1/3

Nadciśnienie wrotne (hypertensio portalis) 

 
Definicja 
 
Jest to zespół kliniczny charakteryzujący się zaburzeniami hemodynamicznymi 
powstającymi wskutek zaburzenia odpływu krwi z układu  żyły wrotnej do układu  żyły 
głównej dolnej. 
 
Budowa żyły wrotnej 
 
Żyła wrotna powstaje z połączenia  ż.  śledzionowej i ż. krezkowej górnej. Do ż. 
śledzionowej uchodzi ż. krezkowa dolna, a do z. wrotnej uchodzi ż. żołądkowa lewa. 
 
Żyła wrotna odprowadza krew z: 

1. jelit 
2.  żołądka 
3.  śledziony 
4. trzustki 

 
Prawidłowe ciśnienie w żyle wrotnej: 7-11 mmHg. O nadciśnieniu mówimy, gdy ciśnienie 
to jest powyżej 15 mmHg. 
 
Anastomozy w układzie trzewnym: 

1. splot pępkowy – żyły powłok jamy brzusznej 
2.  sploty odbytnicze: górny, środkowy i dolny 
3. splot żołądkowo-przełykowy – żyła  żołądkowa lewa (do żył podśluzówkowych 

przełyku) 

 
Fizjologiczne, przejściowe otwarcie anastomoz w układzie trzewnym: 

1. wysiłek (defekacja) 
2. duży posiłek 

 
Przyczyny nadciśnienia wrotnego 
 

1. wątrobowe 

a. przedwątrobowe 

i. jamistość ż. wrotnej 

ii. zakrzepica ż. wrotnej  

iii. ucisk ż. wrotnej przez guz 

b. wątrobowe 

i. marskość pozapalna (najczęściej) lub poalkoholowa 

ii. schistosomatoza 

iii. hemochromatoza 

iv. choroba Wilsona 

v. hepatoma 

vi. nacieki wnęki wątroby (ropień, nowotwory) 

c. nadwątrobowe 

i. zwężenie/zamknięcie żż. wątrobowych (lewa, prawa, środkowa) 

ii.  choroba Budda-Chiariego – zakrzepica żył wątrobowych 

iii. zespół Budda-Chiariego – naciek nowotworowy na żyły wątrobowe 

iv. zaciskające zapalenie osierdzia 

2. pozawątrobowe 

 

2/3

 
Przyczyny zakrzepicy żyły wrotnej: 

1. następstwo zabiegów chirurgicznych 
2. powikłanie ropnych zakażeń w jamie brzusznej 
3. choroby układu krwiotwórczego (czerwienica, nadpłytkowość) 

 
Następstwa nadciśnienia wrotnego 
 

1.  żylaki przełyku 
2.  caput medusae 
3.  splenomegalia i hipersplenizm 
4. wodobrzusze 

 
Diagnostyka 
 

1. ezofagoskopia 
2. RTG przełyku 
3. splenoportografia połączona ze splenomanometrią 
4.  angiografia pnia trzewnego lub t. krezkowej 

 
Żylaki przełyku (varices esophagei) 
 
Schemat: ż. śledzionowa → ż. żołądkowa lewa → ż. bezimienna. 
Żylaki występują głównie w 2/3 dolnych przełyku. 
 
Leczenie żylaków przełyku 
 

1.  przetaczanie krwi jednoimiennej 
2. sonda Sengstakena-Blakemoore'a – maksymalnie przez 24 godziny, po 6-8 

godzinach kontrola 

3.  środki podnoszące krzepliwość krwi (np. EACA, witamina K) 
4. Wazopresyna 
5. REMESTYP 
6. obliteracja gastroskopowa – podanie środka obliteracyjnego do żylaka/w 

podścielisko 

7.  banding – podwiązanie gumką przy pomocy gastroskopu 
8. operacyjne: 

a. zabieg Tannera – splenektomia (ze względu na współistniejący 

hipersplenizm), usunięcie i zeszycie staplerem części przełyku, 
pyloroplastyka 

b. zabieg Sugiury-Harishimy – splenektomia, dewaskularyzacja przełyku 

(podwiązanie i przecięcie żyły żołądkowej lewej) 

c. transsekcja przełyku 
d. wycięcie wpustu 

9. przeszczep wątroby 

 
Leczenie nadciśnienia wrotnego 
 

1. przetoka Ecka – zespolenie porto-cavalne (ż. wrotnej z ż. główną dolną) – 

utrzymuje się mierne nadciśnienie, co zapobiega nadmiernemu wchłanianiu amin 
aromatycznych (→ encefalopatia) 

2.  zabieg Warrena – zespolenie ż. śledzionowej z ż. nerkową (splenorenalne) 

 

3/3

3.  zabieg Asada – zespolenie ż. śledzionowej z ż. główną dolną 
4. zespolenie ż. krezkowej z ż. główną dolną 
5.  TIPS (transjugular intrahepatic porto-systemic stent schunt) - wprowadza się cewnik 

przez  żyłę szyjną wewnętrzną do żył  wątrobowych  → na podstawie gradientu 
ciśnień odszukuje się żyłę wrotną → cewnikiem robi się kanał  między ż. wątrobową 
i ż. wrotną i umieszcza tam stent 

 
Skala Childa – ocena stanu ogólnego pacjenta, wskazania do zabiegu: 

A. wskazana operacja 
B. wskazana operacja 
C. duże ryzyko zgonu podczas operacji 
D. operacja przeciwwskazana 

 
Kryteria: 

1. encefalopatia 
2. [bilirubiny] 
3. [albumin] 
4. wodobrzusze 
5. stopień odżywienia