Rozwiązanie równań Maxwella dla fali płaskiej
wytworzonej przez płaszczyznę z sinusoidalnym prądem
powierzchniowym :
J
y
= J
o
cos
ω
t.
Linie strumienia pola elektrycznego i magnetycznego wytworzonego przez
fragment płaszczyzny z prądem sinusoidalnym (podobnie rozchodzi się w
kierunku -x)
B
z
(x,t) =
J
o
cos
ω
(t -
)
k
o
=
E
y
(x,t) =
J
o
cos
ω
(t - )
E
y
= c B
z
(
⊥
)
2 k
c
o
2
π
x
c
1
4π ε
ο
2 k
c
o
2
π
x
c
→
E
→
B
Równanie fali bieżącej : y = A cos
ω
(t -
) = A cos(
ω
t - kx)
v = =
λ
f;
T =
⇒
v =
ω
liczba falowa
k = ; v =
(prędkość fazowa)
Pole promieniowania rozchodzi się jako fala płaska (wzdłuż
osi x) o długości fali
z prędkością c i o amplitudach:
B
oz
=
J
o
i
E
oy
=
J
o
= cB
oz
Wyrażenia B
z
(x,t) i E
y
(x,t) są rozwiązaniami różniczkowego równania
falowego :
λ
T
2
λ
2
2
l
k
λ = 2 π
ω
c
k
c
o
2
k
c
o
x
v
π
ω
π
ω
π
2
π
2
π
2
2
2
2
2
∂ ξ
∂
= 1 ∂ ξ
∂
x
v
t
Analiza Fouriera
Jeśli prąd w obwodzie zmienia się niesinusoidalnie, to wypromieniowane
pola E i B będą opisane taką samą, niesinusoidalną, funkcją czasu. Ale
funkcję okresową można rozłożyć na nieskończoną sumę fal sinusoidalnych
(rozkład Fouriera funkcji okresowej F(t)):
F(t)=A
o
+
+
Np. funkcję piłokształtną o okresie
τ (
) można rozłożyć :
F(t) =
(już dla n = 9 dobre przybliżenie)
to znaczy, że aby wysłać falę piłokształtną
o okresie
, trzeba wytworzyć
prąd o postaci :
J = J
o
(zastosowanie zasady superpozycji)
(
sin
)
n
n
A
n t
ω
=
∞
∑
1
(
cos
)
n
n
B
n t
ω
=
∞
∑
1
ω = 2π
τ
( s in
)
1
1
n
n t
n
ω
=
∞
∑
ω = 2π
ω
( s in
)
1
1
n
t
n
ω
=
∞
∑
Promieniowanie elektromagnetyczne
Widmo fal elektromagnetycznych
1) Energia i pęd promieniowania elektromagnetycznego
Gęstość energii pola elektrycznego wynosi ,
a
pola
magnetycznego
Jaką energię przenosi promieniowanie elektromagnetyczne ?
Czy posiada pęd ?.
Rozpatrzmy „zderzenie” płaskiej fali elektromagnetycznej z cienką płytką
przewodnika, podobną do tej generującej falę.
Załóżmy, że przewodnictwo tego przewodnika jest niezbyt wysokie.
2
o
E
8 k
π
2
2
o
c B
8 k
π
j - prąd indukowany falą padającą
∆E - promieniowanie generowane przez
prąd indukowany.
Przeanalizujmy oddziaływanie pola elektrycznego fali padającej z
płytką przewodnika o wymiarach :
∆x; y
o
; z
o
. Pierwotne pole padające
E
p
indukuje prąd o gęstości j, tzn. w płytce popłynie prąd o natężeniu:
I = j z
o
∆x;
a pomiędzy górną i dolną krawędzią powstanie różnica potencjałów :
V = E y
o
Tzn., że moc pochłaniana przez płytkę (a tracona przez padającą falę)
wynosi :
P = =
I V = j E y
o
z
o
∆
x
o
Prąd indukowany j wytwarza własne promieniowanie,
∆E, rozchodzące
się w obie strony :
∆E = -
(j
∆x - gęstość prądu powierzchniowego)
dU
dt
2 k
c
j x
o
π
∆
Moc tracona
przez falę padającą, na jednostkę powierzchni płytki
(oznaczona
∆S) wynosi:
∆S = =j E ∆x = -
E
∆E
Jeśli mamy szereg cienkich płytek (np. grubą płytę wyobraźmy sobie
jako zbiór cienkich płytek) o dość niskim przewodnictwie,
to moc
tracona po przejściu jednej „płytki” jest mała i można wykazać, że fale
odbijane od odpowiednio dobranych par „płytek” zniosą się wzajemnie
(zawsze można tak dobrać pary „płytek”, aby przesunięcie fazowe fal
∆E „odbijanych” wynosiło π).
Fala
∆E wypromieniowana w kierunku promieniowania padającego jest
przesunięte w fazie o
π do pola padającego E
p
, tzn. wypadkowe pole
zmniejsza się przechodząc przez kolejne „płytki”. Dla nieskończenie
wielu „płytek” (gruba warstwa) całe pole E
p
zostanie pochłonięte. Zatem
cała moc promieniowania na jednostkę powierzchni wynosi:
S =
= -
= +
=
E
p
B
p
P
y z
dU
dt y z
o o
o o
=
1
c
2 k
o
π
∆
n
n
S
=
∞
∑
1
c
2 k
o
π
EdE
p
E
o
∫
c
4 k
o
π
p
E
2
2
o
c
2 k
π
Moc promieniowania na jednostkę powierzchni
zapisuje się w
postaci
wektora Poyntinga
=
x
kierunek i zwrot przepływu energii określa iloczyn x
Obliczmy, korzystając z wyrażenia na
, energię pola w jednostce
objętości. Przejściu fali przez powierzchnię y
o
z
o
w czasie dt odpowiada
przepływ energii:
dU = S y
o
z
o
dt = S y
o
z
o
=
dV
(dU jest energią fali zawartą w objętości dV) po przekształceniu :
Z wyrażenia na wektor Poyntinga S oraz z zależności E = c B
E B) =
=
+
=
+
czyli suma gęstości energii pola elektrycznego i magnetycznego
→
S :
→
S
2
2
c
k
o
π
→
E
→
B
→
E
→
B
→
S
dx
c
S
c
dU
dV
S
c
=
dU
dV
c
=
1
2
4
c
k
o
π
2
2
4
c B
k
o
π
1
2
2
2
4
c B
k
o
π
1
2
2
2
4
c B
k
o
π
2
8
E
k
o
π
2
2
8
c B
k
o
π
Jaki pęd jest przekazywany płytce ?
Energia przekazana płytce wynosi :
dU = j E y
o
z
o
∆
x dt = c j y
o
z
o
∆
x B dt
natężenie prądu w płytce: I = j z
o
∆x
więc :
dU = c I y
o
B dt
Płynący prąd I jest prostopadły do pola magnetycznego B, więc pole
będzie działało z siłą (
∆
mag.
= I
∆ x
):
∆
mag
= I
x
→
F
→
l
→
B
→
F
→
o
y
→
B
czyli: dU = c F
mag.
dt F
mag.
= I y
o
B bo
⊥
Ponieważ : dp = F
mag.
dt (zmiana pędu płytki, czyli pęd
przekazany przez falę)
dU = c dp ; dp = dU
Dla nieskończenie grubej płyty (po scałkowaniu):
p = U
pęd uzyskany przy pochłonięciu energii fali U
Pole promieniowania jest fizycznie realne
.
Każdy element objętości dV pola posiada
energię
:
dU = (
+
) dV
oraz
pęd:
→
o
y
→
B
1
c
1
c
2
8
E
k
o
π
2
2
8
c B
k
o
π
d =
(po podstawieniu dU = S/c dV
do : dp = 1/c dV)
→
p
1
c
S
c
dV
( )
→
Przykład
: Jaką siłą działa światło lampy 100 W skupione na czarnej
powierzchni ?
F =
; dp = dU ; F =
= P
F =
100 N = 3,3 10
-7
N
-----------
Omawiając oddziaływanie fali elektromagnetycznej ze słabym
przewodnikiem, wykazaliśmy, że fala zostanie całkowicie zaabsorbowana,
jeśli warstwa absorbująca nie jest bardzo cienka (dlatego np. płytka
grafitowa jest nieprzeźroczysta i czarna).
dt
c
c dt
c
3
8
⋅
dp
1
10
dU
1
1
1
2) Jak fala elektromagnetyczna oddziaływuje z dobrym
przewodnikiem ?
Rozpatrzmy skrajny przypadek: nadprzewodnik. Pole padające E
p
indukuje prąd powierzchniowy J taki, że wytworzone przez niego pole
promieniowania
∆E skompensuje E
p
wewnątrz nadprzewodnika.
( E
p
+
∆E = 0 gdyż przy wypadkowym polu elektrycznym różnym od
zera wewnątrz nadprzewodnika popłynąłby nieskończenie duży prąd).
Oznacza to, że również pole odbite
∆E = - E
p
, więc nastąpi całkowite
odbicie fali padającej (wynika z tego również, że indukowany prąd
powierzchniowy J =
tzn. jest taki sam jak pierwotny
prąd, który wytworzył pole promieniowania padającego E
p
).
c
k
E
c
k
E
p
2
2
π
π
∆ =
W wyniku całkowitego odbicia, nakładają się na siebie dwie fale
sinusoidalne o równych natężeniach, biegnące w przeciwnych
kierunkach (E
p
i
∆E, po lewej stronie płytki na rysunku ) - powstanie fala
stojąca.
E = E
p
+
∆
E = E
o
cos (
ω
t - kx) - E
o
cos(
ω
t - kx)
[cos(
α-β) - cos(α+β) = 2 sinαsinβ]
E = 2E
o
sin
ω
t sinkx
(równanie fali stojącej)
Amplituda (2E
o
sinkx) jest funkcją położenia;
(a) jeśli kx = n
π (n - liczba całk.), to sinnπ = 0
czyli dla x =
mamy E = 0 (
węzły
);
(b) jeśli kx = (n + )
π, to sin (n + ) π = 1 (wart. maks.)
czyli dla x = (n + ) amplituda maksymalna (
strzałki
).
n
k
n
n
π
π
π λ
λ
=
=
2
2
/
1
2
1
2
1
2
λ
2
W miejscu odbicia od zwierciadła
powstaje węzeł.
Przykład:
Płaska fala mikrofalowa odbija się od lustra. Odległość
pomiędzy kolejnymi minimami natężeń fali (węzłami) wynosi 5 cm. Jaka
jest częstotliwość fali ?
Kolejne minima (węzły): x
n
= n ; x
n+1
= (n + 1)
x
n+1
- x = (n+1) - n
= ; = 5 cm ;
λ
= 10 cm
f =
=
= 3 10
9
Hz = 3 Ghz
λ
2
λ
2
λ
2
λ
2
λ
2
λ
2
v
c
λ λ
=
3 10
0 1
8
⋅
m s
m
/
,
Co się dzieje, gdy fala pada na powierzchnię dobrego przewodnika pod
pewnym kątem
θ
(nie prostopadle) ?
Pole fali padającej E
p
indukuje w przewodniku prąd powierzchniowy J.
Indukowany prąd powierzchniowy J
wytwarza wewnątrz przewodnika taką
falę, że jej pole elektryczne
∆
E
kompensuje dokładnie pole padające E
p
tzn. że
∆
E = -E, oraz że wytworzona
wewnątrz przewodnika fala rozchodzi się
w tym samym kierunku (pod kątem
θ
),
aby mogła dokładnie nałożyć się i
zrównoważyć pole fali padającej.
Z warunku symetrii wynika, że prąd powierzchniowy J musi wysyłać takie same
fale w prawo (tzn. do wnętrza przewodnika) jak i w lewo (tzn. falę odbitą).
Wykazaliśmy więc, że fala odbije się od powierzchni przewodzącej pod takim
samym kątem
θ
, oraz, że fala odbita nie ulegnie osłabieniu (
∆
E = -E).
I-sze prawo optyki geometrycznej: Kąt padania równa się kątowi odbicia
3) Jak fala elektromagnetyczna oddziaływuje z izolatorem ?
Nie ma swobodnych elektronów, nie powstaną więc induko- wane prądy
elektronowe takie jak w przewodnikach. Ale oscylacjom będą ulegały
elektrony z powłok zewnętrznych.
Zgodnie z obliczeniami dla „chmury” elektronu z przykładu 7 (pkt.2) w
rozdziale „Indukcja elektryczna”, jeśli sferyczna „chmura” elektronu
zostanie przesunięta o y, będzie działała na nią siła ze strony rdzenia
atomowego (tzn. jądra otoczonego chmurą wewnętrznych elektronów) w
postaci:
F
atom
= - k
; a ponieważ :
=
,
to:
F
atom
= - m :
y
gdzie f
o
=
jest częstotliwością naturalną (własną) oscylacji elektronu
atomowego.
2
3
e
R
y
ο2
ω
o
e
k e
m R
2
3
ο2
ω
ο
ω
2π
Jeśli przesunięcie zostało wywołane natężeniem E
p
pola fali padającej, to
siła wypadkowa F
wyp.
= F
atom
+ (-e)E
p
Z 2-go r. Newtona:
F
wyp.
= m a; czyli F
wyp.
= m
czyli : m
= - m
y - e E
p
Jeśli fala jest sinusoidalna, to E
p
= E
o
cos
ω
(t-
), gdzie x jest odległością
od źródła fali (E
p
jest skierowane wzdłuż osi y)
Wówczas równanie różniczkowe ruchu elektronu ma postać :
= -
y -
cos
ω
(t - )
Rozwiązaniem tego równania jest :
y = -
cos
ω
(t - ),
y - wychylenie „chmury” elektronu zewnętrznego w kierunku prostopadłym
do kierunku propagacji fali o częstości
ω
i o amplitudzie E
o
, w odległości x
od źródła fali i w chwili t;
ω
o
- naturalna (własna) częstość oscylacji „chmury” elektronu.
2
2
d y
d t
2
2
d y
d t
ο2
ω
x
c
2
2
d y
d t
ο2
ω
e E
m
o
x
c
e E
m
o
o
(
)
2
2
ω
ω
−
x
c
Prędkość oscylującego elektronu dana jest wyrażeniem :
v
y
= =
sin
ω
(t - )
Fala, padając na płytkę izolatora, wywołuje oscylację (ruch ze zmienną
prędkością v
y
) elektronów zewnętrznych we wszystkich atomach płytki.
Jeśli N jest gęstością elektronów zewnętrznych (tzn. ich liczbą w
jednostce objętości), to ich ruch oznacza przepływ prądu o gęstości
j = N(-e)v
y
(bo
≡ ρ ) czyli :
j = -
sin
ω
(t - )
Jest to prąd będący „sumą” oscylujących elektronów zewnętrznych.
dy
dt
e E
m
o
o
ω
ω
ω
(
)
2
2
−
x
c
→
j
→
v
N e
E
m
o
o
2
2
2
ω
ω
ω
(
)
−
x
c
Indukowany prąd o gęstości j w płytce o grubości
∆x odpowiada gęstości
prądu powierzchniowego J = j
∆x, tzn. wypromieniowuje pole :
∆E = -
j
∆x =-
ponieważ sin
α = cos(α -
), oraz:
ω
(t- ) =
ω
t - kx (k= )
i jeśli oznaczymy :
∆E
o
=
E
o
∆x
to wypromieniowane pole ma postać :
∆E = ∆E
o
cos(
ω
t - kx - )
Wypadkowe pole promieniowania jest sumą pola fali padającej
E
p
= E
o
cos (
ω
t - kx) i pola
∆E :
E = E
p
+
∆E = E
o
cos (
ω
t - kx) +
∆E
o
cos(
ω
t - kx - )
2
π
o
k
c
2
π
o
k
c
−
−
−
N e
E
m
t
x
c
o
o
2
2
2
ω
ω
ω
ω
(
)
sin (
)
π
2
x
c
ω
c
2
2
2
2
π
ω
ω
ω
o
o
k N e
cm (
)
−
π
2
π
2
Fala wypromieniowana przez warstwę izolatora jest opóźniona względem
fali padającej o
. Można wykazać, że fala wypadkowa jest też falą
sinusoidalną, opóźnioną w stosunku do fali padającej o fazę :
φ
=
π
2
∆
o
o
E
E
Opóźnienie w fazie wzrasta z przebytą drogą
∆x w płytce (bo ∼ ∆x),
a więc fala wypadkowa w płytce rozchodzi się wolniej !
Pojedyncza fala, wypromieniowana przez indywidualny atom, rozchodzi
się z prędkością c natomiast czoło fali wypadkowej w izolatorze rozchodzi
się z prędkością u
< c.
W wyniku oddziaływania fali elektromagnetycznej z izolatorem nie
występują straty omowe (indukowane są oscylacje sprężyste ładunków, a
nie ich przepływ jak w przypadku przewodników) - zatem izolatory w
zasadzie powinny być przezroczyste.
Rozpatrzmy bieg fali przy przechodzeniu z jednego ośrodka
przezroczystego do drugiego:
Dwa kolejne czoła fali (odległe o długości fali):
A
’
B
’
- czoło fali po przejściu do ośrodka w którym fala rozchodzi się z
prędkością u
1
> u
2
;
AB - kolejne czoło fali dochodzące do granicy ośrodków.
Częstotliwość fali nie zmienia się :
f
1
= f
2
= f = ;
λ
1
= u
1
T = ;
λ
2
=
λ
1
>
λ
2
Stosunek = n nazywamy współczynnikiem załamania światła
ośrodka w którym fala rozchodzi się z prędkością u.
II-gie prawo optyki geometrycznej
=
Prawo Snella
1
T
1
u
f
2
u
f
sin
A '
B
sin
A '
B
sin
sin
u
u
c
u
c
u
1
2
2
1
α λ
β λ
α
β
λ
λ
1
2
1
2
=
=
=
=
=
c
u
sin
sin
α
β
2
1
n
n
Ośrodek Współczynnik
załamania
powietrze
woda
kwarc, topiony
szkło, kron cynkowy
polietylen
chlorek sodu
szkło, barowy lekki flint
dwusiarczek węgla
szafir
szkło, ciężki flint
diament
1,0003
1,33
1,46
1,52
1,52
1,53
1,58
1,63
1,77
1,89
2,42
Dla żółtej linii sodu (
λ = 5,9⋅10
-7
m)
Znajdźmy związek pomiędzy opóźnieniem w fazie
φ = a
współczynnikiem załamania n =
:
odcinek
∆x fala w próżni przebyłaby w czasie : t = ∆x/c
a w ośrodku o współczynniku załamania n: t
’
= =
n
a więc dłużej o czas :
∆t = (n - 1) ∆x/c
co wywoła opóźnienie w fazie:
φ
=
ω
∆t =
ω
(n-1)
∆x/c
Przyrównując z
φ
=
i biorąc wyrażenie na
∆E
o
(str.15)
otrzymujemy zależność n od
ω :
n = 1 +
(słuszne dla małych n)
∆
o
o
E
E
c
u
∆x
u
∆x
c
∆
o
o
E
E
2
2
2
2
π
ω
ω
o
o
k N e
m (
)
−
Dla typowych atomów
ω
o
>
ω
(dla
ω
z zakresu widzialnego) czyli n
> 1,
oraz
n rośnie ze wzrostem
ω
(n jest
większe dla światła fioletowego niż
dla czerwonego) -
występuje
dyspersja normalna
.
Promieniowanie ładunku punktowego i dipola
Jeśli zamiast całej płyty oscylujących ładunków, opiszemy z
wykorzystaniem równań
Maxwella oscylację
pojedynczego
ładunku, to otrzymamy wyrażenie na pole promieniowania ładunku
punktowego :
E =
sin
ω
(t -
) sin
α
(dla oscylacji ładunku y = y
o
sin
ω
t, przyspieszenie a =
=
-
ω
2
y
o
sin
ω
t)
inaczej : E = - k
o
a
t-r/c
sin
α
gdzie a
t-r/c
jest wartością przyspieszenia ładunku w chwili
wcześniejszej (t - r/c).
o
o
k q
y
c r
2
2
ω
r
c
2
2
d y
d t
q
c r
2
Jaką moc wypromieniowuje ładunek q o przyspieszeniu a ?
Wektor Poyntinga (moc wypromieniowana na jednostkę powierzchni):
S =
E B =
E =
E
2
= k
o
sin
2
α
Całkowita moc : P = d = [dA = 2
πr
2
sin
αdα] = k
o
P
=
2
4
c
k
o
π
2
4
c
k
o
π
E
c
2
4
c
k
o
π
2 2
3 2
4
q a
c r
π
→
∫ S
pow
→
A
2 2
3
3
2
q a
c
d
o
s in α α
π
∫
2
3 k
q
c
a
o
2
3
3
*
Jakie pole, o jakiej mocy, wypromieniowuje oscylujący dipol?
Przyjmijmy, że ładunek ujemny dipola (-q) jest nieruchomy w punkcie
y = 0, a ładunek dodatni oscyluje : y = y
o
sin
ω
t,
p
o
= qy
o
jest momentem dipolowym.
Przyspieszenie ładunku dodatniego a =
= -
sin
ω
t,
z wyrażenia na pole promieniowania ładunku punktowego :
E = - k
o
α
=
= k
o
(porównaj z natężeniem statycznym dipola : E
∼
)
Ładunek
dipola
oscylując, porusza się
ze zmiennym
przyspieszeniem. Średnia kwadratu przyspieszenia :
= (
ω
4
/q
2
)
= (średnia sin
2
α
=
) =
po podstawieniu do wzoru na P wyznaczonego wcześniej:
=
Moc promieniowania dipola rośnie proporcjonalnie do czwartej potęgi
częstości jego drgań.
2
2
d y
d t
2
ω
o
p
q
q
c r
p
q
t
r
c
o
2
2
−
−
ω
ω
s in (
) s in
2
o
2
p sin
c r
sin (t rc)
ω
α
ω
−
1
3
r
2
a
o
p
2
2
sin ωt
1
2
4
2
2
2
ω
o
p
q
P
1
3
2
4
3
o
o
k
p
c
ω
*
Jak długo trwa wypromieniowanie energii przez pobudzony do
oscylacji elektron w atomie ?
(tzn. jaki jest czas życia atomu w stanie wzbudzonym ?)
Drgający elektron można opisać jako oscylator ze stałą sprężystości
k = m
, gdzie
jest częstością naturalną.
Indukowany moment dipolowy p
o
= e x
o
(x
o
- amplituda)
Całkowita energia mechaniczna oscylatora wynosi :
U =
= m
Moc wypromieniowanej fali, tzn. ilość energii traconej przez elektron w
jednostce czasu, wynosi :
=
= k
o
=
k
o
Z dwóch ostatnich wyrażeń na U i
wynika :
o
2
ω
o
2
ω
1
2
2
k x
o
1
2
o
2
ω
o
x
2
P
dU
dt
1
3
o
o
p
c
2
2
3
ω
1
3
2
4
3
(
)
e x
c
o
o
ω
dU
dt
dU
U
k e
m c
dt
o
o
=
2
3
2
2
3
ω
podstawiając :
τ =
dt
po scałkowaniu : U = U
o
exp (- ) = U
o
e
-t/
τ
τ
bywa nazywane średnim czasem życia; po czasie t =
τ
:
U = U
o
;
tzn. energia wzbudzonego atomu maleje e-krotnie
(e - podstawa logarytmu naturalnego; e
∼2,72).
dU = 1
1
3
2
3
2
2
m c
k e
o
o
ω
U
τ
t
τ
e
Przykład 1
: jaki jest średni czas życia
τ
stanu wzbudzonego emitującego
światło żółte o częstotliwości f = 6 10
14
Hz ?
ω
o
2
π
f
⇒
τ
= =
= 1,13 10
-8
s
Wynik zbliżony do wyniku z obliczeń kwantowych !
2
2 2
c
10
10
2
3 9 11
3
8 3 14 9 10
6 10 1
31
8
3
2
9
14
2
⋅
⋅
⋅
⋅
⋅ ⋅
⋅
−
.
(
/ )
.
(
/ )
kg
m s
N m
c
s
3
8
3
m
k e f
o
π
Przykład 2
: Po jakim czasie elektron w atomie wodoru opisanym
modelem Bohra powinien spaść na proton ?
(tzn. po jakim czasie straci ok. połowy energii wiązania, tzn. 7 eV?)
Przyspieszenie dośrodkowe : a =
; siła : F = k
o
Moc promieniowania ładunku o przyspieszeniu a
P = (k
o
=
= ·9 ·10
9
= 4,61 ·10
-8
J/s = 2,88 ·10
11
eV/s
Energia 7 eV zostałaby wypromieniowana w czasie
∆
t =
= 2,4 ·10
-11
s !
Jednak elektrony na orbitach są stacjonarne, zgodnie
z przewidywaniami teorii kwantowej, nie promieniują energii
.
F
m
2
2
e
R
2
3
2
3
o
k
e
c
2
2
2
e
m R
)
2
3
N m
c
2
( ,
)
(
/ ) (
) ( ,
)
16 10
3 10
9 10
5 3 10
9
6
8
3
31
2
11
4
⋅
⋅
⋅
⋅
−
−
−
C
m s
kg
m
7
2 88 10
11
e V
e V s
,
/
⋅