kiedy  pomieszczenie 
to  jest  puste,  Zawory  hydrantowe  w  dużych  pomieszczeniach  i  w  długich 
korytarzach  powinny  być  oddalone  od  siebie  o  nie  więcej  niż  20  m.  Zawory 
hydrantowe  na  otwartych  pokładach  należy  rozmieszczać  w  odstępach  nie 
przekraczających 40 m 
Typy  konstrukcyjne  i  podstawowe  elementy  instalacji  zęzowych  
a)  inst. 
zęzowa jednomagistralowa; b) inst. zęzowa wielomagistralowa; c) inst. zęzowa 
z  magistrala  pierścieniowa;    d)  inst.  zęzowa  z  urządzeniem  filtrującym  e)  inst. 
zęzowa  bez  urządzenia  filtrującego;  Inst.  zęzowa  składa  się  z:  zbiornika 
retencyjnego,  odolejacza,  sytemu  kontrolno  –  pomiarowego,  specjalnego 

łącznika do polaczenia rurociągu; 
Typy łańcuchów kotwicznych – kaliber  łańcucha. 
zwykle (bezrozporkowe – 
kaliber  do  10mm,  rozporkowe  –  kaliber  powyżej  40mm)  końcowe  –  ostatnie 
ogniwa  przęseł,  wykonane  bez  rozporki,  stosowane  do  polaczenia  przęseł 
szaklami,  duże  –  ogniwa  o  wymiarach  pośrednich  pomiędzy  ogniwami 
zwykłymi a końcowymi, łagodzą różnice ich wymiarów ułatwiając ślizganie się 
łańcucha w kluzie; 
Typy  połączeń  w  instalacjach  rurociągów  okrętowych.  
Połączenia 
kołnierzowe  -  są  najczęściej  spotykanym  w  okrętownictwie  typem  połączenia. 
Stosowane  do  łączenia  rur  od  średnic  bardzo  małych  (ok.  10  mm)  do  średnic 
największych.  Technologia  wykonania  kołnierza  na  łączonych  odcinkach  jest 
różna,  ale  najczęściej  jest  to  kołnierz  przyspawany  lub  nakręcony  na  gwint  i 
przyspawany.  Połączenia  te  wymagają  uszczelnienia.  Połączenia  śrubunkowe 
(szybkorozłączne, dociskowe) – stosowane zwykle do podłączania manometrów 
oraz  dla  wysokich  ciśnień  i  średnic  max  do  ok.  20  mm  (np.  instalacje 
sprężonego  powietrza).  Zapewniają  bardzo  wysoką  szczelność,  łatwy  montaż  i 
demontaż, przenoszą duże obciążenia wzdłużne. Uszczelnienie wymagane tylko 
dla  wysokich  Połączenia  gwintowe  -  stosuje  się  je  czasami  w  niektórych 
instalacjach wodnych np. centralnego ogrzewania do średnic rurociągów  - max 
ok.  50  mm.  Połączenie  jest  realizowane  poprzez  wykonanie  gwintu  na 
łączonych  odcinkach  rur  oraz  zastosowanie  odpowiedniej  złączki.  Umożliwia 
montaż  rur  bez  ich  gięcia  (kształtki)  oraz  rozgałęzianie  rurociągu  co  znacznie 
upraszcza  i  skraca  prace  instalacyjne.  Zaletą  połączenia  gwintowego  jest 

zdolność do przenoszenia dużych obciążeń (zwłaszcza wzdłużnych) przy bardzo 
małych  rozmiarach  poprzecznych  połączenia.  Wymagają  uszczelnienia. 
Połączenia  elastyczno  -  zaciskowe  -  są  to  połączenia  rurociągów  za  pomocą 
odcinków  złączek  (rur)  z  gumy  zbrojonej  unieruchamianych  opaskami 
zaciskowymi. Stosowane przy niższych parametrach przepływającego czynnika, 
w  mniej  odpowiedzialnych  węzłach  instalacji  (mniej  odpowiedzialnych 
instalacjach)  ze  względu  na  niskie  własności  wytrzymałościowe  oraz 
konieczność  częstszych  czynności  obsługowych  (wymiana  złączek).  Do 
niezaprzeczalnych  zalet  należy  jednak  zaliczyć  :  prostotę  złącza,  mały  koszt  i 
zdolność do tłumienia drgań. 
Wentylatory  –  parametry  charakterystyczne,  odmiany,  zakres  stosowania. 
Rodzaje  wentylatorów    -osiowe  (prędkość  powietrza  przy  wypływie  z  wieńca 
łopatkowego  ma  kierunek  ||  do  osi  wirnika)    -promieniowe  (przeznaczone  do 
tłoczenia  powietrza  w  instalacjach  o  stosunkowo  dużych  oporach  przepływu  i 
małych  wydajnościach)  Wentylatory  -  parametry  charakterystyczne,  odmiany, 
zakres stosowania. Parametry charakterystyczne: a) wydajność [m^3/s , m3/h] b) 
spiętrzenie  całkowite  [Pa]  -ciśnienie  w  przewodzie  tłocznym(pt)  -ciśnienie  w 
przewodzie ssawnym(ps) -gęstość powietrza -prędkość powietrza w przewodzie 
tłocznym(ct)  -prędkość  powietrza  w  przewodzie  ssawnym(cs)  c)  sprawność 
Odmiany: a) wentylatory osiowe: prędkość  powietrza przy wypływie z wieńca 
łopatkowego  ma  kierunek  równoległy  do  osi  wirnika  wydajność:  0,15  -  500 
[m^3/s]  spiętrzenie:  50  -  6000  Pa  sprawność:  0,7  -  0,9  b)wentylatory 

promieniowe:  przeznaczone  są  do  tłoczenia  powietrza  w  instalacjach  o 
stosunkowo  dużych  oporach  i  małych  wydajnościach  wydajność  0,05  -  300 
[m^3/s] spiętrzenie: 200 - 13000 Pa sprawność: 0,5 - 0,8 
Wilgotność  bezwzględna  a  względna.  
Wilgotność  bezwzględna  (wilgoć)  - 
objętościowa. Jest to zawartość pary wodnej w powietrzu, w jednostce objętości 
równej 1m sześcienny wyrażona w gramach. Najwyższa wilgoć może być równa 
gęstości  pary  nasyconej  suchej.  Pw=mw/V  [kg/m^3]  Wilgotność  względna 
(wilgoć)  -  wagowa  Jest  to  zawartość  pary  wodnej  w  powietrzu,  w  jednostce 
objętości  równej  1m  sześcienny  wyrażona  w  gramach.  x=mw/mp  [g/kg]; 
wilgotność  względna  -  stosunek  rzeczywistej  zawartości  pary  do  maxymalne 
wilgotność bezwzględna-  zawartość pary wodnej w powietrzu  
Wytwarzanie  gazu  obojętnego  na  statkach.  
gaz  obojętny  ze  spalin  kotłów 
głównych lub pomocniczych; 
z ich  dopalaniem;  czysty azot,  który  może być  dostarczany w  postaci ciekłej  z 
lądu, może być produkowany w instalacji statkowej; 
Zadanie układu pompowego i jego parametry – łączenie pomp. Pompy mają 
za  zadanie  w  określonym  przedziale  czasowym  przepompowywać  określoną 
ilość  płynów  w  określone  miejsce.  Istnieją  dwa  rodzaje  połączeń  pomp: 
równoległe  i  szeregowe.  Pompy  wirowe  -  należą  do  najczęściej  stosowanych. 
Ich  najważniejszym  elementem  jest  bardzo  szybko  obracający  się  wirnik 
łopatkowy,  który  może  mieć  różną  konstrukcję.  Wirując  powoduje  on  wzrost 
ciśnienia  i  energii  kinetycznej  cieczy.  W  efekcie  następuje  proces  ciągłego 
zasysania cieczy we wlocie, a po stronie tłocznej pompy wytwarza się nadwyżka 

ciśnienia. Bardzo ważnymi parametrami pompy wirowej są: prędkość obrotowa 
wirnika,  wydajność  i  wysokość  podnoszenia.  Ten  ostatni  parametr  ściśle 
powiązany jest z natężeniem przepływu – w miarę wzrostu natężenia przepływu 
maleje ciśnienie po stronie tłocznej pompy, czyli wysokość podnoszenia. Pompy 
te  mogą  być  jedno-  lub  wielostopniowe,  czyli  posiadać  tylko  jeden  lub  kilka 
wirników  na  jednym  wale.  Urządzenia  o  większej  liczbie  wirników, 
ustawionych szeregowo, charakteryzują się zwiększoną wysokością podnoszenia 
cieczy. V(z kropką)= V/t [m^3/h] 
Zasada  działania  sprężarkowego  urządzenia  chłodniczego  –  ogólna 
charakterystyka podstawowych elementów. 
W parowniku, który znajduje się 
w  środowisku  chłodzącym,  panuje  niskie  ciśnienie  więc  i  temperatura 
.Znajdujący  się  tam  czynnik  chłodzący  wrze,  intensywnie  odbierając  ciepło. 
Następnie  zasysany  jest  i  sprężany  pa  czym  trafia  do  skraplacza,  gdzie  pod 
wysokim  ciśnieniem  ulega  skropleniu.  Ciekły  czynnik  o  temperaturze  wyższej 
od  temperatury  otoczenia  trafia  do  elementu  dławiącego,  ponieważ  jego 
ciśnienie musi zostać obniżone do ciśnienia  panującego w parowniku. Podczas 
dławienia cześć czynnika odparowuje powodując spadek temperatury pozostałej 
cieczy.  Zimna  mieszanina  cieczowo-  parowa  trafia  do  parownika  i  cykl  się 
powtarza. Podstawowe elementy Parownik W parowniku następuje odparowanie 
czynnika  chłodniczego  .Ciepło  odbierane  z  chłodzonej  przestrzeni  powoduje 
odparowanie  czynnika  chłodniczego  przy  bardzo  niskiej  temperaturze, 
wytwarzając gaz o niskiej temperaturze i niskim ciśnieniu. Sprężarka Pobiera z 
parownika czynnik  chłodniczy w  postaci gazowej  po przez system rur i spręża 

go  do  wysokiego  ciśnienia.  Sprężanie  powoduje  także  podwyższenie 
temperatury  czynnika  chłodniczego.  Sprężarki  są  zwykle  umieszczone 
centralnie, w maszynowni.  Stosowane są trzy  główne typy sprężarek: tłokowe, 
śrubowe lub turbo sprężarki. Skraplacz najczęściej jest umieszczony oddzielnie. 
Wymiennik  ciepła  przekazuje  ciepło  z  czynnika  chłodniczego  do  czynnika 
chłodzącego.  Czynnik  chłodniczy,  doprowadzany  ze    sprężarki  w  postaci  gazu 
pod  wysokim  ciśnieniem,  skrapla  się  wewnątrz  skraplacza  przyprawie  stałym 
ciśnieniu. Skroplony czynnik chłodniczy opuszcza skraplacz w postaci cieczy o 
podwyższonej temperaturze, pod wysokim ciśnieniem. 
Zasada działania stosowanych czynników gaśniczych. 
chłodzące - obniżenie 
temperatury  materiału  palnego  poniżej  temperatury  zapalenia  lub  zapłonu, 
izolujące  -  odcięcie  dopływu  tlenu  do  palącego  się  materiału  rozcieńczające  - 
obniżenie  stężenia  tlenu  w  strefie  spalania  do  granicy,  poniżej  której  proces 
palenia  ustaje  (11-14%),  inhibicyjne  -  wiązania  wolnych  atomów  i  tzw. 
rodników odpowiedzialnych za proces palenia 
Zasady 

rozmieszczenia 

urządzeń 

cumowniczych 

na 

statkach. 

Rozmieszczamy je generalnie na dziobie i na rufie tak żeby się o nie potknąć, w 
miejscu  gdzie  są  przyspawane  wciągarki  kotwiczne  czy  cumowe,  polery  itp 
musza być dodatkowe wzmocnienia pokładu żeby nam się dziura nie zrobiła jak 
będzie jakąś większa fala Szla. Cumy i łańcuchy chowamy  pod pokładem żeby 
nam nie przeszkadzały i nie walały się po pokładzie