Barwienie komórek, analiza 

mikroskopowa obrazu 

Barwienie May-Grünwalda-Giemsy 

   

Umożliwia uwidocznienie 

zmian morfologicznych komórek 

pod wpływem badanej substancji. 

Zastosowanie dwóch barwników 

umożliwia obserwacje jądra 

komórkowego wybarwionego na 

kolor fioletowy z ciemniejszymi 

jąderkami (barwnik Giemsy wiąże 

się do DNA), oraz cytoplazmy 

przybierającej niebiesko-różową 

barwę (May-Grünwald). 

 

 

W przypadku bazofili możliwa 

jest obserwacja ciemnoniebieskich 

granul w cytoplazmie a eozynofili 

jasno pomarańczowych. Erytrocyty 

barwią się na różowo.  
 

Barwnik May-Grünwalda 

Barwnik Giemsy (błękit 
metylenowy) 

Hodowla kontrolna 

Zmiany morfologii komórek pod 
wpływem badanej substancji. 

Zmiany morfologii 

Wound assay - test „z rysą” 

 

 

Aby oszacować potencjalną 

zdolność badanej substancji do 

hamowania migracji komórek 

przeprowadza się tak zwany test „z 

rysą”. Umożliwia on porównanie 

liczby komórek migrujących w grupie 

kontrolnej (bez substancji) z liczbą 

komórek migrujących w grupie 

badanej (z odpowiednimi stężeniami 

substancji). Liczenie komórek 

zasiedlających obszar rysy wykonanej 

w zwartej monowarstwie, umożliwia 

określenie zdolności do hamowania 

przez substancję procesów 

przemieszczania się komórek 

(związanej ze zdolność tworzenia 

przerzutów w przypadku wielu 

nowotworów). 

Rysa (wound) 

Kontrola 

Zahamowanie 
migracji 
komórek 

Neutral Red (NR) 

 

 

Wychwyt czerwieni obojętnej 

polega na pobieraniu barwnika NR 

(będącego słabym kationem), przez żywe 

komórki i gromadzeniu go w lizosomach 

(pH lizosomów < pH cytoplazmy, co 

umożliwia NR wiązanie się miejscami 

anionowymi do macierzy lizosomalnej). 

Komórki martwe lub uszkodzone nie 

pobierają NR. Dodatkowo ilość 

pochłoniętego barwnika jest wprost 

proporcjonalna do ilości żywych komórek 

co umożliwia przeprowadzenie pomiaru 

metodami spektrofotometrycznymi. 

 
 

 

Morfologia komórek barwionych 

NR.  

 

a) RTG-2 (gonady Oncorhynchus mykiss) 

 

b) PLHC-1 (nowotwór wątroby Poeciliopsis 

lucida) 

 

c) SH-SY5Y (ludzka neuroblastoma) po 24h 

ekspozycji na d)1 e)20 f)50 mg/ml chlorku 

cynku. 

 
 
 

Barwienie błękitem trypanu 

 

Proste barwienie dające możliwość oceny żywotności populacji komórek. 

Barwnik przenika do komórek przez uszkodzoną błoną komórkową, barwiąc je na 
niebiesko. Nie pozwala rozróżnić komórek nekrotycznych i apoptotycznych.   

Komórka umierająca na drodze 

apoptozy  

 
•

Liczne pofałdowania błony komórkowej. 

•

Zagęszczenie cytoplazmy w wyniku utraty wody przez 
komórkę. 

•

Zmniejszenie objętości komórki. 

•

Kondensacja chromatyny i jej lokalizacja w pobliżu błony 
jądrowej. 

•

Obkurczanie jądra komórkowego i jego fragmentacja. 

•

Fragmentacja DNA na odcinki będące wielokrotnością 
nukleosomów (180-200 par zasad). 

•

Powstawanie ciałek apoptotycznych. 

Komórki umierające na drodze nekrozy 

1.

Powstają agregaty chromatyny, dochodzi do przypadkowej 
degradacja DNA. 

2.

Zwiększeni objętość komórki, pęcznienie organelli oraz ich 
rozpad. 

3.

Drastyczny spadek poziomu ATP w komórce. 

4.

Cytoplazma ulega silnej wakuolizacji.  

5.

Uszkodzenie błon powoduje że zawartość komórek wylewa 
się do przestrzeni międzykomórkowej. 

6.

Indukcja stanu zapalnego.  

7.

Komórki utworzą charakterystyczne skupiska, jako że 
nekroza obejmuje zwykle zwarte grupy komórek 

Wykrywanie

 apoptozy 

 

 

Barwienie hematoksyliną i 
eozyną  

•

Hematoksylina –barwnik 
zasadowy, łączący się z 
białkami jądra wybarwiając je 
na niebiesko. Umożliwia ocenę 
stopnia kondensacji 
chromatyny i obserwację ciałek 
apoptotycznych 

•

Eozyna – barwnik kwasowy, 
wybarwia białka cytoplazmy na 
różowo 

    

apoptotyczne 

hepatocyty barwione 

eozyną i hematoksyliną 

  

Hematoksylina 

Eozyna Y 

Wykrywanie apoptozy – barwienia 

fluoroscencyjne. 

 

  Fluorescencyjne barwienie 

oranżem akrydyny (OA) i 

bromkiem etydyny (BE). 

Cząsteczki barwnika interkalują 

pomiędzy dsDNA, co można 

zaobserwować w mikroskopie 

fluorescencyjnym. OA wnikając 

do jąder komórek 

apoptotycznych zawierających 

skondensowaną chromatynę 

doprowadza do intensywnego 

zielonego świecenia (szczególnie 

na obrzeżach). OA ma również 

zdolność do łączenia się z RNA 

doprowadzają do emisji 

czerwonego światła. Natomiast 

BE wnika do komórek z 

uszkodzoną błoną, wywołując 

czerwoną lub pomarańczową 

fluorescencję jądra.  

 

 

 

Limfocyty barwione OA/BE 

 

A) Prawidłowa komórka 

 

B) Komórka z uszkodzoną błoną 

 

C) Komórki apoptotyczne 

 

D) artefakt 

 

Barwienie OA i BE 

oranż akrydyny 

bromek etydyny 

Barwienie jodkiem propidyny i 

Hoechst 33342  

 

Hoechst 33342 (bis-benzimid) wzbudza niebieskie 
świecenie jądra komórek żywych łącząc się do dsDNA w 
miejscach bogatych a A i T. Natomiast pojedyncze 
cząsteczki jodku propidyny (IP) łączą się co 4-5 par zasad 
do dsDNA umożliwiając obserwację czerwonej 
fluorescencji skondensowanych jąder komórek 
apoptotycznych. 

 

jodek propidyny  

Hoechst 33342  

Ciałka apoptotyczne  

Inne barwniki fluorescencyjne (UV) 

DAPI (4',6-diamidyno-2-
fenyloindol) – związek 
interkalujący używany do 
barwienia jąder i chromosomów. 
W UV świeci na niebiesko  
 
Red CMXRos – barwi 
mitochondria żywych komórek na 
czerwono 
 
Alexa Fluor (AF) – pochodne 
kumaryny, rodaminy i ksantenu 
poddane sulfonacji (R-SO

2

O-). AF 

488 to barwnik sprzężony z 
falloidyną łączącą się specyficznie 
z włóknami F-aktyny. Barwniki z tej 
grupy działające na zasadzie sąd 
molekularnych (np. sprzężone z Ig) 
umożliwiając różnobarwne 
znakowanie określonych struktur.     

C. Elegans 
barwiony 
DAPI 

Red CMXRos 
Mięśnie 
gładkie 
szczura 

Alexa Fluor 488 
barwiący 
włókna 
aktynowe