Microsoft PowerPoint - Ocena funkcjonalna chodu i innych form lokomocji.ppt

www.pandm.org

W analizie funkcji motorycznych os

niepe

nosprawnych szczeg

rol

ocena mo

liwo

ci ruchowych zwi

zanych z

nymi sposobami lokomocji.

Choroby uk

adu nerwowego i aparatu

ruchu oraz d

sza hipokinezja

spowodowana innymi schorzeniami w

znaczny spos

b upo

ledzaj

lokomocj

www.pandm.org

Znaczenie rehabilitacji w zakresie

liwo

ci lokomocyjnych

pacjenta:

d i inne formy lokomocji s

konieczne do

zaspokajania potrzeb

ycia codziennego.

kszo

ść

chor

b wp

ywa niekorzystnie na

osobnicz

lokomocj

Wzorzec biomechaniczny chodu stanowi

najbardziej wykszta

con

odruchowo funkcj

motoryczn

owieka w jego rozwoju

ontogenetycznym i filogenetycznym.

www.pandm.org

Utrzymanie

spionizowanej

pozycji i

wykonywanie ruch

w lokomocyjnych

stanowi dla wielu chorych po ci

ęż

kich

urazach bardzo du

y wysi

ek fizyczny i

ywa znacz

co na ca

ciowy bilans

energetyczny ustroju.

Post

p w przywracaniu prawid

owej

lokomocji jest wyrazem skuteczno

procesu rehabilitacji.

www.pandm.org

Poruszanie si

, g

wnie w pozycji

spionizowanej

, jest zwykle dla osoby

niepe

nosprawnej najwa

niejszym celem

usprawniania.

Osi

gni

cie pe

nej sprawno

ci chodu

stanowi dla osoby dot

d niepe

nosprawnej

dow

d skuteczno

ci rehabilitacji.

Intensywne

wiczenia konieczne do

poprawy jako

ci chodu wp

ywaj

wyra

nie na popraw

lnej sprawno

ci i

wydolno

ci fizycznej chorego.

www.pandm.org

Kontrol

chodu mo

na prowadzi

nast

puj

cy spos

rejestrowa

czas pokonanego dystansu przez pacjenta,

rejestrowa

czas chodu podczas pokonywania przez pacjenta

okre

lonych przeszk

. stopni, wzniesienia itp.,

rejestrowa

szybko

ść

chodu lub okre

odleg

ść

przebyt

jednostce czasu,

rejestrowa

ugo

ść

i cz

stotliwo

ść

krok

rejestrowa

, przy u

yciu platformy tensometrycznej, si

łę

nacisku ko

czyn dolnych i d

ugo

ść

poszczeg

lnych cykli chodu,

okre

koszt energetyczny wysi

ku fizycznego zwi

zanego z

chodem.

www.pandm.org

Wysi

ek fizyczny zwi

zany z lokomocj

szczeg

lnie u os

b niepe

nosprawnych,

anga

uje wiele grup mi

ęś

niowych i

wymaga okre

lonego nak

adu energii.

d os

b zdrowych jest bardzo

ekonomiczny, tzn. odznacza si

niewielkim

wydatkiem energetycznym i wysokim

wsp

czynnikiem pracy u

ytecznej, co

wskazuje na korzystne relacje pomi

dzy

wykonan

prac

fizyczn

a energi

, kt

musi by

wydatkowana na jej

wykonanie.

www.pandm.org

Wskutek zaburzonej koordynacji nerwowo

ęś

niowej osoba niepe

nosprawna anga

uje

podczas chodu wiele dodatkowych mi

ęś

ni, co

podwy

sza koszt energetyczny tego wysi

ku.

d os

b po urazach rdzenia kr

gowego,

chodz

cych w pozycji pionowej wymaga

sze

ciokrotnie

kszego nak

adu energii ni

u os

b zdrowych.

www.pandm.org

U os

b zdrowych odnotowano

pozytywn

zale

ść

pomi

dzy szybko

chodu a

yciem tlenu

, lecz tylko w zakresie

szybko

ci chodu

100 m/min

Istnieje zatem okre

lona szybko

ść

chodu,

ra jest energetycznie

najoszcz

dniejsza (niskie zu

ycie tlenu) i

to kryterium metaboliczne mo

wskazywa

na stopie

fizjologicznej

prawid

owo

ci chodu.

www.pandm.org

Charakterystyka lokomocji w

urazach rdzenia kr

gowego

liwo

ci lokomocyjne pacjent

w po urazie rdzenia

gowego uwarunkowane s

wysoko

urazu rdzenia

stopniem upo

ledzenia funkcji zespo

w dynamicznych

ęś

Podzia

pacjent

w pod wzgl

dem czynno

ciowym:

z uszkodzeniem rdzenia powy

ej Th7

–

ęż

ki stan kliniczny

poni

ej C5

z uszkodzeniem rdzenia poni

ej Th7

www.pandm.org

Koszt energetyczny fizjologicznego

chodu z szybko

5,5 km/godz.

wynosi

5,5

7,5 kcal/min

. w

zale

ci od pod

a. Jest to

wysi

ek, kt

rego zapotrzebowanie

energetyczne

trzykrotnie

przekracza spoczynkow

przemian

materii (lekka praca fizyczna).

www.pandm.org

Uwarunkowania zmieniaj

ce wydatek

energetyczny lokomocji chorych z urazem

rdzenia kr

gowego:

Poziom uszkodzenia rdzenia i wynikaj

ce z

niego pora

enia r

nych grup

ęś

niowych

Rodzaj sprz

tu ortopedycznego (w

zek,

kula

okciowa, AFO, KAFO, por

cze itp.)

Stan funkcjonalny pacjenta (

. okres

hipokinezji czy obni

onej wydolno

fizycznej)

Paraplegicy ucz

na nowo sposobu

poruszania.

www.pandm.org

OEI (ang.

orthopedic

efficiency

index

)

–

wska

nik, wyra

ony w

/kg/m

, okre

laj

cy ilo

ść

tlenu

potrzebn

paraplegikowi do

pokonania okre

lonego dystansu

i pozwalaj

cy por

wna

koszt

metaboliczny lokomocji

wykonanej odmiennymi

sposobami przez pacjent

w o

wnym stopniu upo

ledzenia

funkcji motorycznych.

www.pandm.org

Wydatek energetyczny r

nych rodzaj

w lokomocji

paraplegik

w w zale

ci od wysoko

ci urazu

rdzenia kr

gowego

Szybko

ść

(m/min)

0,15

0,74

0,73

0,16

OEI

(ml/kg/m)

11,4

14,5

15,0

12,1

11,5

11,9

11,1

(ml/kg/min)

100

138

142

120

123

115

133

HR (ud/min)

Poziom

uszkodzenia

rdzenia

Norma u

ludzi

zdrowych

zek

www.pandm.org

Poruszanie si

paraplegika na

zku bez wzgl

du na poziom

uszkodzenia rdzenia, zbli

one jest

pod wzgl

dem wydatku

energetycznego do chodu osoby

zdrowej, za

d w pozycji

pionowej pi

ciokrotnie przewy

sza

wydatek osoby zdrowej.

www.pandm.org

yw rodzaju sprz

tu ortopedycznego na

wydatek energetyczny chodu paraplegika:

Pacjenci pos

uguj

cy si

AFO poruszaj

o 30% szybciej i zu

ywaj

40% mniej

tlenu ni

pacjenci u

ywaj

cy KAFO.

Poruszanie si

przy por

czy jest wolniejsze

o 64% ni

d normalny (29 m/s i 80

m/s), zu

ycie tlenu wi

ksze o 38% (16,5

ml O

/kg/min i 12 ml O

/kg/min), a HR

wzrasta do 145 ud./min.

www.pandm.org

Intensywno

ść

wysi

ku fizycznego chodu

paraplegik

w w por

wnaniu do os

b zdrowych.

Przy szybko

ci poruszania ok. 2,5

km/godz., wydatek energetyczny jazdy na

zku jest ni

szy ni

chodu osoby

zdrowej.

Przy szybko

ci powy

ej 3,5 km/godz. Ch

osoby zdrowej jest bardziej ekonomiczny

–

25% wy

sze warto

ci HR u paraplegik

poruszaj

cych si

na w

zku w por

wnaniu

z chodem osoby zdrowej (stres i

nadmierne wykorzystanie do pracy

czyn g

rnych).

www.pandm.org

Pacjenci z urazem rdzenia

gowego pragn

porusza

w pozycji

pionowej powinni

reprezentowa

bardzo

wysoki poziom wydolno

fizycznej.

www.pandm.org

liwo

ci poprawy wydolno

fizycznej paraplegik

Chorzy z urazem rdzenia kr

gowego w

trakcie treningu rehabilitacyjnego mog

uzyska

warto

ść

2max

najwy

ej 1,4 l

/min, w zwi

zku ze stopniem

upo

ledzenia funkcji motorycznej.

Osobnicze mo

liwo

ci poprawy wydolno

(do VO

2max

= 1,5 l O

/min) zale

żą

od:

poziomu uszkodzenia rdzenia

stanu og

lnego pacjenta

www.pandm.org

d paraplegika w pozycji pionowej jest

wysi

kiem przekraczaj

cym 30% maksymalnego

ycia tlenu (narastanie beztlenowych

proces

w metabolicznych i nasilenie objaw

czenia, kt

re wymuszaj

zaprzestanie

wysi

ku), st

d czas nauki chodu jest znacznie

ograniczony.

Nale

y pami

o zaburzeniach uk

adu kr

ąż

enia

i oddychania na skutek urazu, kt

re ograniczaj

wydolno

ść

osobnicz

(spadek pojemno

yciowej p

uc, ci

nienia, bradykardia i zwi

zana

z tym hipoksja)