Energetyka  

skurczu mięśnia 

 
 
 
 

Katarzyna Hutny, Fizjoterapia, 

licencjat, II rok, grupa IB 

Energetyka 

• Praca mięśniowa 

(wysiłek) wykonywany 
jest kosztem energii 

• Maszyny – energia 

cieplna, w warunkach 
wysokiej temperatury 

• Organizm ludzki – 

energia chemiczna w 
warunkach zasadniczo 
izotermicznych (stała 
temperatura) 

Adenozynotrifosforan (ATP) 

• Bezpośrednie źródło energii dla mięśni 
• Zasoby ATP w mięśniach szkieletowych człowieka są małe i 

wynoszą około 24 mmol na kilogram suchej masy mięśniowej.  

Procesy metaboliczne 

Beztlenowe 

(Anaerobowe) 

Niekwasomlekowy 

Kwasomlekowy 

Tlenowe 

(Aerobowe) 

Schemat procesów metabolicznych 

powodujących resyntezę ATP 

 

Procesy szybkie – 

beztlenowe 

Rozpad 

fosfagenów (ADP, 

fosfokreatyna) i 

węglowodanów 

 

ATP 

Procesy wolne - 

tlenowe 

Rozpad 

węglowodanów, 

tłuszczów, białek 

Energia 

Metabolizm beztlenowy 

niekwasomlekowy 

• Najszybszy sposób powstawania energii, produkuje 

największą ilość energii w ciągu sekundy  

• Wysiłek krótkotrwały o mocy maksymalnej 
• Resynteza ATP w reakcjach rozpadu fosfagenów 

(związek ADP i fosfokreatyny) w mięśniu  

      PCr + ADP + H+ -> ATP + Cr 
• Bardzo ograniczone zasoby fosfokreatyny w 

komórce mięśniowej 

• Energia na około 5-6 sekund pracy fizycznej 
• Nie jest używany tlen, nie powstaje kwas mlekowy 

 

Metabolizm beztlenowy 

kwasomlekowy 

• Energia powstaje bardzo szybko, bez użycia tlenu 
• Glikoliza beztlenowa 

glukoza + 2 P

i

 + 2 ADP + 2 NAD

+

 → 2 cząsteczki pirogronianu  

+ 

2 ATP 

+ 2 NADH + 2 H

+

 + 2 H

2

O 

• Cząsteczka glukozy otrzymana po rozpadzie 

glikogenu przechodzi przez szereg procesów 
uwalniając cząsteczki 

energii 

• Produkty koocowe – pirogronian oraz atomy 

wodorowe – przetwarzane w kwas mlekowy 

Metabolizm tlenowy  

• Dla wysiłków długotrwałych (umownie przyjmuje się, że 

wysiłki długotrwałe to te, których czas trwania mierzony jest 
w minutach i godzinach) 

 

Metabolizm 

aerobowy 

Metabolizm glukozy 

Metabolizm kwasów 

tłuszczowych 

Metabolizm białek 

Metabolizm kwasów tłuszczowych 

• Udział kwasów tłuszczowych w produkcji ATP 

jest dominujący podczas wysiłku o niskiej 
intensywności trwającego kilka godzin 

• Produkcja ATP oparta na fosforylacji 

oksydacyjnej (B-oksydacji) kwasów 
tłuszczowych 

Metabolizm glukozy 

• Udział glukozy w produkcji ATP jest dominujący 

przy długotrwałych wysiłkach o dużej 
intensywności 

• Glikoliza tlenowa; koocowe produkty – 

pirogronian i atomy wodorowe są dalej 
metabolizowane – nie powstaje kwas mlekowy 

• Wyczerpanie zasobów glikogenu – w czasie 

intensywnej pracy po 90 minutach –spowoduje 
zwolnienie tempa produkcji ATP, co doprowadzi 
do spadku intensywności dwiczeo fizycznych 

Metabolizm białek 

• Proporcja wytwarzania energii z 

aminokwasów wzrasta przy bardzo wysokich 
obciążeniach i objętościach treningowych 

• Podczas około 2 godzinnego treningu 

pływackiego metabolizm białek dostarcza 
nawet do 15% ogólnego zapotrzebowania 
organizmu 

• Niektóre aminokwasy są wykorzystywane w 

procesie glukoneogenezy 

 

Nakładanie się 

procesów 

metabolicznych 

Nie da się w pełni 

wyizolowad jednego 

mechanizmu w trakcie 

pracy fizycznej! 

Bibliografia 

• Jan Górski, Fizjologiczne podstawy wysiłku 

fizycznego, wyd. PZWL, Warszawa 2001 

• Maciej Rakowski, Sportowy trening pływacki, 

Londyn 2010