background image

 

 

 

Motywacyjny system 
wynagradzania 

Pracownik d

ąŜ

y do osi

ą

gni

ę

cia zamierzonego celu. W tym d

ąŜ

eniu jest w stanie pokona

ć

 

wiele przeszkód, a co najwa

Ŝ

niejsze czerpie satysfakcj

ę

 z pracy. Norma czy pewien ideał? 

Aby w rzeczywisto

ś

ci była to norma, kluczow

ą

 rol

ę

 do odegrania ma do

ść

 niewymierny 

czynnik, jakim jest skuteczne motywowanie. Umiej

ę

tno

ść

 ta jest podstawowym 

wyznacznikiem zdolno

ś

ci przywódczych zwierzchników.  

 

Skuteczny kierownik 

 
Skuteczno

ść

 kierownika zale

Ŝ

y w du

Ŝ

ym stopniu od jego umiej

ę

tno

ś

ci przywódczych, od 

umiej

ę

tnego motywowania, wpływania, porozumiewania si

ę

 z pracownikami. Celem 

kierownika jest wywoływanie u podwładnych pozytywnych bod

ź

ców zach

ę

ty do lepszej i 

efektywniejszej pracy.  
 
Pracownik uzale

Ŝ

nia swój wkład w prac

ę

 od zysków i nagród, które pozwalaj

ą

 mu zaspokoi

ć

 

potrzeby niezwi

ą

zane z prac

ą

. Jego zachowanie jest konsekwencj

ą

 kalkulacji uwzgl

ę

dniaj

ą

cej 

własny wkład, wysiłek w prac

ę

, równie

Ŝ

 negatywne bod

ź

ce płyn

ą

ce z pracy, jej 

wynagradzania. Na przykład pracownik słabo zarabiaj

ą

cy ma potrzeby wi

ę

kszego dochodu. 

Reaguj

ą

c na t

ę

 potrzeb

ę

 poszukuje sposobów jej zaspokojenia przez ró

Ŝ

ne zachowania, np. 

szukanie nowej pracy lub wkładanie wi

ę

cej wysiłku w prac

ę

 dotychczasow

ą

, aby uzyska

ć

 

podwy

Ŝ

k

ę

 płacy.  

 

Krótko o samej motywacji 

 
Motywacja jest mechanizmem psychologicznym, który daje człowiekowi sił

ę

 do działania. Od 

niej zale

Ŝ

y intensywno

ść

 i wytrwało

ść

 wysiłków zmierzaj

ą

cych do osi

ą

gni

ę

cia zamierzonego 

celu. Człowiek zaczyna działa

ć

, poniewa

Ŝ

 odczuwa nieprzyjemny stan napi

ę

cia, wynikaj

ą

cy z 

poczucia braku jakiego

ś

 czynnika. Poczucie to pobudza go do działania ukierunkowanego na 

zaspokojenie potrzeby. Napi

ę

cie znika wraz z chwil

ą

 osi

ą

gni

ę

cia celu. Przestaje wtedy działa

ć

 

bodziec (przyczyna działania). Ustanie działania bod

ź

ca powoduje eliminacj

ę

 motywu 

działania, a w konsekwencji eliminacj

ę

 samego zachowania.  

 
W rzeczywisto

ś

ci mamy do czynienia z wieloma bod

ź

cami, dlatego wła

ś

ciwe jest 

posługiwanie si

ę

 systemem motywacji.  

 
Motywacja pozytywna jest dawaniem pracownikowi mo

Ŝ

liwo

ś

ci doskonalenia si

ę

 

zawodowego, urzeczywistniania jego celów i d

ąŜ

e

ń

 w miar

ę

 spełniania oczekiwa

ń

 

pracodawcy. Jest motywacj

ą

 d

ąŜ

enia do czego

ś

, co w oczach pracownika jest godne 

po

Ŝą

dania (podwy

Ŝ

ka, awans, nagroda, pochwała). Jest skuteczna, poniewa

Ŝ

 powoduje 

aktywizacj

ę

 pracownika, wywołan

ą

 silnym zaanga

Ŝ

owaniem emocjonalnym. Oczywi

ś

cie, by 

spełniała swoj

ą

 rol

ę

, pracownik musi wierzy

ć

Ŝ

e składane mu obietnice zostan

ą

 spełnione. Z 

drugiej strony pracodawca powinien dostosowywa

ć

 wielko

ść

 nagród do jako

ś

ci i rodzaju 

wykonanego zadania.  
 
Motywacja negatywna pobudza do pracy przez stwarzanie poczucia zagro

Ŝ

enia. W sferze 

zawodowej czynnikami wywołuj

ą

cymi l

ę

k s

ą

: np. gro

ź

ba utraty pracy, nagana za 

ź

le 

wykonane zadanie, przeniesienie na stanowisko mniej płatne czy o mniejszym presti

Ŝ

u.  

 
Cz

ę

sto stosowanie motywacji negatywnej jest skuteczniejsze od motywacji pozytywnej, 

poniewa

Ŝ

 wyzwala silniejsze emocje i wi

ę

ksz

ą

 energi

ę

 do działania. Dodatkowo jest korzystne 

z punktu widzenia kosztów ponoszonych przez pracodawc

ę

. Taniej jest zabra

ć

 pracownikowi 

to, co wcze

ś

niej otrzymał, ni

Ŝ

 obiecywa

ć

 dodatkowe nagrody (finansowe czy pozafinansowe).  

 

Skuteczne motywowanie 

 
Dla skuteczno

ś

ci motywacji powinno si

ę

 przestrzega

ć

 kilku wytycznych: 

WYDRUKUJ

Strona 1 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

nale

Ŝ

y rozpozna

ć

 kwalifikacje, potrzeby, uzdolnienia i aspiracje ka

Ŝ

dego z pracowników,  

stawiane zadania musz

ą

 by

ć

 ró

Ŝ

norodne, dopasowane do mo

Ŝ

liwo

ś

ci pracowników, 

podwładni musz

ą

 czu

ć

 si

ę

 odpowiedzialni za swój "kawałek”,  

nale

Ŝ

y dokonywa

ć

 okresowej oceny pracowników,  

zarówno płacowe, jak i niepłacowe bonusy powinny by

ć

 bezpo

ś

rednio zwi

ą

zane z 

wydajno

ś

ci

ą

 pracy.  

Reasumuj

ą

c, czynnikami prawdziwej motywacji s

ą

 te wszystkie elementy, które zach

ę

caj

ą

ludzi do lepszej pracy stwarzaj

ą

 im mo

Ŝ

liwo

ść

 wykorzystania i rozwoju ich zasobów i kapitału 

intelektualnego. Motywacja to proces, w wyniku którego dochodzi do pobudzenia i 
ukierunkowania aktywno

ś

ci pracowników.  

Jak efektywnie motywować przez wynagradzanie 

 
Najwa

Ŝ

niejsze, aby wysoko

ść

 wynagrodzenia była zró

Ŝ

nicowana w zale

Ŝ

no

ś

ci od wyników 

pracy. Plany motywacyjne powinny by

ć

 stosowane nie tylko jako nagroda za dobrze 

wykonan

ą

 prac

ę

. Powinny tak

Ŝ

e minimalizowa

ć

 tzw. efekty uboczne, na jakie nara

Ŝ

ony jest 

pracownik ka

Ŝ

dej firmy (konflikty mi

ę

dzy współpracownikami, skargi itp). By wynagrodzenie 

spełniało funkcj

ę

 motywacyjn

ą

, musi by

ć

 w taki sam sposób traktowane przez pracodawc

ę

 

oraz przez samego pracownika. Oznacza to, 

Ŝ

e zarówno pracodawca, jak i pracownik 

rozumiej

ą

 wynagrodzenie jako nagrod

ę

 za dobrze wykonan

ą

 prac

ę

, jako pozytywny czynnik 

ł

ą

cz

ą

cy pracownika z zatrudniaj

ą

c

ą

 go organizacj

ą

. Wynagrodzenie nie mo

Ŝ

e by

ć

 traktowane 

przez kierownictwo firmy jako zło konieczne.  
 
Wysoko

ść

 wynagrodzenia zasadniczego, a wi

ę

c wynagrodzenia pieni

ęŜ

nego jest wyra

ź

nym i 

wa

Ŝ

nym sygnałem dla pracownika, ile "jest wart”, jak wysoko ceniony jest przez swoich 

przeło

Ŝ

onych, jak wysoko firma ocenia jego prac

ę

 i ile jest skłonna za ni

ą

 zapłaci

ć

. Kwota 

pieni

ęŜ

na, stanowi

ą

ca wysoko

ść

 wynagrodzenia, jest zatem wa

Ŝ

nym 

ś

rodkiem komunikacji 

mi

ę

dzy pracodawc

ą

 a pracownikiem. Oczywi

ś

cie wynagrodzenie pozafinansowe równie

Ŝ

 

mo

Ŝ

e by

ć

 takim sposobem, jednak nie jest ono ju

Ŝ

 tak wyra

ź

ne, jak wynagrodzenie 

zasadnicze. U

ś

wiadomienie sobie przez pracownika, jak

ą

 warto

ść

 stanowi dla firmy, mo

Ŝ

e z 

du

Ŝ

ym prawdopodobie

ń

stwem znacz

ą

co zwi

ę

kszy

ć

 odczuwane przez niego zaanga

Ŝ

owanie i 

motywacj

ę

 do pracy.  

 

System jawny 

 
Nale

Ŝ

y podkre

ś

li

ć

 znaczenie jawnego systemu wynagrodze

ń

 w firmie. W jaki sposób 

pieni

ą

dze mog

ą

 motywowa

ć

 ludzi, je

ś

li nie wiedz

ą

, ile mog

ą

 zarabia

ć

, pracuj

ą

c i pozostaj

ą

c w 

danej firmie. Chodzi tu nie tylko o ilo

ść

 i wielko

ść

 bonusów, jakie mog

ą

 by

ć

 przyznane w 

nagrod

ę

 za osi

ą

gni

ę

cie pewnego, okre

ś

lonego celu, zwi

ą

zanego z działalno

ś

ci

ą

 firmy. Wa

Ŝ

ne 

jest równie

Ŝ

 i to, w jaki sposób pracownicy mog

ą

 si

ę

 rozwija

ć

 i doskonali

ć

, by obj

ąć

 bardziej 

presti

Ŝ

owe i lepiej nagradzane stanowiska w firmie.  

 
Rozwój ten mo

Ŝ

e by

ć

 zwi

ą

zany zarówno z przechodzeniem kolejnych szczebli (stawek) w 

systemie wynagrodze

ń

, jak równie

Ŝ

 z programem promowania pracowników firmy.  

 
Skuteczno

ść

 motywowania ró

Ŝ

nymi składnikami wynagrodze

ń

 zmienia si

ę

 w zale

Ŝ

no

ś

ci od 

fazy rozwoju, w jakiej w danym momencie znajduje si

ę

 firma: tzn., by stosowany system 

wynagrodze

ń

 był skuteczny, nale

Ŝ

y uwzgl

ę

dni

ć

, na jakim etapie rozwoju znajduje si

ę

 

organizacja: w fazie startu, wzrostu, dojrzało

ś

ci czy schyłku. Motywacyjne znaczenie pensji 

zasadniczej, która najcz

ęś

ciej wyst

ę

puje w formie pieni

ęŜ

nej, jest najwi

ę

ksze w fazie schyłku. 

Siła motywacyjna wynagrodzenia podstawowego kształtuje si

ę

 na poziomie od 

umiarkowanego do wysokiego w fazie wzrostu firmy. W pozostałych przypadkach jest mała 
(faza startu) lub umiarkowana (faza dojrzało

ś

ci).  

 
Zanim wi

ę

c pracownik zostanie zatrudniony oraz zanim zd

ąŜ

y zintegrowa

ć

 si

ę

 z celami firmy, 

z pracuj

ą

cymi w niej lud

ź

mi, wa

Ŝ

ne dla niego jest wynagrodzenie pieni

ęŜ

ne, a wi

ę

c konkretna 

korzy

ść

. Dopiero po odpowiednim czasie, inne warto

ś

ci czy inne korzy

ś

ci mog

ą

 zacz

ąć

 

odgrywa

ć

 wi

ę

ksz

ą

 rol

ę

.  

 
Je

ś

li kto

ś

 chce odej

ść

 z firmy, najskuteczniejszym sposobem na jego zatrzymanie b

ę

dzie 

zwi

ę

kszenie stawki wynagrodzenia zasadniczego, a wi

ę

c pewnego składnika wynagrodzenia. 

Propozycja korzystniejszej dla pracownika zmiany systemu prowizyjnego czy premiowego 
niewiele zmieni, gdy

Ŝ

 jest to składnik, który zawsze od czego

ś

 zale

Ŝ

y.  

 
Motywacyjna skuteczno

ść

 wynagrodzenia finansowego jest uzale

Ŝ

niona od jeszcze jednego 

Strona 2 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

czynnika: mianowicie od wieku pracownika. Atrakcyjno

ść

 wynagrodzenia pieni

ęŜ

nego jest 

szczególnie du

Ŝ

a dla ludzi młodych, dopiero rozpoczynaj

ą

cych karier

ę

 zawodow

ą

 oraz 

maj

ą

cych du

Ŝ

e potrzeby finansowe. 

Zasady motywowania 

 
Motywowanie przez płace najpro

ś

ciej mo

Ŝ

na sprowadzi

ć

 do kilku głównych zasad: 

Zasada proporcjonalno

ś

ci przyrostu 

 
Nie ka

Ŝ

da podwy

Ŝ

ka czy premia sprawia, 

Ŝ

e motywacja wzrasta. Co wi

ę

cej, podwy

Ŝ

ka 

zbyt niska mo

Ŝ

e nawet osłabi

ć

 motywacj

ę

 i zniech

ę

ci

ć

 pracownika nawet do tego, co 

poprzednio robił dobrze.  

Zasada wielko

ś

ci oczekiwanej 

 
Pracownicy wykonuj

ą

c sprawnie swoje obowi

ą

zki oczekuj

ą

Ŝ

e zostan

ą

 za to odpowiednio 

nagrodzeni. Ich oczekiwania s

ą

 jasno sprecyzowane i najcz

ęś

ciej wyra

Ŝ

aj

ą

 si

ę

 w 

konkretnej kwocie. Oczekiwania te kształtuj

ą

 si

ę

 u ka

Ŝ

dego pracownika pod wpływem kilku 

czynników. Przede wszystkim pod wpływem formalnych i nieformalnych zasad 
wynagradzania w danej firmie, pod wpływem obserwacji, jakie podwy

Ŝ

ki otrzymali koledzy 

za podobne osi

ą

gni

ę

cia czy obietnicy zło

Ŝ

onej przez szefa (której ten z reguły nie 

pami

ę

ta). Pracownik jest oczywi

ś

cie przekonany, 

Ŝ

e zasługuje na wi

ę

cej, wi

ę

c porównanie 

z wymienionymi czynnikami pozwala urzeczywistni

ć

 jego wyobra

Ŝ

enia.  

Zasada ograniczonej dost

ę

pno

ś

ci 

 
Gdyby codziennie rano wchodził szef i rozdawał podwy

Ŝ

ki i premie ka

Ŝ

demu, pracownicy z 

pewno

ś

ci

ą

 byliby zadowoleni z przypływu gotówki, ale nijak by si

ę

 to miało do ich 

motywacji. Podwy

Ŝ

ka musi by

ć

 nagrod

ą

, a je

ś

li otrzymuj

ą

 j

ą

 wszyscy bez wyj

ą

tku, nie 

spełnia swojej funkcji.  

Zasada psychologicznej odległo

ś

ci  

 
Pracodawca nagradza pracownika za załatwienie kontraktu po upływie roku. Zapłata za 
co

ś

, co miało miejsce pół roku temu, jest tylko pewn

ą

 ilo

ś

ci

ą

 pieni

ę

dzy, ale nie motywuje 

do lepszej pracy.  

Zasada prawidłowej orientacji 
 
Czasami pracownik dostaj

ą

c podwy

Ŝ

k

ę

 jest zdezorientowany, gdy

Ŝ

 nie bardzo zdaje sobie 

spraw

ę

 z tego, za co j

ą

 otrzymał. Dochodzi wi

ę

c do wniosku, 

Ŝ

e nie musi si

ę

 wybitnie 

stara

ć

. Przecie

Ŝ

 i tak podwy

Ŝ

k

ę

 dostanie. To kolejny bł

ą

d. Aby podwy

Ŝ

ka czy nagroda nie 

była zwykłym marnowaniem pieni

ę

dzy, a rzeczywi

ś

cie pełniła funkcj

ę

 motywatora, musimy 

poinformowa

ć

 pracownika, za jakie konkretne osi

ą

gni

ę

cie ow

ą

 podwy

Ŝ

k

ę

 otrzymał.  

Wybór formy wynagrodzenia 
 
Nale

Ŝ

y zdawa

ć

 sobie spraw

ę

Ŝ

e efektywna forma wynagradzania handlowców w przypadku 

np. pracownika administracji biurowej mo

Ŝ

e by

ć

 jawnie krzywdz

ą

ca. Wybór odpowiedniej 

formy wynagrodzenia uzale

Ŝ

niony jest od sposobu oceniania pracy danego pracownika. 

Wyró

Ŝ

nia si

ę

 formy wynagrodze

ń

czasow

ą

,  

premiow

ą

,  

akordow

ą

,  

zadaniow

ą

,  

prowizyjn

ą

,  

kafeteryjn

ą

Forma czasowa 

 
Istot

ą

 formy czasowej wynagrodzenia jest uzale

Ŝ

nienie wysoko

ś

ci płacy od czasu 

przepracowanego przez pracownika. W tej formie nie ma bezpo

ś

redniego zwi

ą

zku mi

ę

dzy 

otrzymywanym wynagrodzeniem a efektami pracy. Najcz

ęś

ciej wyst

ę

puje ona w postaci stałej 

pensji i tym samym ma dla pracownika kluczowe znaczenie, gdy

Ŝ

 zapewnia mu podstawowe 

ś

rodki utrzymania. Z tego te

Ŝ

 powodu jest ona stosowana najcz

ęś

ciej. Nie bez znaczenia 

pozostaj

ą

 tak

Ŝ

e uwarunkowania prawne tej formy. 

Strona 3 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

 
Jednak poniewa

Ŝ

 pensja zasadnicza musi by

ć

 wypłacana stale, jej działanie motywacyjne jest 

ograniczone. Nie oznacza to oczywi

ś

cie, 

Ŝ

e jest mało przydatna, gdy

Ŝ

 jej otrzymywanie 

zwykle wi

ąŜ

e si

ę

 z wykonywaniem konkretnych zada

ń

, które zostały ustalone w umowie o 

prac

ę

.  

 
Brak mo

Ŝ

liwo

ś

ci dostatecznego motywowania pracowników za pomoc

ą

 tej formy 

wynagradzania zwi

ą

zany jest równie

Ŝ

 z brakiem mo

Ŝ

liwo

ś

ci ró

Ŝ

nicowania jego wysoko

ś

ci w 

przypadku ró

Ŝ

nych osób i wykonywania przez nich ró

Ŝ

nych prac. Problem ten jest najcz

ęś

ciej 

rozwi

ą

zywany przez dokonanie wyceny trudno

ś

ci poszczególnych rodzajów pracy 

wykonywanej w danym przedsi

ę

biorstwie oraz przez ustalenie tzw. minimalnego poziomu 

wykonania, po osi

ą

gni

ę

ciu którego pracownikowi nale

Ŝ

y si

ę

 zapłata. Innym sposobem mo

Ŝ

by

ć

 uzupełnienie formy czasowej o elementy zmienne, uzale

Ŝ

nione od efektów pracy 

pracownika i jego zachowa

ń

.  

 
Ponadto w formie czasowej mo

Ŝ

na precyzyjnie ustali

ć

 sankcje, które mog

ą

 by

ć

 zastosowane 

w przypadku pracowników niewypełniaj

ą

cych wła

ś

ciwie swoich zada

ń

. Cho

ć

 powszechnie 

wiadomo, 

Ŝ

e wynagrodzenie stałe nie sprzyja zwi

ę

kszaniu zaanga

Ŝ

owania i wydajno

ś

ci pracy, 

istniej

ą

 przesłanki wskazuj

ą

ce na fakt, by nie lekcewa

Ŝ

y

ć

 atrakcyjno

ś

ci wynagrodze

ń

 stałych.  

 
Coraz wi

ę

kszego znaczenia nabiera przekonanie, 

Ŝ

e długotrwały stres i brak poczucia 

stabilno

ś

ci zatrudnienia nie sprzyja efektywnym działaniom. Praca ka

Ŝ

dego człowieka 

powinna by

ć

 tak zorganizowana, by nie zakłócała spokojnego i szcz

ęś

liwego 

Ŝ

ycia, a 

zwłaszcza 

Ŝ

ycia rodzinnego. Z tego te

Ŝ

 powodu powinno si

ę

 d

ąŜ

y

ć

 do zachowania równowagi 

mi

ę

dzy wynagrodzeniem stałym a zmiennym. Proporcje mi

ę

dzy wymienionymi elementami 

b

ę

d

ą

 si

ę

 oczywi

ś

cie ró

Ŝ

niły, gdy

Ŝ

 s

ą

 one uzale

Ŝ

nione od wielu innych czynników, np. strategii 

wynagrodze

ń

, zajmowanego stanowiska itp. 

Forma premiowa 

 
Forma ta uznawana jest za jeden z najlepszych bod

ź

ców motywacyjnych, gdy

Ŝ

 bardzo silnie 

wi

ąŜ

e wynagrodzenie z osi

ą

ganymi efektami pracy. Podstawowym warunkiem jej przyznania 

jest spełnienie przez pracownika wcze

ś

niej ustalonych kryteriów wykonania zadania lub 

wypełnienie warunków okre

ś

lonych w regulaminie premiowania. Kryteria te powinny by

ć

 łatwo 

mierzalne. Najcz

ęś

ciej wyst

ę

puj

ą

 w postaci zysku osi

ą

gni

ę

tego przez danego pracownika lub 

obni

Ŝ

enia ponoszonych przez firm

ę

 kosztów. Kryterium przybiera wi

ę

c najcz

ęś

ciej posta

ć

 

kwotow

ą

 lub procentow

ą

. Premie powinny by

ć

 tak konstruowane, by oprócz rezultatów brały 

pod uwag

ę

 niemierzalne czynniki znacz

ą

co decyduj

ą

ce o sukcesie przedsi

ę

biorstwa, jak 

zadowolenie klientów, kreowanie pozytywnego image'u przedsi

ę

biorstwa czy tworzenie 

przyjaznego 

ś

rodowiska pracy.  

 
Z dobrze wykonanego zadania korzy

ść

 odnosi zarówno pracownik, który otrzymuje premi

ę

jak i sama firma. Z ekonomicznego punktu widzenia, premia bardzo dobrze spełnia swoj

ą

 

funkcj

ę

, gdy

Ŝ

 mo

Ŝ

e by

ć

 zarówno wliczana w koszty, jak równie

Ŝ

 wypłacana z zysku. Przede 

wszystkim jednak pracownik, który wykonał zadanie zgodnie z obowi

ą

zuj

ą

cymi kryteriami, 

przyniósł firmie konkretny dochód. Zatem przyznaj

ą

c pracownikowi premi

ę

, firma nie ponosi 

Ŝ

adnych finansowych strat.  

 
Aby przyznawanie premii przynosiło oczekiwane skutki, warto przestrzega

ć

 kilku zasad jej 

stosowania. Przede wszystkim premiowanie powinno posiada

ć

 charakter pozytywny i 

selektywny. Oznacza to, 

Ŝ

e warunkiem przyznania premii jest osi

ą

gni

ę

cie przez pracownika 

po

Ŝą

danych efektów, a wysoko

ść

 premii jest proporcjonalna do efektów pracy. Selektywno

ść

 

z kolei oznacza, 

Ŝ

e premiuje si

ę

 tylko tych pracowników, którzy wykazuj

ą

 ch

ęć

 zwi

ę

kszenia 

wydajno

ś

ci swojej pracy oraz osi

ą

gaj

ą

 okre

ś

lony jej poziom.  

 
Ponadto, by zachowa

ć

 motywacyjny charakter premii, powinna by

ć

 przyznawana najpó

ź

niej w 

odcinkach kwartalnych. Działanie takie jest zgodne z zasad

ą

 niewielkiej odległo

ś

ci czasowej, 

która mówi, 

Ŝ

e wpływ wynagrodzenia na wydajno

ść

 pracy jest tym mniejszy, im wi

ę

kszy jest 

odst

ę

p czasowy mi

ę

dzy wykonaniem zadania a otrzymaniem za to nagrody. Skuteczno

ść

 

premii, a wi

ę

c jej wpływ na zwi

ę

kszanie motywacji pracowników i wydajno

ś

ci ich pracy, zale

Ŝ

od jej rodzaju.  
 
Premia powinna by

ć

 dostosowana do potrzeb i oczekiwa

ń

 ka

Ŝ

dego pracownika. Premi

ą

 

powinno by

ć

 to, co dla pracownika jest najatrakcyjniejsze. I nie zawsze s

ą

 to pieni

ą

dze czy 

inne nagrody materialne. Kierownictwo firmy powinno równie

Ŝ

 dba

ć

 o to, by premie posiadały 

charakter partycypacyjny. Łatwiej wzbudzi

ć

 i utrzymywa

ć

 na wysokim poziomie motywacj

ę

 

pracowników, je

ś

li b

ę

d

ą

 mieli wpływ na wybór zada

ń

 obj

ę

tych premiowaniem, sposób ich 

wykonania, jak i na rodzaj przyznawanej premii.  

Strona 4 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

 
Trafny dobór zada

ń

 oraz sposobu oceny poziomu ich wykonania jest niezwykle wa

Ŝ

ny dla 

zwi

ę

kszenia skuteczno

ś

ci premii. Przede wszystkim wybór zada

ń

, które mog

ą

 by

ć

 

nagrodzone premi

ą

, powinien by

ć

 zwi

ą

zany z głównym i najwa

Ŝ

niejszym obszarem 

działalno

ś

ci firmy. Zadania te w cało

ś

ci powinny stanowi

ć

 zwarty i spójny system, pozwalaj

ą

cy 

realizowa

ć

 podstawowe cele przedsi

ę

biorstwa, zarówno te bie

Ŝą

ce, jak i długofalowe. Poziom 

wykonania zadania musi by

ć

 mierzalny i dobrze sprecyzowany, gdy

Ŝ

 premiowanie cechuje si

ę

 

ś

ci

ś

le okre

ś

lonymi kryteriami.  

 
Ponadto warunki przyznawania premii powinny cechowa

ć

 si

ę

 elastyczno

ś

ci

ą

. Oznacza to, i

Ŝ

 

zadania obj

ę

te mo

Ŝ

liwo

ś

ci

ą

 premiowania, po ich wykonaniu, powinny pozosta

ć

 zmienione na 

inne - takie, które w aktualnej sytuacji b

ę

d

ą

 najbardziej firmie potrzebne.  

 
Nie mo

Ŝ

na jednak zmienia

ć

 zestawu zada

ń

 w trakcie trwania okresu obj

ę

tego premiowaniem. 

Mo

Ŝ

na to uczyni

ć

 dopiero przy okazji przydzielania obowi

ą

zków na nast

ę

pny okres.  

 
W zale

Ŝ

no

ś

ci od tego, na ile konkretnie zostan

ą

 okre

ś

lone zadania warunkuj

ą

ce przyznanie 

premii i jej wysoko

ś

ci, premia ma charakter mniej lub bardziej roszczeniowy. 

 
Je

ś

li regulamin premiowania wyra

ź

nie okre

ś

la warunki, po spełnieniu których pracownikowi 

przysługuje premia, mamy do czynienia z premi

ą

 regulaminow

ą

. Z motywacyjnego punktu 

widzenia korzystniejsza jest sytuacja, w której pracownik zna kryteria przyznawania premii, 
gdy

Ŝ

 jest 

ś

wiadomy tego, jakie działanie pozwoli mu na zdobycie wy

Ŝ

szego wynagrodzenia. 

W warunkach polskich regulamin premiowania cz

ę

sto nie posiada wyra

ź

nych reguł i zasad, 

co z pewno

ś

ci

ą

 nie stymuluje pracowników do realizacji po

Ŝą

danych dla firmy zada

ń

Poniewa

Ŝ

 nie ma jasno opisanych warunków premiowania, pracownik mo

Ŝ

e napotka

ć

 

problemy z wyegzekwowaniem od zarz

ą

du nale

Ŝ

nych mu pieni

ę

dzy. Je

ś

li warunki 

przyznawania premii s

ą

 okre

ś

lone w sposób niejednoznaczny, lepiej jest mówi

ć

 o nagrodzie, 

która posiada charakter uznaniowy, a o jej przyznaniu decyduje swobodna decyzja 
kierownictwa. 

Akord 

 
Jest stosowany w celu powi

ą

zania wynagrodzenia z prac

ą

. Cho

ć

 w polskich firmach ta forma 

rzadko ma zastosowanie i odchodzi si

ę

 od niej, to jednak mo

Ŝ

na spotka

ć

 jeszcze firmy 

stosuj

ą

ce t

ę

 form

ę

 wynagradzania.  

 
Wyra

Ŝ

a si

ę

 ona w tym, 

Ŝ

e pracownik opłacany jest proporcjonalnie do ilo

ś

ci wykonanej pracy. 

Najcz

ęś

ciej stosuje si

ę

 j

ą

 tam, gdzie mo

Ŝ

liwe jest opracowanie norm pracy i obliczenie jej 

ilo

ś

ciowych wyników. Wysoko

ść

 płacy ustalana jest na podstawie ilo

ś

ci wykonanej pracy, pod 

warunkiem jej wła

ś

ciwej jako

ś

ci. Niezwykle wa

Ŝ

ne w stosowaniu tej formy jest ustalenie 

odpowiedniej, uzasadnionej normy pracy, która jest adekwatna do mo

Ŝ

liwo

ś

ci pracowników, z 

uwzgl

ę

dnieniem istniej

ą

cych warunków technologicznych i technicznych.  

 
Chocia

Ŝ

 z jednej strony akordowa forma wynagradzania w du

Ŝ

ym stopniu motywuje ludzi do 

wydajniejszej pracy, zwi

ę

ksza zainteresowanie i odpowiedzialno

ść

 pracownika za wyniki jego 

pracy, z drugiej strony niesie ze sob

ą

 wiele zagro

Ŝ

e

ń

. Przede wszystkim mo

Ŝ

e prowadzi

ć

 do 

powstawania napi

ęć

 i konfliktów mi

ę

dzy pracownikami. Utrudnia to niew

ą

tpliwie współprac

ę

tak potrzebn

ą

 do wła

ś

ciwego funkcjonowania przedsi

ę

biorstwa. Poza tym w negatywny 

sposób wpływa na brak poczucia stabilno

ś

ci, gdy

Ŝ

 pracownik nigdy nie zna wysoko

ś

ci 

swojego wynagrodzenia. Uczucie stresu i niepokoju jest wówczas cz

ę

sto spotykanym 

zjawiskiem. Brak komfortu psychicznego pracowników z pewno

ś

ci

ą

 nie wpłynie na 

efektywno

ść

 ich działa

ń

.  

 
Innym powodem spadku atrakcyjno

ś

ci formy akordowej, jest zwi

ę

kszaj

ą

cy si

ę

 nieustannie 

stopie

ń

 automatyzacji i mechanizacji produkcji. Sytuacja ta uniemo

Ŝ

liwia stosowanie 

akordowej formy wynagradzania, poniewa

Ŝ

 nie ma wówczas mo

Ŝ

liwo

ś

ci precyzyjnej oceny 

wyników pracy poszczególnych pracowników. 

Forma zadaniowa 

 
Ł

ą

czy ona w sobie cechy form: czasowej, premiowej i akordowej. Polega na uzgodnieniu w 

formie umowy okre

ś

lonego zadania, którego wykonanie b

ę

dzie podstaw

ą

 wynagradzania.  

 
Zadania zleca si

ę

 indywidualnym pracownikom lub całym zespołom. Na podstawie 

odpowiednich norm ustala si

ę

 czas pracy, potrzebny na wykonanie danego zadania. 

Strona 5 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

Zadaniowa forma najcz

ęś

ciej zawiera w sobie cz

ęść

 stał

ą

 wynagrodzenia oraz cz

ęść

 

zmienn

ą

, stanowi

ą

c

ą

 ustalony procent płacy zasadniczej wypłacanej po wykonaniu zadania w 

ustalonym terminie. W przypadku skrócenia lub wydłu

Ŝ

enia przewidzianego czasu, 

wynagrodzenie mo

Ŝ

e ulec odpowiednio zwi

ę

kszeniu lub zmniejszeniu.  

Zadaniowa forma wynagradzania posiada motywacyjny wpływ na pracownika.  
 
Wysoko

ść

 wynagrodzenia uzale

Ŝ

niona jest nie tylko od jako

ś

ci wykonanego zadania, ale 

równie

Ŝ

 od czasu na to potrzebnego. Forma zadaniowa premiuje zatem sprawno

ść

 oraz 

szybko

ść

 pracy. Niestety istotnym jej minusem jest fakt, 

Ŝ

e nie sprawdza si

ę

 we wszystkich 

sytuacjach. Nie ka

Ŝ

dy pracuje w systemie projektowym czy zadaniowym, a omawiana forma 

stanowi najcz

ęś

ciej wypłat

ę

 za realizacj

ę

 bie

Ŝą

cych zada

ń

Prowizja 

 
Najpopularniejsz

ą

, krótkookresow

ą

 form

ą

 wynagradzania pracowników jest forma prowizyjna. 

Wynagrodzenie prowizyjne oblicza si

ę

 zwykle jako procent sprzeda

Ŝ

y b

ą

d

ź

 jako 

wynagrodzenie od sprzedanej sztuki wyrobu lub usługi. Wysoko

ść

 stawki prowizyjnej ustalana 

jest na podstawie ilo

ś

ci czasu potrzebnego na dokonanie okre

ś

lonej transakcji lub wykonanie 

usługi z uwzgl

ę

dnieniem specyfiki wyrobu, lub usługi b

ę

d

ą

cej przedmiotem transakcji. 

Ponadto wysoko

ść

 omawianej płacy zale

Ŝ

y od stawki osobistego zaszeregowania 

pracownika, która zale

Ŝ

y od poziomu wymaganych kwalifikacji zawodowych.  

 
W zale

Ŝ

no

ś

ci od tego, czy wyniki pracy zdeterminowane s

ą

 indywidualn

ą

 prac

ą

 pracownika 

czy wysiłkiem zespołu, stosuje si

ę

 prowizje indywidualne lub zespołowe. 

 
Prowizje maj

ą

 charakter roszczeniowy i ich przyznanie pracownikom wynika z regulaminu 

wynagradzania. Forma ta w czystej postaci gwarantuje wynagrodzenie tylko wtedy, gdy 
pracownik spełni warunki uzyskania prowizji. Je

ś

li w danym okresie nie pracował lub pracował 

nieefektywnie, wynagrodzenia nie otrzymuje.  
 
Popularno

ść

 formy prowizyjnej wynika z faktu, 

Ŝ

e w du

Ŝ

ym stopniu uzale

Ŝ

nia ona wysoko

ść

 

wynagrodzenia od uzyskanych wyników pracy. Daje zatem pracownikom mo

Ŝ

liwo

ść

 

wpływania na wysoko

ść

 uzyskiwanych zarobków, co znacz

ą

co zwi

ę

ksza ich motywacj

ę

Przede wszystkim jednak czynnik kontroli, którym dysponuj

ą

 zatrudnieni, powoduje, 

Ŝ

e maj

ą

 

oni poczucie osobistego zaanga

Ŝ

owania w wykonywane zadania. Ponadto systemy 

prowizyjne w wi

ę

kszo

ś

ci maj

ą

 bardzo przejrzyst

ą

 struktur

ę

 i zasady obliczania 

wynagrodzenia. Pracownicy maj

ą

 wpływ na wysoko

ść

 swojej pensji, a dodatkowo system 

obliczania wynagrodzenia jest dla nich zrozumiały. A 

ś

wiadomo

ść

 tego, 

Ŝ

e s

ą

 traktowani w 

sposób podmiotowy, ma niebagatelne znaczenie dla zwi

ę

kszania ich motywacji, 

zaanga

Ŝ

owania oraz poczucia komfortu psychicznego. 

Kafeteryjne formy wynagrodzeń 

 
Nale

Ŝą

 one do innowacyjnych sposobów wynagradzania pracowników i s

ą

 dosy

ć

 rzadko 

wykorzystywane w praktyce. Ich ogromne znaczenie w motywowaniu pracowników nie 
zostało jeszcze dostrze

Ŝ

one, głównie z powodu problemów finansowych polskich 

przedsi

ę

biorstw. Jednak wart zauwa

Ŝ

enia jest fakt, 

Ŝ

e w tym systemie liczy si

ę

 nie tyle 

warto

ść

 nagrody, co sam fakt jej istnienia. Systemy kafeteryjne polegaj

ą

 na tym, 

Ŝ

e pracownik 

otrzymuje pewn

ą

 cz

ęść

 wynagrodzenia w postaci ró

Ŝ

nych dóbr i usług rzeczowych lub 

finansowych, które sam wybiera. Prawo udziału w kafeterii posiada ogromne znaczenie 
motywacyjne, gdy

Ŝ

 jest traktowane jako nagroda za osi

ą

gni

ę

te wyniki w pracy. 

 
W skład typowej kafeterii mog

ą

 wchodzi

ć

: wypłaty gotówkowe, dodatkowe ubezpieczenie, 

dodatkowy płatny urlop, skrócony tydzie

ń

 pracy, opłata za wybrane dodatkowe szkolenie, 

wej

ś

ciówki do centrum sportowego, bon na zakupy, nabywanie produktów firmy po ni

Ŝ

szych 

cenach. Zaprezentowana lista oczywi

ś

cie nie wyczerpuje wszystkich mo

Ŝ

liwych kafeterii. 

Wiele zale

Ŝ

y od kondycji finansowej przedsi

ę

biorstwa, ale przede wszystkim od potrzeb 

zgłaszanych przez pracowników. Wła

ś

nie tutaj le

Ŝ

y główny walor motywacyjny kafeterii: 

pracownik nie tylko otrzymuje to, co jest dla niego atrakcyjne, ale w dodatku sam mo

Ŝ

wybra

ć

 sobie nagrod

ę

. Poza tym, kafeteria nie przysługuje ka

Ŝ

demu (tylko tym, którzy maj

ą

 

na koncie jakie

ś

 osi

ą

gni

ę

cia) i nie jest przyznawana co miesi

ą

c. Otrzymanie biletu do kafeterii 

zwi

ę

ksza sił

ę

 jej motywacyjnego oddziaływania, gdy

Ŝ

 jest ona dost

ę

pna tylko "wybranym". 

Oczywi

ś

cie nie mo

Ŝ

na powiedzie

ć

Ŝ

e forma kafeteryjna jest w stanie zaspokoi

ć

 wszystkie 

potrzeby pracowników, niemniej znacz

ą

co zwi

ę

ksza mo

Ŝ

liwo

ś

ci w tym wzgl

ę

dzie. I cho

ć

 

wybór spo

ś

ród elementów "menu" kafeteryjnego jest ograniczony, zawsze pozostaje 

wyborem, le

Ŝą

cym w gestii samego pracownika.  

Strona 6 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

 
Konieczno

ść

 dostosowania systemu kafeteryjnego do specyfiki i mo

Ŝ

liwo

ś

ci finansowych 

przedsi

ę

biorstwa zwi

ą

zana jest z faktem, 

Ŝ

e dla osoby niewiele zarabiaj

ą

cej, kafeteria nie 

b

ę

dzie miała znaczenia motywacyjnego. Poziom wynagrodzenia pracowników musi 

umo

Ŝ

liwia

ć

 im pokrywanie wszystkich podstawowych kosztów utrzymania, by dopiero mo

Ŝ

na 

było oferowa

ć

 pracownikom gratyfikacje pozafinansowe. W przeciwnym razie, wynagrodzenie 

kafeteryjne nie spełni pokładanych w nim nadziei, gdy

Ŝ

 nie b

ę

dzie dla pracownika najbardziej 

po

Ŝą

dan

ą

 nagrod

ą

Słów kilka o systemie wynagradzania 

 
Powszechnie przyjmuje si

ę

Ŝ

e o sprawiedliwo

ś

ci wynagrodze

ń

 decyduje nie tylko ich poziom, 

ale równie

Ŝ

 relacje mi

ę

dzy wynagrodzeniami ró

Ŝ

nych grup pracowników oraz płac 

indywidualnych. Wysoko

ść

 indywidualnego wynagrodzenia poszczególnych pracowników 

powinna kształtowa

ć

 si

ę

 w odpowiedniej relacji do płac osób wykonuj

ą

cych prac

ę

 podobn

ą

 

lub całkowicie inn

ą

 (trudniejsz

ą

 czy bardziej odpowiedzialn

ą

), zajmuj

ą

cych stanowiska pracy 

wy

Ŝ

sze, równorz

ę

dne lub ni

Ŝ

sze.  

 
Pytanie "za co płaci

ć

?”, staje przed ka

Ŝ

dym pracodawc

ą

. Za wiedz

ę

, kwalifikacje i uci

ąŜ

liwo

ść

 

pracy, czy za efekty i osi

ą

gni

ę

cia w pracy? W jakich relacjach powinny by

ć

 opłacane ró

Ŝ

ne 

czynniki? Czy płaci

ć

 za czas pracy? To kryterium okre

ś

lane jest jako płacenie za obecno

ść

 w 

pracy, czyli po prostu za "siedzenie”, od którego odcinaj

ą

 si

ę

 zwolennicy nagradzania za 

efekty pracy.  
 
Jasne wydaje si

ę

 by

ć

Ŝ

e trzeba przede wszystkim płaci

ć

 za prac

ę

, która oznacza zarówno 

wkład wło

Ŝ

ony w jej wykonanie, wysiłek, niezb

ę

dne umiej

ę

tno

ś

ci i inne czynniki zwi

ą

zane z 

wykonywaniem ró

Ŝ

nych czynno

ś

ci, pełnieniem okre

ś

lonych funkcji itp., jak i głównie trzeba 

nagradza

ć

 zró

Ŝ

nicowane efekty pracy.  

 
Aby wprowadzi

ć

 skuteczny system wynagradzania, w pierwszej kolejno

ś

ci nale

Ŝ

przeanalizowa

ć

 istniej

ą

cy w firmie rzeczywisty system motywowania oparty na płacach i 

nagrodach finansowych.  
 
Do tego celu mo

Ŝ

na wykorzysta

ć

 nast

ę

puj

ą

ce charakterystyki wynagradzania: 

zło

Ŝ

ono

ść

: liczba składników wynagradzania (jeden - wiele),  

elastyczno

ść

: zwi

ą

zek z wynikami pracy: 

Ŝ

aden - całkowity,  

rozkład: umiejscowienie wynagrodze

ń

 w czasie, cz

ę

sto

ść

, regularno

ść

,  

rozpi

ę

to

ść

: proporcje (relacje) mi

ę

dzy płac

ą

 

ś

redni

ą

 lub minimaln

ą

 a płacami okre

ś

lonej 

grupy lub konkretnych pracowników (np. członków zarz

ą

du),  

Ŝ

norodno

ść

: obecno

ść

 jednej formy wynagradzania (np. pieni

ą

dze) lub wielu (nagrody 

pozamaterialne itp.),  

indywidualizacja: grupowy lub indywidualny charakter nagradzania,  

kryteria: co jest brane pod uwag

ę

 w kształtowaniu wynagrodze

ń

, np. wyniki, kompetencje, 

wysiłek i w jakich proporcjach.  

Podsumowuj

ą

c kwesti

ę

 systemu wynagradzania - opłaca

ć

, niekoniecznie pieni

ę

dzmi, trzeba: 

efekty pracy, nakład pracy i jej czas.  

Jak uniknąć błędów 

 
Aby motywowanie przyniosło zamierzony efekt, trzeba przede wszystkim wła

ś

ciwie 

pracownika oceni

ć

 i odpowiednio do tej oceny wynagrodzi

ć

. Poni

Ŝ

ej przedstawiamy 

najcz

ę

stsze bł

ę

dy popełniane przez przeło

Ŝ

onych przy tworzeniu i stosowaniu motywacyjnego 

systemu wynagrodze

ń

.  

 

ą

d nierealistycznych obietnic 

 
Bardzo cz

ę

stym bł

ę

dem ju

Ŝ

 podczas pierwszego spotkania z nowym pracownikiem jest 

składanie wygórowanych i nierealistycznych obietnic. Obiecana wysoka pensja po okresie 
próbnym, bardzo łatwo mo

Ŝ

e obni

Ŝ

y

ć

 motywacj

ę

 pracownika, którego wynagrodzenie po 

zako

ń

czeniu tego okresu nie stało si

ę

 tak wysokie, jak zapowiadał przeło

Ŝ

ony. Deklaracje te 

mog

ą

 dotyczy

ć

 nie tylko wynagrodzenia, ale tak

Ŝ

e zakresu przyszłych obowi

ą

zków, obietnic 

awansów, szkole

ń

 itp. Wzbudzone oczekiwania pracownika nie zostały zaspokojone i na 

pewno taki stan nie wpływa korzystnie na samopoczucie jego w danej firmie i efektywno

ść

 

Strona 7 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

pracy.  
 

ą

d przepłacania/niedopłacania 

 
Popyt na okre

ś

lon

ą

 grup

ę

 specjalistów z danej bran

Ŝ

y jasno uzasadnia wysoko

ść

 ich 

wynagrodze

ń

. Je

ś

li natomiast na rynku nie ma zapotrzebowania na dan

ą

 grup

ę

 fachowców, 

nie warto nadmiernie, niejako na zapas, podnosi

ć

 ich płac. Popełnia si

ę

 wtedy jeden z dwóch 

wy

Ŝ

ej wymienionych bł

ę

dów.  

 
Sytuacja zbyt niskiego wynagradzania pracowników jest prosta. Pracownik nie mo

Ŝ

e czu

ć

 si

ę

 

zmotywowany, je

ś

li pieni

ą

dze, które otrzymuje ledwo wystarczaj

ą

 lub nie wystarczaj

ą

 na 

godziwe 

Ŝ

ycie.  

 
Co w takim razie dzieje si

ę

 w sytuacji przepłacania pracownika? Osoba, która otrzyma 

przesadnie wysokie wynagrodzenie, cz

ę

sto stara si

ę

 zwi

ę

kszy

ć

 swoje nakłady pracy do 

poziomu równowa

Ŝą

cego jego wysoko

ść

. Niestety, zazwyczaj ko

ń

czy si

ę

 to albo 

podniesieniem jako

ś

ci pracy kosztem jej wydajno

ś

ci, albo odwrotnie - wi

ę

ksz

ą

 ilo

ś

ci

ą

 pracy, 

lecz słabszej jako

ś

ci. W konsekwencji bezpodstawny wzrost wynagrodzenia nie przynosi tu 

oczekiwanych skutków. Ponadto nie ma 

Ŝ

adnego uzasadnienia, by płace miały stale rosn

ąć

Wobec tego dobrym rozwi

ą

zaniem mo

Ŝ

e by

ć

 zmiana składników wynagrodzenia. Oprócz 

wynagrodzenia pieni

ęŜ

nego pracownik mo

Ŝ

e otrzyma

ć

 pozamaterialne gratyfikacje, dochody 

odroczone czy te

Ŝ

 materialne, lecz pozapłacowe składniki wynagrodzenia.  

 
Pracownicy bardzo cz

ę

sto podejmuj

ą

 si

ę

 ró

Ŝ

nych zada

ń

, poniewa

Ŝ

 s

ą

 one dla nich 

atrakcyjne. Łatwo si

ę

 domy

ś

le

ć

Ŝ

e gdy pojawiaj

ą

 si

ę

 nagrody zewn

ę

trzne, ludzie zaczn

ą

 w 

nich upatrywa

ć

 przyczyny swojego działania.  

 
W przypadku gdy płaca nie jest zbyt wysoka, mo

Ŝ

na przypuszcza

ć

Ŝ

e przyczyna 

wykonywania jej le

Ŝ

y po stronie zainteresowa

ń

 pracownika. Natomiast, gdy jego 

wynagrodzenie znacznie wzro

ś

nie, przyczyna ta b

ę

dzie upatrywana w nagrodzie zewn

ę

trznej. 

Wówczas nawet niewielkie obni

Ŝ

enie wysoko

ś

ci wynagrodzenia spowoduje, 

Ŝ

e zniknie 

zewn

ę

trzna przyczyna zaanga

Ŝ

owania w wykonywan

ą

 prac

ę

, wtedy gwałtownie spadnie 

motywacja pracownika.  
 
Mo

Ŝ

na wysnu

ć

 z tego wniosek, 

Ŝ

e nale

Ŝ

y wystrzega

ć

 si

ę

 pochopnych podwy

Ŝ

ek 

wynagrodzenia, szczególnie tych, które mog

ą

 by

ć

 trudne do realizacji.  

 

Brak uzasadnienia podwyŜki 

 
Innym problemem zwi

ą

zanym z podwy

Ŝ

kami wynagrodze

ń

 jest konieczno

ść

 ka

Ŝ

dorazowego 

ich uzasadnienia. W rzeczywisto

ś

ci ka

Ŝ

da nawet niewielka podwy

Ŝ

ka płacy musi mie

ć

 swoje 

uzasadnienie, poniewa

Ŝ

 inaczej traci swój motywacyjny charakter. Powodem podwy

Ŝ

szenia 

płacy mo

Ŝ

e by

ć

 np. poszerzenie zakresu obowi

ą

zków pracownika czy podniesienie przez 

niego kwalifikacji zawodowych.  
 
Pracownik musi by

ć

 poinformowany o tym, 

Ŝ

e przyznana mu podwy

Ŝ

ka jest efektem jego 

osi

ą

gni

ęć

. Najlepszym, z motywacyjnego punktu widzenia, sposobem na uzasadnienie 

podwy

Ŝ

ek płac jest nagradzanie pracowników za osi

ą

gni

ę

cie wyznaczonych celów. Wymaga 

to jednak ustalania dla ka

Ŝ

dego pracownika zada

ń

 oraz systematycznego rozliczania z ich 

wykonania. Cho

ć

 jest to czasochłonne, to jednak przynosi efekty. 

PodwyŜka za nieefektywność 

 
Inn

ą

 grup

ę

 bł

ę

dów stanowi brak powi

ą

zania przyznawanych nagród z osi

ą

gni

ę

tymi efektami 

pracy. Wszelkie nagrody powinny by

ć

 przyznawane za efektywno

ść

 działa

ń

 pracownika, a nie 

za sta

Ŝ

 pracy czy inne czynniki niezwi

ą

zane z jego zasługami. Równie

Ŝ

 wielko

ść

 nagrody 

powinna by

ć

 proporcjonalna do wymaga

ń

 i uzyskanych efektów.  

 
Pracownik musi widzie

ć

 własny wpływ na nagradzany efekt, wiedzie

ć

Ŝ

e jego działanie 

przyniosło konkretny wynik. Ma to du

Ŝ

e znaczenie motywuj

ą

ce. Równie

Ŝ

, by mo

Ŝ

na było 

mówi

ć

 o motywuj

ą

cym wpływie wynagrodzenia, powinna zosta

ć

 zachowana zasada wielko

ś

ci 

oczekiwanej, która wskazuje, 

Ŝ

e przyrost wynagrodzenia powinien odzwierciedla

ć

 warto

ść

 

oczekiwan

ą

 przez pracownika lub nawet j

ą

 przerasta

ć

. Minimalne podwy

Ŝ

ki wynagrodze

ń

 

najcz

ęś

ciej nie zach

ę

caj

ą

 do efektywniejszej pracy, a mog

ą

 nawet wpływa

ć

 na pracownika 

demotywuj

ą

co. 

Strona 8 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

Najlepiej motywuje podwyŜka? 

 
Oczywisty jest fakt, 

Ŝ

e w motywacyjnym systemie wynagrodze

ń

 wa

Ŝ

n

ą

 rol

ę

 odgrywa 

podwy

Ŝ

ka. Nale

Ŝ

y jednak pami

ę

ta

ć

Ŝ

e podwy

Ŝ

ki płac nie zawsze maj

ą

 walor motywacyjny, 

niekiedy wr

ę

cz przeciwnie - mog

ą

 zniech

ę

ca

ć

 pracowników do efektywnego działania. Aby w 

optymalny sposób wykorzysta

ć

 potencjał zawodowy zatrudnionych ludzi, zachowana powinna 

by

ć

 proporcja mi

ę

dzy wkładem wnoszonym przez pracownika a otrzymywanym 

wynagrodzeniem.  
 
Stwierdzenie, 

Ŝ

e im wy

Ŝ

sza pensja, tym wi

ę

ksza motywacja, cz

ę

sto mija si

ę

 z 

rzeczywisto

ś

ci

ą

. Przykładowo "przepłacany” pracownik na pocz

ą

tku zwykle ma poczucie, 

Ŝ

otrzymywana pensja nie idzie w parze z tym, co wnosi on do przedsi

ę

biorstwa. Zaczyna 

wtedy odczuwa

ć

 pewien dyskomfort. By si

ę

 go pozby

ć

, mo

Ŝ

e rzeczywi

ś

cie zwi

ę

kszy

ć

 swoje 

nakłady pracy, ale mo

Ŝ

e równie

Ŝ

 stwierdzi

ć

Ŝ

e je

Ŝ

eli firma mu płaci, to znaczy, 

Ŝ

e jest dobry i 

na to zasłu

Ŝ

ył, co na pewno mija si

ę

 z prawd

ą

. Podwy

Ŝ

ki płac powinny zatem uwzgl

ę

dnia

ć

 

rzeczywiste efekty pracy zatrudnionych ludzi, a ich wysoko

ść

 powinna by

ć

 adekwatna do 

wydajno

ś

ci pracy.  

 
Podwy

Ŝ

ki płac mog

ą

 by

ć

 przyznawane w nast

ę

puj

ą

cy sposób: 

jako wzrost zasadniczych stawek płacowych,  

jako wzrost pozostałych składników wynagrodzenia lub przez dodanie nowych składników 
(np. programów kafeteryjnych) do wynagrodzenia.  

Motywacyjna funkcja podwy

Ŝ

ek płac jest zachowana tylko w przypadku, gdy s

ą

 one 

przyznawane indywidualnie. Powszechne i jednoczesne rozdawnictwo podwy

Ŝ

ek, wprawdzie 

ucieszy pracowników, ale tylko na krótki okres. Poza tym nikogo nie zmotywuje, gdy

Ŝ

 

podwy

Ŝ

k

ę

 dostali wszyscy, bez wzgl

ę

du na wkład pracy ka

Ŝ

dego zatrudnionego. Z 

indywidualizmem podwy

Ŝ

szania płac wi

ąŜ

e si

ę

 równie

Ŝ

 ich ró

Ŝ

na wysoko

ść

 i cz

ę

stotliwo

ść

, co 

niew

ą

tpliwie wzmacnia motywacj

ę

. Przepłacanie nie przynosi oczekiwanych skutków. Tylko 

podwy

Ŝ

ki do okre

ś

lonej wysoko

ś

ci s

ą

 skuteczne.  

 
Pozytywne efekty przynosi zró

Ŝ

nicowana cz

ę

stotliwo

ść

 przyznawania podwy

Ŝ

ek. Wiele zale

Ŝ

od poło

Ŝ

enia wysoko

ś

ci wynagrodzenia w przedziale płacowym. Pracownicy, których 

wysoko

ść

 wynagrodzenia le

Ŝ

y poni

Ŝ

ej punktu 

ś

rodkowego przedziału, powinni by

ć

 

stosunkowo cz

ęś

ciej oceniani (co 6-14 miesi

ę

cy) i adekwatnie do uzyskanej oceny powinni 

otrzymywa

ć

 cz

ęś

ciej podwy

Ŝ

ki. Pracownicy, których płace plasuj

ą

 si

ę

 w górnych pułapach 

przedziału, powinni otrzymywa

ć

 podwy

Ŝ

ki stosunkowo rzadziej (co 10-18 miesi

ę

cy). Uznaje 

si

ę

Ŝ

e przyznawanie podwy

Ŝ

ek płac nie powinno nast

ę

powa

ć

 rzadziej ni

Ŝ

 co 24 miesi

ą

ce, 

oczywi

ś

cie, je

ś

li podwy

Ŝ

ka jest uzasadniona i zasłu

Ŝ

ona.  

 
Racjonalne zasady przyznawania podwy

Ŝ

ek płac stanowi

ą

 niezwykle wa

Ŝ

ny element 

kształtowania całego systemu wynagradzania w firmie. Zarobki, które przez dłu

Ŝ

szy czas 

utrzymuj

ą

 si

ę

 na stałym poziomie oraz nie s

ą

 zwi

ą

zane z osi

ą

ganymi wynikami w pracy, łatwo 

prowadz

ą

 do zniech

ę

cenia pracowników i spadku motywacji. A zdemotywowany personel 

nieuchronnie doprowadzi do spadku efektywno

ś

ci przedsi

ę

biorstwa, nie mówi

ą

c ju

Ŝ

 o 

realizowaniu zamierzonych przez niego celów.  

Dobór właściwych kryteriów 

 
Skuteczny system przyznawania podwy

Ŝ

ek powinien opiera

ć

 si

ę

 na wła

ś

ciwym doborze 

kryteriów podwy

Ŝ

szania płac. Mog

ą

 to by

ć

: koszty utrzymania, sta

Ŝ

 pracy, cechy osobowe 

pracownika, efekty pracy, krzywe karier, sytuacja na rynku pracy lub te

Ŝ

 kombinacje tych 

czynników. Ich funkcje motywacyjne s

ą

 w du

Ŝ

ym stopniu zró

Ŝ

nicowane, cho

ć

 nie przekłada 

si

ę

 to bezpo

ś

rednio na ich warto

ść

. W zale

Ŝ

no

ś

ci od funkcjonuj

ą

cych w danej firmie tabel 

płac, ró

Ŝ

ne kryteria przyznawania podwy

Ŝ

ek uznawane s

ą

 za nadrz

ę

dne. I tak w przypadku 

tradycyjnych tabel płac główn

ą

 rol

ę

 odgrywaj

ą

 kryteria o niskich walorach motywacyjnych typu 

koszty utrzymania czy sta

Ŝ

 pracy. Nowsze, elastyczne tabele płac faworyzuj

ą

 kryteria 

powi

ą

zane z osi

ą

ganymi wynikami: efekty pracy czy rozwój kariery.  

 
Najwi

ę

ksz

ą

 warto

ść

 motywacyjn

ą

 ma wspomniane ju

Ŝ

 kryterium efektów pracy. W sposób 

bezpo

ś

redni ł

ą

czy ono otrzyman

ą

 podwy

Ŝ

k

ę

 z faktycznymi sukcesami zawodowymi. 

Warunkiem stosowania tego kryterium jest kompleksowa ocena pracy ka

Ŝ

dego 

zatrudnionego. Wa

Ŝ

ne jest równie

Ŝ

 poinformowanie pracownika za co: za jakie zachowania i 

działania przysługuje mu podwy

Ŝ

ka. Jest to warunek niezb

ę

dny do uzyskania motywacyjnych 

skutków przyznanej podwy

Ŝ

ki: pracownik musi wiedzie

ć

, za co został doceniony, by w 

przyszło

ś

ci wiedział, jakie zachowanie przyczynia si

ę

 do sukcesu firmy. Istotnym warunkiem 

Strona 9 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

zachowania motywacyjnego znaczenia podwy

Ŝ

ki jest przestrzeganie zasady, i

Ŝ

 jej wysoko

ść

 

nie mo

Ŝ

e by

ć

 ni

Ŝ

sza od wzrostu kosztów utrzymania. Podwy

Ŝ

ka nie mo

Ŝ

e mie

ć

 charakteru 

wył

ą

cznie inflacyjnego.  

 
Wad

ą

 stosowania tylko kryterium efektów pracy jest ograniczona mo

Ŝ

liwo

ść

 jego 

wykorzystania najcz

ęś

ciej tylko w odniesieniu do stanowisk robotniczych. Łatwo jest wtedy 

mierzy

ć

 efekty pracy. W przypadku stanowisk nierobotniczych, gdzie trudniej o precyzyjn

ą

 

ocen

ę

 efektów pracy, warto korzysta

ć

 z tego kryterium w poł

ą

czeniu z innymi np. z kryterium 

sta

Ŝ

u pracy. Ponadto stosowanie wył

ą

cznie kryterium efektów pracy z pewno

ś

ci

ą

 nie spotka 

si

ę

 z przychylnymi opiniami pracowników, gdy

Ŝ

 promuje tylko dobr

ą

 prac

ę

, realizuj

ą

c tym 

samym surowy, selektywny system wynagradzania.  
 
Innym warunkiem przyznawania podwy

Ŝ

ek o znacznie mniejszej warto

ś

ci motywacyjnej jest 

kryterium kosztów utrzymania. Koszty utrzymania w 

Ŝ

aden sposób nie s

ą

 zwi

ą

zane z 

wynikami pracy, dlatego ich stosowanie jest uzasadnione tylko w przypadku minimalnych 
płac. W pozostałych sytuacjach jego stosowanie powinno mie

ć

 charakter jedynie 

uzupełniaj

ą

cy.  

 
Podobnie przedstawia si

ę

 sytuacja z kryterium sta

Ŝ

u pracy. Otrzymanie podwy

Ŝ

ki tylko z tego 

powodu w 

Ŝ

aden sposób nie motywuje do efektywnej pracy, a wr

ę

cz przeciwnie - wzmaga 

roszczenia pracowników z długim sta

Ŝ

em. Ponadto wraz ze wzrostem sta

Ŝ

u pracy, 

efektywno

ść

 działa

ń

 pracownika mo

Ŝ

e nie tylko nie wzrasta

ć

, ale nawet ulega

ć

 obni

Ŝ

eniu. 

Stwierdzenie to cz

ę

sto stoi w sprzeczno

ś

ci z typowym uproszczeniem, jakoby wraz ze 

wzrostem sta

Ŝ

u pracy, wzrastało do

ś

wiadczenie. Szczególnie dotyczy to stanowisk, gdzie 

trudno o rzeteln

ą

 ocen

ę

 faktycznych wyników w pracy. Najcz

ęś

ciej zaleca si

ę

 korzystanie z 

tego kryterium tylko jako uzupełniaj

ą

cego, np. do kryterium efektów pracy. Natomiast premie 

zwi

ą

zane ze sta

Ŝ

em pracy sensowniej jest przyznawa

ć

 w formie dodatku sta

Ŝ

owego do płac. 

 
Podwy

Ŝ

ka spełni swoj

ą

 motywacyjn

ą

 rol

ę

 w przypadku, je

ś

li pracodawca przestrzegał b

ę

dzie 

pewnych zasad. Najgorsza jest sytuacja, w której o podwy

Ŝ

ce decyduj

ą

 niejasne przesłanki, 

wzgl

ę

dy nieformalne. Taka podwy

Ŝ

ka nie motywuje "obdarowanego” pracownika, a co gorsza 

budzi poczucie niesprawiedliwo

ś

ci w

ś

ród współpracowników. 

Przejrzystość reguł 

 
Zasady przyznawania podwy

Ŝ

ek płac powinny by

ć

 znane wszystkim pracownikom, a idealna 

sytuacja wyst

ą

piłaby w momencie akceptacji tych zasad przez ogół pracowników. Oczywi

ś

cie 

jest to sytuacja modelowa, prawie zawsze rozmijaj

ą

ca si

ę

 z rzeczywisto

ś

ci

ą

. Jasne i 

zrozumiałe kryteria przyznawania podwy

Ŝ

ek umo

Ŝ

liwi

ą

 pracodawcy realizacj

ę

 zada

ń

 i celów 

przedsi

ę

biorstwa, a pracownikowi daj

ą

 wiedz

ę

 o tym, co zrobi

ć

, by zasłu

Ŝ

y

ć

 na podwy

Ŝ

k

ę

 
Tylko w takiej sytuacji pracodawca ma szans

ę

 skłoni

ć

 swoich pracowników do działa

ń

 i 

zachowa

ń

, na których mu zale

Ŝ

y i które przynios

ą

 pozytywne skutki dla przedsi

ę

biorstwa.  

 
Efektywna praca 
 
By przyznanie podwy

Ŝ

ek skutkowało wzrostem motywacji u zatrudnionych pracowników, 

niezwykle wa

Ŝ

ne jest ich przyznawanie przede wszystkim z tytułu osi

ą

gni

ę

tych efektów pracy. 

Ś

cisła zale

Ŝ

no

ść

 mi

ę

dzy efektami pracy a przyznaniem podwy

Ŝ

ki pozwala pracownikowi 

u

ś

wiadomi

ć

 sobie, jakie konkretnie zachowanie spotkało si

ę

 z przychyln

ą

 ocen

ą

 kierownictwa. 

Pracownik zostanie wówczas "uwarunkowany” na pozytywne zachowania, tzn. takie, które 
ceni zarz

ą

d firmy, które przyczyniaj

ą

 si

ę

 do rozwoju przedsi

ę

biorstwa. Badania pokazuj

ą

Ŝ

mamy tendencj

ę

 powtarza

ć

 zachowania, za które zostali

ś

my kiedy

ś

 nagrodzeni, gdy

Ŝ

 

ponownie oczekujemy za nie nagrody (tak, jak to miało miejsce za pierwszym razem). A to 
przecie

Ŝ

 jest celem zarz

ą

du ka

Ŝ

dego przedsi

ę

biorstwa.  

 

"Kto szybko daje, ten dwa razy daje" 

 
Inn

ą

 zasad

ą

, która powinna by

ć

 respektowana przy podwy

Ŝ

szaniu wynagrodze

ń

 

pracowników, jest zasada: „kto szybko daje, ten dwa razy daje”. 

Ś

ci

ś

le zwi

ą

zana jest ona z 

poprzedni

ą

 reguł

ą

. Pracownik powinien wiedzie

ć

, za jakie zachowania został nagrodzony. By 

mu to umo

Ŝ

liwi

ć

, przyznanie podwy

Ŝ

ki powinno nast

ą

pi

ć

 najszybciej, jak to tylko mo

Ŝ

liwe. W 

przeciwnym razie pracownik po prostu zapomni, za jakie zachowanie został nagrodzony. 
Zmniejsza si

ę

 zatem szansa na powtórzenie przez niego nagrodzonego zachowania, 

poniewa

Ŝ

 nie b

ę

dzie go pami

ę

tał.  

 
Unika

ć

 obietnic bez pokrycia 

Strona 10 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html

background image

 

 
Kolejna zasada mówi, 

Ŝ

e pracodawca nie powinien obiecywa

ć

 niczego ponad to, co jest w 

stanie zrealizowa

ć

. Jest to zwi

ą

zane nie tyle z motywacj

ą

, co z wysoce destruktywn

ą

 

demotywacj

ą

. Najlepiej, gdy wszelkie uzgodnienia, deklaracje i obietnice zostan

ą

 spisane, by 

w ka

Ŝ

dej chwili mo

Ŝ

na było do nich zerkn

ąć

. Ludzka pami

ęć

 bywa zawodna, a cz

ę

sto 

człowiek sam zapełnia luki swojej pami

ę

ci tre

ś

ciami zgodnymi z jego oczekiwaniami, a 

niekoniecznie prawdziwymi. Pó

ź

niejsze przypominanie sobie, kto, co obiecał, rodzi nieufno

ść

 

mi

ę

dzy pracodawc

ą

 a pracownikiem, co zmniejsza motywacj

ę

 do pracy. 

Nadmierny po

ś

piech 

 
Innym, stosunkowo cz

ę

sto popełnianym bł

ę

dem jest zbyt szybkie wprowadzanie nowego 

systemu wynagrodze

ń

, w tym systemu przyznawania podwy

Ŝ

ek. Sytuacj

ę

 tak

ą

 mo

Ŝ

na 

spotka

ć

 w restrukturyzowanych przedsi

ę

biorstwach, które swoj

ą

 szans

ę

 rozwoju widz

ą

 w 

przeprowadzeniu dogł

ę

bnych zmian w funkcjonowaniu firmy. Zmiany, owszem, s

ą

 konieczne. 

Jednak w przypadku ludzi musz

ą

 by

ć

 wprowadzane z rozwag

ą

 i ostro

Ŝ

no

ś

ci

ą

. Inaczej system 

wynagrodze

ń

 nawet korzystny dla personelu, ale wprowadzany w tempie rewolucyjnym, mo

Ŝ

spowodowa

ć

 nieufno

ść

 ogółu pracowników.  

 

Podsumowanie 

 
Zaprezentowany przegl

ą

d istniej

ą

cych form wynagradzania ukazuje, jak szerokie mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

maj

ą

 mened

Ŝ

erowie przy ustalaniu zasad i struktury wynagradzania.  

 
Oczywi

ś

cie, opisane formy rzadko wyst

ę

puj

ą

 w formie czystej. W przewa

Ŝ

aj

ą

cej wi

ę

kszo

ś

ci 

przypadków stosowane s

ą

 formy mieszane. Bezwzgl

ę

dnym warunkiem konstruowania 

skutecznego systemu wynagrodze

ń

 jest umiej

ę

tno

ść

 dostosowania mo

Ŝ

liwych form do ogółu 

czynników, tworz

ą

cych sytuacj

ę

 przedsi

ę

biorstwa. Bez tego dopasowania oraz bez 

uwzgl

ę

dniania elastyczno

ś

ci tego systemu przy zmieniaj

ą

cych si

ę

 warunkach zewn

ę

trznych i 

wewn

ę

trznych nie mo

Ŝ

e by

ć

 mowy o efektywnym, skutecznym, a przede wszystkim 

motywacyjnym systemie wynagradzania. Znaczenie motywacyjne omówionych form polega 
na uwzgl

ę

dnieniu potrzeb i oczekiwa

ń

 pracowników, podmiotowym, uczciwym ich traktowaniu 

oraz na działaniu z korzy

ś

ci

ą

 dla obu stron.  

 
Powy

Ŝ

szy artykuł został wydrukowany ze strony 

http://www.twoja-firma.pl/pl/artykul/531.html 

Strona 11 z 11

Motywacyjny system wynagradzania (1/16) - Twoja Firma

12.12.2007

http://www.twoja-firma.pl/artykuly-wydruk/531.html