PODSTAWY REKREACJI 

Wykład z dnia 07.11.2009 

Społeczne podstawy rekreacji 

Środowisko społeczne – względnie stały układ jednostek, grup oraz innych zbiorowości ludzkich 

wywołujących aktywność człowieka i wywierający wpływ na jego zachowanie 

Poprzez swoją rolę normotwórczą i opiniotwórczą, poprzez podejmowanie celowych działań 

wychowawczych a także poprzez działanie socjalizujące wywiera na jednostkę określony wpływ 

„nagradzając” ją za zachowanie pożądane z punktu widzenia tegoż środowiska i „karząc” za działania 

niezgodne czy znacznie odbiegające od przyjętych norm. 

Zachowania wolnoczasowe ze względu na swoją specyfikę są działaniami w których tolerancja 

społeczeństwa dla inności jest najdalej posunięta. 

Główne cechy zachowań wolnoczasowych różniące te zachowania od innych – nierekreacyjnych – 

form aktywności ludzkiej można sprowadzić do: 

- autohedonizm i autoteliczność zachowań wolnoczasowych 

- dobrowolność przy podejmowaniu 

- bezinteresowność 

- obniżony poziom samokontroli emocjonalnej 

- odmienność w stosunku do innych, codziennych obowiązkowych czynności, mniej formalny 

charakter 

Styl życia jest jedną z podstawowych kategorii pozwalających naukowcom na opisywanie 

zróżnicowania społecznego 

Styl życia – zakres i formy codziennych zachowań jednostki lub grup specyficzne dla ich usytuowania 

społecznego, tzn. manifestujące położenie społeczne oraz postrzegane jako charakterystyczne dla 

tego położenia a dzięki temu umożliwiające szeroko rozumianą lokalizację ludzi 

Bariery utrudniające uczestnictwo w rekreacji fizycznej: 

- poznawcza (poziom wiedzy, stan upowszechnienia wiedzy) 

- psychologiczna (nietrwałe motywacje, małe aspiracje, brak lub niedorozwój potrzeb, brak dyspozycji 

wolicjonalnych, leki przed ośmieszeniem) 

- kulturowa (historyczne wzorce zachowań społecznych, brak tradycji aktywnego spędzania czasu 

wolnego, negatywne postawy do kultury fizycznej) 

- ekonomiczna (niski poziom warunków życia, wzrost kosztów usług sportowych i rekreacyjnych, 

wzrost cen za sprzęt) 

- ideologiczna (uznanie sportu wyczynowego za najważniejszą część kultury fizycznej, próba 

pogodzenia różniących się modeli wypoczynku konsumpcyjnego, trudności organizacyjno materialne, 

niski prestiż zawodowy specjalisty rekreacji) 

Instytucje wychowanie do rekreacji: 

Każda instytucja ma zwykle: 

- określony cel i funkcje 

- zakres czynności wynikający z celu nadrzędnego 

- role społeczne ludzi wykonujący te czynności 

- środki i urządzenia potrzebne do wykonywania zadań instytucji 

- obowiązki i uprawnienia osób wykonujących czynności w ramach instytucji oraz osób będących 

przedmiotem działań instytucji 

Instytucje dzielimy na: 

- naturalnego wychowania (rodzina, rówieśnicy, środowisko lokalne) 

- instytucjonalnego (celowego) wychowania – szkoła, instytucje wspomagające – domy kultury, TKKF, 

harcerstwo 

- pośredniego wychowania – zakłady pracy, środki masowego przekazu 

Funkcje instytucji wychowawczych: regulują zachowania jednostek, zaspokajają potrzeby jednostek, 

zapewniają ciągłość życia społecznego, oraz integrują zbiorowości. 

Biologiczne aspekty rekreacji 

Zdrowie jest pełnią fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu człowieka a nie tylko brakiem 

choroby czy kalectwa (WHO) 

Prozdrowotny styl życia oznacza te działania jednostek, które służą utrzymaniu optymalnego dla 

człowieka poziomu zdrowia 

- właściwe odżywianie 

- unikanie alkoholu i nikotyny 

- aktywność fizyczna 

- unikanie permanentnego stresu 

- właściwa proporcja między czasem wolnym a zajętym 

Grupy czynników warunkujących pole zdrowia człowieka: 

- biologiczne (genetyczne) 10-15% 

- czynniki środowiska zewnętrznego 25-35% 

- czynniki związane ze stylem życia 50% 

- efekty opieki medycznej 10-20% 

Hipokinezja – mało ruchu w stosunku do potrzeb, przez co może: 

- utrudniać racjonalne wykorzystywanie pokarmu 

- sprzyjać otyłości i utrudniać jej leczenie 

- upośledzać krążenie wieńcowe 

- upośledzać krążenie obwodowe krwi 

- osłabiać ścięgna i mięśnie 

- zmniejszać siłę mięśniową 

- osłabiać koordynację ruchową 

- zwiększać możliwość uszkodzenia stawów 

- zmniejszać odporność na nieprzewidziane trudy życia codziennego 

Prawidłowa rekreacja ruchowa może: 

- przeciwdziałać wadom postawy i dysfunkcjom układu mięśniowego 

- zapobiegać chorobom cywilizacyjnym 

- niwelować skutki długotrwałych stresów 

Stres – reakcja organizmu na działanie różnych czynników (emocji, urazów, bodźców fizycznych) Stres 

jako zjawisko krótkotrwałe stanowi czynnik pozytywny, mobilizujący 

Permanentny stres powoduje jednak utrzymanie się w organizmie dużej ilości związków 

tłuszczowych, również na ściankach naczyń krwionośnych – choroby niedokrwienia 

Korzyści rekreacji fizycznej: 

- zapobiega odkładaniu się tłuszczu 

- spala tłuszcz 

- obniża napięcie