Bezrobocie

Wprowadzenie

Bezrobocie   to   jeden   z   najbardziej   palących   problemów   wielu   państw.

Oddziałuje ono na wiele sfer, m.in.: gospodarczą, ekonomiczną i społeczną. W

niniejszej pracy postaram się w ogólnym zarysie przybliżyć i scharakteryzować to

zjawisko.   Omówię   jego   rodzaje,   przyczyny   i   skutki.   Dokładniejszej   analizie

poddam   bezrobocie   w   Polsce.   Przedstawię   proponowane   metody   zwalczania   i

zapobiegania bezrobociu.

T. Buczyńska w  Makroekonomii  podaje następującą definicję bezrobocia:

Bezrobocie   to   zjawisko   ekonomiczne   występujące,   w   mniejszym   lub   większym

stopniu,  w gospodarce każdego państwa. Oznacza sytuację, w której popyt na siłę

roboczą jest mniejszy od jej podaży

1

. Innymi słowy, istnieje pewna część ludności

w wieku produkcyjnym, zdolnych i przejawiających chęci do pracy,  która nie

może znaleźć zatrudnienia.

W świetle polskiego prawa bezrobotna jest osoba, która: jest pełnoletnia,

ale nie ukończyła 60 (kobiety) bądź 65 (mężczyźni) roku życia, nie pracuje, mimo

starań nie udało jej się znaleźć pracy, nie uczy się, nie posiada gruntów rolnych o

powierzchni powyżej 2ha, nie pobiera na renty socjalnej lub zasiłku stałego, nie

jest niepełnosprawna ani tymczasowo aresztowana, przebywa legalnie na terenie

Polski.

Narzędziem   statystycznym  stosowanym  w   celu   badania  zmian  nasilenia

bezrobocia jest tak zwana stopa bezrobocia. Oblicza się ją, dzieląc liczbę osób

bezrobotnych   przez   liczbę   osób   aktywnych   ekonomicznie   (wszystkich   osób

zdolnych do pracy). Najczęściej obliczając stopę bezrobocia pod uwagę bierze się

liczbę bezrobotnych zarejestrowanych w Urzędach Pracy, co jest łatwiejsze do

wykonania, jednak nie koniecznie miarodajne, gdyż w rzeczywistości dużo więcej

osób może pozostawać bez pracy.

Rodzaje bezrobocia 

1

T. Buczy

ńska, Makroekonomia, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa-Łódź 2000, s. 40.

1

Bezrobocie nie jest zjawiskiem jednolitym. Według tradycyjnego podziału

(pod  względem  przyczyn i skutków  bezrobocia) wyróżniamy  następujące  jego

rodzaje:

−

frykcyjne   –   związane   z   przepływem   pracowników.   Wynika   z   tego,   że

ludzie zmieniają miejsca zamieszkania, poszukują lepszej pracy itd. Jest naturalne

dla   każdej   gospodarki   i   nie   stanowi   dla   niej   zagrożenia.   Najczęściej   jest

krótkookresowe (do 3 miesięcy).

−

Sezonowe – dotyczy niektórych gałęzi przemysłu, które charakteryzują się

tym, że przez pewien okres w roku jest zastój produkcyjny, np. w rolnictwie.  

−

Strukturalne   –   wynika   z   niedopasowania   rynku   pracy   do   możliwości

produkcyjnych potencjalnych pracowników lub na odwrót. Może też wynikać z

czynników   geograficznych:   miejsca   pracy   są   zlokalizowane   gdzie   indziej   niż

potencjalni pracownicy. 

−

  Koniunkturalne   –   ma   charakter   cykliczny.   Pojawia   się   wówczas,   gdy

następuje spadek aktywności gospodarczej, popytu i produkcji.

Wśród innych rodzajów bezrobocia warto wspomnieć również bezrobocie: 

−

jawne – bezrobotni zarejestrowani w Urzędach Pracy,

−

utajone – bezrobotni niezarejestrowani w Urzędzie Pracy, ich liczba jest

niemożliwa do ustalenia.

−

Dobrowolne – ma miejsce wówczas, gdy ludzie świadomie decydują się na

pozostawanie bez pracy, mimo iż możliwości i umiejętności pozwoliłyby im na

znalezienie   zatrudnienia.   Może   to   wynikać   niesatysfakcjonujących   warunków

pracy i zarobków.

−

Fikcyjne   –   gdy   osoba   jest   zarejestrowana   w   Urzędzie   Pracy   jako

bezrobotna , mimo iż w w rzeczywistości ma pracę i pobiera zarobki. Takie osoby

tworzą tak zwaną szarą strefę.

Ze względu na długość trwania okresu, w którym osoba nie może znaleźć

pracy wyróżnia się bezrobocie:

−

krótkookresowe – do 3 miesiecy

−

średniookresowe – od 3 miesięcy do roku

2

−

długookresowe – powyżej roku. Ten rodzaj jest najbardziej niebezpieczny,

ponieważ osoba traci swoje kwalifikacje, a także, wg modelu psychologicznego

Jahody   i   Lazarsfelda,   motywację   i   chęć   znalezienia   pracy,   co   drastycznie

zmniejsza możliwości tej osoby na ponowne podjęcie pracy.

Specyficznym rodzajem bezrobocia jest to dotykające absolwentów szkół

wyższych   w   pierwszych   latach   po   zakończeniu   studiów   (patrz:  Bezrobocie   w

Polsce).   Ich   umiejętności   i   wiedza   nie   korespondują   z   oczekiwaniami

pracodawców,   którzy   najczęściej   wymagają   kilkuletniego   doświadczenia   w

branży

Przyczyny bezrobocia

Przyczyn  bezrobocia  w  Polsce  upatruje  się  w  przemianach  ustrojowych

jakie miały miejsce po 1990 roku. Restrukturyzacja gospodarki doprowadziła do

recesji   i   spadku   produkcji.   Było   to   wynikiem   między   innymi   pogorszenia   się

stosunków handlowych z byłym Związkiem Radzieckim, likwidacji bezrobocia

ukrytego (w czasach Polski Ludowej oficjalnie problem bezrobocia nie istniał).

Ważnym czynnikiem było (i nadal jest) niedostosowanie systemu kształcenia do

potrzeb   gospodarki.   Poza   tym,   Polska   dysponowała   przestarzałymi   środkami

produkcji,   przez   co   nie   mogła   konkurować   z   innymi   krajami   europejskimi.  

Ponadto,     gwałtowny   wzrost   bezrobocia   w   Polsce   na   początku   lat

dziewięćdziesiątych był konsekwencją zbyt łagodnej polityki względem importu,

co skutkowało niedostateczną ochroną rynku wewnętrznego i obniżeniem ceł.

Inną z przyczyn bezrobocia (dotyczy ona wszystkich krajów rozwiniętych) jest

rozwój technologii. Ludzie stają się zbędni na kolejnych etapach produkcji, gdyż

zautomatyzowana produkcja często jest bardziej opłacalna dla przedsiębiorców.

Technicyzacja jest szczególnie niebezpieczna dla osób starszych (ciężej jest im się

przystosować do nowych warunków pracy i nauczyć obsługi maszyn) oraz tych o

niskich kwalifikacjach. 

Skutki bezrobocia

Skutki   bezrobocia   możemy   podzielić,   ze   względu   na   obszar   ich

3

http://notatek.pl/referat-o-bezrobociu?notatka