Spółka cywilna
•
Uregulowana w
k.c
.
•
Nie jest osobą prawną
ani przedsiębiorcą, nie stanowi teŜ
jednostki organizacyjnej (jak spółki osobowe)
•
•
Przedsiębiorcami są natomiast wspólnicy
•
Nie podlega wpisowi do KRS (krajowy rejestr sądowy)
•
Do Ewidencji Działalności Gospodarczej wpisywani są wspólnicy, wpis
niema jednak charakteru konstytutywnego.
•
Spółka cywilna nie moŜe mieć firmy.
•
Do
9 stycznia 2009
obowiązek przekształcenia
•
S.c. jest, co do zasady, przeznaczona dla prowadzenia
przedsiębiorstwa o małych rozmiarach. W razie
zwiększonych przychodów spółki k.s.h. nakładał na
wspólników obowiązek przekształcenia jej w spółkę
jawną. Z uwagi na trudności w egzekwowaniu tego
przepisu został on zniesiony z dniem 9 stycznia 2009 r.
Takie przekształcenie s.c. w s.j. jest jednak w dalszym
ciągu moŜliwe, s.c. staje się s.j. z dniem wpisu do KRS.
•
Charakter prawny spółki cywilnej
•
Jest
umową o współdziałanie
pomiędzy wspólnikami,
jednakŜe umowa ta rodzi skutki nie tylko pomiędzy
wspólnikami, ale takŜe wobec osób trzecich. Większość
przepisów k.c. dot. s.c. ma charakter
dyspozytywny
, z
wyjątkiem zasad odpowiedzialności za zobowiązania
spółki wobec wierzycieli (art. 864 k.c.) oraz zakazu
wyłączenia prawa wspólnika do zysku (art. 867 par. 1
k.c.).
•
Umowa spółki cywilnej (pojęcie)
•
=
umowa
na podstawie której wspólnicy zobowiązują się
do współdziałania w celu osiągnięcia oznaczonego w
umowie celu gospodarczego, w szczególności poprzez
wniesienie wkładów.
•
Wspólnikiem mogą być osoby
fizyczne i prawne
oraz
podmioty, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
•
•
Forma umowy
pisemna do celów dowodowych
.
•
Wkłady do spółki
•
Liberalne
podejście ustawodawcy: własność ruchomości,
nieruchomość, prawa obligacyjne, prawa na dobrach
niematerialnych oraz praca wspólnika świadczona na rzecz
realizacji wspólnego celu.
•
Nie majątek spółki, ale
osobista odpowiedzialność
wspólników stanowią gwarancję zaspokojenia wierzycieli
.
•
Sporne jest pytanie czy wniesienie przez wspólnika
wkładu majątkowego jest obowiązkowe.
Majątek spółki
•
Współwłasność łączna wspólników
, nie jest moŜliwe jej
zniesienie w trakcie trwania spółki.
Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania
•
Osobista
(tj. z majątku osobistego)
•
Bezpośrednia
(nie jest wymagane uprzednie prowadzenie
egzekucji z majątku spółki)
•
Solidarna
(umowa spółki moŜe zmienić zakres roszczeń
regresowych, inaczej wspólnicy odpowiadają równo)
Prowadzenie spraw spółki
•
Podejmowanie decyzji dotyczących wspólnych spraw ma
kaŜdy ze wspólników w ramach umowy spółki. W
sprawach zwykłych czynności jednoosobowo, w prawach
przekraczających zakres zwykłych czynności zgoda
wszystkich.
•
Zwykłe sprawy spółki
(rutynowe)
•
Decyzje o charakterze strategicznym
(pociągające skutki
trwałe lub długotrwałe lub nieodwracalne).
•
Reprezentacja spółki
•
= składanie oraz przyjmowanie oświadczenia woli w
imieniu spółki (wspólników)
•
Reprezentacja czynna
(składanie oświadczeń woli)
•
tak jak u prowadzenia spraw spółki
•
Reprezentacja bierna
– do skutecznego przyjęcia
oświadczenia woli wystarczy złoŜenie oświadczenia woli
wobec jednego wspólnika.
Udział w stratach i zysku
•
Udziały
mogą być róŜne
, ale nie moŜna pozbawić
wspólnika prawa w całości.
•
Rozwiązanie spółki
•
Przyczyny: upływ czasu (na czas określony), osiągnięcie
celu na który została zawarta, wypowiedzenie umowy
przez wspólnika, rozwiązanie umowy przez wspólników,
rozwiązanie umowy przez sąd z waŜnych powodów,
ś
mierć wspólnika gdy spółka posiada tylko dwóch
wspólników (chyba Ŝe w miejsce zmarłego wspólnika
wstępują jego spadkobiercy).
Skutki rozwiązania:
•
zwrot rzeczy w naturze, które wniósł do uŜywania
•
wypłata wartości jego wkładu zgodnie z umową spółki
•
wypłata udziału w zysku (róŜnica między wartością
początkową wkładu i wartością majątku w chwili
wystąpienia) zgodnie z umową spółki.
Likwidacja spółki
•
Postanowienia o sposobie likwidacji majątku spółki nie są
obligatoryjne.
•
Z uwagi na to, iŜ po rozwiązaniu spółki wspólnicy solidarnie
odpowiadają za zobowiązania zaciągnięte w czasie jej trwania, jest
w ich interesie uregulowanie tych zobowiązań zaraz po rozwiązaniu
z majątku spółki.
Spółki handlowe
•
obligatoryjnie wpisywanie do KRS
•
wpis ma charakter konstytutywny
.
•
Krajowy Rejestr Sądowy (KRS):
•
zasada jawności
•
domniemanie prawdziwości
•
sąd bada czy dołączone do wniosku o wpis dokumenty są
zgodne z prawem co do formy i treści
.
Prawdziwość danych (z wyjątkiem imienia, nazwiska, nazwy
lub firmy, PESEL lub REGON) kontrola odbywa się tylko w
razie powzięcia przez sąd uzasadnionych wątpliwości co do
zgodności tych danych z rzeczywistością.
•
Spółki osobowe
•
jawna
•
partnerska
•
komandytowa
•
komandytowo-akcyjna
•
są podmiotami prawa
•
spółka osobowa moŜe we własnym imieniu nabywać
prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa
rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być
pozywana tj.
ma zdolność prawną i sądową
.
•
nie posiadają osobowości prawnej
są to tzw. ułomne lub
niepełne osoby prawne.
•
muszą mieć co najmniej dwóch wspólników.
•
Cechy spółek osobowych
•
Cechy osobowe (znaczenie substratu osobowego)
•
Kierowanie sprawami spółki przez wspólników
•
Osobista odpowiedzialność
wspólników za zobowiązania
spółki
•
Dopuszczalność wnoszenia wkładów w postaci pracy
wspólnika
•
Trwałość (niezmienność) wkładu osobowego
•
Jednomyślność w podejmowaniu decyzji
•
MoŜliwość wypowiedzenia udziału w spółce
•
Nieobligatoryjność przeprowadzenia procedury likwidacyjnej
po rozwiązaniu spółki
Spółka jawna
•
Pojęcie: spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo
pod własną firmą i
nie jest inną spółką handlową
.
•
Działalność gospodarczą prowadzi sama spółka a nie
wspólnicy jak w s.c.
•
Firma zawiera dodatek s.j.
•
Obowiązek lojalności
wspólników wobec spółki:
wstrzymanie się działalności sprzecznej z interesem spółki
(np. zakaz konkurencji).
•
Podstawą spółki jest zawarcie umowy spółki
(k.s.h.
reguluje obligatoryjne postanowienia takiej umowy) w
formie
pisemnej pod rygorem niewaŜności
.
•
Rejestracja spółki
w KRS, wpis obligatoryjny i
konstytutywny (spółka powstaje z chwilą wpisu do
rejestru).
Stosunku majątkowe
•
S.j. jest właścicielem swojego majątku
•
wspólnikom w trakcie trwanie spółki nie przysługują
Ŝ
adne uprawnienia do majątku spółki (nie jest to
współwłasność). Uprawnienia powstają dopiero po ustaniu
stosunku spółki.
Udział kapitałowy w s.j.
•
Wkłady do spółki
(majątkowe, niemajątkowe,
wierzytelności, usługi na rzecz spółki)
•
Udział w zysku i stratach
jest równy bez względu na
wysokość wkładów, chyba Ŝe umowa spółki stanowi
inaczej.
Prowadzenie spraw spółki
•
Zwykłe czynności
(orzecznictwo: sprawy codzienne,
rutynowe) – prawo jednoosobowego podejmowania
decyzji, jeŜeli którykolwiek ze wspólników się sprzeciwi
wymagana jest zgoda wszystkich.
•
Przekraczające zakres zwykłych czynności
– zgoda
wszystkich wspólników.
•
MoŜna powierzyć prowadzenie spraw spółki osobom nie
będącym wspólnikami (prokurenci lub inni
pełnomocnicy).
Reprezentacja spółki
•
•
Reprezentacja czynna – przez wspólników jednoosobowo
przy wszelkich czynnościach prawnych ew. przez
prokurentów lub innych pełnomocników. MoŜliwe
pozbawienie prawa wspólnika do reprezentacji na mocy
orzeczenia sądu.
•
Reprezentacja bierna – przez kaŜdego ze wspólników
Uprawnienia kontrolne wspólnika: prawo do osobistego
zasięgania informacji o stanie majątku i interesów.
Odpowiedzialność za zobowiązania spółki
•
Odpowiedzialność subsydiarna wspólników (z majątku
osobistego wspólnika moŜna prowadzić egzekucje dopiero
jeŜeli majątek spółki okaŜe się niewystarczający do
zaspokojenia wierzyciela)
•
Odpowiedzialność osobista, nieograniczona.
•
Solidarna odpowiedzialność wspólników.
Wypowiedzenie udziału we spółce
Wspólnik moŜe wypowiedzieć udział we spółce na 6
miesięcy przed końcem roku obrachunkowego. Spółka
trwa z pozostałymi wspólnikami. W ten sposób powstaje
po stronie spółki obowiązek spłaty występującego
wspólnika.
Rozwiązanie umowy spółki pomiędzy wszystkimi
wspólnikami i wykreślenie jej z KRS:
•
Przyczyny przewidziane w umowie spółki
•
Jednomyślna uchwała wspólników
•
Ogłoszenie upadłości spółki
•
Ś
mierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości
•
Wypowiedzenie umowy spółki, jeŜeli jest tylko dwóch wspólników
•
Prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu spółki
Likwidacja spółki nie jest obligatoryjna.
Spółka partnerska
•
Spółka osobowa w celu
wykonywanie wolnego zawodu
w
spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą.
•
Partnerami mogą być
wyłącznie osoby fizyczne
wykonujące wolny zawód
.
•
Firma z dopiskiem
•
Z uwagi na podobieństwo ze s.j. w sprawach
nieuregulowanych odrębnie stosuje się przepisy o s.j.
•
Umowa spółki w
formie aktu notarialnego
przez co
najmniej dwóch partnerów.
Prowadzenie spraw i reprezentacja spółki
•
Prowadzenie spraw spółki na takich samych zasadach jak
w s.j.
•
Prawo do prowadzenie spraw spółki ma kaŜdy partner
samodzielnie, chyba Ŝe umowa spółki stanowi inaczej.
•
Partnera moŜna pozbawić prawa do reprezentowania
spółki nie tylko na mocy orzeczenia sądu, ale takŜe
uchwałą 2/3 partnerów, która podlega kontroli sądowej i
staje się skuteczna z momentem wpisu do KRS.
Organ spółki
•
Nieobligatoryjnie moŜna utworzyć zarząd spółki. W jego
skład mogą wejść osoby spoza grona partnerów.
Zarządowi moŜna powierzyć prowadzenie spraw spółki
oraz jej reprezentację. Wówczas te uprawnienia tracą
partnerzy.
Odpowiedzialność partnera za zobowiązania spółki
•
Zobowiązania powstałe w związku z wykonywaniem
wolnego zawodu przez partnera lub będących następstwem
działań osób zatrudnionym przez spółkę podległych
kierownictwu określonego partnera. Za te zobowiązania
ponosi odpowiedzialność spółka oraz partner z którego
działalnością wiąŜe się zobowiązanie spółki.
•
Zobowiązania inne jak w s.j.
Wypowiedzenie udziału
zbliŜone do s.j.
•
Szczególny przypadek rozwiązania: utrata przez partnera
prawa do wykonywania wolnego zawodu.
Spółka komandytowa
•
Spółka osobowa mająca na celu prowadzenie działalności
gospodarczej pod własną firmą w której co najmniej jeden
ze wspólników odpowiada osobiście i bez ograniczeń za
zobowiązania spółki (
komplementariusz
) oraz co najmniej
jeden odpowiada w sposób ograniczony (
komandytariusz
).
•
•
Komplementariuszem i komandytariuszem moŜe być
osoba fizyczna i prawna
, oraz ułomna osoba prawna.
•
Z uwagi na znaczne podobieństwo z s.j. w sprawach
nieuregulowanych odrębnie stosuje się przepisy o s.j.
•
Umowa spółki
w formie aktu notarialnego
.
Wkłady do spółki
•
Komandytariusz moŜe wnieść wkład w postaci pracy tylko
obok
wkładu majątkowego
o wartości równej co najmniej
wysokości sumy komandytowej.
•
•
Kiedy komplementariuszem jest sp. z o.o. lub s.a.
posiadane przez wspólników udziały w spółce z.o.o. lub
s.a. nie mogą stanowić przedmiotu wkładu do spółki
komandytowej.
Prowadzenie spraw spółki
naleŜy do podstawowego prawa i
obowiązku
komplementariusza
. Umowa spółki moŜe
powierzyć prowadzeniem spraw spółki takŜe
komandytariusza. O prowadzeniu spraw przekraczających
zwykłe czynności spółki decydują takŜe komandytariusze.
Reprezentacja spółki
naleŜy wyłącznie do komplementariuszy
Komandytariusze mogą być prokurentami lub
pełnomocnikami.
Odpowiedzialność za zobowiązania spółki
•
Komplementariusz jak w s.j.
•
Komandytariusz do wysokości sumy komandytowej.
Spółka komandytowo-akcyjna
Jest spółką częściowo osobową, częściowo kapitałową
(zgromadzenie akcjonariuszy i rada nadzorcza, uczestnictwo
w spółce akcjonariuszy, akcje i kapitał zakładowy oraz
odesłanie do przepisów o spółce akcyjnej).
Pojęcie
:
Jest spółką osobowa mającą na celu prowadzenie
przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec
wierzycieli za zobowiązania spółki
co najmniej jeden
wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz) a
co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem
.
Znaczenie gospodarcze
:
zapewnia ochronę przed przejęciem i jednocześnie umoŜliwia
na finansowania kapitału „z zewnątrz”.
Komplementariusze mogą być zarazem akcjonariuszami,
mogą to być osoby fizyczne i prawne.
Charakter regulacji
:
W zakresie nieuregulowanym wprost w dziale IV tytułu III
k.s.h. stosuje się:
•
w zakresie stosunków pomiędzy komplementariuszami,
jak i między komplementariuszami i akcjonariuszami i
osobami trzecimi oraz do wkładów komplementariuszy –
przepisy o spółce komandytowej (a takŜe więc przepisy o
spółce cywilnej).
•
w pozostałych sprawach stosuje się przepisy o spółce
akcyjnej.
Powstanie spółki
:
Sporządzenie statutu w formie aktu notarialnego, podpisują
go co najmniej wszyscy komplementariusze. W zakresie
zebrania kapitału zakładowego muszą być spełnione
przesłanki wynikające z przepisów dotyczących spółki
akcyjnej.
Spółka powstaje z chwilą wpisu do KRS.
Majątek spółki
:
Ustrój majątkowy podobny do spółki jawnej, z róŜnicą
istnienia kapitału zakładowego.
Minimalny kapitał zakładowy co najmniej 50 000 zł.
Kapitał zakładowy dzieli się na akcje.
Wkłady komplementariuszy – zasady wg spółki
komandytowej
Wkłady akcjonariuszy – zasady wg spółki akcyjnej
Podobnie kwestie udziału w zysku i stratach.
Prowadzenie spraw spółki
:
co do zasady naleŜy do
komplementariuszy
(moŜna pozbawić
decyzją pozostałych komplementariuszy).
Akcjonariusze wpływają na prowadzenie spraw poprzez
udział w walnym zgromadzeniu
w którym uczestniczą takŜe
komplementariusze (pewne sprawy naleŜą do wyłącznej
kompetencji walnego zgromadzenia, inne uchwały wymagają
zgodę wszystkich lub większości komplementariuszy pod
rygorem niewaŜności).
Reprezentacja spółki
:
Komplementariusze, z wyjątkiem tych, którzy zostali
pozbawieni tego prawa.
Uprawnienia kontrolne wspólników
:
Komplementariusze
(jak w spółce jawnej)
Akcjonariusze – uchwały zgromadzenia wspólników lub
rada
nadzorcza
(jest obligatoryjna jeŜeli liczba akcjonariuszy
przekracza 25 osób).
Odpowiedzialność za zobowiązania spółki
:
Komplementariusz
– jak w spółce komandytowej
(nieograniczona, osobista, subsydiarna, solidarna)
Akcjonariusz
– dotyczy wyłącznie wkładów wniesionych do
spółki.
Wystąpienie wspólnika, rozwiązanie spółki i jej likwidacja
:
Komplementariusz: wypowiedzenie umowy o ile statut spółki
taką moŜliwość przewiduje.
Rozwiązanie spółki powodują następujące zdarzenia:
•
przyczyny przewidziane w statucie spółki
•
uchwała walnego zgromadzenia o rozwiązaniu spółki
•
ogłoszenie upadłości spółki
•
ś
mierć, ogłoszenie upadłości lub wystąpienie ze spółki
jedynego komplementariusza, chyba Ŝe statut stanowi inaczej
•
inne przyczyny przewidziane prawem.
Upadłość akcjonariusza nie jest przyczyną rozwiązania
spółki.