2009-05-10

1

Podział logiczny – operacja na zakresie nazwy ogólnej. 
Podział zakresu określonej nazwy N na zakresy nazw 
podrzędnych A, B, C, D,..., polega na przyporządkowaniu 
każdego z desygnatów nazwy N, do zakresu jednej i tylko 
jednej z nazw A, B, C, D...

Całość dzielona (totum divisionis) – zakres nazwy, który 
zostaje poddany podziałowi.

Człony podziału (membra divisionis) – zakresy nazw 
podrzędnych do których przyporządkowane zostają 
desygnaty nazwy, której zakres podlega podziałowi.

Podział logiczny

Warunki poprawności podziału logicznego

1. Jednoznaczność – podział logiczny musi być przeprowadzony 

konsekwentnie według jednego kryterium.

2. Rozłączność (ekonomiczność) – żaden z desygnatów zakresu 

dzielonej nazwy nie może być desygnatem więcej niż jednego 
członu podziału.

3. Zupełność (adekwatność, całkowitość, wyczerpywanie) –

każdy z desygnatów nazwy dzielonej musi należeć do zakresu 
któregoś z wyodrębnionych członów podziału.

2009-05-10

2

Zasada podziału (fundamentum divisionis) – cecha 
(kryterium), według której przeprowadzany jest podział 
logiczny, np. wykształcenie, wiek, wzrost itd.

Dychotomia platońska, podział dychotomiczny – podział 
dwuczłonowy polegający na wyodrębnieniu w obrębie 
dzielonego zakresu klasy przedmiotów posiadających pewną 
cechę i klasy przedmiotów, które tej cechy nie posiadają.

Podział według zasady specyfikacyjnej – podział według 
różnych odmian określonej cechy. Cecha, według której jest 
przeprowadzany nazywana jest determinandą, jej odmiany 
determinantami.

Podział naturalny – podział logiczny, którego 
poszczególne człony podziału zawierają obiekty 
pod wieloma ważnymi dla nas względami 
podobne, a niepodobne na ogół do przedmiotów                
z innych członów podziału.

Podział sztuczny – podział logiczny, w którego 
poszczególnych członach znajdują się przedmioty 
podobne pod jakimś tylko jednym względem,                      
a pod wieloma innymi niepodobne do siebie.

2009-05-10

3

Klasyfikacja – wielostopniowy podział logiczny polegający                
na przeprowadzaniu kolejnych podziałów zakresu jakiejś nazwy.

książka

książka 

naukowa

książka

nienaukowa

podręcznik 

z Logiki

inna 

książka naukowa

podręcznik „Logika

praktyczna”

inny podręcznik 

z Logiki

książka 

w języku polskim

książka 

w języku obcym

Wyróżnianie typów (typologia) – grupowanie 
przedmiotów  ze względu na ich podobieństwo                
do określonych, wyodrębnionych egzemplarzy 
wzorcowych zwanych typami.

Partycja – operacja polegająca na wyróżnianiu części 
składowych pewnego przedmiotu.