Kultura a cywilizacja

     

Aby odpowiedzieć na stwierdzenie zawarte w temacie pracy, musimy

wyjaśnić   dwa   podstawowe   pojęcia   ,   które   zawierają   się   w   stwierdzeniu

powyżej tzn. kultura i cywilizacja .  Kiedy słowo kultura pojawiło się po raz

pierwszy w językach europejskich , nie  miało jeszcze  takiego znaczenia

jakie ma dzisiaj.

         Pierwotnie   termin   cultura   wiązał   się   z   uprawą   roli   i   oznaczał

przekształcenie poprzez ludzką pracę naturalnego stanu zjawisk przyrody

w   stan   inny,   bardziej   pożądany   i   użyteczny   dla   człowieka.   Cyceron

( 106-43 p.n.e. ) użył słowa cultura , na określenie filozofii .

Słowo   „kultura”   pojawiło   się   prawdopodobnie   w   1510   r.   W   tym   sensie

oznacza   wszelki   rozmyślny   wysiłek   zmierzający   do   rozwinięcia   jakości

jakiegoś przedmiotu. Możemy, więc  mówić  o „kulturze  pszenicy” albo o

„kulturze rzemiosł”, nie możemy mówić o „kulturze jako takiej”. W XVII w.

Voltaire-używa   słowa   „kultura”   jako   rezultat   kształcenia   i   doskonalenia

umysłu.   Wkrótce   określano   taki   poziom   osiągnięty   przez   wykształcenie

jednostki-dobre   maniery,   znajomość   sztuki   i   nauk.   W   XVIII   w.Werder

określa „kulturę” jako doskonalenie się jednostki albo kwalifikacji, techniki

i umiejętności, których jednostka nabiera w toku doskonalenia się, z tym

wszakże,   że   do   osiągnięć   tych   włącza   się   zarówno   technikę   jak   i

intelektualną   stronę   życia.   W   połowie   XIX   w.   –   Klemm   („ojciec   nauki

antropologicznej”)  uważa kulturę za - obyczaje, rzemiosła i umiejętności,

życie   domowe   i   publiczne   w   czasie   pokoju   lub   wojny,   religię,   naukę   i

sztukę.  Zaś E.Taylor  stwierdza  „kultura,  czyli cywilizacja  jest to  złożona

całość,   która   obejmuje   wiedzę,   wierzenia,   sztukę,   moralność,   prawa,

obyczaje oraz inne zdolności i nawyki nabyte przez ludzi jako członków

społeczeństwa”.

         Gdyby   podjąć   próbę   usystematyzowania   wszystkich   głównych

sposobów badania kultury, to można stwierdzić, że dają się one podzielić

na   dwie   zasadniczo   odmienne   grupy   i   wiążące   się   z   nimi   dwa   różne

sposoby badania zjawiska kultury. W pierwszej grupie znaczeń kultura jest

pewną własnością ludzkich zbiorowości. Obejmuje ona te wszystkie cechy,

które   wyróżniają   zbiorowości   ludzkie   od   innych   zbiorów   organizmów

społecznie   nie   ukształtowanych   i   niepowiązanych   w   system   stosunków

społecznych. Drugi sposób badania kultury różni się od pierwszego tym, że

interesuje   się   przede   wszystkim   treścią   kultury,   a   nie   jej   „ludzkim

podłożem”. 

Antonina Kłoskowska wymienia sześć sposobów definiowania kultury: 

Typ   definicji   opisowo   wyliczający  –   traktuje   on   kulturę   jako

określony   zbiór   przedmiotów,   a   definiowanie   kultury   sprowadza   się   do

wyliczenia   jej   części   składowych.   Kryterium   tego   zaliczania   pewnych

składników   życia   społecznego   do   obszaru   kultury   nie   jest   tu   wyrażne

sformułowane; kryterium to ma charakter intuicyjnego założenia jak np.

definicja E.Taylora . 

Definicje   historyczny  –   kładą   one   nacisk   na   czynniki   tradycji   jako

mechanizm przekazywania dziedzictwa kulturowego; dla określenia kultury

używają   takich   określeń   jak:   dziedzictwo,   tradycja,   dorobek.   Kulturę

definiuje   się   tutaj  jako  charakterystyczny  dla  człowieka   rodzaj  przekazu

minionego   doświadczenia  przyszłym  pokoleniom.   Minione  doświadczenia

człowieka  wyraża  się  w  „świecie  przedmiotowym”,  a  przekazywane  jest

kolejnym   pokoleniom   w   drodze   wychowania   i   nauczania.   Np.   definicja

S.Czarnowskiego   :   „kultura   jest   dobrem   zbiorowym   i   zbiorowym

dorobkiem,   owocem   twórczego   i   przetwórczego   wysiłku   niezliczonych

pokoleń . 

Definicje normatywne  – akcentują podporządkowanie się zachowań

ludzkich   normom,   wartościom   i   modelom.   Wzory,   modele   i   zasady

wartościowania   są   traktowane   jako   elementy   konstytutywne   kultury,   a

podporządkowanie   się   tymże   normom   jako   właściwość   zachowań

kulturowych. Kultura jest tu pojmowana jako zespół norm obowiązujących

członków   danej   społeczności   i   warunkujących   jej   trwanie.   Np.   definicja

A.L.Kroebera   i   T.Parsona   określająca   ją   jako   „przekazane   i   wytworzone

treści i wzory wartości, idei i innych symbolicznie znaczących systemów,

będące   czynnikami   kształtującymi   ludzkie   zachowania   oraz   wytwory

stanowiące produkt zachowania. 

Definicje   psychologiczne    -   skupiają   uwagę   na   psychicznych

mechanizmach  kształtowania   się   kultury;   analizują   mechanizmy   uczenia

się, formowania nawyków kulturowych, internalizacji norm obowiązujących

w danej zbiorowości i wartości przez tę zbiorowość uznawanych za oraz

wpływ kultury  na kształtowanie osobowości jednostek. Szczególny nacisk

jest   położony   w   tych   definicjach   na   uczenie   się   i   naśladownictwo   jako

procesy   przyswajania   kultury.   Np.   definicja   Stanisława   Ossowskiego:

„Kultura   jest...   pewnym   zespołem   dyspozycji   psychicznych

przekazywanych   w   łonie   danej   zbiorowości   przez   kontakt   społeczny   i

uzależniony od całego systemu stosunków międzyludzkich”.

Definicje   strukturalne  –   interesują   się   przede   wszystkim   strukturą

danej   kultury,   tzn.   zasadniczymi   elementami   tej   kultury   oraz   ich

wewnętrznymi   powiązaniami.   Zazwyczaj   wymienia   się   cztery   kategorie

elementów   kultury:   materialno-techniczne,   społeczne,   ideologiczne   i

psychiczne. Definicje tego typu badają specyficzną strukturę konkretnych

kultur – nie dotyczą kultury w ogóle. 

Definicje genetyczne  – skupiają się na genezie kultury. W tym typie

definicji można wyróżnić dwie odmiany: Pierwsza dotyczy wewnętrznego

rozwoju   kultury,   wyłania   się   jednych   (wyższych)   jej   form   z   form   innych

(niższych, wcześniejszych). Druga dotyczy wyłaniania się kultury z natury

(wyjaśnia   związki   między   naturą   a   kulturą,   różnice   i   przeciwieństwa

między   nimi).   Kulturę   traktuje   się   tu   jako   sumę   wytworów   zachowań

ludzkich   powstałych   w   wyniku   aktywności   człowieka,   przy   czym   jedni

autorzy   akcentują   bardziej   aktywność   intelektualną,   a   inni   aktywność

fizyczną.

Kulturę   można   opisywać   w   ujęciu   wartościującym   i   opisowym.

Wartościujące   ujęcie   kultury   zawiera   ocenę   kultur   poszczególnych

zbiorowości ludzkich. Kultura w tym ujęciu jest pojmowana jako zjawisko

http://notatek.pl/kultura-a-cywilizacja-definicje-normatywne?notatka