dr inż. Marcin Kiciński
Zakład Logistyki
Instytut Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych
Wydział Maszyn Roboczych i Transportu
Politechnika Poznańska
dr inż. Marcin Kiciński
Zakład Logistyki
Instytut Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych
Wydział Maszyn Roboczych i Transportu
Politechnika Poznańska
Plan zajęć
Wprowadzenie - zagadnienia dotyczące układów
napędowych (definicje, budowa, obsługa)
Przedstawienie zadań do wykonania
Realizacja zadań
Omówienie wyników pomiarów; uwagi końcowe
i wnioski
Wprowadzenie
Układ napędowy?
Jeden z układów samochodów, którego zadaniem jest
przenoszenie momentu obrotowego silnika do kół
napędzanych i umożliwienie uzyskiwania takich wartości
siły napędowej na kołach, jaka jest potrzebna, bądź do
pokonania oporów jazdy, bądź też do uzyskiwania dużej
prędkości samochodu przy mniejszych oporach jazdy.
Wprowadzenie
Wprowadzenie
Charakterystyka silnika
Rozwiązania UN
1.
Podział i ogólna budowa
UN
Klasyczny układ
napędowy
Silnik umieszczony z przodu,
wzdłużnie w stosunku do osi
podłużnej pojazdu; napędzane są
koła tylne
Rozwiązania UN
Zblokowany układ
napędowy (silnik
umieszczony z przodu lub
z tyłu)
Podzespoły skupione w jednym
korpusie połączonym z silnikiem i
przekazujące napęd do najbliższej
osi.
Rozwiązania UN
Samochody ciężarowe o masie całkowitej powyżej 12 t
oraz ciągniki siodłowe
Rozwiązania UN
UN z napędem na
wszystkie koła
(4WD, quattro,
synchro, 4 Matic,
X, X4:
a)
Układ
szeregowy
b)
Układ
równoległy
c)
Układ burtowy
Rozwiązania UN
Autobusy – silnik podpodłogowy lub z tyłu samochodu i
napęd na oś tylną lub środkową i tylną
Rozwiązania UN
Pojazdy hybrydowe
Przykładowe rozwiązania UN
Porsche
Przykładowe rozwiązania UN
BMW
Przykładowe rozwiązania UN
Hybrydowy VW Touareg
Przykładowe rozwiązania UN
Renault Kangoo 4x4
Przykładowe rozwiązania UN
Ciągnik magazynowy
Przykładowe rozwiązania UN
Ciągnik magazynowy
Podział UN ze względu na sposób przekazywania
mocy do kół napędzanych
Mechaniczne (mechaniczne zespoły napędowe)
Hydrauliczne (hydrostatyczne) – pompa hydrauliczna
napędzana przez silnik, zespół zaworów, silniki
hydrauliczne
Hydromechaniczne – dodatkowo oprócz
mechanicznych zespołów napędowych
hydrokinetyczne zespoły (sprzęgła przekładnie)
Podstawowe elementy układu napędowego
Silnik
Sprzęgło
Skrzynia biegów
Wał napędowy
Most napędowy
Dodatkowe elementy układu napędowego
Skrzynia rozdzielcza
Dodatkowa przekładnia przyspieszająca (multi-kator)
Dodatkowa przekładnia redukująca (reduktor)
Dodatkowa przekładnia przy kołach (zwolnica)
Międzyosiowy mechanizm różnicowy
Przystawki odbioru mocy
Dodatkowe elementy układu napędowego
Sprzęgła
Zadanie – umożliwienie płynnego łączenia oraz
rozłączania skrzyni biegów z silnikiem
Podział
Cierne (tarczowe, stożkowe, bębnowe)
Elektromagnetyczne
Hydrokinetyczne
Tarczowe sprzęgła cierne
Elementy:
tarcza sprzęgła,
tarcza dociskowa,
sprężyny dociskowe,
dźwigienki wyłączające,
łożysko wyciskowe,
pokrywa sprzęgła,
mechanizmy sterowania (mechaniczne, hydrauliczne)
Sprzęgła
Sprzęgła elektromagnetyczne
Rodzaje:
Z zaciskanymi tarczami,
Proszkowe (proszek ferromagnetyczny).
Sprzęgła hydrokinetyczne
Elementy:
wirnik turbiny
Wirnik kierownicy
Wirnik pompy
Skrzynie biegów
Zadanie:
Rozszerzenie zakresu momentu obrotowego i prędkości
obrotowej silnika
Podział:
W zależności od przekładni: stopniowe, bezstopniowe
Ze względu na sterowanie:
zwykłe, automatyczne, półautomatyczne
Przykłady skrzyni biegów
Przykłady skrzyni biegów
Przykłady skrzyni biegów
Wały napędowe
Zadanie – doprowadzenie napędu do kolejnych,
oddalonych od siebie, zespołów układu napędowego
Przeguby
Zadanie – przekazywanie momentu obrotowego z
jednego wału na inny, w przypadku gdy obie osie obrotu
tych wałów są do siebie nachylone.
Podział: proste , równobieżne (homokinetyczne)
Krzyżakowe, dwukrzyżakowe, Weissa, Rzeppa, Birfielda,
Elementy podatne w wałach i przegubach
Zadania – zapobieganie zjawiskom rezonansowych
drgań skrętnych występujących w układzie
napędowym pojazdu.
Mosty napędowe
Zadanie – spełnia zadanie osi pojazdu oraz przejmuje
część ciężaru pojazdu i przekazuje napęd na koła
jezdne.
Elementy: przekładnia główna, mechanizm różnicowy,
półosie (obciążone, częściowo obciążone,
nieobciążone)
Mosty napędowe
Mosty napędowe
Obsługa UN
Sumaryczny luz obwodowy
Skrzynia biegów 5-15⁰
Wał napędowy 5-10 ⁰
Most napędowy 50-60 ⁰
Obsługa UN – sprzęgło
Sprawdzenie i regulacja skoku jałowego (20(25)-50 mm;
luz miedzy łożyskiem oporowym, a dźwigienkami
wyciskowymi 2-3 mm; 1,5-4,5 mm)
Sprawdzenie wyłączenia sprzęgła
Smarowanie łożyska wyciskowego
Smarowanie elementów układu sterowania (cięgna)
Kontrola poziomu i uzupełnianie płynu hydraulicznego
w układzie sterowania (ewentualne odpowietrzanie)
Oczyszczanie otworów ściekowych
Obsługa UN – sprzęgło
Najczęstsze uszkodzenia:
Ślizganie się
Niepełne wyłączanie
Niecałkowity powrót pedału do położenia wyjściowego
Przyczyny:
Nadmierne zużycie okładzin,
Zaolejenie okładzin,
Osłabienie lub pękniecie sprężyn,
Zwichrowanie tarczy,
Obsługa UN – skrzynie biegów,
reduktory, skrzynie rozdzielcze
Kontrola poziomu i uzupełnienie oleju
Wymiana oleju
Kontrola szczelności połączeń oraz stanu uszczelnień
Występujące objawy uszkodzeń:
Grzanie się
Problemy w przełączaniu biegów,
Rozłączanie się się biegów,
„Zanik” biegów
Hałaśliwa praca SB
Obsługa UN – wały napędowe
Obecnie – zasadniczo nie wymagają obsługi
Starsze pojazdy:
Smarowanie przegubów,
Smarowanie połączeń wielowypustowych
Kontrola pierścieni uszczelniających przeguby
Kontrola zamocowania wału
Obsługa UN – mosty napędowe
Sprawdzenie i ewentualne uzupełnienie oleju
Sprawdzenie szczelności połączeń
Sprawdzenie ewentualnych uszkodzeń obudowy
Sprawdzenie prostopadłości do osi podłużnej pojazdu
Sprawdzenie luzu w mechanizmach
Objawy niewłaściwej pracy:
Nadmierne rozgrzewanie się
Hałaśliwa praca
mgr inż. Marcin Kiciński
Zakład Logistyki
Instytut Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych
Wydział Maszyn Roboczych i Transportu
Politechnika Poznańska