plik

Bezpieczeństwo

Promotor 10/06

Ryszard Bryła

HARAKTERYSTYKA

STANOWISKA

PRACY

Miejscem zatrudnienia pracownika jest stacja paliw

płynnych. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Go-

spodarki z dn. 21 listopada 2005 r. (Dz.U. nr 243

/2005, poz. 2063) stacja paliw to obiekt budowlany,

w skład którego mogą wchodzić: budynek, podziemne

zbiorniki magazynowe paliw płynnych, podziemne lub

naziemne zbiorniki gazu płynnego, odmierzacze paliw

płynnych i gazu płynnego, instalacje technologiczne,

w tym urządzenia do magazynowania i załadunku

paliw płynnych oraz gazu płynnego, instalacje wodno-

-kanalizacyjne i energetyczne, podjazdy i zadaszenia

oraz inne urządzenia usługowe, a także pomieszcze-

nia pomocnicze. Minimalne wymiary stref zagrożenia

wybuchem podaje załącznik do ww. rozporządzenia.

Na stacji paliw odbywa się:

• tankowanie pojazdów benzyną i olejem napę-

dowym,

• sprzedaż produktów w opakowaniach stałych,

• tankowanie gazem płynnym pojazdów samo-

chodowych przystosowanych technicznie do

zasilania tym paliwem,

• wymiana butli opróżnionych z gazu płynnego na

butle napełnione gazem o masie do 11 kg.

Czas pracy pracownika wynosi średnio dobowo

8 godzin – praca zmianowa.

RZYDZIAŁ

CZYNNOŚCI

Stacja paliw, którą obsługuje pracownik, jest

przeznaczona zarówno do dystrybucji silnikowych

paliw płynnych, jak również olejów oraz gazu płyn-

nego. Pracownik jest odpowiedzialny m.in. za:

• przyjęcie dostaw produktów sprzedawanych na

stacji,

• sprzedaż tych produktów,

• wypisywanie faktur na komputerze,

• kontrolę i konserwację urządzeń stacji,

• pomoc klientom, o ile zachodzi taka potrzeba.

ETODYKA

OCENY

RYZYKA

Oceny ryzyka zawodowego dokonano tutaj dwo-

ma metodami wg PN-N 18002/2000 w skali

trójstopniowej oraz RISK SCORE. Opis tych metod

przedstawiliśmy w poprzednich numerach tego

czasopisma.

Pracownik stacji paliw

• Ocena ryzyka zawodowego
• Instrukcja stanowiskowa

fot. Shutters

tock

Bezpieczeństwo

www.promotor.elamed.com.pl

ARTA

OCENY

RYZYKA

ZAWODOWEGO

DLA

PRACOWNIKA

OBSŁUGUJĄCEGO

STACJĘ

PALIW

WEDŁUG

METODY

PN-N 18002/2000

Lp.

Zagrożenie

Możliwe źródła zagrożeń

Możliwe skutki

zagrożenia

Przed oceną

Środki proﬁlaktyczne

Po realizacji zadań

Uwagi

o realizacji

zadań

Cię

żk

ość

(C)

Pra

wdopodobieństw

(P)

yzyk

(R)

Cię

żk

ość

(C)

Pra

wdopodobieństw

(P)

yzyk

(R)

Upadek na

tym samym

poziomie.

Śliskie i nierówne

powierzchnie,

zastawione przejścia.

Potłuczenia,

złamania kończyn,

zwichnięcia, urazy

wewnętrzne.

Zapewnienie porządku na terenie stacji. Stosowanie

przez pracowników odpowiedniego obuwia.

Uderzenie

przez ruchome

obiekty.

Środki transportu

zaopatrujące się na stacji

w potrzebne produkty.

Środki transportu

przywożące towar do

dalszej dystrybucji.

Śmierć,

kalectwo,

urazy.

Zachowanie szczególnej ostrożności. Właściwe

oznakowanie terenu stacji. W razie konieczności

umieszczenie progu zwalniającego.

Narażenie

na szkodliwe

substancje

chemiczne.

Spaliny, benzyna, olej

napędowy, pary

produktów naftowych.

Zatrucia,

choroby układu

oddechowego,

alergie.

Zachowanie ostrożności w kontaktach ze szkodliwymi
czynnikami. W razie konieczności stosowanie rękawic

ochronnych. Właściwe zamontowanie przewodów

oddechowych, służących do odprowadzania par

produktów naftowych na stacji.

Pożar

i wybuch.

Nieostrożność klientów

w czasie pobierania

paliwa. Nieostrożność

obsługi.

Niesprawność lub brak

odpowiednich systemów

zabezpieczających.

Elektryczność statyczna.

Wyładowania

atmosferyczne.

Śmierć,

oparzenia

ciała.

Przestrzeganie instrukcji ppoż. i BHP. Zakaz używania

otwartego ognia. Spełnianie konkretnych wymagań

określonych w przepisach.

Zbiorniki powinny być zabezpieczone przed dosta-

niem się ognia do wnętrza oraz posiadać sprawne

urządzenia spustowe, pomiarowe i oddechowe.

Przewody wlewowe do zbiorników magazynowych

paliw płynnych powinny być wyposażone w sprawne

zamknięcia hydrauliczne i urządzenia zabezpiecza-

jące przed przepełnieniem zbiornika zainstalowane

w zbiorniku lub autocysternie. Należy zapewnić
właściwe uziemienia autocystern i odmierzaczy

paliw. Butle z gazem płynnym składować zgodnie

z przepisami. Przeprowadzać wymagane kontrole

szczelności zaworów odcinających. Przestrzegać stref

zagrożenia wybuchem.

Pracownicy powinni stosować ubrania antyelektrosta-
tyczne. W czasie burzy wyłączać zasilanie elektryczne

dystrybutorów. Uaktualnić instrukcję bezpieczeństwa

pożarowego. Zapewnić wymagany sprzęt gaśniczy

i okresowe przeglądy tego sprzętu.

Hałas.

Pojazdy zaopatrujące się

w potrzebne produkty.

Ruch uliczny obok stacji.

Nerwice, choroby

narządu słuchu.

Właściwe wyciszenie pomieszczeń stacji. Sprawna

organizacja dystrybucji (zwiększenie zakresu

samoobsługi).

Zmienne

warunki

atmosferyczne.

Niskie temperatury, wiatr,

deszcz, śnieg.

Przeziębienia.

Stosowanie odpowiedniej odzieży. Prawidłowe

zadaszenie dystrybutorów.

Porażenie

prądem.

Przetarte przewody

elektryczne, uszkodzo-

ny osprzęt (gniazdka,

wtyczki), przebicie el. do

obudowy stosowanych

urządzeń.

Śmierć.

Okresowe sprawdzanie skuteczności ochrony prze-

ciwporażeniowej. Bieżąca kontrola stanu instalacji

elektrycznej. Systematyczna kontrola zabezpieczeń

różnicowo-prądowych.

Przeciążenie

narządu

wzroku.

Źle zorganizowane

stanowisko pracy przy

komputerze. Słabe

oświetlenie.

Osłabienie wzroku,

bóle oczu,

łzawienie.

Przestrzeganie instrukcji stanowiskowej

dotyczącej m.in. ustawienia monitora,

wymaganego oświetlenia i in.

Przeciążenie

narządu

ruchu.

Źle zorganizowane pod
względem ergonomicz-

nym stanowisko pracy

przy komputerze.

Bóle mięśniowe,

zwyrodnienia

kręgosłupa

i stawów.

Zapewnienie zgodnych z wymogami ergonomii stołu

i krzesła. Okresowa zmiana wykonywanych zajęć.

10.

Napad

rabunkowy.

Przestępcy.

Śmierć, kalectwo,

urazy.

Właściwe szkolenie i odpowiednie do zagrożeń środki

ostrożności. Monitoring. System antynapadowy.

11.

Stres.

Praca zmianowa.

Nerwowość i pośpiech

przy wykonywaniu zadań.

Konﬂikty. Kumulacja

zagrożeń.

Choroby układu

nerwowego

i choroby

ogólnoustrojowe.

Przestrzeganie norm czasu pracy. Dostosowanie

wymagań do możliwości psychoﬁzycznych pracowni-

ka. Wyjaśnianie nieporozumień przez kierownictwo.

Opracowanie i stosowanie procedur zapewniających

bezpieczeństwo w pracy.

Bezpieczeństwo

Promotor 10/06

ARTA

OCENY

RYZYKA

ZAWODOWEGO

DLA

PRACOWNIKA

OBSŁUGUJĄCEGO

STACJĘ

PALIW

METODY

RISK SCORE

Lp.

Zagrożenie

Możliwe

źródła zagrożeń

Możliwe skutki

zagrożenia

Przed oceną

Środki proﬁlaktyczne

Po realizacji zadań

Uwagi

o reali-

zacji

zadań

utki

(S)

Eks

pozy

(E)

Pra

wdopodobieństw

(P)

yzyk

o (R)

utki

(S)

Eks

pozy

(E)

Pra

wdopodobieństw

(P)

yzyk

o (R)

Upadek na

tym samym

poziomie.

Śliskie i nierówne

powierzchnie,

zastawione przejścia.

Potłuczenia,

złamania kończyn,

zwichnięcia, urazy

wewnętrzne.

108

Średnie

Zapewnienie porządku na terenie stacji.

Stosowanie przez pracowników

odpowiedniego obuwia.

Małe

Uderzenie

przez

ruchome

obiekty.

Środki transportu

zaopatrujące się na

stacji w potrzebne

produkty. Środki trans-

portu przywożące towar

do dalszej dystrybucji.

Śmierć,

kalectwo,

urazy.

Średnie

Zachowanie szczególnej ostrożności.

Właściwe oznakowanie terenu stacji. W razie

konieczności umieszczenie

progu zwalniającego.

0,5

Małe

Narażenie

na szkodliwe

substancje

chemiczne.

Spaliny, benzyna, olej

napędowy, pary

produktów naftowych.

Zatrucia,

choroby układu

oddechowego,

alergie.

252

Duże

Zachowanie ostrożności w kontaktach ze

szkodliwymi czynnikami. W razie konieczno-

ści stosowanie rękawic ochronnych. Właściwe

zamontowanie przewodów oddechowych,

służących do odprowadzania par produktów

naftowych na stacji.

Małe

Pożar

i wybuch.

Nieostrożność klientów

w czasie pobierania

paliwa. Nieostrożność

obsługi.

Niesprawność lub brak

odpowiednich systemów

zabezpieczających.

Elektryczność statyczna.

Wyładowania

atmosferyczne.

Śmierć,

oparzenia ciała.

540

B. duże

Przestrzeganie instrukcji ppoż. i BHP. Zakaz

używania otwartego ognia. Spełnianie konkret-

nych wymagań określonych w przepisach.

Zbiorniki powinny być zabezpieczone przed

dostaniem się ognia do wnętrza oraz posiadać

sprawne urządzenia spustowe, pomiarowe

i oddechowe. Przewody wlewowe do zbiorników

magazynowych paliw płynnych powinny

być wyposażone w sprawne zamknięcia

hydrauliczne i urządzenia zabezpieczające

przed przepełnieniem zbiornika zainstalowane

w zbiorniku lub autocysternie. Należy zapewnić

właściwe uziemienia autocystern i odmierzaczy

paliw. Butle z gazem płynnym składować zgod-

nie z przepisami. Przeprowadzać wymagane

kontrole szczelności zaworów odcinających.

Przestrzegać stref zagrożenia wybuchem.

Pracownicy powinni stosować ubrania

antyelektrostatyczne. W czasie burzy wyłączać

zasilanie elektryczne dystrybutorów. Uaktualnić
instrukcję bezpieczeństwa pożarowego. Zapew-

nić wymagany sprzęt gaśniczy

i okresowe przeglądy tego sprzętu.

126

Śred-

nie

Hałas.

Pojazdy zaopatrujące się

w potrzebne produkty.

Ruch uliczny obok stacji.

Nerwice, choroby

narządu słuchu.

108

Średnie

Właściwe wyciszenie pomieszczeń stacji.

Sprawna organizacja dystrybucji (zwiększenie

zakresu samoobsługi).

małe

Zmienne

warunki

atmosfe-

ryczne.

Niskie temperatury,

wiatr, deszcz, śnieg.

Przeziębienia.

108

Średnie

Stosowanie odpowiedniej odzieży. Prawidłowe

zadaszenie dystrybutorów.

małe

Porażenie

prądem.

Przetarte przewody

elektryczne,

uszkodzony osprzęt
(gniazdka, wtyczki),

przebicie el. do obudowy

stosowanych urządzeń.

Śmierć.

270

Duże

Okresowe sprawdzanie skuteczności ochrony
przeciwporażeniowej. Bieżąca kontrola stanu

instalacji elektrycznej. Systematyczna kontro-

la zabezpieczeń różnicowo-prądowych.

małe

Przeciążenie

narządu

wzroku.

Źle zorganizowane

stanowisko pracy przy

komputerze. Słabe

oświetlenie.

Osłabienie

wzroku, bóle oczu,

łzawienie.

108

Średnie

Przestrzeganie instrukcji stanowiskowej

dotyczącej m.in. ustawienia monitora,

wymaganego oświetlenia i in.

Małe

Przeciążenie

narządu

ruchu.

Źle zorganizowane

stanowisko pracy przy

komputerze.

Bóle mięśniowe,

zwyrodnienia krę-
gosłupa i stawów.

108

Średnie

Zapewnienie zgodnych z wymogami

ergonomii stołu i krzesła. Okresowa zmiana

wykonywanych zajęć.

małe

10.

Napad

rabunkowy.

Przestępcy.

Śmierć, kalectwo,

urazy.

540

B. duże

Właściwe szkolenie i odpowiednie do zagro-

żeń środki ostrożności. Monitoring. System

antynapadowy.

126

Śred-

nie

11.

Stres.

Praca zmianowa.

Nerwowość i pośpiech

przy wykonywaniu zadań.

Konﬂikty międzyludzkie.

Kumulacja zagrożeń.

Choroby układu

nerwowego

i choroby

ogólnoustrojowe.

108

Średnie

Przestrzeganie norm czasu pracy. Dostosowa-

nie wymagań do możliwości psychoﬁzycznych

pracownika. Wyjaśnianie nieporozumień przez

kierownictwo. Opracowanie i stosowanie proce-

dur zapewniających bezpieczeństwo w pracy.

Małe

Bezpieczeństwo

www.promotor.elamed.com.pl

I P

RZED

PRZYSTĄPIENIEM

PRACY

• Pamiętaj, że podejmując pracę na stacji paliw, musisz

wcześniej przejść potrzebne badania lekarskie i wymagane
szkolenia BHP oraz ppoż.

• Przystępując do pracy, należy być trzeźwym i wypoczętym.
• Do pracy musisz przystąpić w wymaganym obuwiu i ubraniu

roboczym o własnościach antystatycznych.

• Usuń ze stanowiska wszelkie zbędne przedmioty, które mogą

przeszkadzać w pracy.

• Upewnij się, że na stanowisku nie ma plam olejów, ben-

zyny itp.

• Pamiętaj o zachowaniu porządku i czystości na terenie

stacji.

II W

TRAKCIE

PRACY

• Dopilnuj, by teren stacji był odpowiednio oświetlony i ozna-

kowany zgodnie z Polskimi Normami – dotyczy to przede
wszystkim miejsca dystrybucji paliw oraz ciągów komunika-
cyjnych.

• Pamiętaj, że na terenie stacji obowiązuje zakaz używania

otwartego ognia, w tym palenia papierosów.

• Zachowaj szczególną ostrożność w kontakcie ze szkodliwymi

czynnikami chemicznymi, a w razie konieczności używaj
ochron osobistych, w tym rękawic ochronnych.

• Sprawdź, czy zbiorniki paliwa są odpowiednio zabezpieczone

przed dostaniem się ognia do wnętrza i posiadają nieuszko-
dzone urządzenia spustowe, pomiarowe i oddechowe.

• Sprawdź stan techniczny dystrybutorów paliw oraz sprzętu

gaśniczego.

• Pamiętaj, by sprzęt gaśniczy, w ilości zgodnej z przepisami,

był umieszczony w widocznym miejscu, obok dystrybutorów
i w każdej chwili gotowy do natychmiastowego użycia.

• Dbaj o to, by stanowisko komputerowe do sprzedaży pa-

liw było zorganizowane zgodnie z wymogami ergonomii,
przedstawionymi ci w trakcie instruktażu stanowiskowego
– dotyczy to szczególnie ustawienia monitora, oświetlenia
i siedziska.

• Dopilnuj, by podczas wydawania paliw pojazdy były ustawione

w sposób umożliwiający łatwe manewrowanie nimi, a ich
silniki były wyłączone.

• Podczas napełniania paliwem zbiorników stacji pamiętaj, by:

– autocysterna została dodatkowo uziemiona,
– spuszczanie produktów naftowych przebiegało bez zakłó-

ceń,

– osoby postronne nie podchodziły do studzienek zbiornika,
– żaden pojazd nie znajdował się w odległości mniejszej niż

10 m od autocysterny spuszczającej produkt.

• Dbaj o to, by na terenie stacji była sprawna instalacja prze-

ciwporażeniowa i aby nieupoważnione osoby nie dokonywały
żadnych prowizorycznych napraw instalacji elektrycznej.

• Dbaj o to, by nieupoważnione osoby nie dokonywały żadnych

prac przy urządzeniach technicznych stacji.

• Pamiętaj, że zbiorniki i rurociągi podlegają badaniom tech-

nicznym oraz próbom szczelności przy przekazywaniu ich do
eksploatacji oraz po każdym remoncie lub naprawie. W przy-
padku stwierdzenia nieszczelności lub awarii zbiorników albo
rurociągów konieczne jest przeprowadzenie badań skażenia
gruntu i wód gruntowych.

• Pamiętaj, że zbiorniki przeznaczone do magazynowania

gazu płynnego mogą być eksploatowane tylko po otrzymaniu
decyzji zezwalającej na eksploatację, wydaną przez właściwy
organ dozoru technicznego. Zapoznaj się z warunkami tej
decyzji.

• Dopilnuj, by wszystkie przyłącza i króćce na zbiornikach

przeznaczonych do magazynowania gazu płynnego były
wyposażone w sprawne zawory odcinające.

• Pamiętaj, że dystrybucja gazu płynnego w stacjach paliw

płynnych polega na:
– tankowaniu gazem płynnym pojazdów samochodowych

przystosowanych technicznie do zasilania tym paliwem,

– wymianie butli opróżnionych z gazu płynnego na butle napeł-

nione gazem o masie do 11 kg.

• Pamiętaj, że niedopuszczalne jest napełnianie butli gazem

płynnym w stacjach lub stosowanie innych niedozwolonych
manipulacji przy tych butlach.

• Wiedz o tym, że butli przeznaczonych do napełniania gazem

płynnym nie wolno używać i przechowywać w warunkach
wpływających ujemnie na ich wytrzymałość.

• Pamiętaj, że butle z gazem płynnym mogą być składowane

na utwardzonych placach otwartych, pod zadaszeniem lub
w budynkach przystosowanych do tego celu. Butle składuje
się w pozycji stojącej i zabezpiecza przed upadkiem za pomo-
cą barier, przegród lub w inny sposób, a zawory butli o masie
gazu płynnego powyżej 5 kg zabezpiecza się kołpakami lub
odpowiednimi osłonami.

• Wiedz o tym, że dopuszcza się magazynowanie w jednym

pomieszczeniu butli opróżnionych i butli napełnionych, tylko
pod warunkiem ich oddzielnego składowania.

III P

ZAKOŃCZENIU

PRACY

• Uporządkuj stanowisko pracy.
• Dokonaj przeglądu urządzeń technicznych i sprawdź, czy

nie będą stanowić zagrożenia po opuszczeniu przez ciebie
miejsca pracy.

• Wyłącz zasilanie nieużywanych w czasie postoju stacji

urządzeń.

• Zabezpiecz miejsce pracy zgodnie z przyjętymi procedu-

rami.

• Jeżeli po zakończeniu twojej pracy dyżur na stacji obejmuje

inny pracownik, to przekaż mu wszelkie niezbędne infor-
macje dotyczące szczególnie bezpieczeństwa ogólnego
i pożarowego.

IV W

SYTUACJI

AWARYJNEJ

• By ustrzec się szkód zdrowotnych i materialnych spowodowa-

nych ewentualnym napadem rabunkowym na stację, stosuj
się bezwzględnie do przyjętych w tym celu procedur. Prze-
strzegaj ich także wtedy, gdy dojdzie do takiego zdarzenia.

• W czasie gwałtownej burzy lub klęski żywiołowej w pierwszej

kolejności wyłącz zasilanie dystrybutorów paliwa.

• Każde zdarzenie wypadkowe zgłoś swemu przełożonemu. Za-

bezpiecz miejsce wypadku. Udziel pomocy poszkodowanemu.
W razie potrzeby zawiadom pogotowie ratunkowe i policję.

• O wadach lub uszkodzeniach eksploatowanych urządzeń

powiadom swego przełożonego, uprzednio wyłączając te
urządzenia i odpowiednio je zabezpieczając.

NSTRUKCJA

STANOWISKOWA

DLA

PRACOWNIKA

OBSŁUGUJĄCEGO

STACJĘ