Oddział Stomatologiczny 

Kierunek Lekarsko - Dentystyczny 

  

                                                       

ĆWICZENIE  11 

 
Temat: FIZJOLOGIA UKŁADU CZERWONOKRWINKOWEGO 
 
I. 

Omówienie ćwiczeń 

II. 

Wykonanie ćwiczeń 

 
1. 

Oglądanie krwinek w barwionym rozmazie krwi.  

2.  Oznaczanie liczby krwinek czerwonych w 1 



l krwi. 

3. 

Ilościowe oznaczanie hemoglobiny metodą cyjanomethemoglobinową 

Drabkina.  

4.  O

znaczanie względnej objętości krwinek czerwonych we krwi – liczba 

hematokrytowa 

– (Ht). 

5. 

Obliczanie liczby krwinek czerwonych we krwi z wartości hematokrytu. 

6. 

Obliczanie średniej masy hemoglobiny w krwince czerwonej (MCH). 

7. 

Obliczanie średniej objętości krwinki czerwonej (MCV). 

8. 

Obliczanie średniego procentowego stężenia hemoglobiny w krwince 

czerwonej (MCHC). 

9.  Utlenowanie i odtlenowanie oraz utlenianie i redukcja Hb. 

10. Krwinki czerwone w roztworach anizoosmotycznych. 

11. 

Oznaczanie oporności osmotycznej krwinek czerwonych. 

 

III. 

Omówienie wyników i wniosków 

IV. 

Sprawdzenie wiadomości Studentów. 

 

Obowiązujący materiał: 

Rola krwi w organizmie 

(transport, udział w utrzymaniu stałości środowiska 

wewnętrznego, udział w regulacji hormonalnej i regulacji temperatury ciała, obrona 

organizmu). 

Morfologia krwinek czerwonych

: wygląd, kształt, wymiary i budowa. 

Pojęcie poikilo – i anizocytozy. 

Właściwości błony komórkowej krwinek czerwonych. 

 Hemoliza 

– całkowite lub częściowe przejście hemoglobiny przez błonę komórkową 

krwinek czerwonych. 

Czynniki powodujące hemolizę (fizyczne, chemiczne, biologiczne, osmotyczne). 

Wpływ ciśnienia osmotycznego na objętość i kształt krwinek czerwonych. 

Oporność osmotyczna krwinek czerwonych, maksimum i minimum oporności. 

Wzory i wartości służące do oceny erytrocytów: 

- 

liczba erytrocytów w 1 l krwi, normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci z uwzględnieniem  

   wieku rozwojowego 
-  

średnia objętość erytrocytów (MCV) 

- 

średnia masa hemoglobiny w erytrocycie (MCH) 

- 

średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie (MCHC) 

 

Fizjologiczne zmiany liczby krwinek czerwonych (wahania dobowe, wzrost po 

ciężkim wysiłku fizycznym, niewielki spadek w okresie przedmiesiączkowym, 

niedokrwistości pozorne u ciężarnych). 

Erytrocytoza (zwana też policytemią albo poliglobulią) bezwzględna i względna. 

Erytropenia bezwzględna i względna. 

 

Hematokryt (zwany też liczbą hematokrytową) – stosunek objętości krwinek 

czerwonych do objętości pełnej krwi. 

Wartości hematokrytu u mężczyzn i  kobiet. 

Czynniki zmieniające wartość hematokrytu. Znaczenie diagnostyczne wartości 

hematokrytu.  

Hemoglobina 

– wartości prawidłowe dla kobiet, mężczyzn, budowa, charakterystyka 

jej dwu zasadniczych komponentów: hemu i globiny. 

Rodzaje hemoglobin fizjologicznie występujących w erytrocytach – HbA

1

, HbA

2

, HbF. 

Wiązanie tlenu cząsteczkowego w hemoglobinie. 

Hemoglobina utlenowana 

– oksyhemoglobina.  

Inne połączenia hemoglobiny : 



  methemoglobina, 



 

karboksyhemoglobina (z tlenkiem węgla)   



 

karbaminohemoglobina  (z dwutlenkiem węgla) 

 

Związek pomiędzy budową hemoglobiny a jej zdolnością do przenoszenia tlenu. 
Powinowactwo hemoglobiny do tlenu. 
 
 
 

Czynniki wpływające na powinowactwo hemoglobiny do tlenu: 



 

prężność O

2

,  



 

prężność CO

2

, 



  temperatura, 



 

stężenie jonów wodorowych, 



 

stężenie  2,3 dwufosfoglicerynianu (2,3-DPG). 

  

Transport CO

2 

z tkanek do płuc. 

Osocze transportuje ok. 70 % CO

2

 w postaci: 

 

dwuwęglanów (HCO

3 

) 

 

połączenia z białkami osocza jako karbaminiany  

  fizycznie  rozpuszczony w osoczu 

 

Erytrocyty transportują ok. 30 % CO

2

  w postaci: 

 

dwuwęglanów (HCO

3

 ), ok. 20% 

 

w połączeniu z hemoglobiną – karbaminohemoglobiny (ok. 10%)  

 

Efekt Haldane`a 

– ułatwione wiązanie CO

2

 

po odłączeniu O

2

 od oksyhemoglobiny. 

Wymiana Hamburgera 

– wnikanie jonu chlorkowego na miejsce wychodzącego z 

krwinki anionu wodorowęglanowego. 

Katabolizm hemoglobiny (bilirubina, biliwerdyna, sterkobilina). 

Żelazo – zapotrzebowanie, przemiana, receptory transferynowe, białka biorące udział 

w transporcie i magazynowaniu żelaza (apoferrytyna, ferrytyna, transferyna). 

 

Erytropoeza 

– proces wytwarzania krwinek czerwonych. 

Szereg rozwojowy krwinek czerwonych: 



 

komórka macierzysta (CFU-S, CFU-E)  



  proerytroblast,  



 

erytroblast zasadochłonny,  



  erytroblast wielobarwliwy, 



 

erytroblast kwasochłonny 



  retikulocyt, 



  erytrocyt. 

 

Znaczenie bariery szpikowej. 

Czynniki kontrolujące erytropoezę. 

Erytropetyna nerkowa. 

Znaczenie kwasu foliowego i witaminy B

12

 w rozwoju i dojrzewaniu krwinek 

czerwonych. Przyswajanie witaminy B

12

. Czas przeżycia krwinek czerwonych.