::: MENU :::
STRONA GŁÓWNA
ARTYKUŁY
JAK KUPIĆ?
OGŁOSZENIA
FORUM
Dr Piotr Semkiw, dr Piotr Skubida
Oddział Pszczelnictwa ISiK w Puławach
piotr.semkiw@man.pulawy.pl
Skuteczność warroabójcza preparatu Api Life
Var® w badaniach terenowych
Problemy z występowaniem oporności Varroa destructor na syntetyczne akarycydy i
potrzeba eliminacji z produktów pszczelich „cięŜkiej chemii”, sprawiają, Ŝe wśród pszczelarzy
rośnie zainteresowanie alternatywnymi metodami zwalczania tego pasoŜyta. W Polsce z roku
na rok systematycznie przybywa pasiek, w których oprócz Biowaru, Baywarolu czy
Apiwarolu do walki z warrozą wykorzystuje się kwasy organiczne (mrówkowy czy
szczawiowy) bądź środki, w których substancją aktywną są olejki eteryczne. Na ograniczanie
populacji warrozy w rodzinach pszczelich wyłącznie za pomocą preparatów na bazie
naturalnych substancji „skazani” są pszczelarze prowadzący pasieki ekologiczne.
ChociaŜ w prasie zagranicznej znajduje się dosyć duŜo informacji na temat skuteczności
alternatywnych środków warroabójczych, to krajowe doniesienia dotyczące tych zagadnień
są dość ubogie, a szczególnie w wypadku wykorzystania do walki z warrozą preparatów
zawierających olejki eteryczne. Mamy więc mało danych dotyczą- cych moŜliwości ich
zastosowania w naszych warunkach klimatyczno-poŜytkowych, co prawdopodobnie w
znacznym stopniu ogranicza uŜycie tych preparatów w terenie. Ponadto wielu pszczelarzy,
nie znając tych alternatywnych środków i moŜliwości, jakie wynikają z ich uŜycia,
niepotrzebnie kwestionuje ich wartość. Nieliczne bowiem wady tych naturalnych substancji,
których wyeliminowanie lub ograniczenie teŜ jest moŜliwe, pozwalają wystawić im
pozytywną notę w zwalczaniu warrozy. WaŜne jest, Ŝe środki te stwarzają moŜliwości do
opracowania zintegrowanego - całorocznego modelu regulowania poziomu występowania
pasoŜyta V. destructor w rodzinach pszczelich przy wydatnym ograniczeniu uŜywania
syntetycznych akarycydów.
W ostatnich latach nowym środkiem do walki z warrozą jest Api Life Var. Podawany jest on
do rodziny pszczelej w formie płytek nasączonych olejkami eterycznymi. Preparat działa
przez kontakt pszczół z powierzchnią płytki oraz przez odparowanie z niej substancji lotnych.
Jedną z substancji czynnych Api Life Varu jest tymol - naturalna substancja eteryczna, która
poza właściwościami roztoczobójczymi wykazuje właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze.
PoniewaŜ tymol nie działa toksycznie na pszczoły, nie powoduje skaŜenia środowiska
wewnętrznego ula i produktów pasiecznych, dlatego nie ma zalecanego okresu karencji po
jego zastosowaniu. Aczkolwiek nie naleŜy stosować Api Life Varu w momencie występowania
poŜytku towarowego lub bezpośrednio przed nim, ze względu na bardzo intensywny zapach
substancji czynnych, które mogą przeniknąć do miodu, co niewątpliwie zepsuje jego bukiet i
smak. Poza tymolem (74,08 g) w skład preparatu wchodzą olejek eukaliptusowy (16,0 g),
kamfora (3,7 g) i mentol (3,7 g). Jedno opakowanie środka zawiera dwie płytki.
Istnieją dwie metody aplikacji preparatu:
według pierwszej, do kaŜdego ula naleŜy włoŜyć po jednej płytce 3-4 razy w
odstępach 7-10 dni; po otwarciu opakowania (zawartość: 2 płytki) naleŜy jedną
płytkę podzielić na 3-4 części i ułoŜyć je na ramkach gniazdowych (beleczki
międzyramkowe powinny być usunięte, Ŝeby zapewnić swobodną cyrkulację
substancji lotnych pomiędzy plastrami);
druga metoda proponuje w zaleŜności od siły rodzin dwie drogi postępowania; w
rodzinach obsiadających jeden korpus płytkę naleŜy podzielić na dwie części i
umieścić po przekątnej, w przeciwległych naroŜnikach ula; po upływie 14 dni naleŜy
zastosować drugą płytkę takŜe podzieloną na dwie części, ale w dwóch pozostałych
naroŜnikach; w rodzinach obsiadających dwa korpusy na górnym korpusie naleŜy
umieścić w przeciwległych naroŜnikach dwie płytki preparatu (czyli zawartość
opakowania), a po upływie 14 dni konieczne jest podanie kolejnych dwóch płytek
środka.
Page 1 of 3
Miesięcznik PSZCZELARSTWO - artykuły
2010-01-12
http://www.miesiecznik-pszczelarstwo.pl/artykuly/2009_21/artykul_2009_21.html
Zaleca się podłoŜyć pod płytki preparatu metalową siatkę o wymiarach 10×6 cm, aby
zabezpieczyć je przed zgryzaniem. Wskazane jest zastosowanie płytek Api Life Var w okresie
po ostatnim miodobraniu, przy temperaturze zewnętrznej powyŜej 18°C. W czasie upalnej
pogody przy temperaturze powyŜej 30°C sugeruje się, aby przyzwyczaić pszczoły do
zapachu leku przez umieszczenie kawałka płytki w ulu na jeden dzień przed rozpoczęciem
leczenia. NaleŜy nie dopuszczać do występowania rabunków w trakcie stosowania Api Life
Varu. NaleŜy utrzymywać w pasiece tylko silne rodziny, nie stosować leku w razie
wystąpienia rabunku. Płytki naleŜy umieszczać w ulu wcześnie rano lub przed zachodem
słońca. WaŜne jest, aby rodzina pszczela w trakcie stosowania preparatu była częściowo
zaopatrzona w pokarm, bo dokarmianie rodzin w trakcie leczenia prowadzi do występowania
rabunków w pasiece.
Sposób umieszczenia preparatu w ulu. Wskazane jest, aby na czas zabiegu usunąć beleczki
międzyramkowe, a pod płytki podłoŜyć metalową siatkę.
Ocenę skuteczności warroabójczej preparatu Api Life Var przeprowadzono w 2008 r. w
pasiece ekologicznej Zakładu Technologii Pasiecznych znajdującej się w Poleskim Parku
Narodowym (woj. lubelskie). Doświadczenie przeprowadzono na 19 rodzinach pszczelich. W
tym czasie gniazda zostały juŜ ułoŜone do zimowania, a średnia liczba plastrów obsiadanych
przez pszczoły na czarno wynosiła 7,3.
Zalecane metody stosowania preparatu dosyć się róŜnią i dlatego trudno jest ocenić, który
sposób postępowania jest korzystniejszy. Z tego powodu podanie preparatu zostało
nieznacznie zmodyfikowane w stosunku do zaleceń. W pierwszym etapie (29.07.2008)
zastosowano środek w wyŜszym stęŜeniu, tzn. dwie płytki (1 opakowanie) na 14 dni, a po
upływie tego okresu w kaŜdej rodzinie pszczelej zastosowano po jednej płytce, która została
podzielona na dwie części (12.08.2008). Na kaŜdą leczoną rodzinę przeznaczono w ten
sposób po trzy płytki preparatu (1,5 opakowania), a długość okresu leczenia rodzin wyniosła
21 dni (od 29.07 do 19.08. 2008), co jest zgodne z cyklem rozwojowym pszczół i pozwala,
aby w momencie wygryzania się kolejnych pokoleń, moŜliwy był ich kontakt z preparatem.
Osyp pasoŜytów liczono dwukrotnie - w 14. i 21. dniu od zastosowania środka. Skuteczność
Api Life Varu w zwalczaniu warrozy sprawdzono poprzez kontrolne zastosowanie 3,2%
roztworu kwasu szczawiowego. Zabieg został przeprowadzony 29.10.2008 roku, a liczenie
spadłych pasoŜytów wykonano 14 dni później. W kaŜdą uliczkę obsiadaną przez pszczoły
zaaplikowano po 5 ml roztworu, średnio od 30 do 40 ml na kaŜdą rodzinę. Skuteczność
działania obliczono dla dwóch i trzech płytek preparatu, w naszym przypadku dla okresu
leczenia wynoszącego odpowiednio: 14 i 21 dni.
W ciągu pierwszych 14 dni od podania preparatu, średnio we wszystkich rodzinach osypało
się ponad 950 pasoŜytów Varroa destructor (od 207 do 3163 sztuk), a w trakcie całego
zabiegu, czyli po 21 dniach, osypało się średnio ponad 1000 roztoczy (od 223 do 3234 sztuk)
- tab. 1. Skuteczność warroabójcza Api Life Varu pozwoliła na usunięcie w ciągu pierwszych
dwóch tygodni średnio około 94% pasoŜytów, które udało się zniszczyć za pomocą tego
preparatu w trakcie całego zabiegu. Wskazuje to na bardzo wysoką dynamikę działania w
początkowym okresie stosowania środka.
Po zastosowaniu środka kontrolnego, jakim był 3,2% roztwór kwasu szczawiowego, osypało
się średnio około 72 szt. Varroa (od 3 do 373). Wyliczona na tej podstawie skuteczność
preparatu Api Life Var dla całego zabiegu wyniosła ponad 90%, w zakresie od 60,6 do 98,9%
(tab. 2). Jednak zastosowanie tylko dwóch płytek preparatu przez 14 dni pozwoliło usunąć
ponad 85% całkowitej liczby pasoŜytów Varroa destructor.
Page 2 of 3
Miesięcznik PSZCZELARSTWO - artykuły
2010-01-12
http://www.miesiecznik-pszczelarstwo.pl/artykuly/2009_21/artykul_2009_21.html
Tabela 1.
Nasilenie inwazji Varroa descructor w rodzinach pszczelich oraz osyp pasoŜytów w
trakcie kolejnych zabiegów.
Zakres
Siła
rodzin
(n=19)
Osyp pasoŜytów
V.d. od 1 do 14
dnia zabiegu
Osyp pasoŜytów
V.d. od 14 do 21
dnia zabiegu
Osyp pasoŜytów
V.d. w trakcie
całego zabiegu
Osyp pasoŜytów
V.d. po kwasie
szczawiowym
Minimum
6
207
10
223
3
Maksimum
8
3163
218
3234
373
Średnio
7,3
952
53
1005
72,4
Tabela 2.
Skutecznośc Api Life Var w zaleŜności od ilości podanych płytek.
WaŜnym czynnikiem wpływającym na skuteczność preparatu jest temperatura panująca w
czasie trwania zabiegu. Dane na ulotce podkreślają, Ŝe wskazane jest, aby średnia
temperatura wynosiła powyŜej 18°C. Wynika to z faktu, Ŝe jej wyŜsze wartości korzystnie
wpływają na sublimację olejków eterycznych z preparatu, a co za tym idzie na skuteczność
ALV. W okresie trwania naszego doświadczenia średnia temperatura powietrza określona
przez stację meteorologiczną we Włodawie (około 30 km od pasieki) wyniosła około 19°C.
Zatem zostały spełnione optymalne warunki dla dobrej skuteczności preparatu. MoŜna
byłoby się zastanawiać o ile zwiększyłaby się skuteczność ALV przy zastosowaniu kolejnej
płytki i przedłuŜeniu czasu trwania zabiegu do 4 tygodni. Prawdopodobnie efekt
warroabójczy zwiększyłby się do ponad 95% skuteczności - poziomu podawanego dla tego
środka przez Imdorfa i Bogdanova (1995). Jednak w naszych warunkach przedłuŜenie
zabiegu zwalczania warrozy za pomocą ALV nie było moŜliwe ze względu na konieczność
terminowego uzupełnienia zapasów cukrowych w rodzinach pszczelich.
Wielu pszczelarzy obawia się, Ŝe stosowanie preparatów na bazie olejków eterycznych
spowoduje występowanie pozostałości (w szczególności tymolu) w miodzie na poziomie
wyczuwalnym przez konsumentów. Aby wyjaśnić te obawy moŜna przytoczyć szwajcarskie
doniesienia, które podają Ŝe coroczne (od 1 do 5 sezonów) 8-tygodniowe stosowanie Api Life
Var w okresie letnio-jesiennym spowoduje koncentrację tymolu w próbkach miodu na
średnim poziomie około 0,16 mg/kg, natomiast wyczuwalny przez konsumentów poziom
tymolu wynosi 1,1 mg/kg, a więc jest ponad kilkakrotnie wyŜszy.
Zakres
Skuteczność ALV przy zastosowaniu 2
płytek (%)
Skuteczność ALV przy zastosowaniu 3
płytek (%)
Minimum
56,3
60,6
Maksimum
96,4
98,9
Średnio
85,5
90,8
Wykonanie:
Michał Skrzypi
ń
ski
Page 3 of 3
Miesięcznik PSZCZELARSTWO - artykuły
2010-01-12
http://www.miesiecznik-pszczelarstwo.pl/artykuly/2009_21/artykul_2009_21.html