1) Procesy dół-góra
oddolne - od bodźca drogami nerwowymi do wiedzy (
Odbiór danych sensorycznych przez receptory (czyli
ucho) i przesyłanie ich wyżej w celu wydobywania i analizy istotnych informacji nazywane jest
PRZETWARZANIEM ODDOLNYM LUB WSTĘPUJĄCYM.
Procesy oddolne zajmują się elementarnym poziomem informacji i przekształcaniem konkretnych,
fizycznych cech bodźców na kody fizjologiczne i ostatecznie na reprezentacje abstrakcyjne.
Inaczej: to odbiór informacji zmysłowych przez narządy zmysłowe, informacje te potem podlegają
analizie na wyższych piętrach układu nerwowego (+
na poziomie kory mózgowej). Na tym
najwyższym poziomie powstaje spostrzeżenie.
spostrzeżenia i rozpoznania obiektu –
możliwość zinterpretowania go za pomocą informacji zarejestrowanych wcześniej w pamięci.
2) Procesy góra-dół
Ujęcie odgórne lub ZSTĘPUJĄCE - od wiedzy do bodźca (
Jest to proces przeciwstawny, działa w tym samym czasie co spostrzeganie oddolne. Biorą w
nim
nasze przeszłe doświadczenia, wiedza, oczekiwania,
kulturowe i
, dokonując interpretacji przedmiotu percepcji. W
przetwarzaniu odgórnym wyższe procesy umysłowe wpływają na nasze
spostrzeganych obiektów i zdarzeń.
Pojawiają się wtedy, kiedy większą rolę w spostrzeganiu zaczynają odgrywać procesy pamięciowe,
poszukujące i interpretujące dane zmysłowe. Warunek – informacja sensoryczna jest niepełna.
Przykładem jest zjawisko stałości jasności.
- figury wieloznaczne – ciągle zmieniająca się interpretacja
-
– nie ma bodźca; widzimy coś, czego nie ma
- figury niemożliwe – korzystamy z konwencji, czyli z przyjętych w jakimś środowisku norm
postępowania;