background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

   

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 
             i  NAUKI

 

 

 
 
 
 

Agnieszka Rozwadowska 

 

 
 
 
 

Ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych 
341[02].O1.05 

 

 

 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

Wydawca

 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy  
Radom  2005 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

1

Recenzenci: 
mgr Barbara Wierzbowska 
mgr Violetta Witkowska 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Katarzyna Maćkowska 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr Andrzej Zych 
 
 
Korekta: 
mgr Joanna Fundowicz 
 
 
 
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 341[02].01.05 
Ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych, zawartego w programie nauczania dla zawodu 
technik ekonomista. 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2005 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

2

SPIS TREŚCI 

 

1.  Wprowadzenie 

3

2.  Wymagania wstępne 

4

3.  Cele kształcenia 

5

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

7

5.  Ćwiczenia 

11

5.1. Podstawowe wiadomości z zakresu rachunkowości  

5.1.1.  Ćwiczenia 
5.1.2.  Sprawdzian postępów 

11
11
12

5.2. Typy operacji gospodarczych  

5.2.1.  Ćwiczenia 
5.2.2.  Sprawdzian postępów 

13
13
14

5.3. Dokumentacja księgowa  

5.3.1.  Ćwiczenia 
5.3.2.  Sprawdzian postępów 

15
15
16

5.4. Przychody i koszty w przedsiębiorstwie  

5.4.1.  Ćwiczenia 
5.4.2.  Sprawdzian postępów 

17
17
18

5.5. Kalkulacja kosztów   

5.5.1.  Ćwiczenia 
5.5.2.  Sprawdzian postępów 

19
19
20

5.6. Cel i zasady inwentaryzacji  

5.6.1.  Ćwiczenia 
5.6.2.  Sprawdzian postępów 

21
21
22

5.7. Rozliczenia dotyczące wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych  

5.7.1.  Ćwiczenia 
5.7.2.  Sprawdzian postępów 

23
23
24

5.8. Podatek dochodowy od osób fizycznych 

5.8.1.  Ćwiczenia 
5.8.2.  Sprawdzian postępów 

25
25
26

5.9. Podatkowa księga przychodów i rozchodów  

5.9.1.  Ćwiczenia 
5.9.2.  Sprawdzian postępów 

27
27
28

5.10. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych  

5.10.1. Ćwiczenia 
5.10.2. Sprawdzian postępów 

29
30
31

5.11. Podatek od towarów i usług (VAT – ang. Value-Added Tax) 

5.11.1. Ćwiczenia 
5.11.2. Sprawdzian postępów 

32
32
33

6.  Ewaluacja osiągnięć uczniów  

34

7.  Literatura 

44

 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

3

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela pt. Ewidencjonowanie zdarzeń 

gospodarczych, który będzie pomocny w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w szkole 
kształcącej w zawodzie technik ekonomista. 

W poradniku zamieszczono: 

−  wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć już ukształtowane, 

aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

−  cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas pracy 

 

z poradnikiem, 

−  przykładowe scenariusze zajęć, 
−  ćwiczenia, przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami 

nauczania – uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

−  ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego. 

W podrozdziałach Poradnika dla ucznia pt. Materiał nauczania treści kształcenia 

z zakresu  rachunkowości zostały omówione w sposób ogólny. Celem tej jednostki jest 
przygotowanie uczniów do prowadzenia uproszczonych form rachunkowości. 

Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone różnymi metodami ze 

szczególnym uwzględnieniem: 
– tekstu 

przewodniego, 

– dyskusji, 
–  ćwiczeń praktycznych. 

Formy organizacyjne mogą być zróżnicowane, począwszy od samodzielnej pracy uczniów 

do pracy zespołowej. Zajęcia dydaktyczne powinny być prowadzone w pracowni 
symulacyjnej wyposażonej w komputery z oprogramowaniem finansowo-księgowym oraz 
w zestawy druków, dokumentów, przepisy z zakresu rachunkowości i prawa podatkowego 
zajęcia należy prowadzić w grupach 16–osobowych. 

W poradniku zamieszczono ćwiczenia z zakresu ewidencji uproszczonej w formie księgi 

przychodów i rozchodów oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Nauczyciel 
powinien zwrócić uwagę podczas wykonywania ćwiczeń na pracę z dokumentami 
księgowymi. Uczniowie powinni opanować umiejętności posługiwania się nimi w ewidencji 
i rozliczeniach z ZUS i urzędem skarbowym. 

Wskazane jest przeprowadzenie ćwiczeń z ewidencji zdarzeń gospodarczych oraz 

rozliczeń z 

instytucjami przy zastosowaniu programów komputerowych. Wybór 

oprogramowania pozostawia się nauczycielowi w zależności od możliwości szkoły oraz 
umiejętności uczniów. 

Po wykonaniu zaplanowanych ćwiczeń uczeń ma możliwość sprawdzenia poziomu 

swoich postępów, odpowiadając na pytania podane w podrozdziałach Sprawdzian postępów. 
Według tego samego zestawu pytań nauczyciel dokonuje oceny wiedzy i umiejętności ucznia. 

Informacji dotyczącej zakresu i poziomu realizacji celów kształcenia danej jednostki 

modułowej dostarczyć powinny sprawdziany ustne, sprawdziany pisemne oraz obserwacja 
pracy uczniów podczas realizacji ćwiczeń. 

Sumatywnej oceny osiągnięć pracy uczniów można dokonać na podstawie teczki 

portfolio, w której uczniowie gromadziliby swoje prace. 

Można również skorzystać z propozycji narzędzi pomiaru dydaktycznego 

zamieszczonych w 

Poradniku dla nauczyciela opracowanych do przeprowadzenia 

sprawdzianu po realizacji całej jednostki modułowej. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

4

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−  posługiwać się podstawowymi pojęciami ekonomicznymi,

 

−  posługiwać się podstawowymi pojęciami prawnymi,

 

−  korzystać z różnych źródeł prawa,

 

−  posługiwać się technologią informacyjną.

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

5

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji ćwiczeń podanych w poradniku uczeń powinien umieć: 

–  określić uregulowania prawne dotyczące prowadzenia rachunkowości, 
–  określić zakres podmiotowy rachunkowości, 
–  posłużyć się podstawową terminologią z zakresu rachunkowości, 
–  określić nadrzędne zasady rachunkowości, 
–  zdefiniować pojęcie operacji gospodarczych, 
–  rozróżnić typy operacji gospodarczych, 
–  zastosować procedury przygotowania dowodów księgowych, 
–  dokonać archiwizacji dowodów księgowych, 
–  zdefiniować pojęcie przychodu, 
–  określić źródła przychodów, 
–  określić pojęcie kosztu, 
–  sklasyfikować koszty, 
–  określić, na czym polega kalkulacja kosztów, 
–  określić koszty jednostkowe, 
–  ustalić cenę sprzedaży, 
–  przedstawić pojęcie i przedmiot inwentaryzacji, 
–  przedstawić zasady przeprowadzania inwentaryzacji przez jednostki prowadzące 

podatkową księgę przychodów oraz opodatkowane w formie ryczałtu od przychodów 
ewidencjonowanych, 

–  przeprowadzić inwentaryzację zapasów, 
–  omówić zasady wypełniania arkuszy spisowych, 
–  określić zadania inwentaryzacji, 
–  obliczyć wynagrodzenia pracowników, 
–  sporządzić listę płac, 
–  rozróżnić składki ZUS płacone przez pracodawcę i pracownika, 
–  określić przepisy regulujące podatek dochodowy od osób fizycznych, 
–  omówić zasady opłacania podatku dochodowego od osób fizycznych,  
–  ustalić podatek dochodowy od osób fizycznych, 
–  omówić zasady opodatkowania podatkiem liniowym, 
–  określić przepisy regulujące zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów 

i rozchodów, 

–  omówić zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 
–  zaewidencjonować przychody i koszty uzyskania przychodu w podatkowej księdze 

przychodów i rozchodów, 

–  scharakteryzować zasady prowadzenia Ewidencji nabycia i sprzedaży towarów i usług 

VAT, 

–  dokonać zapisów w Ewidencji nabycia i sprzedaży towarów i usług VAT, 
–  rozliczyć podatek VAT, 
–  scharakteryzować zasady prowadzenia Ewidencji środków trwałych i wartości 

niematerialnych i prawnych oraz Ewidencji wyposażenia, 

–  scharakteryzować zasady prowadzenia Ewidencji przebiegu pojazdu, 
–  scharakteryzować zasady prowadzenia Ewidencji sprzedaży, 
–  określić przepisy regulujące zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów 

ewidencjonowanych, 

–  omówić zasady opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, 
–  określić przepisy regulujące podatek od towarów i usług, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

6

–  omówić zasady opodatkowania podatkiem od towarów i usług, 
–  przeprowadzić ewidencję gospodarczą z zastosowaniem programu komputerowego do 

podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz ryczałtu od przychodów 
ewidencjonowanych, 

–  sporządzić deklaracje ZUS i podatkowe za pomocą programów komputerowych. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

7

4. PRZYKŁADOWE  SCENARIUSZE  ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 

Temat: Kalkulacja kosztów 

 

Cele: 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 
−   wyjaśnić pojęcie kalkulacji, 
−  wyjaśnić, w jakim celu przeprowadza się kalkulację kosztów, 
−  wyjaśnić istotę kalkulacji wstępnej, 
−  wyjaśnić istotę kalkulacji wynikowej, 
−  omówić, w jaki sposób przeprowadza się kalkulację kosztów w przypadku ryczałtu od 

przychodów ewidencjonowanych, 

−  omówić, w jaki sposób przeprowadza się kalkulację kosztów w przypadku prowadzenia 

podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 

−  omówić, na czym polega kalkulacja podziałowa prosta kosztów, 
−  przeprowadzić kalkulację kosztów, 
−  ustalić koszt jednostkowy wytworzenia produktu (usługi). 

 

Metody nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe, 
−  dyskusja. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−  praca indywidualna, 
−  praca w grupach. 
 
Środki dydaktyczne: 

−  foliogramy, 
−  plansze, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Czas trwania:  
90 minut 

 

Uczestnicy: 
uczniowie kształcący się w zawodzie technik ekonomista. 

 

Przebieg zajęć: 
1.  Wprowadzenie. 
2.  Uświadomienie celów zajęć. 
3.  Plan zajęć: 

−  wstęp – należy zapoznać uczniów z pojęciem kalkulacji, omówić, w jakim celu 

przeprowadza się kalkulację kosztów, określić istotę kalkulacji wstępnej i wynikowej, 
wyjaśnić różnicę między przeprowadzaniem kalkulacji kosztów w przypadku ryczałtu 
od przychodów ewidencjonowanych a prowadzeniem podatkowej księgi przychodów  
i rozchodów, omówić, na czym polega metoda podziałowa prosta kalkulacji kosztów 
na przykładzie z tabeli, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

8

−  uczniowie otrzymują zestawy ćwiczeń, 
−  uczniowie rozwiązują w dwuosobowych grupach ćwiczenie dotyczące 

przeprowadzania kalkulacji kosztów dla zakładu fryzjerskiego, zestawiają w tabeli 
koszty związane z usługami fryzjerskimi,  następnie omawiają na forum klasy wyniki; 
uczniowie rozwiązują samodzielnie ćwiczenie dotyczące ustalania metodą podziałową 
prostą kosztu jednostkowego usługi fryzjerskiej, następnie nauczyciel sprawdza 
wyniki. 

4.  Podsumowanie zajęć: 

−  uczniowie wyjaśniają pojęcie kalkulacji, 
−  wyjaśniają, w jakim celu przeprowadza się kalkulację kosztów, 
−  wyjaśniają istotę kalkulacji wstępnej i wynikowej, 
−  omawiają różnicę w przeprowadzaniu kalkulacji w przypadku ryczałtu oraz 

podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 

−  omawiają, na czym polega metoda podziałowa prosta kalkulacji kosztów. 

5.  Ocena poziomu osiągnięć uczniów (sprawdzian osiągnięć zamieszczony w poradniku) 

ocena ich aktywności poprzez bieżącą obserwację pracy uczniów podczas 

wykonywania ćwiczeń. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

9

Scenariusz zajęć 2 

 

Temat: Podatkowa księga przychodów i rozchodów 

 

Cele: 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 
–  określić zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 
−  ewidencjonować typowe zdarzenia gospodarcze w podatkowej księdze przychodów 

i rozchodów, 

−  naliczyć składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, 
−  naliczyć obciążenia ZUS pracodawcy, 
−  naliczyć amortyzację środków trwałych, 
−  dokonać ewidencji zdarzeń gospodarczych za pomocą programu finansowo-księgowego. 
 
Metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie przedmiotowe z użyciem komputera. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca indywidualna przy komputerze. 

 
Środki dydaktyczne: 

−  podatkowa księga przychodów i rozchodów, 
−  stanowisko komputerowe z oprogramowaniem obsługującym podatkową księgę    

przychodów i rozchodów, 

−  długopis, 
−  kalkulator, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
Czas trwania: 
90 minut. 
 
Uczestnicy: 
uczniowie kształcący się w zawodzie technik ekonomista. 
 
Przebieg zajęć: 
1.  Powitanie uczniów. 
2.  Uświadomienie celów lekcji. 
3.  Plan zajęć: 

a)  wprowadzenie: 
−  nauczyciel przypomina podstawowe zasady prowadzenia podatkowej księgi 

przychodów i rozchodów, 

−  rozdaje uczniom ćwiczenie 1 i zapoznaje ich z ćwiczeniem do pracy indywidualnej, 
b)  praca indywidualna: 
−  uczniowie mają za zadanie zaewidencjonować pisemnie w podatkowej księdze 

przychodów i rozchodów podane w ćwiczeniu 1 zdarzenia gospodarcze, 

−  następnie przystępują do wykonania tego samego ćwiczenia, ale już 

z wykorzystaniem oprogramowania komputerowego będącego  na wyposażeniu 
pracowni, 

c)  podsumowanie zajęć: 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

10

−  uczniowie porównują wyniki swojej pracy, 
−  wyjaśniają ewentualne wątpliwości. 

4.  Ocena poziomu osiągnięć uczniów poprzez: 

−  ocenę samodzielności przy wykonywaniu ćwiczenia pisemnie, 
−  ocenę samodzielności przy obsłudze programu finansowo-księgowego, 
−  ocenę poprawności wykonania ćwiczenia. 

5.  Pożegnanie uczniów. 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

11

5. ĆWICZENIA 

 

5.1.   Podstawowe wiadomości z zakresu rachunkowości 

 

5.1.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Znajdź w ustawie o rachunkowości artykuł, mówiący o terminie i częstotliwości 

sporządzania inwentaryzacji. Podaj nr artykułu i zapisz w zeszycie najważniejsze informacje. 
 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy wskazać uczniom rozdział dotyczący inwentaryzacji, 
−  przeczytać wspólnie artykuł 26, poz. 3, 
−  wysłuchać zaproponowane przez uczniów notatki, wprowadzić ewentualne poprawki. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  prześledzić ustawę o rachunkowości, 
2)  odnaleźć rozdział dotyczący inwentaryzacji, 
3)  znaleźć artykuł odnoszący się do terminów i częstotliwości sporządzania inwentaryzacji, 
4)  zapisać w zeszycie, kiedy termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  ustawa o rachunkowości, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
Ćwiczenie 2 

Wstaw w puste miejsca terminy i pojęcia: rachunkowość, księgi rachunkowe, aktywa, 

pasywa, przychód, koszt, wynik finansowy, sprawozdanie finansowe, inwentaryzacja. 
 
1.  Wyrażone w pieniądzu zużycie składników majątku to 

…………………………………… 

2.  Zobowiązania z tytułu dostaw należą do …………………………………… 
3.  …………………………………… to dokumentacja księgowa obejmująca zbiory 

zapisów księgowych, obrotów i sald. 

4.  Do …………………………………… zalicza się między innymi środki trwałe 

i materiały. 

5.  …………………………………… to wyrażony w pieniądzu rezultat działalności 

jednostki gospodarczej osiągnięty w pewnym okresie. 

6.  System ewidencji gospodarczej odzwierciedlającej w formie pieniężnej zjawiska 

i procesy gospodarcze oraz sytuację majątkową i wyniki działalności podmiotów 
gospodarczych to …………………………………… 

7.  …………………………………… polega na ustaleniu faktycznego stanu składników 

aktywów i pasywów przedsiębiorstwa. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

12

8.  Wyrażona w pieniądzu wielkość sprzedaży produktów, towarów i materiałów to 

…………………………………… 

9.  Bilans jest elementem …………………………………… 
 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy krótko przypomnieć uczniom podstawowe pojęcia, 
−  po wykonaniu ćwiczenia sprawdzić poprawność ich wykonania. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przypomnieć sobie podstawowe pojęcia i terminy z zakresu rachunkowości, 
2)  przeczytać uważnie zdania, 
3)  w miejsce kropek wpisać odpowiednie terminy i pojęcia. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  foliogramy, 
−  plansze, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 

5.1.2. Sprawdzian postępów 

    

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     

Tak     Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  wskazać podstawowy akt prawny regulujący zasady prowadzenia  

rachunkowości, 

2)  omówić zakres podmiotowy ustawy o rachunkowości, 
3)  wyszukać w ustawie o rachunkowości interesujące cię informacje, 
4)  wskazać inne niż ustawa o rachunkowości, źródła prawa  

dotyczące prowadzenia rachunkowości, 

5)  posłużyć się podstawową terminologią z zakresu rachunkowości, 
6)  określić zakres podmiotowy rachunkowości, 
7)  omówić nadrzędne zasady rachunkowości. 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

13

5.2.  Typy  operacji  gospodarczych 

 

5.2.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 

Wskaż, czy podana operacja jest operacją bilansową, czy wynikową. 

 

Lp. Operacja 

gospodarcza 

Operacja 

bilansowa 

Operacja 

wynikowa 

1   Zaciągnięto kredyt bankowy na spłatę zobowiązań 

 

 

2    Zakupiono za gotówkę komputer 

 

 

3   Sprzedano 

zbędny środek trwały  

 

4   Otrzymano 

dotację do produkcji wyrobów 

 

 

5    Naliczono pracownikom wynagrodzenia 

 

 

6    Pobrano z rachunku bankowego pieniądze do kasy 

 

 

7   Wypłacono z kasy pracownikom wynagrodzenia 

 

 

8    Otrzymano odszkodowanie za kradzież pieniędzy z kasy 

 

 

9   Zapłacono fakturę za wykonane usługi transportowe 

 

 

10   Wystawiono 

fakturę odbiorcy za sprzedane towary 

 

 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy przypomnieć uczniom, jakie operacje gospodarcze wpływają na składniki bilansu, 

a jakie na wynik finansowy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie podane operacje gospodarcze, 
2)  zaznaczyć znakiem X operację bilansową lub wynikową. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

 

foliogramy, 

 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Zaznacz, czy podane zdarzenia gospodarcze są operacjami gospodarczymi. 

1.  Wysłanie oferty sprzedaży swoich wyrobów do odbiorcy X. TAK/NIE 
2.  Sprzedaż wyrobów odbiorcy X. TAK/NIE 
3.  Wystawienie faktury kontrahentowi X za sprzedaż wyrobów. TAK/NIE 
4.  Zapłata przez kontrahenta X należności z tytułu sprzedanych wyrobów. TAK/NIE 
5.  Otrzymanie wyciągu bankowego. TAK/NIE 
6.  Pobranie przez bank prowizji za prowadzenie rachunku. TAK/NIE 
7.  Otrzymanie faktury od kontrahenta Y za wykonane usługi remontowe. TAK/NIE 
8.  Zapłata kontrahentowi Y za wykonane usługi. TAK/NIE 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

14

9.  Otrzymanie dowodu wpłaty KP, stwierdzającego zapłatę za wykonane usługi. TAK/NIE 
10.  Przekazanie swoich wyrobów w formie darowizny do domu dziecka. TAK/NIE 
 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy zwrócić uczniom uwagę na fakt, że operacje gospodarcze wywołują zmiany 

w składnikach bilansu. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie zdania, 
2)  skreślić TAK, jeżeli zdarzenie nie jest operacją gospodarczą lub NIE, jeżeli zdarzenie jest 

operacją gospodarczą. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe, 
−  dyskusja. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  foliogramy, 
−  plansze, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 

5.2.2. Sprawdzian postępów 

    

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  wyjaśnić pojęcie operacji gospodarczej, 
2)  wyjaśnić różnicę między operacją gospodarczą i zdarzeniem gospodarczym, 
3)  określić czym charakteryzują się operacje aktywne, 
4)  określić czym charakteryzują się operacje pasywne, 
5)  określić czym charakteryzują się operacje aktywno-pasywne, 
6)  określić czym charakteryzują się operacje wynikowe, 
7)  rozróżnić operacje bilansowe i wynikowe. 
 
 
 

 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

15

5.3. Dokumentacja księgowa 

 

5.3.1. Ćwiczenia  

 

Ćwiczenie 1 

Wystaw fakturę, mając dane: 

Sprzedawca: „ABC” PHU, ul. Krótka 6, 71-123 Szczecin, NIP: 851-123-56-89 
Nabywca: „Malibu” Sp. z o.o., ul. Długa 15, 70-789 Szczecin, NIP: 852-963-74-12 
Data wystawienia faktury: 10 XI 2005 r. 
Sposób zapłaty: gotówka 
Sprzedany towar (ceny netto, VAT = 22%): 15 kg cukru (1,20 zł/kg), 5 kg kawy (21 zł/kg),  
5 opakowań herbaty (5,50 zł/szt.), 100 opakowań śmietanki do kawy (0,35 zł/szt.). 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy rozdać uczniom wypełnione druki faktur, 
−  zwrócić uwagę na poprawność wystawienia faktury,  
−  podpowiedzieć, który z kontrahentów otrzymuje oryginał, a który kopię faktury. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  upewnić się, czy podane są wszystkie informacje, niezbędne do wystawienia faktury, 
2)  wystawić fakturę VAT (oryginał i kopię), 
3)  zaznaczyć, która faktura powinna trafić do sprzedawcy, a która do nabywcy, 
4)  w razie wystąpienia błędów wystawić fakturę korygującą. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

faktura VAT, 

 

faktura VAT korygująca, 

 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Wystaw dowolnie po 5 dowodów wpłaty (KP) i dowodów wypłaty (KW), a następnie na 

ich podstawie sporządź raport kasowy (według wzorów).  

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy zwrócić uwagę uczniom, aby wystawiając dowody KP i KW, pamiętali, żeby stan 

kasy na koniec miesiąca nie okazał się być wartością ujemną. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapisać w zeszycie 5 przykładowych osób, od których otrzymuje pieniądze, za co i jaką 

kwotę (informacje potrzebne do wypełnienia KP), 

2)  zapisać w zeszycie 5 przykładowych osób, którym wypłaca pieniądze z kasy, za co i jaką 

kwotę (informacje potrzebne do wypełnienia KW), 

3)  ustalić stan kasy z poprzedniego miesiąca (pozycja z przeniesienia RK), 

4)  wypełnić dokumenty. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

16

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

 

dowody wpłaty KP, 

 

dowody wpłaty KW, 

 

raport kasowy, 

 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

5.3.2. Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tak    Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  wyjaśnić pojęcie dokumentacja księgowa, 
2)  wyjaśnić różnicę między dokumentem a dowodem księgowym, 
3)  określić, co oznacza, że dowód księgowy jest wystawiony prawidłowo, 
4)  określić warunki sporządzania dowodów księgowych, 
5)  poprawiać błędy w dowodach księgowych, 
6)  omówić procedurę przygotowania dowodów do księgowania, 
7)  określić czas przechowywania dokumentów księgowych, 
8)  omówić, na czym polega elektroniczna archiwizacja dokumentów, 
9)  sporządzić dokument księgowy. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

17

5.4.  Przychody i koszty w przedsiębiorstwie 

 

5.4.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 

Przyporządkuj podane przychody do pozostałych przychodów operacyjnych lub 

przychodów finansowych: 
−  dodatnie różnice kursowe,  
−  przychody z likwidacji środków trwałych, 
−  otrzymane dywidendy od akcji obcych, 
−  dotacje, 
−  dyskonta od weksli obcych, 
−  otrzymane kary, grzywny, odszkodowania, darowizny, 
−  wartość odpisanych przedawnionych lub umorzonych zobowiązań 
−  przychody ze sprzedaży majątku trwałego, 
−  wartość sprzedaży papierów wartościowych, 
−  przychody z udziałów w innych jednostkach, 
−  otrzymane odsetki od lokat terminowych, środków na rachunkach bankowych lub 

udzielonych pożyczek, 

−  otrzymane odsetki za nieterminową regulację należności. 
 

Pozostałe przychody operacyjne 

Przychody finansowe 

 
 
 
 
 

 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy przypomnieć uczniom, jakie przychody zalicza się do pozostałych przychodów 

operacyjnych, a jakie do przychodów finansowych, 

−  sprawdzić poprawność wykonania ćwiczenia. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie wszystkie wymienione przychody, 
2)  wpisać do tabeli w odpowiednie miejsce pozostałe przychody operacyjne i przychody 

finansowe. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

18

Ćwiczenie 2 

Wpisz w puste miejsca brakujące pojęcia lub terminy: amortyzacja, zużycie materiałów 

i energii,  usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne 
świadczenia, pozostałe koszty rodzajowe. 
1.  ………………………… to koszty związane z naliczeniem wynagrodzenia za pracę, 
2.  ………………………… to koszty związane ze zużyciem środków trwałych, 
3.  ………………………… to koszty związane ze zużyciem materiałów podstawowych, 

pomocniczych, paliw, opakowań, odpadków, energii elektrycznej, 

4.  ………………………… to koszty związane z podatkiem akcyzowym, podatkiem od 

nieruchomości, podatkiem od środków transportu, opłatami skarbowymi, 

5.  ………………………… to koszty związane z usługami remontowymi, transportowymi, 

budowlano-montażowymi, bankowymi, najmu i dzierżawy, 

6.  ………………………… to koszty podróży służbowych, reprezentacji i reklamy, składki 

z tytułu ubezpieczeń majątkowych, 

7.  ………………………… to składki z tytułu ubezpieczeń społecznych, odpisy na 

zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, szkolenie pracowników, wydatki związane 
z bhp. 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy przypomnieć uczniom, pojęcia i terminy związane z kosztami rodzajowymi, 

sprawdzić poprawność wykonania ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie wyjaśnienie pojęć, 
2)  dopasować odpowiednie pojęcie do jego określenia, 
3)  wpisać je w puste miejsca. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

5.4.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tak  Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  wyjaśnić pojęcie przychodu, 
2)  wyjaśnić pojęcie przychodów ze sprzedaży, 
3)  sklasyfikować pozostałe przychody operacyjne, 
4)  sklasyfikować przychody finansowe, 
5)  wyjaśnić pojęcie kosztu, 
6)  wymienić i wyjaśnić znaczenie kosztów rodzajowych. 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

19

5.5.  Kalkulacja kosztów 

 

5.5.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 

Przeprowadź kalkulację kosztów dla zakładu fryzjerskiego. 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy zwrócić uwagę uczniom na specyfikę zakładu fryzjerskiego, pomóc im dobrać 

odpowiednie koszty związane z tą działalnością. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  opracować tabelę, w pierwszej kolumnie wpisać, zaproponowane przez siebie koszty,  

w drugiej kolumnie – ich wartość, 

2)  obliczyć koszty całkowite. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  plansze, 
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
Ćwiczenie 2 

Ustal metodą podziałową prostą koszt jednostkowy usługi fryzjerskiej (na podstawie 

danych z ćwiczenia 1). 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  należy przypomnieć uczniom, na czym polega metoda podziałowa prosta ustalania kosztu 

jednostkowego wytworzenia, 

−  po wykonaniu ćwiczenia sprawdzić poprawność jego wykonania. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  ustalić ilość wykonanych usług fryzjerskich w ciągu miesiąca, 
2)  korzystając z danych z ćwiczenia 1 (gdzie ustalił koszt całkowity), obliczyć koszt 

jednostkowy. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  ćwiczenia przedmiotowe. 
 

Środki dydaktyczne: 

−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

20

5.5.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Tak      Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  wyjaśnić pojęcie kalkulacji, 
2)  wyjaśnić, w jakim celu przeprowadza się kalkulację kosztów, 
3)  wyjaśnić istotę kalkulacji wstępnej, 
4)  wyjaśnić istotę kalkulacji wynikowej, 
5)  omówić, w jaki sposób przeprowadza się kalkulację kosztów w przypadku  

ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, 

6)  omówić, w jaki sposób przeprowadza się kalkulację kosztów w przypadku  

prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 

7)  omówić, na czym polega kalkulacja podziałowa prosta kosztów, 
8)  przeprowadzić kalkulację kosztów, 
9)  ustalić koszt jednostkowy wytworzenia produktu (usługi). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

21

5.6.  Cel i zasady inwentaryzacji  

 

5.6.1. Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 
Uzupełnij zdania: 
1.  Inwentaryzacji bonów i innych papierów wartościowych dokonuje się metodą  

........................................................................................................................................... 

2.  Przedsiębiorcy zobowiązani do prowadzenia ewidencji działalności gospodarczej za 

pomocą księgi przychodów i rozchodów dokonują inwentaryzacji składników 
majątkowych na podstawie przepisów ............................................................................... 
i ........................................................................................................................................ 

3.  W jednostkach prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów produkcję 

niezakończoną wycenia się według .................................................................................... 
zaś materiały według .......................................................................................................... 

4.  Zadaniem inwentaryzacji jest ochrona mienia i rozliczenie 

........................................................................................................................................... 

5.  .................................................. należy dokonać w terminie 14 dni od zakończenia 

remanentu. 

6.  Zasadniczym celem inwentaryzacji jest porównanie ............................................................ 

ze ...................................................................................................................................... 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  ćwiczenie uczniowie wykonują indywidualnie, 

−  po wykonaniu ćwiczenia nauczyciel powinien sprawdzić poprawność wykonania 

ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie zdania, 
2)  wykropkowane pola uzupełnić. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

– metoda 

ćwiczeń przedmiotowych. 

 

Środki dydaktyczne: 

–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Przeczytaj uważnie podane stwierdzenia, prawdziwe oznacz literą P, zaś fałszywe literą F. 

 
___1.  Inwentaryzacja to zespół czynności związanych z ustaleniem stanu faktycznego 

tylko aktywów obrotowych. 

___2.  Inwentaryzacji nie należy przeprowadzać dla aktywów powierzonych innym 

jednostkom. 

___3.  Zadaniem inwentaryzacji jest ocena stosowanej w jednostce dokumentacji 

księgowej. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

22

___4. W 

księdze należy dokonywać zapisu wartości remanentu początkowego nawet 

w przypadku, gdy na dzień otwarcia księgi podatnik nie posiada składników 
majątkowych podlegających remanentowi. 

___5.  Inwentaryzacja przeprowadzana przez jednostki stosujące przepisy o rachunkowości, 

oraz jednostki stosujące przepisy podatkowe przeprowadzana jest w ten sam sposób 
i w tych samych terminach. 

___6. Wyceny 

wyposażenia objętego spisem z natury na dzień likwidacji działalności 

dokonuje się według cen rynkowych. 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  ćwiczenie uczniowie wykonują indywidualnie, 
−  po wykonaniu ćwiczenia nauczyciel powinien sprawdzić poprawność wykonania 

ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie podane stwierdzenia, 
2)  stwierdzenia prawdziwe oznaczyć z lewej strony literą P, zaś fałszywe literą F. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

– metoda 

ćwiczeń przedmiotowych. 

 

Środki dydaktyczne: 

–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

5.6.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  podać definicję inwentaryzacji,  
2)  podać przepisy regulujące zasady przeprowadzania inwentaryzacji,

 

 

3)  określić przedmiot inwentaryzacji, 
4)  określić cel i zadania inwentaryzacji, 
5)  wymienić metody przeprowadzania inwentaryzacji,  
6)  omówić zasady wypełniania arkuszy spisowych, 
7)  przedstawić zasady przeprowadzania inwentaryzacji przez jednostki  

prowadzące podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ryczałt. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

23

5.7.  Rozliczenia dotyczące wynagrodzeń i ubezpieczeń 

społecznych 

 

5.7.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Przedsiębiorstwo Budowlane „Dom” W. Kostek mające siedzibę w Goleniowie przy 

ul. 

Doromira 12; NIP 624-000-87-65, Bank Pekao S.A. I/o Goleniów 

 

Nr 65437854000011156430101234, wykonujące roboty budowlane, zatrudnia na umowę  

o pracę 5 pracowników: 2 pracowników umysłowych i 3 pracowników zatrudnionych na 

stanowiskach robotniczych, zamieszkałych w Goleniowie. Koszty uzyskania przychodu 

wynoszą 102,25 zł / m-c. 

 

Angaże poszczególnych pracowników są następujące: 

 

Lp. 

Nazwisko i imię 

Płaca zasadnicza 

Dodatek 

 funkcyjny 

Premia 

(% płacy zasadniczej)

1    Kotlek Zbigniew 

2800 zł/m-c

150 zł

50% 

2    Kotlarczyk Jacek 

2600 zł/m-c

110 zł

25% 

3   Rożek Piotr 

13 zł/godz.

50% 

4    Harkot Andrzej 

11 zł/godz.

30% 

5    Markus Antoni 

11 zł/godz.

30% 

 

Pracownicy umysłowi przepracowali wszystkie dni robocze w miesiącu maju, zaś robotnicy 

przepracowali: 

 

Lp. 

Nazwisko i imię Liczba 

przepracowanych 

godzin w miesiącu 

1   Rożek Piotr 

168 

2   Harkot 

Andrzej 

168 

3   Markus 

Antoni 

168 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  ćwiczenie uczniowie wykonują indywidualnie, 

−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 2 godziny lekcyjne. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  na podstawie podanych danych sporządzić listę płac nr 5/br., 

2)  obliczyć wysokość składek płaconych przez pracodawcę z tytułu ubezpieczenia 

pracowników. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

– metoda 

ćwiczeń przedmiotowych. 

 

Środki dydaktyczne: 

–  lista płac,  

–  kalkulator, 

–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

24

Ćwiczenie 2 

Na podstawie danych  z ćwiczenia 1 dokonaj rozliczenia miesięcznego z ZUS i urzędem 

skarbowym pisemnie i komputerowo. 
 

Wskazówki do realizacji: 

−  uczniowie wykonują ćwiczenie indywidualnie, 
–  należy zapewnić każdemu uczniowi samodzielne stanowisko komputerowe 

z oprogramowaniem płacowo-kadrowym, 

−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 2 godziny lekcyjne. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  wypełnić  ręcznie i komputerowo deklaracje rozliczeniowe miesięczne do ZUS: DRA, 

RCA, RMUA, 

2)  wypełnić przelewy do ZUS, 
3)  sporządzić ręcznie i komputerowo deklarację miesięczną do urzędu skarbowego – PIT–4, 
4)  wypełnić przelew do urzędu skarbowego. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych z użyciem komputera. 
 

Środki dydaktyczne: 

–  lista płac i wyliczenia z ćwiczenia 1, 
–  deklaracje rozliczeniowe do ZUS: DRA, RCA, RMUA, 
–  PIT–4, 
–  przelewy do ZUS i urzędu skarbowego, 
–  stanowisko komputerowe z oprogramowaniem płacowo-kadrowym, 
–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
 

5.7.2. Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Tak      Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  omówić rozliczenia dotyczące wynagrodzeń, 
2)  omówić rozliczenia dotyczące ubezpieczeń,  
3)  przedstawić rodzaje i wysokość ubezpieczeń płaconych  

przez pracodawcę i pracownika. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

25

5.8.  Podatek dochodowy od osób fizycznych  

 

5.8.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Andrzej Nowak prowadzi indywidualną działalność gospodarczą w Szczecinie przy 

ul. Krasińsjkiego14 w zakresie usług hydraulicznych. W 2005 r. opłacał podatek dochodowy 
zaliczkowo na zasadach ogólnych na podstawie miesięcznych deklaracji PIT-5. Pan Nowak, 
aby rozliczyć należny podatek dochodowy za rok 2005 zebrał następujące dane: 
–  przychód ze sprzedaży usług 

–  856 700,00 zł 

–  koszty uzyskania przychodu 

–  422 213,85 zł 

–  składki na ubezpieczenie społeczne  – 

5 632,32 zł 

–  składki na ubezpieczenie zdrowotne  –      1 858,56 zł 
 

Wskazówki do realizacji: 

−  uczniowie wykonują ćwiczenie indywidualnie, 
−  należy zapewnić każdemu uczniowi samodzielne stanowisko komputerowe 

z oprogramowaniem do rozliczenia rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych, 

−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 2 godziny lekcyjne. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia: 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z ćwiczeniem, 
2)  wyliczyć dochód A. Nowaka za 2005 r., 
3)  obliczyć podstawę opodatkowania, 
4)  obliczyć kwotę zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 r. 
5)  sporządzić zeznanie podatkowe za 2005 r. dla Andrzeja Nowaka ręcznie i komputerowo, 
6)  brakujące dane ustalić dowolnie. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych z użyciem komputera. 

 

Środki dydaktyczne: 

–  PIT-36, 
–  kalkulator, 
–  stanowisko komputerowe z oprogramowaniem do rozliczenia rocznego podatku 

dochodowego od osób fizycznych, 

–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Sporządź pisemnie i komputerowo zeznanie podatkowe za rok 2005 dla Andrzeja 

Nowaka, który chce się rozliczyć wspólnie z niepracującą żoną.  

 

Wskazówki do realizacji: 

−  uczniowie wykonują ćwiczenie indywidualnie, 
−  należy zapewnić każdemu uczniowi samodzielne stanowisko komputerowe 

z oprogramowaniem do rozliczenia rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych, 

−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 2 godziny lekcyjne. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

26

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  sporządzić pisemnie zeznanie podatkowe za 2005 r. dla Andrzeja Nowaka rozliczającego 

się wspólnie z żoną, 

2)  sporządzić komputerowo zeznanie podatkowe za 2005 r. dla Andrzeja Nowaka 

rozliczającego się wspólnie z żoną, 

3)  brakujące dane ustalić dowolnie. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych z użyciem komputera. 

 

Środki dydaktyczne: 

–  dane z ćwiczenia 1, 
–  PIT-36, 
–  kalkulator, 
–  stanowisko komputerowe z oprogramowaniem do rozliczenia rocznego podatku 

dochodowego od osób fizycznych, 

–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 

5.8.2. Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  podać przepisy regulujące podatek dochodowy od osób fizycznych, 

 

 

2)  określić przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym 

od osób fizycznych, 

3)  rozróżnić koszty uzyskania przychodu, 
4)  określić podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym  

od osób fizycznych, 

5)  przedstawić obowiązki podatników podatku dochodowego  

od osób fizycznych,

  

 

6)  omówić zasady opłacania podatku metodą liniową.  
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

27

5.9.  Podatkowa księga przychodów i rozchodów  

 

5.9.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 
1.  Od 01–04–2005 r. jesteś  właścicielem Firmy Przewozowej w Świnoujściu przy 

ul. Chełmińskiej 12. Jesteś  płatnikiem podatku VAT. Prowadzisz podatkową księgę 
przychodów i rozchodów. 

2.  Jednocześnie jesteś zatrudniony na umowę o pracę w PKS Kamień Pomorski, w związku 

z tym nie płacisz składek na ubezpieczenie społeczne za siebie oraz nie odliczasz ulgi. 

3.  Zatrudniasz dwóch kierowców w pełnym wymiarze czasu pracy, zamieszkałych 

w Świnoujściu z płacą brutto 1300 zł. Koszty uzyskania przychodu w 2005 r. wynoszą 
102,25 zł/m-c 

4.  Posiadasz mikrobus o wartości początkowej 60 000 zł, dla którego stopa amortyzacji 

wynosi 20%. 

5.  W kwietniu br. miały miejsce następujące zdarzenia gospodarcze: 

−  16–04–2005 r. Fa VAT nr 3542/05 za paliwo zakupione na Stacji Paliw „Olio”, 72-

100 Świnoujście, ul. Chełmińska 14: 
wartość netto  

250 zł 

podatek VAT 

     55 zł 

wartość brutto  305 zł; 

−  30–04–2005 r. Fa VAT nr 4567/05 od Telekomunikacji Polskiej S.A., 72-100 

Świnoujście, ul. Botaniczna 43: 
wartość netto  

200 zł 

podatek VAT 

 

  44 zł 

wartość brutto  244 zł; 

−  16–04–2005 r. Fa VAT nr 1 za wynajęcie mikrobusu Szkole Podstawowej Nr 3, 72-

100 Świnoujście, ul. Chmielna 11: 
wartość netto  

3300 zł 

podatek VAT 

 

  231 zł 

wartość brutto  3531 zł; 

−  30–04–2005 r. DW 148/05 – na zapłatę – zgodnie z umową dzierżawy czynszu za 

wynajem lokalu biurowego i garażu od Piotra Peasa przy ul. Chełmińskiej 12: 320 zł, 
−  lista płac nr 1 (dla dwóch osób): 

a) 

wynagrodzenie 

brutto 

     2600 

zł 

b) 

ubezpieczenie społeczne     ............ 

c) 

ubezpieczenie 

zdrowotne     ............ 

d) 

należna zaliczka na podatek dochodowy   

............ 

−  30-04-br. DW (Pk) 1/05 – dotyczący obciążeń ZUS pracodawcy  ............................, 
−  30-04-br. DW (Pk) 2/05 – dotyczący amortyzacji środków trwałych ...................... 
 
Wskazówki do realizacji: 

−  uczniowie wykonują ćwiczenie indywidualnie, 
−  należy zapewnić każdemu uczniowi samodzielne stanowisko komputerowe 

z oprogramowaniem, 

−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 30 min. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

28

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie ćwiczenie, 
2)  uporządkować zdarzenia chronologicznie, 
3)  dokonać pisemnie oraz komputerowo ewidencji zdarzeń gospodarczych w podatkowej 

księdze przychodów i rozchodów. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych z użyciem komputera. 

 

Środki dydaktyczne: 

−  podatkowa księga przychodów i rozchodów, 
−  stanowisko komputerowe z dowolnym programem zawierającym podatkową księgę 

przychodów i rozchodów 

−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Na podstawie danych z ćwiczenia 1 sporządź deklarację na zaliczkę miesięczną br. na 

podatek dochodowy za m-c IV, wiedząc, że Twoje przychody od początku roku wynoszą 320 
000 zł, a koszty uzyskania przychodu 195 700 zł, nie wpłacono jeszcze żadnej zaliczki na 
konto urzędu. 

 

Wskazówki do realizacji: 

−  uczniowie wykonują ćwiczenie indywidualnie,  
−  przewidywany czas wykonania ćwiczenia – 1 godzina lekcyjna. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  przeczytać uważnie ćwiczenie, 
2)  sporządzić deklarację miesięczną PIT-5 za miesiąc kwiecień, 
3)  wyliczyć dochód oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. 

 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych. 

 

Środki dydaktyczne: 

−  dane z ćwiczenia 1, 
−  PIT-5,  
−  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

29

5.9.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  podać przepisy regulujące zasady prowadzenia podatkowej 

księgi przychodów i rozchodów, 

2)  określić zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów 

i rozchodów,  

3)  określić obowiązki podatnika prowadzącego podatkową 

księgę przychodów i rozchodów,  

4)  wskazać ewidencje uzupełniające, 
5)  omówić zasady prowadzenia ewidencji uzupełniających 

do podatkowej księgi przychodów i rozchodów. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

30

5.10. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

 

  

 

5.10.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wyszukaj i zaprezentuj w formie plakatu rodzaje działalności opodatkowane stawką: 

grupa I – 3%, 
grupa II – 5,5%, 
grupa III – 8,5%. 

 

Wskazówki do realizacji: 

–  klasę dzielimy na nie więcej niż trzy grupy, np. odliczając do trzech, 
–  każda grupa opracowuje jedną stawkę. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeanalizować odpowiednie przepisy, 
2)  wyszukać rodzaje działalności opodatkowane według stawki, którą opracowuje, 
3)  wyszukane informacje zaprezentować na plakacie, 
4)  przedstawić wyniki swojej pracy na forum klasy. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych. 
 

Środki dydaktyczne: 

–  przepisy regulujące ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub stanowisko 

komputerowe z dostępem do Internetu, 

–  arkusz papieru, 
–  materiały biurowe: kolorowe pisaki, karteczki, klej, nożyczki, 
–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
Ćwiczenie 2 

PHU „OSKAR” Z. Krupa z siedzibą w Szczecinie, ul. Hoża 6 w miesiącu marcu br. 

zakupiło następujące składniki majątku: 
−  zestaw komputerowy – szt. 1 w cenie jednostkowej 6 000 zł, 
−  kasa fiskalna – szt. 1 w cenie jednostkowej 3 900 zł, 
−  biurko – szt. 5 w cenie jednostkowej 1750 zł, 
−  krzesło – szt. 10 w cenie jednostkowej 350 zł. 
Przedsiębiorca jest podatnikiem podatku od towarów i usług; 
NIP 765-890-09-09, 
REGON 123456789 
Bank Pekao S.A. I/O Szczecin Nr 98760000111167450000010167 
 

Wskazówki do realizacji: 

− 

ćwiczenie do pracy samodzielnej. 

 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

31

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z ćwiczeniem, 
2)  dokonać stosownych zapisów w ewidencji środków trwałych, 
3)  dokonać stosownych zapisów w ewidencji wyposażenia. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych. 
 

Środki dydaktyczne: 

–  ewidencja wyposażenia, 
–  ewidencja środków trwałych, 
–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
 

5.10.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  określić przepisy regulujące zasady opłacania ryczałtu ewidencjonowanego,  
2)  określić zasady opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego, 
3)  wymienić stawki ryczałtu ewidencjonowanego.  

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

32

5.11. Podatek od towarów i usług (VAT – ang. Value-Added Tax)  

 

5.11.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

PPH „Dukat” M. Kowalski produkujące zabawki z siedzibą w Szczecinie przy 

ul. Bandurskiego  10;  NIP  852-234-000-02, REGON 987654321 w miesiącu kwietniu br. 
zgromadziło następujące dokumenty: 
 

Podatek 

Lp. Wyszczególnienie 

Wartość 

netto 

Stawka Kwota 

Wartość 

brutto 

1    Fa VAT 1456 z dn. 21-04 za 

zakupione i przyjęte do 
magazynu tektury 

70 000,00

7% 

4 900,00 

74 900,00

2    Fa VAT 4/5 z dn. 27-04 za 

sprzedane maskotki pluszowe, 
które wydano nabywcy 

11 000,00

22% 

2420,00 

13 420,00

3    Fa VAT 79/71 z dn. 25-04 od 

dostawcy pluszu, materiał 
przyjęto do magazynu (zapłata 
później) 

3 520,00

22% 

774,40 

4294,10

4    Fa VAT z dn. 20-04 za energię 

elektryczną termin płatności 30-
04 

130,00

22% 28,60 158,60

 

Wskazówki do realizacji: 

− 

ćwiczenie powinno być wykonywane indywidualnie. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zarejestrować faktury własne PPH „Dukat” M. Kowalski, 
3)  zarejestrować faktury obce PPH „Dukat” M. Kowalski, 
4)  sporządzić deklarację VAT-7 za miesiąc kwiecień. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych. 
 

Środki dydaktyczne: 

–  ewidencja nabycia towarów i usług VAT, 
–  ewidencja sprzedaży towarów i usług VAT, 
–  deklaracja VAT-7, 
–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

33

Ćwiczenie 2 

Wykorzystując dane z ćwiczenia 1 z rozdziału 5.9.1., dokonaj ewidencji zdarzeń 

w ewidencji nabycia i sprzedaży towarów i usług VAT i sporządź deklarację rozliczeniową 
z urzędem skarbowym. 
 

Wskazówki do realizacji: 

–  ćwiczenie do pracy indywidualnej. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  dokonać ewidencji zdarzeń w rejestrach VAT, 
3)  sporządzić deklarację VAT-7 za miesiąc kwiecień. 
 

Zalecana metoda nauczania–uczenia się: 

−  metoda ćwiczeń przedmiotowych. 
 

Środki dydaktyczne: 

–  ewidencja nabycia towarów i usług VAT, 
–  ewidencja sprzedaży towarów i usług VAT, 
–  deklaracja VAT-7, 
–  ćwiczenie 1 z rozdziału 5.9.1, 
–  literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 
 
 

5.11.2 Sprawdzian postępów 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Tak  

Nie 

Uczeń potrafi: 
1)  podać przepisy regulujące podatek od towarów i usług, 
2)  określić zasady opodatkowania podatkiem VAT,  
3)  określić obowiązki podatników podatku od towarów i usług,  
4)  wymienić stawki podatku VAT.  
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

34

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
Test pisemny – test wyboru do jednostki modułowej

 

„Ewidencjonowanie 

zdarzeń gospodarczych” 

 
Test składa się z 21 pytań, z których: 
−  zadania 1, 2, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13, 18, 20 są z poziomu podstawowego, 
−  zadania 3, 4, 7, 8, 14, 15, 16, 17, 19, 21 są z poziomu ponadpodstawowego. 
 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 
Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt, za złą odpowiedź lub jej brak 
uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

−  dopuszczający – za odpowiedź na co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego, 
−  dostateczny – za odpowiedź na co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego i co 

najmniej 3 zadania z poziomu ponadpodstawowego,  

−  dobry – za odpowiedź na co najmniej 15 zadań, w tym co najmniej 5 z poziomu 

ponadpodstawowego,  

−  bardzo dobry – za odpowiedź na co najmniej 19 zadań, w tym co najmniej 9 z poziomu 

ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1.a, 2.b, 3.a, 4.d, 5.c, 6.c, 7.b, 8.c, 9.b, 10.a, 11.b, 12.d, 13.c
14.
b, 15.d, 16.c, 17.b, 18.c, 19.d, 20.d, 21.

 

Plan testu 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny (mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Odpowiedź

1   

Wskazać podstawowy akt prawny regulujący 
zasady prowadzenia rachunkowości w Polsce 

B P  A 

2   Zdefiniować pojęcie rachunkowość A 

3   

Wskazać podmiot, którego nie obejmują 
przepisy ustawy o rachunkowości 

B PP  A 

4   Wyjaśnić na czym polega zasada periodyzacji 

PP 

5   

Wskazać zdarzenie gospodarcze, które jest 
operacją  

B P  C 

6   

Wyjaśnić, na czym polega kontrola formalna 
dokumentów 

B P  C 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

35

7   

Wyjaśnić, na czym polega dekretowanie 
dowodów księgowych 

B PP  B 

8   

Podać czas przechowywania ksiąg 
rachunkowych w jednostce gospodarczej 

B PP  C 

9   

Zaklasyfikować przychody do pozostałych 
przychodów operacyjnych 

B P  B 

10   

Zaklasyfikować koszty do kosztów 
rodzajowych 

B P  A 

11   

Obliczyć koszt jednostkowy wytworzenia 
produktu 

C P  B 

12   

Wskazać jaki rodzaj inwentaryzacji stosuje się 
przy inwentaryzacji środków pieniężnych 
zgromadzonych na rachunkach bankowych  

B P  D 

13   Wskazać zasadniczy cel inwentaryzacji 

14   

Wskazać termin dokonywania wyceny 
remanentu 

B PP  B 

15   

Obliczyć wielkość składki na ubezpieczenie 
emerytalne, płacone przez pracodawcę 

C PP  D 

16   

Obliczyć wielkość składki na ubezpieczenie 
zdrowotne płacone przez pracownika 

C PP  C 

17   Obliczyć wielkość podatku dochodowego 

PP 

18   

Wskazać termin powiadomienia urzędu 
skarbowego o chęci rozpoczęcia prowadzenia 
działalności na zasadach ogólnych 

B P  C 

19   

Obliczyć roczny dochód z działalności 
gospodarczej  

C PP  D 

20   

Wskazać termin złożenia w urzędzie 
skarbowym zeznania rocznego o wysokości 
uzyskanego przychodu w wysokości 
dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od 
przychodów ewidencjonowanych  

B P  D 

21   Obliczyć wartość podatku VAT 

PP 

 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
3.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania testu. 
4.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 
5.  Zapytaj czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wyjaśnij ewentualne wątpliwości. 
6.  Nie przekraczaj przeznaczonego czasu na test. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

36

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test pisemny zawiera 21 pytań i sprawdza Twoje wiadomości z zakresu 

ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych.  

5.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Wskaż tylko jedną 

odpowiedź prawidłową. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź skreślić 
i zaznaczyć kółkiem odpowiedź poprawną.  

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
7.  Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego 

rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.  Na rozwiązanie testu pisemnego masz 40 minut. 

 

Materiały dla ucznia: 

−  instrukcja, 
−  zestaw pytań testowych, 
−  karta odpowiedzi. 

 
 
Zestaw pytań testowych 
 

1.  Podstawowym aktem prawnym, regulującym zasady prowadzenia rachunkowości 

w Polsce jest 
a)  ustawa o rachunkowości z dn. 29–09–1994 r., 
b) ustawa z dn. 29–07–1997 r. Ordynacja podatkowa, 
c)  ustawa z dn. 13–10–1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników 

i płatników, 

d) ustawa z dn. 20–11–1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych 

przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. 

2.  Rachunkowość to 

a)  dokumentacja księgowa obejmująca zbiory zapisów księgowych, 
b) system ewidencji gospodarczej odzwierciedlającej w formie pieniężnej zjawiska  

i procesy gospodarcze, 

c)  wszelkie sprawozdania finansowe, 
d) działania, których celem jest ustalenie faktycznego stanu składników aktywów 

i pasywów przedsiębiorstwa. 

3.  Przepisy ustawy o rachunkowości nie obejmują 

a)  Skarbu Państwa, 
b) spółek handlowych, 
c)  spółek cywilnych, 
d) gmin i powiatów. 

4.  Zasada periodyzacji zakłada, że 

a)  jednostka będzie kontynuowała swą działalność w dającej się przewidzieć przyszłości, 
b) przychody i koszty zalicza się do okresu, w którym faktycznie wystąpiły, niezależnie 

od wpływu należności lub zapłaty zobowiązań, 

c)  wycena aktywów i pasywów jednostki musi nie zniekształcać wyniku finansowego, 
d) wszystkie operacje gospodarcze należy zapisywać w księgach rachunkowych. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

37

5.  Operacją gospodarczą jest 

a)  zawarcie umowy o pracę z pracownikiem, 
b) wysłanie zamówienia do dostawcy, 
c)  zakup materiałów, 
d) otrzymanie zawiadomienia o udzieleniu przez bank kredytu. 

6.  Kontrola formalna dokumentów księgowych polega na 

a)  określeniu celowości operacji gospodarczej, 
b) gospodarczym uzasadnieniu operacji gospodarczej, 
c)  sprawdzeniu, czy dokument jest zgodny z przepisami prawa, 
d) sprawdzeniu, czy dokument nie zawiera błędów rachunkowych. 

7.  Dekretowanie polega na 

a)  sprawdzeniu, czy dokument zawiera wszystkie elementy, 
b) ustaleniu i oznaczeniu na dokumencie sposobu jego ewidencji, 
c)  ułożeniu dokumentów według grup rodzajowych, 
d) sprawdzeniu, czy dokument pozbawiony jest błędów. 

8.  Księgi rachunkowe przechowuje się w jednostce gospodarczej przez okres 

a)  1 roku, 
b) 2 lat, 
c)  5 lat, 
d) 10 lat. 

9.  Do pozostałych przychodów operacyjnych zalicza się 

a)  wartość sprzedaży produktów, 
b) przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego, 
c)  wartość sprzedaży papierów wartościowych, 
d) wartość sprzedaży towarów i materiałów. 

10.  Do kosztów rodzajowych zalicza się 

a)  wynagrodzenia, 
b) koszty sprzedanych produktów, 
c)  zapłacone kary, 
d) dyskonto od weksli własnych. 

11.  Jeżeli całkowite koszty produkcji wynoszą 230 000 zł, wielkość produkcji wynosi 1 000 

sztuk, to koszt jednostkowy wytworzenia wynosi 
a)  23 zł, 
b) 230 zł, 
c)  2 300 zł, 
d) 23 000 zł. 

12.  Do inwentaryzacji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych 

służy 
a)  spis z natury, 
b) porównanie danych ewidencyjnych z dokumentami, 
c)  przegląd wyciągów bankowych, 
d) potwierdzenie prawidłowości sald księgowych. 

13.  Zasadniczym celem inwentaryzacji jest 

a)  stwierdzenie stanu rzeczywistego majątku, 
b) stwierdzenie stanu ewidencjonowanego majątku, 
c)  porównanie stanu rzeczywistego ze stanem ewidencjonowanym majątku, 
d) ustalenie wyniku finansowego. 

 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

38

14.  Wyceny środków gospodarczych dokonuje się w terminie 

a)  7 dni od zakończenia remanentu, 
b) 14 dni od zakończenia remanentu, 
c)  21 dni od zakończenia remanentu, 
d) 28 dni od zakończenia remanentu. 

15.  Jeżeli podstawa wymiaru do obliczenia składek ZUS wynosi 1 000 zł, to pracodawca 

opłaci za pracownika ubezpieczenie emerytalne w wysokości 
a)  9,70 zł, 
b) 38,60 zł, 
c)  65,00 zł, 
d) 97,60 zł. 

16.  Jeżeli podstawa wymiaru do obliczenia składek ZUS wynosi 1 500 zł, to pracownik 

opłaci za siebie ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 
a)  36,75 zł, 
b) 97,50 zł, 
c)  127,50 zł, 
d) 146,40 zł. 

17.  Ile wyniesie podatek dochodowy od osób fizycznych, jeżeli podstawa obliczenia podatku 

wynosi 40 000 zł 
a)  7 069,92 zł, 
b) 7 397,28 zł, 
c)  7 600,00 zł, 
d) 13 619,20 zł. 

18.  Podatnicy, którzy chcą rozpocząć prowadzenie działalności na zasadach ogólnych 

(PKPiR) mają obowiązek powiadomić o tym fakcie urząd skarbowy do dnia 
a)  31 XII roku poprzedzającego rok obrotowy, 
b) 1 I roku obrotowego, 
c)  20 I roku obrotowego, 
d) 31 I roku obrotowego. 

19.  Ile wyniesie dochód z działalności gospodarczej w 2005r., jeżeli przychody wyniosły  

36 060,58 zł, wartość spisu z natury na początek roku wynosiła 6 050,23 zł, wartość 
zakupu towarów handlowych i materiałów  wyniosła 28 052,37 zł, wydatki z tytułu 
kosztów ubocznych zakupu wyniosły 1 230,15 zł, wartość spisu z natury na koniec roku 
podatkowego wyniosła 3 520,16 zł 
a)  – 4 247,99 zł, 
b) – 2 792,33 zł, 
c)  2 792,33 zł, 
d) 4 247,99 zł. 

20.  Zeznanie roczne o wysokości uzyskanego przychodu w wysokości dokonywanych 

odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych należy złożyć  
w urzędzie skarbowym do dnia 
a)  31 XII roku poprzedzającego rok obrotowy, 
b) 1 I roku obrotowego, 
c)  20 I roku obrotowego, 
d) 31 I roku obrotowego. 

21.  Ile wyniesie podatek VAT od 10 strzykawek lekarskich, jeżeli ich wartość wynosi 15 zł 

a)  0,45 zł, 
b) 1,05 zł, 
c)  2,85 zł, 
d) 3030 zł. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

39

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko……………………………………………………………………..................... 
 

Ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 

 

 

Nr zadania 

 

Odpowiedzi Punkty 

1  a b c d 

 

2  a b c d 

 

3  a b c d 

 

4  a b c d 

 

5  a b c d 

 

6  a b c d 

 

7  a b c d 

 

8  a b c d 

 

9  a b c d 

 

10  a b c d 

 

11  a b c d 

 

12  a b c d 

 

13  a b c d 

 

14  a b c d 

 

15  a b c d 

 

16  a b c d 

 

17  a b c d 

 

18  a b c d 

 

19  a b c d 

 

20  a b c d 

 

21  a b c d 

 

Razem:  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

40

Test praktyczny do jednostki modułowej „Ewidencjonowanie zdarzeń 
gospodarczych” 
 
Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeanalizuj dokładnie treść zadania. 
2.  Poukładaj chronologicznie dokumenty, na podstawie których będziesz dokonywał 

ewidencji poszczególnych zdarzeń gospodarczych. 

3.  Dobierz konieczne do wykonania zadania formularze podatkowe. 
4.  Dokonaj ewidencji poszczególnych zdarzeń gospodarczych. 
5.  Podsumuj zapisy miesięczne. 
6.  Oblicz dochód i podatek dochodowy korzystając z przedstawionych poniżej danych. 
7.  Sporządź deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy. 
8.  Po wykonaniu zadania zgłoś wykonanie zadania i omów sposób oraz stopień jego 

realizacji. 

9.  Na rozwiązanie testu masz 180 min. 
 

Treść zadania 
 

Ksawery Miodowicz jest właścicielem zakładu energetycznego. Podlega opodatkowaniu na 
zasadach ogólnych i do celów ewidencyjnych prowadzi podatkową księgę przychodów  
i rozchodów.  
Sporządź, na podstawie przedstawionych poniżej operacji, deklarację na zaliczkę miesięczną 
na podatek dochodowy za miesiąc maj 2005 r., w celu rozliczenia działalności Pana 
Miodowicza z urzędem skarbowym. 
Przychód uzyskany od początku roku wyniósł 600 000 zł, koszty uzyskania przychodu 447 
000 zł, zapłacono zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 11 297,28 zł. 
 
Ksawery Miodowicz w miesiącu maju 2005 r. dokonał następujących operacji: 
1.  Dokonał sprzedaży na kwotę 11500 zł netto (Fa 53/05) 
2.  Na potrzeby prowadzonej działalności zakupił towary handlowe na kwotę 8500 zł netto  

(Opis nr 24/2005) 

3.  Otrzymał w terminie późniejszym fakturę dotyczącą zakupu towarów handlowych, 

zaewidencjonowaną w PKPiR na podstawie opisu. Faktura ta opiewała na niższą kwotę 
niż wynikająca z opisu –  8300 zł (Fa 456/2005). 

4.  Do przewiezienia zakupionych towarów handlowych wynajął firmę transportową – 1200 

zł netto (FV 311) 

5.  Aby zabezpieczyć ww. transport skorzystał także z usług  firmy ochroniarskiej – 600 zł 

netto (F 3/k/2005) 

6.  Zlecił agencji reklamowej wysyłkę do wybranych odbiorców, materiałów promujących 

jego towary - 320zł netto(FV 671/2005).  

7.  Zatrudniał w kwietniu pracownika (na podstawie stosunku pracy), którego wynagrodzenie 

brutto wynosiło 1500zł. Odprowadził za niego składkę na ubezpieczenia społeczne  
w wysokości 311,85zł (lista płac nr 5 + przelew bankowy z 28.05.2005). 

8.  Z inną osobą podpisał umowę o dzieło na kwotę 300zł (przelew bankowy z 28.05.2005). 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

41

9.  Odprowadził składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne za siebie obliczone od 

najniższej obowiązującej podstawy wymiaru składek do ubezpieczeń społecznych i FP dla 
osób prowadzących działalność gospodarczą. 

10. Zaciągnął kredyt bankowy przeznaczony na bieżącą działalność gospodarczą. Spłaca go  

w miesięcznych ratach (300 zł) wraz z odsetkami (112 zł) (wyciąg bankowy nr502/2005). 

 

   Skale podatku dochodowego dla osób fizycznych w 2005 r.

 

 Podstawa obliczenia podatku w złotych

ponad

 

do

 

Podatek

 

 

37 024

 

19% podstawy opodatkowania minus 530zł 08gr

 

37 024

 

74 048

 

6 504zł 48gr plus 30 % nadwyżki ponad 37 024 zł

 

74 048

 

600 000

 

17 611zł 68gr plus 40 % nadwyżki ponad 74 048 zł

 

600 000

 

 

227 992zł 48gr plus 50 % nadwyżki ponad 600 000 zł*

 

* Stawka 50% przestaje obowiązywać na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, pozostaje jednak jako zapis w 

ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. 

 

Podstawa składek ZUS

 

Lata

 

Miesiąc obowiązywania

 

Podstawa składki w miesiącu (zł)

 

I, II

 

1361,96

 

III, IV, V

 

1443,28

 

VI, VII, VIII

 

1449,27

 

2005

 

IX, X, XI

 

1391,12

 

 

 

Składki na ubezpieczenie zdrowotne

 

Lata

 

Miesiąc 

obowiązywania

 

podstawa wymiaru w 

 

% podstawy 

wymiaru

 

wysokość składki w 

 

I, II

 

1822,13

 

8,50

 

154,88

 

III, IV, V

 

1910,99

 

8,50

 

162,43

 

VI, VII, VIII

 

1818,93

 

8,50

 

154,61

 

200

5

 

IX, X, XI

 

1852,73

 

8,50

 

157,48

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

42

KARTA OBSERWACJI 

 

     

2      

3      

 

(KOD ZDAJĄCEGO) 

 

(KOD ZDAJĄCEGO)

 

 

(KOD ZDAJĄCEGO)

 

 
 

Punktacja 

0 lub 1 pkt 

ZDAJĄCY 

Obszar 
standardu 

 
Lp. 

 

CZYNNOŚCI OCENIANE I KRYTERIA WYKONANIA 

1 2 3 

1.1.  Poukładanie chronologiczne  

1 pkt – jeżeli zdający  poukłada chronologicznie (według dat) 
dokumenty, na podstawie których będzie dokonywana ewidencja 
poszczególnych zdarzeń gospodarczych 

 

 

 

 

ORGANIZOWANIE 

1.2.  Dobranie formularzy podatkowych 

1 pkt – jeżeli zdający dobierze konieczne do wykonania zadania 
formularze podatkowe: 
1.  książka przychodów i rozchodów (PKPiR) 
PIT – 5 Deklaracja na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy 

 

 

 

2.1.  Wypełnienie  elementów identyfikacyjnych PKPiR 

 

(miesiąc i rok) 
1 pkt – jeżeli zdający wypełni elementy identyfikacyjne PKPiR  
(miesiąc i rok) 

 

 

 

2.2 

Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 1 w PKPiR 
1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 1 
w PKPiR  

 

 

 

2.3 

Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 2 w PKPiR 
1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 2 
w PKPiR 

 

 

 

2.4.  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 3 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 3 
w PKPiR 

 

 

 

2.5.  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 4 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 4 
w PKPiR 

 

 

 

2.6.  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 5 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 5 
w PKPiR 

 

 

 

2.7.  Obliczanie limit wydatków związanych z reprezentacją i reklamą 

niepubliczną 
1 pkt – jeżeli zdający obliczy limit wydatków związanych z 
prezentacją i reklamą niepubliczną 

 

 

 

2.8.  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 6 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 6 
w PKPiR 

 

 

 

2.9.  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 7 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 7 
w PKPiR 

 

 

 

2.10   Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 8 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 8 
w PKPiR 
 

 

 

 

 

WYKONANIE 

2.11  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 9 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 9 
w PKPiR 
 

 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

43

2.12  Dokonanie ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 10 w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający dokona ewidencji zdarzenia gospodarczego nr 10 
w PKPiR 
 

 

 

 

2.13  Podsumowanie zapisów miesięcznych w PKPiR 

1 pkt – jeżeli zdający podsumuje zapisy miesięczne w PKPiR 

 

 

 

2.14  Obliczanie dochodu na podstawie zaewidencjonowanych zdarzeń 

w PKPiR 
1 pkt – jeżeli zdający obliczy dochód na podstawie 
zaewidencjonowanych zdarzeń w PKPiR 

 

 

 

2.15  Obliczanie podatku dochodowego 

1 pkt – jeżeli zdający obliczy podatek dochodowy 

 

 

 

2.16  Wypełnia „DANE PODATNIKA” w formularzu PIT–5 

1 pkt – jeżeli zdający wypełni „DANE PODATNIKA” w formularzu 
PIT–5 

 

 

 

2.17  Wypełnia pozostałe (odpowiednie) części formularza PIT–5 

1 pkt – jeżeli zdający wypełni pozostałe (odpowiednie) części 
formularza PIT–5 

 

 

 

 

2.18  Wstawia datę w formularzu PIT 5 i podpisuje go. 

1 pkt – jeżeli zdający wstawi datę w formularzu PIT 5 i podpisuje go 

 

 

 

3.1.  Dynamika i sposób wypowiedzi 

1 pkt – jeżeli zdający dynamicznie i przejrzyście zaprezentował 
wykonanie zadania 

 

 

 

3.2.  Wykorzystanie czasu podczas prezentacji 

1 pkt – jeżeli zdający w pełni wykorzystał czas prezentacji 

 

 

 

3.3.  Posługiwanie się terminologią ekonomiczną 

1 pkt – jeżeli zdający podczas prezentacji posługiwał się terminologią 
ekonomiczną 

 

 

 

 

PREZENTOWANIE 

3.4.  Uzasadnienie sposobu wykonania zadania 

1 pkt – jeżeli zdający przedstawił sposób i kolejność wykonania 
zadania 

 

 

 

Suma punktów   

 

 

 

 
 
Oceniający: 
 
..........................................................................   ........................................ 

imię 

nazwisko 

      

data 

podpis 

 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

 

44

7. LITERATURA 

 

1.  Bieńkowska G.: Przedsiębiorczość. Uproszczone formy ewidencji gospodarczej 

stosowane w małych firmach. WSiP, Warszawa 2000 

2.  Cisowski J., Ledwoch K., Rybarska A., Sokoła D., Sokoła A., Soswa K.: Sam prowadzę 

własną firmę. Informel S.C., Tarnowskie Góry 2000 

3.  Ossowska M., Szczypa P.: Podstawy rachunkowości. Fundacja na rzecz Uniwersytetu 

Szczecińskiego, Szczecin 2000 

4.  Frymark I.: Elementy rachunkowości. WSiP, Warszawa 2003 
5.  Kiziukiewicz T., Sawicki K.: Rachunkowość małych firm. Polskie Wydawnictwo 

Ekonomiczne, Warszawa 1998 

6.  Borowska G.: Przygotowanie do działalności usługowej. Podstawy rachunkowości. 

WSiP, Warszawa 2003 

7.  Małkowska D.: Inwentaryzacja od A do Z z uwzględnieniem zmian w rachunkowości. 

ODDK, Gdańsk 2002