1 

DWA ŚWIATY -  klasyczny model komunikacji a model NLP 

Zbigniew Kieras 

 

Komunikacja skuteczna 

 

Większość z nas wie, jak wygląda klasyczny model komunikacji. 

Jest sobie nadawca - chce coś przekazać i koduje to coś we właściwy dla siebie sposób. 

Następnie  działa  -  wydaje  dźwięki,  rusza  się,  często  coś  pisze  -  czyli  przekazuje  swój 

komunikat. 

Jest teŜ odbiorca - odbiorca patrzy i słucha, odczytuje otrzymany komunikat, interpretuje go 

i staje się posiadaczem rozkodowanej informacji. 

 

Do  tego  modelu:  NADAWCA  –  KODOWANIE  –  DZIAŁANIE  –  ODBIORCA  – 

INTERPRETACJA  powstało  sporo  instrukcji.  James  Bond  nazwałby  je  „standardowymi 

działaniami operacyjnymi”. Większość z nich dotyczy słuchania.  

http://pl.wikipedia.org/wiki/Komunikacja_interpersonalna

/ 

 

„Klasycznie”, aby skutecznie słuchać naleŜy wykonać cztery kroki: 

1.

 

Słuchać aktywnie /parafrazować, precyzować i udzielać informacji zwrotnej/ 

2.

 

Słuchać empatycznie /wczuwać się w emocje rozmówcy, rozumieć je/ 

3.

 

Nie oceniać 

4.

 

Słuchać świadomie - czyli integrować słowa i emocje. Być spójnym. 

 

Model  wydaje  się  ciekawy,  jeśli  przyjmiemy,  Ŝe  miarą  dobrej  komunikacji  jest  skuteczne 

słuchanie. 

W  tym  klasycznym  modelu,  o  jakości  komunikacji  decyduje  głównie  odbiorca.  To  odbiorca 

poprzez  narzędzia  skutecznego  słuchania  pomaga  nadawcy  omijać  rozmaite  przeszkody  i 

eliminować  szumy  komunikacyjne.  Model  dość  wygodny  dla  mówiącego,  choć  mało 

praktyczny dla słuchającego. 

To  biedny  słuchacz  ma  odrzucić  zbędne  informacje,  dodać  potrzebne  i  odtworzyć  to,  o  co 

nam  chodziło.  Oczywiście  znajdziemy  teŜ  zalecenia  dla  nadawcy.  PoniewaŜ  jednak  na 

większości szkoleń kładzie się największy nacisk na słuchanie, to jeśli coś idzie nie tak, to od 

razu wiadomo, Ŝe zawinił słuchacz. Zawinił, bo nie dopytał. 

 

2 

 

W NLP (1), o jakości komunikacji decyduje rezultat, jaki uzyskuje nadawca.  

Jeśli osiągnął to, o co mu chodziło, to jakość komunikacji jest wysoka. Jeśli prosisz o pomoc, 

a następnie ją otrzymujesz, to Twoja komunikacja jest skuteczna. Jeśli chcesz dostać piłkę do 

metalu, a dostajesz piłkę noŜną - wtedy jakość komunikacji jest niska. 

 

W  nie  tak  odległych  czasach  krąŜył  dowcip  –  pytanie:  Czym  róŜni  się  demokracja  od 

demokracji  socjalistycznej?  NaleŜało  odpowiedzieć:  „Tym,  czym  krzesło  od  krzesła 

elektrycznego”. 

 

Zwolennikom  klasycznego  modelu  komunikacji  pozostawiam  dopytanie,  parafrazowanie  i 

empatyzowanie, dzięki którym zrozumieją, dlaczego autor przywołał tu i teraz taki dowcip. 

Zwolennikom skuteczności, elastyczności i rozwoju, pragnę dopowiedzieć, Ŝe w tym Ŝarciku 

widzę pewną analogię do związku pomiędzy modelem komunikacji NLP i modelem w wersji 

Classic.  

Na swój uŜytek wersję klasyczną nazywam Newtonowską a model NLP Teorią Względności 

w komunikacji. KaŜdy z tych modeli komunikacyjnych działa. KaŜdy działa inaczej i pozwala 

nam inaczej patrzeć na świat, rozumieć go i uzyskiwać inne rezultaty. 

 

Co w NLP jest odpowiednikiem E=mc

2 

 

Tak jak Einstein sformułował swoją teorię dzięki pewnym załoŜeniom, jakie przyjął, tak NLP 

przyjmuje określone załoŜenia. Jak Einstein wyobraŜał sobie, Ŝe siedzi na strumieniu światła i 

pędzi w przestrzeń obserwowany przez drugiego Einsteina stojącego twardo na Ziemi, tak i w 

NLP mówimy, Ŝe te załoŜenia nie są „prawdziwe”.  

Po prostu, kiedy wyobrazisz sobie, Ŝe są prawdziwe będziesz bardziej skuteczny w działaniu, 

w porozumiewaniu się z ludźmi, w osiąganiu swoich celów.  

ZałoŜenie  pierwsze  -  juŜ  znasz  -  O

  JAKOŚCI  KOMUNIKACJI  DECYDUJE  WYNIK

,

  JAKI 

OSIĄGASZ

. 

A  zatem  to  Ty,  jako  nadawca  dostosowujesz  się  i  zmieniasz  sposób  komunikowania,  aŜ 

osiągniesz  to,  o  co  Ci  chodzi.  Komunikujemy  się  cały  czas.  Komunikujemy  się  werbalnie  i 

niewerbalnie,  świadomie  i  nieświadomie,  logicznie  i  psycho-logicznie.  Nie  sposób  się  nie 

 

3 

komunikować.  KaŜde  twoje  zachowanie  oznacza  coś  dla  osób,  które  Cię  widzą  i  słyszą. 

KaŜdemu  Twojemu  zachowaniu  ludzie  nadadzą  jakieś  znaczenie.  Swoje  własne  znaczenie. 

Jeśli  chcesz,  Ŝeby  to  znaczenie  było  dla  Ciebie  uŜyteczne,  to  rób  coś  -  obserwuj  i  jeśli  nie 

dostałeś  jeszcze  tego,  co  pragniesz,  to  zmień  swoje  zachowanie.  Zmieniaj  je  tak  długo,  aŜ 

uzyskasz upragniony rezultat. 

ZałoŜenie  drugie  -  ułatwiające  realizację  pierwszego  -  N

IE  MA  PORAśEK

,

  SĄ  INFORMACJE 

ZWROTNE

,

  NIE  MA  BŁĘDÓW

,

  SĄ  TYLKO  REZULTATY

.

 

Jest  ono  waŜne  w  powiązaniu  z 

załoŜeniem następnym. 

ZałoŜenie  trzecie  -  M

APA

,

  TO  NIE  TERYTORIUM

,

  CHOĆ  MAPA  JAKĄ  WYMYŚLASZ

,

  STAJE  SIĘ 

TWOIM TERYTORIUM

. 

Kilka słów o załoŜeniach 2 i 3 czyli - o mc² 

Coś takiego, jak prawda absolutna, jak uniwersalna interpretacja nie istnieje. 

KaŜdy z nas słyszy dźwięki, widzi obrazy, odczuwa temperaturę i dotyk, czuje zapachy. To, 

co  widzimy,  słyszymy  i  czujemy  jest  minimalnym  wycinkiem  z  bodźców,  z  informacji, 

docierających  do  nas  z  otoczenia.  Widzimy  określone  spektrum  barw  (nie  zauwaŜając 

natomiast  gamy  ultrafioletu  i  podczerwieni),  słyszymy  wąski  wycinek  częstotliwości  z 

dźwięków  (zaledwie  20  -20 000Hz),  odczuwamy  wąski  zakres  temperatur.  Ten  wąski  i 

ograniczony kawałeczek z bogactwa całego świata, to i tak zbyt duŜo informacji dla odbiorcy. 

ś

eby  nie  zwariować,  Ŝeby  funkcjonować  i  przetrwać  informacje  musimy  je  grupować  a 

następnie nadawać im znaczenie. KaŜdy z nas robi to błyskawicznie i nieświadomie.  

Jak mawiał jeden z twórców NLP Richard Bandler: „Twój mózg myśli szybciej niŜ myślisz”.  

Nazywając  bodźce,  powstaje  jakaś  nasza  wewnętrzna  rzeczywistość,  na  którą  reagujemy 

emocjami, z których następnie powstają określone zachowania. Chodzimy po świecie według 

własnej mapy. WaŜne jest, Ŝeby pamiętać, Ŝe ta mapa nie jest światem. 

To, co dla mnie jest brzydkie, dla kogoś jest piękne. Dla jednych dom, to miejsce leŜenia do 

góry  brzuchem  i  zmieniania  kanałów  w  telewizorze,  dla  innych  jest  miejscem  gdzie  się 

rozmawia i wymienia emocjami. Dla jednych dom to budynek, dla innych relacje z bliskimi. I 

to jest OK. 

 

4 

NLP uczy nas szacunku do innych map, daje konkretne narzędzia, jak poznać ludzkie mapy i 

jak  rozumieć  mapę  drugiego  człowieka.  Po  co  to  robić?  Po  to,  Ŝeby  lepiej  się  z  nim 

komunikować,  Ŝeby  zrozumieć  i  uzyskać  to,  czego  chcesz.  Ludzie  wymyślając  swoje  mapy 

wierzą, Ŝe to jest prawda, to jest rzeczywistość, to jest to! 

Co  zatem  się  stanie,  jeśli  na  twojej  mapie  fakt,  Ŝe  chciałeś  X,  zrobiłeś  coś  i  dostałeś  Y 

nazywasz poraŜką? Co, jeśli wierzysz, Ŝe masz zdolność do odnoszenia poraŜek? 

Nie trzeba specjalnej wyobraźni, moŜna na chwilę odłoŜyć NLP i pozostać przy dobrej, starej 

„Samosprawdzającej  się  przepowiedni”.  Jeśli  myślisz,  Ŝe  Ci  się  nie  uda,  to  zwiększasz 

prawdopodobieństwo, Ŝe Ci się nie uda. Kropka.  

A co się stanie, jeśli fakt chcenia X i dostania Y nazwiesz informacją zwrotną? 

KaŜdy z nas uczy się na podstawie zbieranych informacji. Przy takiej nazwie na Twojej mapie 

łatwiej będzie się uczyć, zmieniać i rozwijać. Łatwiejsze stanie się uzyskanie Y, czyli tego, c0 

chcesz. 

Z  załoŜeń  NLP  wynikają  określone  umiejętności,  te  z  kolei  prowadzą  do  generowania 

uŜytecznych zachowań, a zachowania wpływają na zmiany w otoczeniu. 

Jak  skuteczny  i  potęŜny  musi  być  model  NLP,  skoro  znalazł  zastosowanie  w  terapii, 

marketingu,  zarządzaniu,  sprzedaŜy,  rozwoju  osobistym,  coachingu.  Korzystają  z  niego 

psycholodzy i politycy, handlowcy i specjaliści od reklamy.  

Popularność bywa dobra i zła. Wiedzę moŜna wykorzystać do osiągania celów szlachetnych, 

jak  i  niskich.  Jedno  nie  ulega  wątpliwości:  warto  ją  mieć.  Warto  z  niej  korzystać.  Warto 

aktywnie  budować  swoje  zadowolenie  i  działać.  Działać,  by  zbudować  osobisty  sukces  i 

szczęście. Cokolwiek one znaczą na Twojej mapie. 

 

Zbigniew Kieras, 

z.kieras @act.edu.pl 

 

Autor  jest  szefem  Działu  Szkoleń  Biznesowych  w  ACT  Advanced  Corporate  Training. 

Trenerem NLP, Coach, autorem programów szkoleniowych z zakresu budowania i rozwoju 

zespołu, komunikacji i rozwoju osobistego.  

 

 

5 

Przypisy 

1.

 

NLP  –  Neurolingwistyczne  Programowanie  -  kierunek  w  psychologii,  interdyscyplinarny  system 

wiedzy  o strukturze  subiektywnego  doświadczenia  człowieka.  "NLP  to  studium  efektywności  i model 

sposobu, w jaki ludzie organizują swoje doświadczenie." - Joseph O’Connor, John Seymour

  

 

Bibliografia 

Polecam ksiąŜki o NLP: 

1.

 

Przygoda z komunikacją, Bateson, Perls, Satir, Erickson. Początki NLP, Walker 

Wolfgang. 250, B5, M, KLETT-COTTA, prezentacje, Joanna Mańkowska, 83-7957-

36-4, Gdańsk 2001 Wydawca: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.  

2.

 

Z Ŝab w księŜniczki. Jak za pomocą słowa przeobrazić siebie i swoje Ŝycie? Richard 

Bandler, John Grinder, Wydawca: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 

 

oraz  dla  ambitnych  MAŁEGO  KSIĘCIA,  a  dla  mniej  ambitnych  MISTRZA  I 

MAŁGORZATĘ, bo warto przypominać sobie, co w Ŝyciu moŜe być waŜne.