background image

2015-04-08

1

PRAWNE  REGULACJE  

RYNKU  FINANSOWEGO

Wydział  Ekonomiczny w Opolu 

rok  akademicki  2014/2015    

Bożena  Nowosielska

Historia  kryzysów  
w  gospodarce  światowej

..

2

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

historia  kryzysów  w  gospodarce  

światowej

...już w 33 roku naszej ery odnotowano kryzys domów 
bankowych w Rzymie, 
na  złą  koniunkturę  gospodarczą  nałożyły  się 
defraudacje  oraz  zatonięcie  kilku  statków  wiozących 
cenne  dla  tych  domów  bankowych  ładunki. 

Cesarz  Tyberiusz  był  zmuszony  wyłożyć 
publiczne  pieniądze  dla  łagodzenia  skutków  
tej zapaści 

(przekazał  środki państw. odpowiedzialnym

bankierom i niektórym dłużnikom, anulował część
płatności odsetkowych i ograniczył rozrzutność państwa ;

większość domów bankowych poprawiła swoją sytuację)

.

..

3

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

historia  kryzysów   w  gospodarce  

światowej 

Międzynarodowy Fundusz Walutowy policzył kryzysy      w 
czasach nam współczesnych.                                        
Zdaniem ekspertów MFW, w ciągu 22 lat,                     
pomiędzy rokiem 1975 1997
miały miejsce na świecie 54 kryzysy bankowe.
Na ogół w krajach rozwijających się, ale też 12 kryzysów 
miało miejsce w krajach wysoko rozwiniętych                              

średnia statystyczna  :  " 2,5 kryzysu na rok " /. 

..

4

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

historia  kryzysów w  gospodarce  światowej

..przeprowadzono też  analizę 22 przypadków kryzysów 
bankowych, które można zakwalifikować  do 3 grup:

grupa I  kryzysy  przegrzanej  koniunktury dotyczące krajów 

uprzemysłowionych (Hiszpania, Norwegia, Finlandia, Szwecja, USA, 
Japonia) – to kryzysy głównie sektorów bankowych;

grupa II kryzysy  transformacji dotyczące krajów przechodzących 

transformację systemową (Litwa, Łotwa, Estonia, Rosja, Ukraina, 
Gruzja, Kirgistan, Bułgaria, Polska), kraje te potrzebowały zazwyczaj 
wsparcia zewnętrznego (zjawisko "moral hazard");

grupa III  kryzysy  nierównowagi  wewnętrznej  i  zewnętrznej 

oraz  utraty  zaufania  inwestorów  dotyczące pozostałych rynków 
wschodzących (Meksyk, Argentyna, Tajlandia, Indonezja, Malezja, 
Korea, Filipiny), to kryzysy  finansowe - nie tylko bankowe ;       ..

5

historia  kryzysów w  gospodarce  światowej

Najczęstsze  przyczyny  kryzysów  bankowych :
• złe zarządzanie bankami, 
• dekoniunktura lub brak równowagi w gospodarce,
• nieodpowiednie:   regulacje  ostrożnościowe

i  sprawowanie  nadzoru  nad  bankami,

• zbyt dużo administracyjnego sterowania sektorem 

bankowym,                                                                  
a następnie nieprzemyślana deregulacja.

..

6

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

2

historia  kryzysów   w  gospodarce  światowej

W przypadku krajów przechodzących transformację systemową jako 
dominującą przyczynę kryzysów bankowych  wskazywane jest 
załamanie wynikające z upadku scentralizowanego systemu ekonom.
.                                        

Mechanizm  przenoszenia  kryzysu  na  sektor  bankowy                 
był  tam  następujący:              

1/

przedsiębiorstwa  państwowe  zadłużone  w  bankach  nie  były  w 

stanie  spłacać  zaciągniętych  kredytów  na  skutek  utraty  rynków  zbytu, 
wzrostu  kosztów  finansowania  etc.,              

2/

w bankach ujawniał się problem złych długów (początkowo  mógł  być

nie  do  końca  jawny  - gdyż  banki  nie  stosowały  odpowiednich 
standardów  oceny  jakości  należności
),  który  powodował  powstanie 
znacznych  strat  i  osłabienie  kondycji  banków, 

3/

pojawiało  się  miejsce  na interwencję  banku  centralnego                      

i  państwa.

..

7

historia  kryzysów w  gospodarce  światowej 

działania  zmierzające do  przywrócenia zaufania do 
sektora bankowego i naprawy jego sytuacji  : 

• tworzenie ad hoc systemów gwarantowania depozytów, z często 

100% gwarancjami,

• tworzenie  instytucji  odpowiedzialnych  za  przeprowadzenie 

restrukturyzacji,

• wsparcie  kapitałowe  banków (quasi-nacjonalizacja), 

• konsolidacja  banków,

• sprzedaż części bądź całości przedsiębiorstwa bankowego,   ...

8

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Cykle  gospodarcze - historia  kryzysów  

w  

gospodarce  światowej 

działania   zmierzające  do   przywrócenia  zaufania  do  sektora 
bankowego  i  naprawę  jego  sytuacji , 
cd.  

• tworzenie banków pomostowych (bridge banks),
• przekazywanie  bankom  papierów  wartościowych  w  celu 

poprawy  ich  wyników   finansowych, 

• pożyczki na restrukturyzację,
• wydzielenie  z  banków  złych  długów  i  przekazanie  ich  do 

specjalnych  spółek,

• kupno przez  państwo  bądź  specjalną  instytucję  należności 

zagrożonych .

..

9

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Historia  kryzysów w  gospodarce  światowej

Wnioski, wynikające z analizowanych przypadków kryzysowych:

• kryzysom  bankowym  towarzyszy  kryzys  ekonomiczny (wyjątek: efekt 

zarażania),

• deregulacja  ograniczeń  administracyjnych  wymaga  wprowadzania 

odpowiednich  regulacji  ostrożnościowych,

• zbyt  liberalna  polityka  nadzorcza  (w tym licencyjna) jest kryzysogenna,
• niezbędna  jest  instytucja  odpowiadająca  za  naprawę  sektora  

bankowego   z  czytelnym  zakresem   kompetencji,

• w  przypadku  wykorzystywania  środków  publicznych   konieczne   są  

"kary" dla  właścicieli  banku  (redukcja  moral hazard),

• w  krajach  transformujących  się  - kryzys  bankowy  trwa  tym  dłużej  im 

dłużej  trwa  reformowanie  gospodarki  w  kierunku  gospodarki  
rynkowej.

.

..

10

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Historia  kryzysów  w  gospod. światowej

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

1/   kryzys po I wojnie światowej

- "kryzys roku 1920" (1919-1922) ,

Po  okresie  ogólnej  koniunktury  wojennej , po 
zakończeniu  działań  militarnych  należało  
przeorganizować  gospodarki  krajów  z  "wojennych"  na  
"pokojowe" 
;

Kryzys  o  nieco  innym  charakterze :  z  powodu  
zniszczeń  na  terenie  krajów, których  dotyczyły  działania  
wojenne.                                               ..

11

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

2/  "Wielki  kryzys" w  latach  1929-1933
- po  okresie  rozwoju  powojennego  wystąpiło  zjawisko  

przeinwestowania  na  giełdzie  wywołane  czynnikami  
spekulacyjnymi  (
podwojenie  wartości  akcji  w  latach  
1927-1929  na  giełdzie  w  Nowym  Jorku)  przy  braku  
kapitału  na  rozwijanie  produkcji  przemysłowej.

24.10.1929 r.  "czarny  czwartek"  

nagłe  załamanie  

kursów  giełdowych  na  Wall Street  -

początek  

najpoważniejszego  kryzysu  gospodarczego  tego  
wieku

..   

12

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

3

Wielki Kryzys w USA

• „Czarny Czwartek” 24 października 1929 roku – paniczna 

wyprzedaż akcji

• W ciągu jednego tygodnia – od 23 do 29 października – indeks 

giełdowy Dow Jones spadł o 29%;

• Stopa bezrobocia w USA w 1929 r. z poziomu 3,2% wzrosła do 

25,2% w 1933 r., a jej średni poziom wynosił w latach 30. około 
18% 
( liczba bezrobotnych wzrosła z 1,6 mln do 12,8 mln); 

. W pierwszych latach kryzysu od 1929 do 1933 roku produkcja 

spadła o połowę, dochody o 28%;

• Realny PKB zmniejszył się w latach 1929-33 o jedną trzecią.                                    

Poziom cen spadł w tym okresie o 24% (deflacja).

..

13

Wielki  Kryzysu – chronologia

Bezrobocie w USA wzrosło  na początku lat trzydziestych gdy 
władza podnosiła cła i podatki. 

Wzrost ceł i podatków uderzył w gospodarkę,                                           
amerykańskiego przemysłu nie było stać na zakup                   
surowców, likwidowano zakłady które zaprzestały nierentownej 
produkcji  a robotnicy znajdowali się  na bruku. 

Bezrobocie rosło.                                                                                      
Cła uniemożliwiły zagranicznym producentom eksport do USA 
(oclone towary były za drogie),                                                   
pozbawiona zysków zagranica zaprzestała zakupów w Stanach co 
powodowało kolejne bankructwa amerykańskich producentów i 
wzrost bezrobocia. 

..

14

Wielki  Kryzys – chronologia

Bezrobotni nie mieli pieniędzy by kupować  co pogłębiało 
kryzys

Amerykańskie cła uderzyły w zagraniczne przedsiębiorstwa 
pociągając za sobą upadłość, bezrobocie, i ograniczenie 
konsumpcji za granicą. 

Na cła amerykańskie zagranica odpowiedziała cłami 

odwetowymi, koszty tego poniosło amerykańskie rolnictwo
które straciło rynki zbytu. 
Rozpoczęła się wojna celna. 

..

15

Wielki  Kryzys – chronologia 

Utrata rynków zbytu zaowocowała masowymi                

bankructwami  amerykańskich rolników. 

Bankructwa rolników spowodowały
bankructwa banków w których

rolnicy byli zadłużeni. 


Bankructwa banków wpędziły w nędze  
 osoby które utraciły oszczędności w 
bankach, które zbankrutowały. 

..

16

Wielki  Kryzys – chronologia 

Prezydent  Franklin Delano Roosvelt przyjął program reform 
ekonomiczno-społecznych realizowany  od 1933 do 1939 w celu 
zwalczania skutków wielkiego kryzysu gospodarczego lat 30. 
Głównym założeniem programu 

New Deal 

była aktywna rola 

administracji państwowej w kształtowaniu polityki pieniężnej oraz 
rozwój inwestycji państwowych. 
Były to działania oparte na 

interwencjonizmie państwowym

.

Działania władz zamiast likwidować kryzys tylko go 
pogłębiały

Władze skłoniły przedsiębiorców do utrzymania wysokich płac, by 
nie zbankrutować (spadła sprzedaż a koszty pozostały takie same
przedsiębiorcy zaczęli zwalniać pracowników i automatycznie 
wzrastało bezrobocie. 

..

17

Wielki  Kryzys – chronologia 

Władze rozpoczęły olbrzymie transfery finansowe i zwiększyły 
podatki. 

Gigantyczny wzrost podatków pociągnął  za sobą bankructwa 

i zwiększenie się liczby bezrobotnych. 

W rezultacie działań Roosevelta USA pogrążyły się w kryzysie na 
resztę dekady

Roosevelt między innymi:                                                                                 

- faktycznie znacjonalizował zasoby złota, ustalił państwową cenę złota, 
przeciwdziałał ustaleniu parytetu złota na rynkach walutowych, 
zdewaluował dolary, odrzucił parytet złota w dolarze,                                       
zakazał bankom otwierania nowych filii w celu różnicowania ofert i 

zmniejszania ryzyka (czym doprowadził 2000 amerykańskich 
banków do bankructwa,  (w Kanadzie nie ograniczono 
działalności banków i wszystkie przetrwały kryzys
),                                                                                               

zlikwidował prohibicję

...

18

background image

2015-04-08

4

Wielki  Kryzys – chronologia 

powołał  Social Security  Administration (która ustaliła płace 
minimalne
).  

Wprowadzenie płacy minimalnej odebrało 

młodym, niedoświadczonym, niewykwalifikowanym pracownikom 
możliwość pracy i zarabiania na życie
Wprowadzenie płacy 
minimalnej zaowocowało bezrobociem 500.000  Afroamerykanów.

Nowa  Ustawa o pomocy rolnikom (AAA,Agricultural
Adjustment Administration ) 
wprowadziła kolejny  podatek   i 

przymusowe  niszczenie  upraw  i  bydła  

za  odszkodowaniem

Pomimo że robotnicy na tym zyskiwali reszta konsumentów żyjących 
w biedzie musiała więcej płacić za żywność, nie wszystkich było na to 
stać . 

..

19

Wielki  Kryzys – chronologia 

- powstała Administracja na rzecz Uzdrowienia 
Krajowego Przemysłu  - NRA                                    
(National Recovery Administration

). 

Większość przemysłu krajowego przemocą wcielono do 
posiadających rządowe pełnomocnictwa karteli

Ustalono ceny i warunki sprzedaży

.                                                          

W wyniku tych działań koszty działalności gospodarczej wzrosły o 40% ,  
(skróceniu uległ czas pracy, nastąpił wzrost płac a w konsekwencji wzrost 
kosztów
) produkcja spadła o 25%. 

.

...

20

Wielki  Kryzys – chronologia 

NRA wydała 500 kodeksów regulujących  

(!!!) 

produkcje w 2 milionach zakładów,                                
zatrudniających 22 miliony pracowników

(w tym w zakładach:  produkujących bieliznę, środki  koloryzujące do 
włosów, smycze dla psów, komedie muzyczne).                                                      

Zakazano m.in. nocnej pracy (np. krawiec nie miał                          
prawa w nocy szyć niczego dla klienta). 

(!!!) 

Za złamanie kodeksów NRA karała więzieniem (np. krawca który 
wyprasował garnitur klientowi nie za ustawowe 40 centów ale za 35 
centów). 

(!!!)

Ustawa wymusiła powstanie czarnego rynku. Władze by zwalczać 
czarny rynek powołały specjalną policje która kontrolowała fabryki, 
przejmowała dokumentacje.

..

21

Wielki  Kryzys – chronologia 

Nieustanie rosły podatki dochodowe,
najwyższa stawka wyniosła 90%.

P

ieniądze z podatków władza marnowała, m.in. :                               

„Roosveltowska administracja prac cywilnych” -

CWA

(

Civil Works 

Administration )

opłacała np.:                                                                        

- aktorów by dawali darmowe przedstawienia ,                                             

- bibliotekarzy, by katalogowali archiwa.                                                 

Zatrudniano :

- naukowców do bezużytecznych badań (np. „historii agrafki”)                    

- innych pracowników np. do odstraszania szpaków od budynków publicznych.                                                      

CWA zastąpiona została przez WPA (

Federalny Projekt do Spraw Sztuki)

organizującą zatrudnienie publiczne.                                                                                            

Oprócz budowy mostów i budynków WPA skatalogowała:                              

(!!!) 

350 metod gotowania szpinaku, zatrudniała 6 tysięcy aktorów,                

zatrudniała osoby do prowadzenia zbiórek pieniędzy na rzecz Partii 
Demokratycznej. 

...

..

22

Wielki  Kryzys – chronologia 

Od połowy lat trzydziestych likwidowano szkodliwe przepisy       

i instytucje. Sąd Najwyższy blokował pomysły Roosevelta.

Ponowny atak kryzysu : 

- spowodowany przez ustawę na podstawie której uprawnienia 
sądów pracy przejęła agencja federalna NLRB
Zapewniło to 
przywileje związkom zawodowym 
kosztem pracodawców. 

Pracodawcy za sprzeciw wobec związków zawodowych byli 
karani. 

Nowy Ład (New Deal) pokazał że polityka wydawania pieniędzy  z  

podatków  tylko pogarsza sytuację gospodarczą .

.

23

Wielki Kryzys – przyczyny, główne hipotezy

• niestabilność globalnego popytu, czego skutkiem był spadek inwestycji 

i konsumpcji (wskutek wzrostu niepewności działania i załamania się 
zaufania inwestorów
), a także:
czynniki demograficzne, regres w budownictwie, negatywny wpływ 
ustawy celnej

• redukcja podaży pieniądza; w latach 1930–33 w USA jedna trzecia 

banków zbankrutowała, w konsekwencji czego nastąpiła znacząca 
redukcja podaży pieniądza, której FED nie wyrównał

• nieoczekiwana deflacja; w latach 1929–33 wystąpiła spirala zadłużenia 

i deflacji, co przyczyniło się do bankructw banków i pogłębienia się 
kryzysu

..

24

background image

2015-04-08

5

Z powodu biedy w czasie 

Wielkiego Kryzysu 

zaczęła rosnąć                                               

przestępczość, zwłaszcza ta zorganizowana. 

W Stanach Zjednoczonych nastąpił wtedy rozkwit działalności 
mafijnej, której symbolem był słynny Al Capone                                      
"król gospodarczego podziemia",  nielegalnej rozrywki        
i  hazardu

W okresie kryzysu spekulacje finansowe i oszustwa podatkowe często 
były sposobem na przeżycie. 
Słabo opłacana policja i wymiar sprawiedliwości były w znacznej 
mierze skorumpowane.

..

25

Przez wiele lat 

Al Capone 

budował                                      

swoje imperium.                            

Dorabiał się na:                                                                         
- domach publicznych,                                                       
- przemytach (okres prohibicji),                                                                  
- nielegalnych przedsiębiorstwach (

pranie pieniędzy

)       

a  jednak  spora  część  społeczeństwa  widziała w  nim 
dobrego człowieka.        

Capone, potrzebował  sympatii ludności - podjął                                

szereg  legalnych przedsięwzięć  wspierających  
biednych 

.

..

26

Stworzył m.in.                                                     

program walki z krzywicą ,
który kontynuowany był także po                                             
jego śmierci  (dzieci dostawały codziennie w szkole 
szklankę mleka; 

"PIJ  MLEKO  - BĘDZIESZ  WIELKI "

). 

Idea zapoczątkowana przez Al Capone została 
przejęta potem przez wiele krajów na świecie. 

Ponadto otworzył  także
przytułek i  wiele jadłodajni  dla 

ubogich  i bezdomnych w okresie 

Wielkiego Kryzysu

...

27

Alphonse Gabriel Capone              
powinien zostać skazany  za wiele przestępstw   

w tym za "pranie brudnych pieniędzy")

Tzw. grupie „Nietykalnych”, udało się zdobyć materiał dowodowy 
tylko w jednej kwestii -

zaległości podatkowych. 

Mija  ponad 80 lat odkąd  w roku 1931 skazano słynnego  gangstera  
za  przestępstwa  podatkowe

(ur.1899,zm.1947) .

.

28

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

3/  kryzys  lat  II  wojny  światowej

- wywołany   ogromem  zniszczeń  gospodarek  państw,  na 
terenie  których  prowadzone  były  działania  wojenne  
(kryzys  większy  niż  ten  wskutek  I  wojny  światowej)

.

..

29

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

4/   I  kryzys  naftowy :  1973-1974

-

długookresowym czynnikiem wyzwalającym ten kryzys był 

trwający od końca II wojny światowej spadek realnych cen 
ropy naftowej i postępujące uzależnienie się krajów 
rozwiniętych od importu tego surowca. 
Bezpośrednim czynnikiem, który wyzwolił kryzys, stała się 
wojna arabsko-izraelska (X 1973)   

..

30

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

6

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

4/   I  kryzys  naftowy :  1973-1974, cd.

- 4 x wzrost  cen  w ciągu  kilku  miesięcy  - od 10.1973 r.          
- efekt  poparcia  Zachodu  dla  Izraela  z  równoczesnym  
embargiem  na  eksport  ropy  do  USA  i  Holandii  przez 
OPEC;

- w  większości  krajów  uzależnionych  od  importu  ropy  
naftowej  - podwyżka  cen  wywołała  kryzys  gospodarczy  
i  przyspieszyła  procesy  inflacyjne;

.

..

31

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

5/   II kryzys  naftowy: 1979-1981

- wzrost  cen  o  130 %  ,                                                       

- następstwo  wojny  iracko-irańskiej;

- mniejszy  negatywny  wpływ  na  gospodarki  ze  względu 
na  mniejsze  podwyżki  cen,                                                  
- rozpoczęcie  wydobycia  przez  państwa  spoza  OPEC      
- występująca  nadwyżka  zysków  państw  OPEC  
lokowana   na   kontach  zagranicznych  banków  
("petrodolary")  miała  wpływ  na  spadek  światowych  
stóp  procentowych  i  atrakcyjniejsze  warunki udzielania  
kredytów  dla  państw ;

[ bankowość  państw  islamskich  była  zbyt  słabo  rozwinięta          
- religijny  zakaz  oprocentowania ,tzw. riba ] 

.               ..

32

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

6/   kryzysy  zadłużeniowe  państw  Ameryki   

Łacińskiej

- od  12.08.1982 r.  gdy  Bank centralny  Meksyku  ogłosił  
zawieszenie  spłat  długów (ok.80 mld USD)  i  wystąpił do  
MFW  o  pożyczkę  i  plan  stabilizacyjny,                                                     
- w  tym  czasie  kryzysy  objęły  również  państwa  afrykańskie,  
niektóre  wschodnioeuropejskie  i  Bangladesz,
- kryzysu  obawiały  się  kraje  rozwinięte  z  uwagi  na groźbę  
powstania  kartelu  dłużników (Grupa  z Kartageny,  1984 r.);                                                                
- w  03.1988 r.  Ogłoszono  plan  Brady'ego;      

... 

33

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

6/   kryzysy  zadłużen.  państw  Ameryki  Łacińskiej

- największym dłużnikom  groziła  niewypłacalność 

Brazylia ~ 108 

Filipiny ~ 29  

Czechosłow. ~4,5 

Meksyk ~ 105 

Turcja ~ 24    

Bułgaria  ~4 

Korea Płd ~ 58 

Chile ~ 24 

Argentyna  ~ 53 

Polska  ~23 

Indonezja ~ 37 

NRD ~12 

Wenezuela ~ 34 

Rumunia ~ 9 

Egipt ~ 31 

Węgry ~ 8

(dane przybliżone w mld USD )                 ...

34

6/   kryzysy  zadłużen. państw  Ameryki  Łacińskiej

... Kraje wysokorozwinięte dbały początkowo tylko o stabilność 
systemu bankowego, lecz próba powstania kartelu dłużników (1984-
grupa z Kartageny) spowodowała zwrot w ich polityce: 

1985 plan Bakera: udzielenie dłużnikom nowych kredytów, liberalizacja 

ich handlu i rynków kapitałowych, prywatyzacja przedsiębiorstw 
państwowych. Plan upadł ze względu na pasywność banków. 

1986 Peru ogłosiło, że na obsługę długu będzie przeznaczać max.10% 

dochodów z eksportu, inne państwa postąpiły podobnie. 

1988 plan Brady'ego: redukcja części długów w zamian za udziały w 

przedsiębiorstwach dłużników i obowiązek spłacenia reszty;          
szereg innych udogodnień;                                                                              
warunki : - podjęcie reform z planu Bakera;                                         
początek realizacji-89r.; skutki : -redukcja zadłużenia w znacznej 
części  krajów Trzeciego świata (przykład Argentyny).           ..

35

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

7/   kryzysy  państw  transformacji  systemowej 

- lata  1990 - 1998                                                                                                   
- każdemu  procesowi  transformacji  systemowej  
towarzyszył   kryzys  gospodarczy,                                        -
k. objęły  wszystkie  europejskie  kraje  dawnego  bloku  
socjalistycznego,  a  także  kraje  powstałe  po  rozpadzie  
Związku  Radzieckiego ,
- główną  przyczyną  był  spadek  konsumpcji  i  produkcji,  
wywołany  spadkiem  popytu  wskutek  wzrostu  cen  oraz  
załamanie  eksportu (niska konkurencyjność) przy 
wzroście  importu

...

36

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

7

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

7/   kryzysy  państw  transformacji  systemowej 

- lata  1990 - 1998                                                                                                   

- w  byłych  republikach  radzieckich  do  głównych  

przyczyn  kryzysów zaliczyć  należy  koszty  
tworzenia  struktur  państwowych  oraz  
związane  z  tym  zwracanie  większej  

uwagi  na  sprawy  polityczne  niż  
na  gospodarcze (chęć 
uniezależnienia  się  od  Rosji)  .   

..

37

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

8/   kryzysy  finans.  w  Azji  Południowo-Wschodniej

- lata  1997 - 1998                                                                                                   

- jednoroczny  spadek  prod. przemysłowej  o  20 %  i 
więcej  w  Tajlandii  i  Indonezji   - porównywalny  ze 
spadkiem  w  USA  i  Niemczech   podczas  Wielkiego  
Kryzysu, 

- podobieństwo  gospodarek , ich  bliskość  i  wzajemne  

powiązania  doprowadziły  (poprzez  efekt  
łańcuchowy)  do  przenoszenia  kryzysu z  
Tajlandii do Filipin, Malezji i Indonezji   

..

38

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

9/   ostatnie  kryzysy  państw  Ameryki  Łacińskiej 

- tequilla crisis

- lata  1994 - 1995 , Meksyk,

- ataki  spekulacyjne  na  peso  doprowadziły do 
dewaluacji  waluty , kryzys spowodował szybką ucieczkę 
inwestorów zagran., spadek  PKB oraz wzrost inflacji

-

kryzys  zakończył  się szybko  

dzięki  reakcji  władz kraju, USA  

i  MFW  

lecz jego konsekwencje           

gospod. odczuwane były w Meksyku  

i poza jego granicami przez wiele lat 
(tzw. 

efekt tequila

).                    ..

39

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

9/   ostatnie  kryzysy  państw  Ameryki  Łacińskiej 

- kryzys  w  Argentynie 

- 1995;

- kryzys  w  Brazylii  

- 1999

..

40

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Najważniejsze  kryzysy  gospodarcze w XX wieku:

10/   kolejny  kryzys  w Argentynie :  1999 - 2002  

- usztywnienie nominalnego kursu peso do dolara USA                     

- w rezultacie nastąpiła znaczna realna aprecjacja peso

[

wzrost wartości waluty względem innych walut, czyli większa 

cena  danej waluty wyrażona w innych walutach ]

;

- przyczyna najważniejsza: ciągły i znaczny wzrost długu 
publicznego;

- problem powiązania budżetu centralnego z budżetami prowincji; 

- strukturalna słabość argentyńskiego systemu bankowego;
Bezpośrednim powodem kryzysu okazały się być szoki                        
o charakterze politycznym : 

-rozluźnienie polityki fiskalnej, związane z kampanią  wyborczą 1999 
r., pogorszenie  sytuacji ekonomicznej, nadmierne wydatki państwa. 
..

41

11/   Rosyjski  kryzys  finansowy  w  1998 r.  

-

zmniejszył się popyt na ropę naftową ze strony krajów 

azjatyckich                                                                               
- zanotowano najniższy od 1976 roku poziom cen

Rosja stanęła na krawędzi bankructwa. 

(Wartość baryłki ropy taniała  z dnia na dzień                                                       
i osiągnęła poziom 13,99 dolara za baryłkę ;                                                 
potaniały także inne surowce naturalne
).

..  

42

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

8

11/   Rosyjski  kryzys  finansowy  w  1998 r.  

Sytuacja  wewnętrzna  Rosji  - przyczyną kryzysu, 

m.in.:

-

prywatyzacja,

która pomimo sporych sukcesów, nie zmieniła struktury 

przedsiębiorstw, nie zapoczątkowała inwestycji w przemyśle rosyjskim oraz nie 
doprowadziła do pełnej konkurencyjności gospodarki rosyjskiej;

utrzymujący się niski stopień ściągalności podatków;

niewystarczający poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych
w prywatyzacji gospodarki; 

ponadnormatywna ilość obligacji państwowych na rynku .        
(

Rząd oraz Bank Centralny emitowały w latach 1995-1997 papiery 

wartościowe o dużej rentowności - łatając braki budżetowe. Zyskowność 
obligacji skarbu państwa osiągała czasem poziom 80% w skali roku !!.       
W efekcie - obligacje z czasem stały się, zamiast zwiększonych dochodów 
państwa, powodem coraz większych wydatków

..

43

11/   rosyjski  kryzys  finansowy latach 1998  

Nie mniej ważną przyczyną kryzysu była sytuacja 
polityczna Rosji , m.in. :

- po wyborach parlamentarnych i prezydenckich z lat  1995-1996 w 
Rosji pogłębiały się tendencje 

korupcjogenne 

(krąg rodzinny i nie 

tylko). 

P

rogram ratunkowy dla finansów publicznych.                                

Plan ten zakładał  znaczne ograniczenie wydatków państwa:

-zmniejszenie liczby urzędników o 25%; 

- ograniczenie finansowania wyższych uczelni z budżetu federalnego; 

- ograniczenie ilości instytucji budżetowych; 

- wykorzystanie rezerw ze środków resortów siłowych oraz zmniejszenie 
zatrudnienia w niektórych strukturach mundurowych; 
- ustanowienie limitów finansowych dla wszystkich ministerstw oraz 
zamrożenie budowy administracyjnych kompleksów.            ..

44

11/   rosyjski  kryzys  finansowy latach 1998

...

Prezydent Jelcyn zaniepokojony sytuacją kryzysową zdecydował się 

na zdymisjonowanie rządu premiera Kirijenki w dniu 23.08.1998 

Konsekwencje  załamania  finansowego  w  roku  1998  można 
podzielić  na  dwie  grupy
:
1/

4-5-krotny spadek wartości rubla, groźba powstania hiperinflacji, a 

także utrata zaufania do rynku finansowego ;
PKB brutto spadł aż o 4,6%, podobnie  produkcja przemysłowa
- o ponad 5%, z czego największe spadki zanotowano w sektorze 
petrochemicznym, maszynowym i lekkim. Aż o 12,3% zmniejszyła się 
produkcja rolna .                                                                                          

Inflacja mierzona w stosunku rocznym wyniosła aż 84%,

2/

spustoszenie  w systemie bankowym na rynkach finansow.

;

zbankrutowało lub zostało poddanych pod zarząd państwowy 
kilkadziesiąt banków. 

Gospodarka rosyjska szybko odrabiała zaległości.  .

45

12/   kryzys związany z  katastrofą WTC

- 11.09.2001

- zamach terrorystyczny na 2 
budynki centrum  finansowego 

World Trade Center  (110 p.)

- w zamachu zginęło około 3.000
osób

 ..

46

12/   kryzys związany z  katastrofą WTC, 

cd.

Skutki gospodarcze:

-

nie działało 80% Internetu, a także telefony komórkowe w Nowym 
Jorku (powodując dalszą panikę),

na kilka dni wstrzymana została praca nowojorskiej giełdy,  nastąpił 

dramatyczny spadek indeksów giełdowych w Londynie i innych 
centrach handlu światowego; 

banki i firmy ubezpieczeniowe straciły  najwięcej;

- akcje firm związanych z ropą naftową rosły, bo ceny tego surowca 

gwałtownie wzrosły;

- kryzys branży lotniczej w najbliższych  m-cach

..

47

12/   kryzys związany z  katastrofą WTC, 

cd.

Skutki pozagospodarcze:

- wiele państw zapewnia swym obywatelom "większe 
bezpieczeństwo" - kosztem swobód i wolności 
obywatelskich (kontrole na lotniskach, ograniczenia 
przy przewożeniu bagażu podręcznego
).

48

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

9

Specyfika kryzysu 2007 - ...(?)

1. Geneza kryzysu w Stanach Zjednoczonych

49

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

Punktem wyjścia dla obecnego kryzysu była faza         
rozkwitu w cyklu koniunkturalnym gospodarki           
Stanów Zjednoczonych. 

Boom kredytowy nie był niczym ograniczany

.

Pierwsze symptomy kryzysu, odbieranego wówczas 
jeszcze jako zjawisko lokalne i przejściowe, miały jednak 
miejsce już w roku 2006.                                        

...

50

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

[

Prof. W.Orłowski w jednej z publikacji podał, że : 

„Amerykanie wydawali więcej, niż zarabiali.                          
- Na początku lat 90. Stany Zjednoczone wydawały           
o 1-2 proc. więcej, niż zarabiały,                                        

- około roku 2000 deficyt ten podskoczył do 3-4 proc.,           

- a w skutek dramatycznego rozkwitu bąbla 
spekulacyjnego w latach 2005-06 deficyt przekroczył już 
6 proc. rocznego dochodu. 
Łącznie w latach 1982-2007 USA wydały 
o niemal 7 bilionów dolarów więcej, 
niż zarobiły” .     

...

51

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

1.1.  Polityka kredytowa amerykańskich 

banków

Amerykańskie instytucje kredytowe, w tym także banki

miały - jak 

wszystkie tego typu instytucje - określone wymagania wobec 
potencjalnych kredytobiorców , dotyczyły one przede wszystkim
tzw. zdolności kredytowej, ustalanej w oparciu o :

- wysokość osiąganych dochodów,

- liczbę osób w rodzinie i na utrzymaniu,

- miejsce zatrudnienia,

- staż pracy,

- zajmowane stanowisko,

- historię kredytową .  

...

52

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

1.1.  Polityka kredytowa amerykańskich 

banków

Jednak po okresie prosperity  amerykańskim bankom, 
zaczęło brakować klientów, którzy spełnialiby wszystkie      
te kryteria. 
Kurczył się segment  klientów  z „górnej półki”,    tzw.  

prime lenders,  o nieskazitelnej historii kredytowej        
i bardzo dobrej kondycji finansowej.

Banki skierowały więc swoją ofertę do następnej w 
kolejności grupy kredytobiorców     

...

53

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

...

Grupę tę stanowili mniej wiarygodni klienci, tzw. 

subprime lenders. 

Segment  subprimes został podzielony na:

1/  

near-prime (prawie pierwszorzędne), 

2/ 

non-prime (niepierwszorzędne) 

3/ 

second chance lending (pożyczki na 

sfinansowanie poprzedniej pożyczki). 

Ponad 20 proc. pożyczek hipotecznych udzielonych w USA                 
od 2004 r. to subprime loans.                                                                           
Łącznie ich wartość szacuje się od 700 mld do 1 bln USD

54

background image

2015-04-08

10

1.Geneza  kryzysu  w  Stanach  Zjednoczonych

55

SUBPRIME

/o zwiększonym  ryzyku/

NEAR-

PRIME

NON-

PRIM

E

SECOND 

CHANCE

Kredyty NINJA

56

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

57

NINJA to efektowny akronim, nie mający, niestety, nic wspólnego z 

wojowniczym pierwowzorem                                         
kredyty NINJA  lub  też  kredyty dla NINJA.                                                         

W ten sposób scharakteryzowani zostali pożyczkobiorcy,  którzy 
otrzymali w USA kredyty hipoteczne (subprime mortgage
credits/loans
) mimo braku jakichkolwiek gwarancji z ich strony, że 
kiedykolwiek spłacą swoje zadłużenie. 

W wielu wypadkach nie 

doszło do uregulowania choćby pierwszej raty

.

NINJA  to skrót oznaczający :

No Income

No Job and A

ssets

czyli : bez dochodówbez pracy/aktywów(majątku).

58

Amerykanie  trwali  w przeświadczeniu, że

„im więcej pożyczą, tym będą bogatsi” .

Zarządy amerykańskich banków stwierdziły, że 
nieruchomości to pewna inwestycja i nie stanieją,  

więc w razie kłopotów z dłużnikiem, 
po prostu zlicytują obciążoną 
posiadłość i odzyskają w ten sposób 
swoje pieniądze. 

..

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

59

Kredyty o wątpliwej jakości "opakowano" i sprzedano jako 
nowy produkt – hit bankowości inwestycyjnej. 

Nazwano je CDO (collateralized debt obligations), czyli 
obligacje zabezpieczone długiem hipotecznym. 

Wcześniej znane już były instrumenty typu MBS
(mortgage-backed securities), czyli  papiery 
wartościowe zabezpieczone hipoteką. 

Aby uwiarygodnić nowinkę finansową  znane agencje 
ratingowe nadały papierom najwyższe noty. 

Skoro CDO oferowały wysoką stopę zwrotu przy rzekomo 
niskim ryzyku, spotkały się z dużym entuzjazmem na 
rynku.

..

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

SEKURYTYZACJA

• Sekurytyzacja jest pozabilansową metodą pozyskiwania kapitału na 

cele inwestycyjne i obrotowe polegającą na przekształceniu 
wyodrębnionych aktywów w papiery wartościowe, które mogą stać 
się przedmiotem obrotu.

• Papiery wartościowe emitowane w procesie sekurytyzacji

definiowane są przez amerykańską komisję giełd jako te, ”…których 
pierwotnym źródłem finansowania są środki finansowe pochodzące 
z wydzielonych grup wierzytelności lub innych aktywów 
finansowych, zarówno stałych jak i revolvingowych. Są one, zgodnie 
z warunkami emisji, zamieniane w określonym czasie na gotówkę 
lub aktywa stanowiące zgodnie z emisją zabezpieczenie 
terminowości obsługi i dystrybucji środków finansowych dla 
posiadaczy papierów wartościowych.”

...

60

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

11

Kredyt rewolwingowy, ang. revolving credit, kredyt odnawialny
– jest to kredyt w ramach rachunku bieżącego lub konta 
osobistego. 
W umowie kredytowej zawarty jest dopuszczalny limit kredytu 
i termin w którym można go wykorzystywać. 
Wypłata środków z rachunku powyżej aktualnego salda 
powoduje automatyczne zaciągnięcie kredytu. Każda spłata 
całości lub części zaciągniętego kredytu powoduje odnowienie 
wielkości potencjalnego kredytu do dopuszczalnego w umowie 
salda. 
Kredyt odnawialny może być wielokrotnie wykorzystywany w 
całości lub części w terminie zawartym w umowie.

...

61

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

SEKURYTYZACJA

cd.

• Proces sekurytyzacji pozwala zwiększać efektywność zarządzanie 

finansami w firmie poprzez optymalizację wykorzystania 
kapitału, przyspieszenie przepływów pieniężnych i zwiększenie 
przychodów, a także poprzez zdywersyfikowanie źródeł 
finansowania, ograniczenie ryzyka kredytowego oraz 
ograniczenie kosztu pozyskiwanego kapitału.

• Warunkiem aranżowania programu jest posiadanie przez 

określony podmiot odpowiedniego wolumenu aktywów, które 
można poddać sekurytyzacji lub też posiadanie przez ten 
podmiot możliwości generowania tych aktywów w przyszłości.

...

62

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

SEKURYTYZACJA

cd. 

Cechą charakterystyczną wskazującą na sekurytyzację jako 
efektywne źródło kapitału jest to, że zdarzenia związane z 
programem izolowane są od aranżera poprzez sprzedaż 
aktywów spółce celowej (SPV Special Purpose Vechicle), 
która organizuje emisję papierów wartościowych. W ten 
sposób zmniejsza się zależność ryzyka papierów 
wartościowych od kondycji finansowej aranżera.

...

63

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

64

Etap 1 - Zainicjowanie programu

• Aranżer zbywa Spółce celowej (SPV) wyodrębnione należności. Celem 

przeniesienia wierzytelności na SPV jest ograniczenie ryzyka upadłości 
pierwotnego wierzyciela (bankruptcy remote company). 

• SPV emituje papiery wartościowe. Środki zdobyte poprzez emisję 

posłużą SPV do zapłaty za zakupione należności. 

• Inwestorzy nabywając wyemitowane papiery wartościowe przekazują 

środki pieniężne. SPV ze środków z realizowanych przez Dłużników 
płatności wykupi papiery wartościowe od Inwestorów, którzy 
otrzymają zaangażowany kapitał wraz z należnymi odsetkami. 

• SPV płaci Aranżerowi po uplasowaniu emisji. SPV pobiera prowizję za 

wykonaną usługę. 

...

65

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Etap 2 - Obsługa programu

Ciężar obsługi programu sekurytyzacji spoczywa na Spółce celowej 
(SPV), która:

• czuwa nad prawidłowością przepływów pieniężnych 
• kontroluje terminowość wypełniania zobowiązań przez aranżera 
• monitoruje realizację przez Dłużników płatności 
• prowadzi sprawozdawczość 
• dokonuje rozliczeń programu 

...

66

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

12

Etap 3 - Zamknięcie programu

• W momencie zapadalności danej serii Inwestorzy przedstawiają do 

wykupu wcześniej nabyte papiery wartościowe. 

• SPV dokonuje wykupu ze środków uzyskiwanych od Dłużników 

tytułem wypełniania zobowiązań pieniężnych wynikających z 
kontraktu realizowanego przez aranżera (pierwotnego wierzyciela). 

• Zakończenie programu sekurytyzacji następuje gdy SPV wykupi 

wszystkie wyemitowane serie papierów wartościowych i dokona 
ostatecznych rozliczeń z aranżerem. 

.

67

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

W ten nowy produkt lokowały  między innymi swoją gotówkę duże 
firmy notowane na Wall Street oraz inwestorzy zagraniczni. 

Następnie CDO używano jako gwarancji przy emisji papierów 
komercyjnych, popularnych w USA jako źródło taniego kredytu 
dla firm.

Banki inwestycyjne zrobiły kolejny krok i zaczęły tworzyć 
instrumenty pochodne, które powstały w oparciu o CDO 
MBS-y. 
Pozakładały też fundusze hedgingowe zbierające gotówkę 
od klientów, którą lokowały w te same „obligacje” i inne 
papiery „wartościowe”.

...

68

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Ponieważ dynamika wzrostu cen domów była znaczna, 

kredytobiorcy nie radzący sobie ze spłatą bieżącego 
zadłużenia 
wspomagani byli,   oczywiście przez banki,                                      

refinansowaniem długu

.                                                  

Łańcuch kolejnych refinansowań pod zastaw wciąż 
droższych – lecz także wciąż tych samych –
nieruchomości wydłużał się. 

W takiej sytuacji nawet tzw. NINJA spłacali jeszcze swoje 
zadłużenia.

69

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

To właśnie popyt zachęcił bankowców do jeszcze bardziej 
agresywnego marketingu pożyczek,                                     
także wśród grup klientów, którzy nie mieli wcześniej szans 
kupić na raty nawet telewizora.   

W ten właśnie sposób banki "wykreowały" wspomnianych 
wcześniej ninja.

70

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Niestety ceny nieruchomości zaczęły spadać

,                

uruchamiając całą lawinę nieszczęść, która znienacka spadła 
na rynek.                                                                    

Kiedy prawda o jakości kredytów subprime zaczęła 

wychodzić na jaw, 

klienci w popłochu zaczęli wycofywać 

pieniądze z papierów zabezpieczonych tymi kredytami 

oraz domagać się nowych gwarancji.                                       

Nastąpiła pierwsza fala bankructw.                                       

Jedną z dużych ofiar stał się znany bank Bear Stearns

71

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Nagle też zmalało zaufanie do banków i agencji 
ratingowych. 
Wszyscy patrzyli na siebie dość podejrzliwie,  zaczęło 
brakować taniego pieniądza [podobnie na rynku polskim]

Na ratunek przyszedł Bank Rezerwy Federalnej zasilając  
banki w środki niezbędne do prowadzenia normalnej 
działalności. 
Recesja gospodarcza zmusiła FED do jeszcze innych 
rozpaczliwych kroków jak obniżka stóp procentowych do 
poziomu 2% czy wysyłanie ludziom czeków (z reguły na 
$600) z tytułu "zwrotu podatków".

...

72

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

13

Iskrą zapalną do wybuchu kryzysu stała się ogłoszona w lipcu 2007 

roku informacja,  że dwa wielkie fundusze inwestycyjne posiadające 
aktywa finansowe bazujące na CDO  mogą ponieść z tego tytułu 
ogromne straty (bardzo szybko rosła niespłacalności kredytów 
subprime
).

Okazało się też, że kolejną ujemną cechą obligacji CDO był ich 

wysoki poziom skomplikowania, brak standaryzacji, a co za tym idzie 
brak rynku wtórnego, co łącznie doprowadziło do masowego 
załamania się popytu na te obligacje i spadku ich cen. Ostatecznie, 
mimo tej informacji, giełda na Wall Street uległa uspokojeniu, jednak 
nie na długo

.  

73

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

sierpniu 2007 r. Prezydent George W. Bush ogłosił 

program pomocy dla Amerykanów mających kłopot ze 
spłatą kredytów hipotecznych.                        

We wrześniu 2007 r. kryzys był już w Europie - stracił 

płynność brytyjski bank Northern Rock, który mocno 
zainwestował w amerykańskie obligacje hipoteczne i w 
sześć miesięcy później został oficjalnie znacjonalizowany. 

W listopadzie 2007 r. FED zasilił amerykańskie banki 
pierwszymi pożyczkami 

74

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

15 września 2008 r. legła w gruzach chętnie 

przywoływana przez ekonomistów i analityków, 
dyskusyjna zasada    „too big  to  fail”  
(zbyt duży by upaść
czy  też   „too important to  fail”  
(zbyt wiele znaczący by 
upaść
).                                                                                                      

Bankructwo ogłosił jeden z filarów systemu bankowego 
Stanów Zjednoczonych - liczący 158 lat bank inwestycyjny 
Lehman Brothers .

..

75

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

W początkach października 2008 r.   Senat USA 

przyjął zmodyfikowany   plan Henry’ego Paulson’a, 
sekretarza skarbu w administracji prezydenta  George’a W. 
Busha.  

Było to prawdopodobnie najkosztowniejsze 

„koło 

ratunkowe” 

w historii  ostatnich stu lat,                                                  

kosztowało rząd USA 700 mld dolarów 

. Pomoc rządowa 

pozwoliła   na utrzymanie płynności                                                
w bankach poprzez wykupienie  „złych” kredytów 

..

76

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Kalendarium  rozwoju wydarzeń mających wpływ na   
pojawienie się  kryzysu - zmusza do szukania  
odpowiedzi  na pytania:

- czy  w  USA  był/jest  nadzór  bankowy ?

- a jeśli  jest,  to  jakie  działania  zapobiegawcze   

podjął - aby  przeciwdziałać narastającym  w  
bankach  zadłużeniom ?  

..

77

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

W  USA  działają  trzy  typy  banków :  
1/  banki komercyjne (commercial banks
), 
2/  kasy oszczędnościowo-pożyczkowe (savings and 
loans

associations

i kasy wspólnego oszczędzania (mutual savings
banks

3/  unie kredytowe (credit unions). 

Każdy z tych typów banków  wymaga licencji na prowadzenie 

działalności.  

Występują także tzw. non-bank banks, które nie wymagają licencji 

prowadzą one działalność depozytową lub kredytową.   ..

78

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

background image

2015-04-08

14

Nadzór nad bankami komercyjnymi sprawują cztery 
podmioty : 

I.  System Rezerwy Federalnej                                        

(Federal Reserve System - FED

II. Federalna Korporacja Ubezpieczeń Wkładów 

(Federal Deposit Insurance Corporation - FDIC

III. Biuro Kontrolera Waluty                                           

(Office of the Comptroller of the Currency - OCC

IV.  Władze stanowe. 

..

79

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

I.  System  Rezerwy  Federalnej                                        

(Federal Reserve System - FED

sprawuje nadzór nad bankami stanowymibędącymi członkami 
Systemu Rezerwy Federalnej oraz ich zagranicznymi filiami i 
oddziałami; 

nie udziela licencji na prowadzenie działalności bankowej;

rozpatruje aplikacje członkowskie od banków stanowych, 

- rozpatruje w porozumieniu z władzami stanowymi, propozycje  

fuzji dotyczących banków stanowych – członków FED;

..

80

I.  System  Rezerwy  Federalnej                                        

(Federal Reserve System - FED

System Rezerwy Federalnej ma wyłączne prawo do :                                                   
nadzorowania holdingów bankowych i finansowych 
oraz ich oddziałów zagranicznych, w tym rozpatruje 
wnioski o ich utworzenie i propozycje ekspansji. 

Nadzorowi FED podlegają także:                                                                                    
czynności zagraniczne banków członkowskich,                                                          
działalność banków zagranicznych w USA                                                                         
instytucje, przez które banki amerykańskie prowadzą 
operacje zagranicą 

.

81

Nadzór nad bankami komercyjnymi sprawują cztery 
podmioty : 

I.  System Rezerwy Federalnej   (Federal Reserve System - FED

II. Federalna Korporacja Ubezpieczeń  

Wkładów 

(Federal Deposit Insurance Corporation -

FDIC

- nadzoruje banki stanowe nie będące członkami Systemu 
Rezerwy Federalnej 
i ubezpieczone w tej instytucji;

- mimo nadzorowania największej liczby banków,          
główna funkcja FDIC - to ubezpieczanie depozytów 

..

82

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Nadzór nad bankami komerc. sprawują 4 podmioty : 

I.  System Rezerwy Federalnej 

(Federal Reserve System - FED

II. Federalna Korporacja Ubezpieczeń Wkładów  

(Federal Deposit

Insurance Corporation - FDIC

III. Biuro Kontrolera Waluty                                           

(Office of the Comptroller of the Currency - OCC

nadzoruje i licencjonuje działalność banków 
federalnych (
krajowych oraz federalne oddziały i agencje 
banków zagranicznych
). 
Wszystkie banki z licencją federalną mają obowiązek 
członkostwa w Systemie Rezerwy Federalnej i FDIC. 

..

83

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Nadzór nad bankami komercyjnymi sprawują cztery podmioty 

I.  System Rezerwy Federalnej  

(Federal Reserve System - FED

II. Federalna Korporacja Ubezpieczeń Wkładów  

(Federal Deposit

Insurance Corporation - FDIC

III. Biuro Kontrolera Waluty  

(Office of the Comptroller of the

Currency - OCC

IV.  Władze stanowe

- nadzorują wszystkie banki stanowe (czasem wspólnie z 
FED lub FDIC)

Są głównym nadzorcą dla banków nie ubezpieczonych w 
FDIC. 

Każdy stan posiada własną agencję, która licencjonuje  i 
nadzoruje banki stanowe.

W wielu stanach agencje te 

nadzorują także inne instytucje finansowe. 

..

84

background image

2015-04-08

15

Wszystkie  wymienione  organy  nadzorują  operacje  wewn. 

podległych  im  banków  w  dwojaki  sposób:
1/ przeprowadzając inspekcje na miejscu w banku (on-site
2/ zobowiązując banki do dostarczania raportów finans. (off-site). 

Liczba, rodzaj i stopień szczegółowości raportów zależy od rozmiarów 
banku, skali prowadzonej działalności oraz złożoności podmiotu. 

W celu  zminimalizowania złożoności tego systemu i nakładania się 
obowiązków i kompetencji nadzorców - zadania nadzorcze uściślone 
są przez 
ich statuty oraz wzajemne porozumienia.

Dodatkowo, na szczeblu federalnym, spójność działań 

nadzorczych wspomagana i koordynowana jest przez 

Federalną 

Radę ds. Nadzorowania Instytucji Finansowych 

(Federal 

Financial Institutions Examination Council)

..

85

W czerwcu 2009 r. rząd USA zaproponował zmiany w 
systemie nadzoru bankowego;                                        
mają one  zacieśnić rządowy nadzór nad wielkimi 
korporacjami, których ryzykowne działania i 
spektakularne klęski wpłynęły na pogłębienie kryzysu 
gospodarczego. 

FED zajmuje się monitorowaniem "systemowego 
ryzyka", które może być spowodowane przez działalność 
tych firm.  Sprawuje też kontrolę nad finansami 
wszystkich ważnych przedsiębiorstw i banków, które 
mają strategiczne znaczenie dla systemu finansowego. 

..

86

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

Intencją rządu USA  jest , by  nie powtórzyła się sytuacja z  2008 
r.,  kiedy fatalne dane AIG wpłynęły negatywnie na całą 
gospodarkę. 

Zmiany  mają  doprowadzić do zwiększenia przejrzystości na 

rynkach finansowych, co pozwoli inwestorom lepiej przetrzymywać 
ewentualne bankructwa i kłopoty dużych firm;
- mają zostać  ograniczone  czynniki, które mogą prowadzić do ryzyka 
finansowej zapaści ;

Prezydent  Obama zaproponował też stworzenie nowej agencji -

- Consumer Financial Protection Agency

(CFPA) ,                

która ma nadzorować rynek kredytów hipotecznych i innych 
produktów finansowych i chronić oszczędności Amerykanów przed 
nieprzewidzianym ryzykiem.

.    

..

87

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO 

dziękuję  za  uwagę

88

PRAWNE  REGULACJE  RYNKU FINANSOWEGO