14. Ekonomia - Sektor fin. - R. kapitałowy.

WARSZAWA

2006

© Copyright by Dariusz Prokopowicz

Ekonomia

Rynek kapitałowy

Opracowanie: Dr Dariusz Prokopowicz

Zagadnienia tematu:

Rynek kapita

owy

–

jego cechy i funkcje

Podmioty na rynku kapita

Podstawowe instrumenty rynku kapita

Podstawowe segmenty rynku kapita

owego

Rynek kapita

owy

Na rynku kapitału dokonuje się transakcji kapitałem
pienięŜnym, za który uwaŜamy fundusze pienięŜne
nadające się do lokowania na terminy 1 roku i dłuŜsze.

Istotną cechą rynku kapitału jest to, Ŝe mamy do

czynienia tutaj oprócz transakcji poŜyczkowych takŜe

z transakcjami o

charakterze udziałowym

polegającymi na nabywaniu prawa własności do

majątku jednostki gospodarującej.

Do celów tego rynku zalicza się:

uzyskiwanie dochodu przez inwestorów

alokacja kapitału

właściwa wycena instrumentów tego rynku

transformacja kapitału.

Rynek kapita

owy

Podmioty na rynku kapita

W odróŜnieniu od rynku pieniądza, na rynku kapitału
występuje większa róŜnorodność uczestników.

Podmioty te moŜna podzielić na następujące
podstawowe grupy:

jednostki nadwyŜkowe,

jednostki deficytowe,

pośrednicy finansowi,

instytucje zabezpieczające pewność lokat,

organizatorzy obrotów,

środki informacji o tym rynku.

Rynek kapita

owy

Jednostki nadwyŜkowe to jednostki mające kapitał
do zaoferowania.

Grupa ta nazywana jest takŜe terminem

inwestorzy

czyli podmioty, które pragną ulokować na rynku
posiadane fundusze.

Do tej grupy zalicza się sektor

gospodarstw

domowych

Określenie tego sektora jako

nadwyŜkowy

oznacza, iŜ

w ujęciu saldowym kwota lokowanych środków
przewyŜsza kwotę środków zaczerpniętych z rynku
kapitału.

Rynek kapita

owy

Jednostki nadwyŜkowe

Jednostki deficytowe - są to jednostki zgłaszające
zapotrzebowanie na kapitał finansowy.

Zalicza się do nich

sektor publiczny

(główną

przyczyną jest chronicznie utrzymujący się deficyt
budŜetowy o konieczność jego sfinansowania) i

sektor przedsiębiorstw

Podmioty te, na rynku papierów wartościowych
zwana jest

emitentami

, poniewaŜ emisja papierów

wartościowych słuŜy tym jednostkom jako
instrument pozyskania środków finansowych.

Rynek kapita

owy

Jednostki deficytowe

Ze względu na duŜe rozproszenie jednostek
zainteresowanych transakcjami na rynku kapitałowym,
istotne znaczenie mają pośrednicy finansowi.

Mogą oni przyjmować od jednostek nadwyŜkowych lokaty
a następnie zgromadzone środki we własnym imieniu i na
własne ryzyko umieszczać u poŜyczkobiorców.

Mogą teŜ tylko organizować przepływ środków
finansowych od jednostek nadwyŜkowych do jednostek
deficytowych.

Do typowych pośredników naleŜą:

banki, biura i domy maklerskie, fundusze inwestycyjne,
fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe

Rynek kapita

owy

Pośrednicy finansowi

Istotne znaczenie mają instytucje zabezpieczające
pewność lokat.

Są to instytucje dopuszczające papiery do
publicznego obrotu, kontrolujące wiarygodność i
rzetelność informacji o sytuacji majątkowej i
gospodarczej spółek np.

omisja

adzoru

inansowego

(

dawniej

omisja

apierów

artościowych

i G

iełd)

firmy ratingowe

ustalające wiarygodność emitentów i

zagroŜenie ich papierów ryzykiem niespłacalności
np. Standard&Poor czy Moody’s.

Rynek kapita

owy

Instytucje zabezpieczające

pewność lokat

Organizacji obrotów na rynku kapitału słuŜą takie
instytucje jak np.:

Giełda Papierów Wartościowych,

oraz subrynki: Catalyst, NewConnect

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych,

Rynek kapita

owy

Organizatorzy obrotów

Bardzo waŜną rolę w rozwoju i umacnianiu rynku
kapitałowego odgrywają środki informacji o tych
rynkach. Są to:

agencje informacyjne

np. Reuters, Bloomberg.

wydawnictwa specjalistyczne

, do których

(bardziej znanych w

Polsce)

naleŜy zaliczyć np. broszury i ulotki wydawane przez

giełdę, Ceduła Giełdy Warszawskiej, Biuletyn miesięczny giełdy,
Informator Giełdowy czy materiały edukacyjne i informacyjne
zamieszczane w Internecie.

opracowania analityczne

serwisy informacyjne domów

maklerskich funkcjonujące równieŜ w Internecie.

Rynek kapita

owy

Środki informacji o rynku

Podstawowe instrumenty

rynku kapita

NajwaŜniejszymi instrumentami finansowymi na
rynku kapitału są:

średnio i długoterminowe
depozyty bankowe,

obligacje,

Akcje.

Rynek kapita

owy

Instrumenty

wierzycielskie

Instrumenty

własnościowe

Depozyt bankowy

to ogólna nazwa inwestycji finansowej,

polegającej na powierzeniu środków finansowych bankowi
przez inwestora

(zwanego depozytariuszem)

na pewien okres.

Obligacja

jest papierem wartościowym emitowanym w serii,

w którym emitent stwierdza, Ŝe jest dłuŜnikiem właściciela
obligacji

(obligatoriusza)

i zobowiązuje się wobec niego

spełnienia kreślonego świadczenia

(wykupu obligacji),

które

moŜe mieć charakter pienięŜny lub niepienięŜny.

Akcja

to instrument finansowy

(papier wartościowy)

reprezentujący częściowy udział jego właściciela w kapitale
spółki akcyjnej.

Rynek kapita

owy

Podstawowe instrumenty

rynku kapita

Prawa wynikaj

ce z akcji

Do podstawowych praw związanych z akcją naleŜą:

prawo do dywidendy

, czyli prawo akcjonariusza do udziału w

rocznych zyskach wypracowanych przez spółkę akcyjną,

prawo do uczestnictwa

w walnym zgromadzeniu spółki wraz z

prawem głosu,

prawo poboru

nowych akcji,

prawo do akcji

, które są wyemitowane ale z określonych

względów (np. rejestracja w Sądzie Gospodarczym) nie znalazły
się jeszcze w obrocie,

prawo do określonej części majątku

spółki akcyjnej, które moŜe

być zrealizowane jedynie w momencie likwidacji spółki i
dopiero po zaspokojeniu wierzytelności wewnętrznych.

Rynek kapita

owy

Rynkowa wycena akcji

Do głównych czynników wpływających na
rynkową wartość akcji naleŜy zaliczyć m.in.:

przewidywaną stopę wzrostu firmy,

przewidywaną dywidendę,

wielkość ryzyka związanego z inwestycją,

poziom stóp procentowych.

Rynek kapita

owy

Ocena emitenta i jego akcji

Jednym z podstawowych wskaźników,
stosowanych do oceny spółek których papiery
wartościowe są w obrocie rynkowym, jest:

Wskaźnik C/Z

– tj. cena (rynkowa) akcji do

zysku przypadającego na 1 akcję

(po uregulowaniu przez spółkę naleŜności, w tym
podatkowych).

Rynek kapita

owy

Podstawowe segmenty

rynku kapita

owego

Biorąc pod uwagę takie kryteria jak:

rodzaj instrumentów finansowych,

rodzaj uczestników oraz pośredników
finansowych,

Rynek kapita

owy

rynek kapitału moŜna podzielić na cztery
podstawowe segmenty.

Rys. Podstawowe segmenty na rynku kapita

owego.

Rynek kapitałowy

Bankowy rynek

kredytu

rednio i

długoterminowego

Rynek prywatnych

dłu

nych papierów

warto

ciowych

Rynek publicznych

dłu

nych papierów

warto

ciowych

Rynek własno

ciowych

prywatnych papierów

warto

ciowych

literaturze, dość często pojęcie rynku kapitałowego zawęŜane jest do

rynku papierów wartościowych. W charakterystyce segmentów tego rynku
brak jest

Bankowego rynku kredytu średnio i długoterminowego

Bankowy rynek kredytu

rednio i d

ugoterminowego

Kredyt bankowy jest jedną z moŜliwości pozyskania
zwrotnych kapitałów na rynku finansowym.

Najczęściej przyjmuje się, Ŝe kredyty średnioterminowe
udzielane są na okres od 1 roku do 5 lat a długoterminowe
powyŜej 5 lat.

Głównym problemem banków komercyjnych udzielających
średnio i długoterminowych kredytów jest

transformacja

terminów

Około 65 % depozytów stanowią lokaty terminowe

(z czego

znaczna część to lokaty krótkoterminowe do 1 roku)

a lokat na

okres przekraczających 3 lata jest niewiele.

Rynek kapita

owy

W związku z tym celem ograniczenia ryzyka:

Ryzyko

ograniczane jest teŜ poprzez przekształcanie

średnioterminowych kredytów w krótkoterminowe za
pomocą ustalania dla nich krótkich terminów spłaty

i 12 miesięcy)

z moŜliwością odnowienia tych kredytów

gdy nadejdą terminy ich spłaty.

Inną z metod ograniczania ryzyka jest udzielanie
kredytów konsorcjalnych.

Rynek kapita

owy

Bankowy rynek kredytu

rednio i d

ugoterminowego

Zmiana znaczenia kredytów długoterminowych

Kredyty długoterminowe odgrywają istotną rolę
szczególnie w finansowaniu

budownictwa

mieszkaniowego

Bankowe kredyty długoterminowe odgrywają coraz
mniejszą rolę na rynku kapitałowym ze względu na

ograniczoną płynność

bankowych wierzytelności.

Rynek kapita

owy

Bankowy rynek kredytu

rednio i d

ugoterminowego

Rynek papier

w warto

ciowych

Podstawowymi instrumentami rynku papierów
wartościowych są akcje i obligacje, które moŜna
określić jako instrumenty tradycyjne lub pierwszej
generacji.

Stanowią bowiem one bazę dla róŜnego rodzaju
finansowych

instrumentów pochodnych

Giełda

, to w tradycyjnym ujęciu regularne spotkanie

stron zawierających transakcje kupna i sprzedaŜy,
odbywające się w określonym czasie i miejscu,
podporządkowane określonym zasadom oraz
podmiotów pośredniczących w zawieraniu transakcji.

Rynek kapita

owy