DWICZENIA 1.
ETYKA-nauka o moralności; to co teoretyczne (gr ETHOS-zwyczaj, łac. MORALIS-obyczaj);
zachowanie człowieka, zjawiska moralne
PYTANIA ETYKI:
- Dlaczego postępuję w taki sposób?
- Jak powinni?
- Kiedy postępuję dobrze a kiedy źle?
- Jak żyd? (główne pytanie)
MORALNOŚD- zespół ocen, co jest dobre a co złe
- przedmiot - czyny (kontrolowane wolą), zachowania (bezwarunkowe)
- podmiot - do człowieka
- pytanie o formę – uzewnętrznienie się zjawisk, oceny
KATEGORIE ETYCZNE
- wartośd moralna (to do czego człowiek chce dążyd; nie ma wartości negatywnych; antywartośd-
chęd zemsty)
- dobro
- zło
- oceny
- normy
Ideał, wzór moralny – zespół rejestrowanych cech, interpretacja pojęd abstrakcyjnych, np.
sprawiedliwośd
SUMIENIE- wewnętrzny głos, który jest sędzią; świadomośd moralna
OBOWIĄZEK- coś, co musi byd spełnione, powinnośd moralna do wykonania lub zaniechania czegoś
SANKCJE- kary i nagrody, wyrażają się w samoocenie człowieka
SANKCJE SPOŁECZNE:
- kara słowna
- pozbawienie przywilejów
- ignorowanie (całkowite wydalenie z grupy)
SZCZĘŚCIE – poczucie spełnienia, pojęcie relatywne, dla każdego jest czymś innym
ODPOWIEDZIALNOŚD – zdolnośd do ponoszenia konsekwencji
OCENY I NORMY MORALNE:
OCENY – wykazy atmosfery emocjonalnej człowieka, funkcje ekspresywne, źródło normy
NORMY – my się na coś zgadzamy; ze względu na autorytet; powszechnie postrzegane; stanowi
wypowiedź o charakterze stanowczym wskazująca jak w danych okolicznościach adresat powinien
się zachowad; HIPOTETYCZNE- jak dojśd do danego celu; KATEGORYCZNE – deontologiczne,
wskazują na konkretne zachowanie człowieka; norma jest podstawą dla oceny
ETYKA:
- opisowa: filozofia moralności- wartości moralne i ich hierarchia, socjologia moralności- jak
wartości funkcjonują w społeczeostwie i psychologia moralności- dlaczego dobrzy ludzie czynią zło?
- normatywna (właściwa): jakie postępowanie jest dobrze i jak robid dobrze?, zbiór norm;
deontologia- etyka obowiązku, nakazy i zakazy, etyka teleologiczna- etyka konsekwencji, etyka
cnoty- w jaki sposób człowiek może wieśd dobre i szczęśliwe życie
- metaetyka bada dlaczego powinno byd „tak a tak” analiza norm i ocen moralnych
PORÓŻNIENIE WARTOŚCI:
- środowisko, społeczeostwo, szkoła
- doświadczenia
- rodzina
- tradycje
- religia
- predyspozycje wewnętrzne
- kultura
Etyka wyznawana (idealna)-sfera myśli; Etyka deklarowana (pożądana)- sfera mówienia; Etyka
praktykowana- sfera czynu
Mechanizmy mające na celu uspokojenie sumienia:
- RACJONALIZACJI: płaszczyzna jednostkowa, odwołują się do jakichś powszechnie uznanych
wartości, aby złagodzid nagannośd czynu, np.: inaczej się nie da, taki system i oto jego
konsekwencje, nie przeżyją z pensji
- USPRAWIEDLIWIEO SPOŁECZNYCH: płaszczyzna społeczna; odwołuje się do powszechnego
postępowania innych ludzi w danej sytuacji, np.: tak robią wszyscy, bierzemy przykład z polityków
Cechy: jawnośd, bezwyjątkowośd, sektorowośd (wybieramy sektor w ramach którego możemy
okłamywad), ciągłośd (jeżeli raz oszukamy to musimy cały czas)
DWICZENIA 2.
ETYKA ZAWODOWA:
„+”
„-”
- odnosi się do konkretnych problemów
- ograniczenie dla człowieka
danego zawodu
- brak sankcji za niestosowanie się
- zwiększa prestiż zawodu
do reguł etyki zawodowej
- dostarcza wzorzec osobowy
- zwolnienie jednostki z
. odpowiedzialności
- pomaga w rozwiązywaniu konfliktów -maskowanie niemoralności
- ustalanie odstępstw od etyki ogólnej
- granice wykonywania danego zawodu
-działa mobilizacyjnie na pracownika
CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA POZIOM ETYCZNY DANEJ INSTYTUCJI:
zewnętrzne:
wewnętrzne:
- sytuacja gospodarcza kraju
- misja
- kultura polityczna
- kultura organizacyjna
- prawo
- polityka wewnętrzna
- moralnośd społeczeostwa
- moralnośd pracowników
NARZĘDZIA PODNOSZĄCE TEN POZIOM:
- autorytety
- szkolenia
- system nagród
- instytucja ekspertów do
- jasny system przydzielania premii
spraw etyki
- kodeks etyczny
BUDOWA KODEKSU:
1) Wstęp: - cele
- przez kogo wydane
- tytuł
- podstawa prawna
-kiedy
2) Rozwinięcie: paragrafy (a w nich podpunkty)
KODEKS ETYKI SŁUŻBY CYWILNEJ: neutralnośd polityczna, bezstronnośd, rzetelnośd, profesjonalizm,
służebnośd
DWICZENIA 3.
ZAGADNIENIA, KTÓRE POWINIEN OBEJMOWAD KODEKS ETYCZNY URZĘDNIKA:
- cechy urzędnika
- zasady dobrego postępowania
- czego urzędnik nie powinien robid
-kwalifikacje, prawa i obowiązki
-otwartośd, konkursy nowego naboru
CO ZAPEWNIA SKUTECZNOŚD KODEKSU:
- system szkoleo (pracownicy muszą się z nim zapoznad)
- autorytet
- zrozumiały
- konsultacje społeczne
KODEKS ETYCZNY:
- uniwersalny (ani za ogólny ani za szczegółowy)
- zrozumiały
- promuje postawę idealnego urzędnika
- rozstrzyga kwestie sporne
- musi byd poprzedzany konsultacjami społecznymi
- jasny system nagradzania
DWICZENIA 4.
INFRASTRUKTURA ETYCZNA:
- wspieranie: wola polityczna, kodeksy, instytucje doradcze
- zarządzanie: system zarządzania zasobami ludzkimi, sprzyjające warunki pracy
- kontrola: akty prawne, mechanizmy kontroli, świadomi obywatele
DWICZENIA 5.
O B S Z A R E T Y K I
ETYCZNE
NIEETYCZNE
O
B
S
Z
A
R
P
R
A
W
A
LEGALNE
Sytuacja najbardziej pożądana
Np.: donosicielstwo, konflikt
interesów (dylematy etyczne:
moralny i lojalnościowy),
niegospodarnośd, nierzetelnośd
NIELEGALNE
Naginanie prawa, żeby komuś
pomóc, zrobid coś dobrego, np.
nieodprowadzanie podatku od
darowizny
Kradzież, korupcja
DYLEMATY ETYCZNE- muszą byd 2 równorzędne wartości; moralny (bycie rzetelnym czy
profesjonalnym- 2 biedne rodziny, której pomóc?), lojalnościowy
KORUPCJA (KRADZIEŻ):
PRZYJMOWANIE, DAWANIE, ŻĄDANIE, PROPONOWANIE
- łapówkarstwo
- nepotyzm (obsadzanie posad członkami rodziny)
- kumoterstwo (obsadzanie posad znajomymi)
- płatna protekcja (polecanie kogoś)
- faworyzowanie (wyróżnianie kogoś)
- kupczenie wpływami (finansowanie wyborów partii politycznej)
KORUPCJA – (na urzędzie/polityczna-większy zakres; czynna-dawanie, proponowanie/bierna-
przyjmowanie, dawanie)
Pracownik
urzędu
Profesjona-
lista
Reprezentant
paostwa
społ
Osoba
prywatna
Pracownik
urzędu
X
Profesjonał-
lista
X
Reprezentant
paostwa
X
społ
X
Osoba
prywatna
X
KORUPCJA CZYNNA (łapówkarstwo)- dawanie, proponowanie
KORUPCJA BIERNA (sprzedajnośd, łapownictwo bierne)- przyjmowanie, żądanie
*Odpowiedzialnośd za korupcję urzędników ponosi SKARB PAOSTWA
*Zwalczanie korupcji- TRANSPARENCY INTERNATIONAL
Argumenty „za” korupcją:
-oszczędnośd czasu
-pozytywny wpływ na gospodarkę
-ogólne korzyści dla Paostwa i urzędników
-wygrywa najlepszy
Argumenty „przeciwko” korupcji:
-oszczędnośd czasu „dla wybranych”
-paostwo „dokłada” do korupcji (są powoływane organy antykorupcyjne, nie są odprowadzane
podatki)
-władza nie ma wpływu na to co dzieje się w paostwie
-brak konkurencji, wygrywa najbogatszy
-odpływ inwestorów
KORUPCJA= MONOPOL+DYSKRECJA-ODPOWIEDZIALNOŚD