Podstawy Ekonomiki w Inżynierii Środowiska

Narodowy Fundusz Ochrony

Środowiska i Gospodarki Wodnej

• Celem NFOŚiG jest finansowe wspieranie inwestycji

ekologicznych znaczeniu zasięgu ogólnopolskim

ponadregionalnym oraz zadań lokalnych, istotnych z

punktu widzenia potrzeb środowiska.

• Główne kierunki jego działalności określa Polityka

Ekologiczna Państwa,

• Cele szczegółowe wyznaczane są co roku w

dokumentach wewnętrznych NFOŚiG (zasady

udzielania pomocy finansowej, oraz lista

przedsięwzięć priorytetowych )

Formy finansowania

• pożyczki preferencyjne,
• pożyczki płatnicze,
• kredyty udzielane ze środków Narodowego Funduszu

przez banki w ramach linii kredytowych,

• dotacje,
• dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów i

pożyczek,

• pożyczki w ramach umowy konsorcjum,
• promesy pomocy finansowej przedsięwzięcia,
• poręczenia spłaty kredytów oraz zwrotu środków

przyznanych przez rządy państw obcych i organizacje

międzynarodowe, przeznaczonych na realizację zadań

ochrony środowiska i gospodarki wodnej,

• umorzenia pożyczek preferencyjnych.

Zasady udzielania pożyczek

• Kwota pożyczki do 80% kosztów przedsięwzięcia, za

wyjątkiem zadań dofinansowywanych z bezzwrotnych

środków zagranicznych

• Wysokość dofinansowania nie niższa niż 2.000.000 zł,

z wyłączeniem pożyczek płatniczych oraz pożyczek udzielanych

ze środków subfunduszy

• Karencja w spłacie rat nie dłuższa niż 6 miesięcy od ostatniej

wypłaty określonej w umowie lub 18 miesięcy dla

przedsięwzięć finansowanych z wpływów z tytułu opłat

produktowych, ustawy o substancjach zubożających warstwę

ozonową oraz ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z

eksploatacji

• Okres kredytowania nie dłuższy niż 15 lat lub nie dłuższy niż

10 lat przy finansowaniu przedsięwzięć z wpływów z opłat

produktowych, ustawy o substancjach zubożających warstwę

ozonową i ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z

eksploatacji oraz przy udzielaniu pożyczek płatniczych

Zasady udzielania pożyczek

• Oprocentowanie pożyczek: 0,1- 0,8 s.r.w.

• Oprocentowanie pożyczek ustalane jest w odniesieniu do

stopy redyskonta weksli „s.r.w.”

• Wysokość oprocentowania zależy od:

 rodzaju realizowanego przedsięwzięcia (KPOŚK, KPGO, energetyka

odnawialna, przedsięwzięcia z udziałem środków zagranicznych)

 wnioskodawcy (jednostka samorządu terytorialnego, małe -

średnie przedsiębiorstwo, inne jednostki)

 rodzaju pożyczki (pożyczka płatnicza, inwestycyjna)

 zasobów (subfunduszu) z którego realizowane jest przedsięwzięcie

(środki

uzyskane

opłaty

produktowej,

opłaty za substancje zubażające warstwę ozonową)

Zasady udzielania dotacji

 Gospodarka wodno-ściekowa
 Rekultywacja terenów zdegradowanych
 Rekultywacja składowisk odpadów komunalnych
 Monitoring środowiska
 Ochrona przyrody i krajobrazu
 Ochrona lasów i zasobów leśnych
 Zapobieganie powstaniu poważnych awarii

lub usuwanie ich skutków

 Zapobieganie klęskom żywiołowym

lub usuwanie ich skutków

 Kształtowanie ekologicznych postaw

i zachowań społeczeństwa

 Wspieranie pozarządowych organizacji ekologicznych

Zasady udzielania dotacji

 Przedsięwzięcia wskazane przez Ministra Środowiska
 Przedsięwzięcia ze środków gromadzonych w ramach

subfunduszy

 Przedsięwzięcia pilotażowe realizowane w celu

wdrożenia postępu technicznego

 Nowe technologie o dużym stopniu ryzyka lub

posiadające charakter eksperymentalny

 Ochrona powietrza – do 50% kosztów przedsięwzięcia
 Przygotowanie dokumentacji niezbędnej do składania

wniosków i realizacji przedsięwzięć planowanych do

dofinansowania z Funduszu Spójności

Zasady udzielania dotacji

 Na przedsięwzięcia współfinansowane w ramach

funduszy unijnych

 Na przedsięwzięcia z zakresu ochrony powietrza,

oczyszczania ścieków i kanalizacji (do 50% kosztów),

realizowane przez podmioty prowadzące działalność w

zakresie ochrony zdrowia, profilaktyki zdrowotnej i

rehabilitacji, pomocy społecznej, ochrony zabytków i

krajobrazu, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków,

spółek prawa handlowego i jednostek budżetowych

Zasady umorzeń

 Wniosek pożyczkobiorcy
 Terminowa realizacja przedsięwzięcia i uzyskany efekt

ekologiczny

 Terminowa spłata co najmniej 50% kapitału

pożyczkowego i odsetek

 Uiszczanie opłat i kar stanowiących przychód

Narodowego Funduszu

 Przeznaczenie umorzonej kwoty na przedsięwzięcia z

zakresu ochrony środowiska

Zasady umorzeń

Wysokość umorzenia nie może przekroczyć:

 30% pożyczki wypłaconej z wpływów z tytułu opłat

produktowych, oraz wpływów z tytułu ustawy
o substancjach zubażających warstwę ozonową

 10% pożyczki dla pozostałych umów, przy czym kwota

umorzenia nie może być wyższa niż 1.000.000 zł
i ulega zmniejszeniu o ewentualną dotację udzieloną
na to samo przedsięwzięcie

Zasady umorzeń

Nie podlegają umorzeniu:
• Kwoty pożyczek, o umorzenie których wnioskodawca wystąpił po ich

spłacie

• Kredyty wypłacone ze środków Narodowego Funduszu na podstawie

umów kredytowych, zawartych w ramach linii kredytowych

• Pożyczki płatnicze
• Pożyczki w ramach umowy konsorcjum
• Pożyczki wypłacone beneficjentom, którym udzielono

dofinansowania na to samo przedsięwzięcie ze środków
zagranicznych, nie podlegających zwrotowi oraz ze środków Fundacji
EKOFUNDUSZ

• Pożyczki udzielane wojewódzkim funduszom ochrony środowiska i

gospodarki

Zasady udzielania dofinansowania

 Złożenie wniosku na odpowiednim formularzu

 Zgodność przedsięwzięcia z listą priorytetowych programów i spełnienie

kryteriów wyboru

 Udokumentowana możliwość pełnego pokrycia planowanych kosztów

 Wywiązywanie się przez wnioskodawcę z obowiązku uiszczania opłat i kar

oraz innych zobowiązań w stosunku do Narodowego Funduszu

 Przedsięwzięcie określone we wniosku nie zostało zakończone

 Narodowy Fundusz nie wypowiedział umowy o dofinansowanie

wnioskodawcy w ciągu ostatnich 3 lat z powodu wykorzystania środków
niezgodnie z przeznaczeniem

Kryteria oceny wniosków

• Wnioski są oceniane pod względem

formalnym i merytorycznym

• Bardzo istotnym kryterium wyboru jest

efektywność kosztowa z wykorzystaniem 2
wskaźników:

• DGC - dynamiczny koszt jednostkowy
• WK - wskaźnik efektywności kosztowej uzyskania efektu

ekologicznego

Dynamiczny koszt jednostkowy

gdzie:
KI

- koszty inwestycyjne poniesione w danym roku – t;

- koszty eksploatacyjne poniesione w danym roku – t;

i- stopa dyskonta
EE

- miara efektu ekologicznego uzyskiwanego w poszczególnych latach. Efekt

ekologiczny, któremu przypisujemy cenę p

za jednostkę

-cena za jednostkę efektu ekologicznego









DGC

)

(

)

(

Dynamiczny koszt jednostkowy

• pokazuje, jaki jest techniczny koszt uzyskania

jednostki efektu ekologicznego

• wyrażony w złotówkach na jednostkę efektu

ekologicznego

• im niższa jest wartość wskaźnika tym

przedsięwzięcie jest bardziej efektywne

Wskaźnik efektywności kosztowej

gdzie:
c

- współczynnik korygujący

- jednostkowa stawka podstawowa opłaty za korzystanie ze

środowiska dla czynnika oddziaływania i

- ilość zredukowanego czynnika i w pierwszym roku po realizacji

inwestycji

ZKK- zaktualizowane nakłady inwestycyjne
RKE- roczne koszty eksploatacyjne instalacji
i- indeks czynnika oddziaływania
n- liczba wszystkich czynników oddziaływania

RKE

ZKK











Wskaźnik efektywności kosztowej

• sumuje się iloczyny opłat i ilości czynników oddziaływania na

środowisko:

– unikniętych zanieczyszczeń
– zredukowanych odpadów
– zaoszczędzonej wody i energii
– ograniczonego hałasu

stanowiące miarę efektu ekologicznego, które następnie dzieli
się przez roczne koszty inwestycji

• WK jest wskaźnikiem, który nie może być interpretowany w

wartościach bezwzględnych-służy jedynie do celów

porównywania projektów między sobą

• im wyższa jest wartość wskaźnika, tym przedsięwzięcie jest

bardziej efektywne.

Pozostałe fundusze

• Wojewódzkie, powiatowe i gminne fundusze

środowiska:

– mają podobną politykę rozdzielania środków jak

NFOŚiG

– obszar ich działań ma charakter regionalny i

koncentruje się na przedsięwzięciach istotnych z
punktu widzenia ochrony środowiska danego
regionu

Program Operacyjny Infrastruktura i

Środowisko

• Finansowany z Funduszu Spójności i z Europejskiego

Funduszu Rozwoju Regionalnego (fundusz
strukturalny)

• program na lata 2007-2013
• Celem programu jest poprawa atrakcyjności

inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój
infrastruktury technicznej przy równoczesnej
ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia,
zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu
spójności terytorialnej

Program Operacyjny Infrastruktura i

Środowisko

• Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację

Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-

2013 wyniesie 37,6 mld euro, z czego wkład unijny wynosić będzie

27,9 mld euro, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro.

• Polska jest głównym beneficjentem programu, otrzymujemy blisko

42% środków polityki spójności;

• 18 % środków przeznaczonych jest na środowisko, co stanowi kwotę

4,8 mld euro.

71%

18%

2% 6% 2%

transport

zdrowie

środowisko

szkolnictwo wyższe

energetyka

kultura

Priorytety programu

1. Gospodarka wodno-ściekowa – 3 275,2 mln euro
2. Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi – 1,430,3

mln euro

3. Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom

środowiska – 655,0 mln euro

4. Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do

wymogów ochrony środowiska – 667,0 mln euro

5. Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych –

105,6 mln euro

6. Transport przyjazny środowisku – 12 062,0 mln euro
7. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i

efektywność energetyczna – 1 403,0 mln euro

Oczekiwane efekty programu

• 9 tys. km kanalizacji sanitarnej, w wyniku czego 810 tys. osób

zostanie podłączonych do sieci;

• 318 oczyszczalni ścieków;
• 20 nowych ponadregionalnych zakładów zagospodarowania

odpadów;

• 5,5 mln osób zostanie dodatkowo objętych systemem

gospodarowania odpadami komunalnymi;

• z 79% do 50% zmniejszy się poziom składowania odpadów;
• 400 obiektów małej retencji;

Oczekiwane efekty programu c.d.

• 500 stanowisk do analizowania i reagowania na zagrożenia

katastrofami naturalnymi;

• 135 dużych przedsiębiorstw wspartych w zakresie systemów

zarządzania środowiskowego;

• 1550 ha, którym przywrócono ochronę właściwego stanu

ekosystemów

• z 2% do 7,5% powinien wzrosnąć udział energii elektrycznej

wytworzonej ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii

elektrycznej brutto;

• 1 mln ton rocznej produkcji biopaliw;

LIFE+

•

LIFE+ jest jedynym instrumentem finansowym Unii

Europejskiej koncentrującym się wyłącznie na

współfinansowaniu projektów w dziedzinie ochrony

środowiska

•

Jego głównym celem jest wspieranie procesu wdrażania

wspólnotowego prawa ochrony środowiska, realizacja

polityki ochrony środowiska oraz identyfikacja i promocja

nowych rozwiązań dla problemów dotyczących ochrony

przyrody

•

podzielony jest na trzy komponenty tematyczne:

–

przyroda i różnorodność biologiczna

–

polityka i zarządzanie w zakresie środowiska

–

informacja i komunikacja

• Projekty zgłaszane do LIFE+ muszą spełniać trzy podstawowe kryteria:

– Być wykonalne, spójne pod względem technicznym i finansowym oraz

opłacalne.

– Wspierać w szczególności wdrażanie szóstego wspólnotowego Programu

działań w zakresie środowiska naturalnego (6 EAP), a także wdrażać rozwój

wspólnotowej polityki i prawodawstwa.

– Ponadto w celu zapewnienia europejskiej wartości dodanej oraz uniknięcia

finansowania powtarzających się działań, projekty muszą spełniać

przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:

• Być projektami demonstracyjnymi służącymi wdrożeniu Dyrektywy Ptasiej

(79/409/EWG) lub Dyrektywy Siedliskowej (92/43/EWG),

• Być projektami demonstracyjnymi związanymi z celami Wspólnoty w zakresie

ochrony środowiska, w tym w zakresie rozwoju lub upowszechniania technik

najlepszej praktyki, wiedzy specjalistycznej lub technologii,

• Być kampaniami na rzecz zwiększania świadomości społecznej oraz specjalne

szkolenia dla podmiotów uczestniczących w działaniach dotyczących zapobiegania

pożarom lasów,

• Być projektami służącymi rozwojowi i realizacji celów Wspólnoty związanych z

szerokim, ujednoliconym, kompleksowym i długoterminowym monitorowaniem

wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska .

LIFE+

• Projekty dofinansowane z programu LIFE+:

– Menadżer środowiska
– Ochrona bałtyckich torfowisk wysokich na

Pomorzu

– Ochrona Wodniczki
– Ochrona żubra w Puszczy Białowieskiej
– Ochrona i poprawa jakości siedlisk rzadkich motyli

podmokłych łąk półnaturalnych

LIFE+

•

Bezzwrotna pomoc finansowa dla Polski w postaci dwóch instrumentów pod

nazwą:

– Mechanizm Finansowy EOG ;
– Norweski Mechanizm Finansowy;

•

Instrumenty są znane (w potocznym języku) jako fundusze norweskie.

•

Pochodząz trzech krajów EFTA (Europejskiego Stowarzyszenie Wolnego Handlu),

będących zarazem członkami EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego), tj.

Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.

•

Konsekwencją członkostwa Polski w Unii Europejskiej było przystąpienie do

Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG).

•

W październiku 2004 r. polski rząd podpisał dwie umowy, które umożliwiają

korzystanie z dodatkowych, obok funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności

Unii Europejskiej, źródeł bezzwrotnej pomocy zagranicznej:

– Memorandum of Understanding wdrażania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru

Gospodarczego;

– Memorandum of Understanding wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego.

Fundusze Norweskie

Perspektywa 2004-2009

• I nabór wniosków – alokacja na priorytety środowiskowe

74 967 893 Euro - całkowita alokacja

Priorytet 2.1- Redukcja zanieczyszczeń -68 010 6295 Euro

Priorytet 2.2 - Promowanie zrównoważonego rozwoju 4 748 410 Euro

Priorytet 2.8 - Wzmocnienie zdolności administracyjnej 2 208 788 Euro

• II nabór wniosków – alokacja na priorytety środowiskowe

41 390 000 Euro – całkowita alokacja

Priorytet 2.1- Redukcja zanieczyszczeń - 34 170 000 Euro,

Priorytet 2.2 - Promowanie zrównoważonego rozwoju - 2 400 000 Euro,

Priorytet 2.8 - Wzmocnienie zdolności administracyjnej - 4 820 000 Euro,

• III nabór wniosków – alokacja na priorytety środowiskowe

10 720 000 EUR – całkowita alokacja. Tylko projekty nieinwestycyjne:

Priorytet 2.2 - Promowanie zrównoważonego rozwoju

Priorytet 2.8 - Wzmocnienie zdolności administracyjnej

Fundusze Norweskie

Redukcja

zanieczyszczeń

79,02%

Promowanie

zrównoważonego

rozwoju

14,16%

Wzmocnienie

zdolności

administracyjnej

6,82%

Alokacja środków w perspektywie 2004-2009

Fundusze Norweskie

Perspektywa 2009-2014

• Ponad 300 mln euro ma być użyte w ciągu najbliższych pięciu

lat na finansowanie projektów związanych ze środowiskiem i
zmianami klimatu.

• Dodatkowo, ok. 160 mln euro zasili różne przedsięwzięcia,

których celem będzie rozwój i wspieranie idei wychwytywania i
przechowywania dwutlenku węgla.

• W nowej turze mechanizmu EOG do dyspozycji będzie

trzykrotnie większa kwota niż w perspektywie 2004-2009

System Zielonych Inwestycji - GIS

• System Zielonych Inwestycji –GIS (ang. Green Investment Scheme - GIS) to

koncepcja oparta na art. 17 protokołu z Kioto; dotyczy sprzedaży nadwyżek

jednostek emisji AAUS (Assigned Amount Units) w połączeniu z

wykorzystaniem środków finansowych pochodzących z tej sprzedaży.

• Środki finansowe ze sprzedaży nadwyżek emisji mają być wykorzystane na

realizację projektów i programów ograniczających emisję gazów cieplarnianych.

• Za pomocą tego systemu planuje się dokonanie redystrybucji środków

pochodzących ze sprzedaży jednostek przyznanej emisji. Pieniądze

przeznaczane mają być m.in. na:

– poprawę efektywności energetycznej;
– czyste technologie węglowe;
– odnawialne źródła energii;
– odzysk i wykorzystanie metanu.

• Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów

cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 18 sierpnia 2009 r. Nr 130 poz. 1070)

określa zasady funkcjonowania Krajowego systemu zielonych inwestycji.

• Zarządzanie Krajowym systemem zielonych inwestycji ustawa powierza

Krajowemu operatorowi systemu zielonych inwestycji (KOSZI), którego

funkcję pełni Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

(NFOŚiGW).

System Zielonych Inwestycji - GIS

• Do zadań Krajowego Operatora należy:

– przygotowanie naboru i ocena wniosków o

dofinansowanie w ramach GIS,

– nadzór nad wdrażaniem programów i projektów m.in.

kontrola wykorzystania środków przez beneficjentów,

– ocena uzyskanych efektów ekologicznych oraz

prowadzenie działalności promocyjnej i informacyjnej
o Krajowym systemie zielonych inwestycji,

– opracowanie i przedkładanie stosownych raportów

wynikających z postanowień umów o sprzedaży
jednostek przyznanej emisji AAU.

Dopłaty do kredytów na kolektory

słoneczne

• Dopłaty na częściowe spłaty kapitału kredytów

bankowych przeznaczonych na zakup i montaż
kolektorów słonecznych dla osób fizycznych i
wspólnot mieszkaniowych;

• Kredyty z dotacją NFOŚiGW udzielane są przez

banki na podstawie umów o współpracy;

• Dotacja wynosi 45% kapitału kredytu bankowego

wykorzystanego na sfinansowanie kosztów
kwalifikowanych przedsięwzięcia.

EkoFundusz-historia

• w roku 1991 Klub Paryski zrzeszający państwa będące

wierzycielami Polski podjął decyzję o redukcji polskiego długu

o 50%, pod warunkiem spłaty pozostałej części do roku 2010

• Rząd Polski zaproponował, aby dalsze 10% długu (łącznie

blisko 3 mld $) można było przeznaczyć na wsparcie

najpilniejszych przedsięwzięć w ochronie środowiska

• decyzję o ekokonwersji polskiego długu podjęły m.in.: Stany

Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia

• w 1992 roku Minister Finansów powołał EkoFundusz

Finansowane Projekty

• W latach 1992-2007 EkoFundusz wydatkował łącznie

około 1,7 mld zł na dofinansowanie około 1 500

projektów w pięciu sektorach priorytetowych :

– ograniczenie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i

tlenków azotu oraz eliminacja niskich źródeł ich emisji,

– ograniczenie dopływu zanieczyszczeń do Bałtyku oraz

ochrona zasobów wody pitnej,

– ograniczenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu

Ziemi,

– ochrona różnorodności biologicznej,
– gospodarka odpadami i rekultywacja gleb

zanieczyszczonych.

EkoFundusz- podsumowanie

• programu zamiany polskiego zadłużenia na

inwestycje w ochronie środowiska;

• W latach 1992-2007 łączne przychody z tytułu

ekokonwersji polskiego długu wyniosły około

500 mln $, co stanowi około 87% całości

kwoty, jaką EkoFundusz miał otrzymać w

okresie 1992-2009;

BOŚ

• Przedmiotem kredytowania mogą być wszelkiego

rodzaju inwestycje wpływające na poprawę stanu

jakości wody, powietrza i gleby, zmierzające do

rozwiązania problemów gospodarki ściekowej i

gospodarki odpadami, przedsięwzięcia z zakresu

energoefektywności, ale również rozwój

agroturystyki czy proekologicznych inicjatyw

rolniczych

• Kredyty mogą być udzielane klientom

indywidualnym, przedsiębiorstwom, jednostkom

samorządu terytorialnego