PROCES MOTYWOWANIA

CZŁOWIEKA

Teorie motywacji

Dzisiaj, kiedy dorobek psychologii i socjologii jest znaczny, można zorientować się, iż

poszukiwania mechanizmów motywacyjnych opierają się na pewnych ogólnych koncepcjach 

człowieka

. 

Jeden   nurt   tych   poszukiwań   wypływa   z   koncepcji   psychodynamicznej,   w   której

główną rolę odgrywają wewnętrzne siły dynamiczne zwane popędami i potrzebami. Chęć do

pracy zależy tu od potrzeb człowieka i ich zaspokajania.

Drugi   nurt   wiąże   się   z   koncepcją   behawiorystyczną,   w   której   istotne   znaczenie

przypisuje się bodźcom zewnętrznym, środowiskowym. Zachowanie człowieka jest reakcją

na te bodźce i od nich zależy chęć do pracy, czy nauki. Trzeba więc badać, które z nich

zachęcają, a które zniechęcają ludzi i pod tym kątem ją organizować.

Ostatnio   coraz   więcej   wagi   przywiązuje   się   do   trzeciej   koncepcji   człowieka,   tzw.

poznawczej,   w   której   ważną   rolę   odgrywa   świadomość.   W   niej   bowiem   syntetyzują   się

wszystkie   elementy   tak   wewnętrzne,   jak   i   zewnętrzne,   zarówno   przeszłe,   jak   i   przyszłe,

wpływając  ostatecznie  na  decyzje  i zachowanie  się. W syntezie  tej  przypisuje  się ważne

znaczenie motywacyjne dostrzeganym wartościom oraz możliwościom, przy czym wartością

jest to, co określa kierunek aktywności człowieka, zaś możliwościami wszystko to, od czego

zależy osiągnięcie wartości.

Wszyscy miewamy własne zdanie o motywach ludzkiego działania, a pewien zasób

wyrobionych poglądów na te sprawy pomaga nam w codziennym życiu. Często zadajemy

sobie pytanie, czego dana osoba pragnie, co mogłoby na nią wpłynąć, co byłoby dla niej

ważne. Obrotny sprzedawca dobrze wie, kiedy odwołać się do oszczędności, kiedy zaś do

potrzeb wyższego standardu życia. Lekarz, który zapomina, że pacjentom potrzebna jest jego

życzliwość, nie tylko lekarstwa, spostrzega po pewnym czasie, że jego praktyka się kurczy.

Jakie   zatem   czynniki   powodują   ludźmi,   skłaniają   ich   do   określonego   działania?  Cóż   to

takiego jest motywacja? Najprościej byłoby powiedzieć, że jest to pojęcie ogólne oznaczające

takie   zjawiska,   jak   intencja,   zamiar,   chęć,   pragnienie,   życzenie,   zainteresowanie   czymś,

obawa przed czymś itp.

Różne definicje motywacji

Różni   uczeni   głoszą   różne   koncepcje   motywacji.   Niemniej   jednak   powszechnie

aprobuje   się   pogląd,   że   motyw   jest   tym   wewnętrznym   czynnikiem,   który   inspiruje,

ukierunkowuje   i   integruje   zachowanie   człowieka.   Motywu   nie   można   bezpośrednio

obserwować, lecz wnosi się o jego istnieniu na podstawie zachowania lub też przyjmuje się

fakt jego istnienia po to, by wyjaśnić czyjeś postępowanie. Motywacje odróżniamy od innych

czynników wpływających na zachowanie, takich jak uprzednie doświadczenie jednostki, jej

fizyczna wydolność oraz warunki otaczające, w których się znajduje, mimo że te właśnie

czynniki   mogą   również   determinować   motywację.   Motyw   składa   się   zazwyczaj   z  dwóch

zasadniczych komponent. Pierwsza, określona terminem popędu odnosi się do wewnętrznych

procesów   mobilizujących   jednostkę   do   działania.   Popęd   może   się   zrodzić   pod   wpływem

warunków zewnętrznych, na przykład temperatury otoczenia, jako taki jest jednak zjawiskiem

wewnętrznym.   Drugą  komponentą   jest   motyw   osiągnięcia   określonego  celu  lub   zdobycia

nagrody. Zdobycie celu albo osiągnięcie wystarczającej nagrody redukuje drażniący bodziec

wewnętrzny,   daje   zaspokojenie,   w   wyniku   czego   dany   motyw   przestaje   na   jakiś   czas

kierować zachowaniem jednostki. Celem czy nagrodą może być jakiś obiekt zewnętrzny, np.

pożywienie, lecz proces doprowadzający do stłumienia popędu jest procesem wewnętrznym.

Niektórzy psychologowie są zdania, że motywacja obejmuje również  świadome dążenie  do

czegoś. 

Motywacja  – to także proces kierowniczy polegający na wpływaniu na zachowania

ludzi,   z   uwzględnieniem   wiedzy   o   tym,   co   powoduje   takie,   a   nie   inne   postępowanie

człowieka. Rozwijając to określenie można powiedzieć, że motywacja, to proces psychicznej

regulacji, od którego zależy kierunek ludzkich czynności oraz ilość energii, jaką na realizację

danego kierunku człowiek gotów jest poświęcić. Tak więc motywacja to proces wewnętrzny,

warunkujący dążenie ku określonym celom.

Pojęcie motywu jest rozpatrywane w każdej teorii wyjaśniającej ludzkie zachowanie,

chociaż jest traktowane w różny sposób. Przyjmując pewne założenia, można powiedzieć, że

motyw powstaje u człowieka wtedy, kiedy:

2

•

ma on zaspokojoną potrzebę i zdaje sobie sprawę z tego w jakimś stopniu, a stopień

świadomości potrzeby może mieć różne natężenie (np. świadomość istnienia zadania

roboczego do wykonania),

•

w   otoczeniu   człowieka   istnieje   coś,   co   potrzebę   może   zaspokoić,   a   co,   zostało

dostrzeżone i ocenione przez człowieka (np. subiektywna ocena ; wartości, jaką będzie

miał dla człowieka skutek wykonywanej pracy),

•

człowiek   jest   przeświadczony   o   tym,   że   w   danych   warunkach   potrafi   zaspokoić

potrzebę  -  ocenia szansę powodzenia (np. ocena warunków pracy, trudności w toku

pracy, oczekiwania związane z pracą).

Podstawowe funkcje motywu można sprowadzić do czterech płaszczyzn:

1. Wpływ   modyfikacyjny   motywu   na   przebieg   procesów   poznawczych   Motyw

oddziałuje   dodatnio   lub   ujemnie   (pobudzająco   lub   osłabiająco)   na   spostrzeżenia,

wyobrażenia, procesy myślowe i pamięciowe. 

2. Wpływ   motywu   na   wybór   określonego   celu   spośród   innych   istniejących.   Jeśli

człowiek dostrzega kilka celów, z których każdy może zaspokoić potrzebę, zaczyna

szacować   wartość   każdego   z   nich.   Ocenia   który   jest   najbardziej   możliwy   do

osiągnięcia. Po rozstrzygnięciu dokonuje selekcji i ostatecznego wyboru celu. 

3. Wpływ   motywu   na   energię   działania   i   wytrwałość   w   działaniu.   Motyw   wywiera

wpływ na wytrwałość w dążeniu do celu, na zdolność do wysiłku i szybkość reakcji.

4. Wpływ motywu na sprawność działania. Na podstawie badań można stwierdzić, że

motyw o umiarkowanym natężeniu polepsza sprawność działania, natomiast słaby lub

silny, pogarsza ją. 

Najszerzej znanym  modelem w badaniach nad motywacją w organizacjach jest  model

hierarchii   potrzeb  Abrahama   Maslowa,   Teoria   motywacji,   wg   której   ludzi   motywuje

5   typów   potrzeb   uszeregowanych   hierarchicznie.  Pokrótce   przedstawię   charakterystykę

wymienionych potrzeb.

Potrzeby fizjologiczne wynikają z funkcjonowania organizmu ludzkiego i sprowadzają

się do spraw: oddychania, jedzenia, wydalania, seksualnych

 

itp. Są to potrzeby wrodzone, z

którymi   człowiek   przychodzi   na   świat.   Są   one   najsilniejsze   i   w   razie   niezaspokojenia

wypierają wszystkie inne potrzeby.

Potrzeby   bezpieczeństwa  uaktywniają   się   w   momencie   sytuacji   zagrażających

organizmowi utratą zdrowia, życia. Pobudzają one człowieka do działań zapewniających mu

3

http://notatek.pl/proces-motywowania-czlowieka?notatka