5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika
medycznego
Rozdzia³ 5/2.G.1.
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
5. Ryzyko zawodowe
luty 2007
Iwona Romanowska-S³omka
Spis treœci
1. Opis stanowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1
2. Zakres obowi¹zków ratownika medycznego. . . . . .
1
3. Organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2
4. Wymagania kwalifikacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2
5. Identyfikacja zagro¿eñ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3
6. Stosowane œrodki profilaktyczne . . . . . . . . . . . . . . .
10
7. Statystyka wypadków na stanowisku pracy
za ostatnie 5 lat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
10
8. Karta oceny ryzyka zawodowego. . . . . . . . . . . . . . .
11
1. Opis stanowiska
Ratownik medyczny udziela szybkiej i sprawnej pomocy o charakterze ratowni-
czym w stanach nag³ych zagro¿enia ¿ycia, wypadkach i katastrofach. W trakcie wy-
konywania czynnoœci stosuje œrodki ratownictwa technicznego i medycznego.
Podstawowym miejscem pracy ratownika medycznego jest teren szpitala oraz te-
ren miasta w razie wyjazdów na wezwanie.
2. Zakres obowi¹zków ratownika medycznego
Zakres
obowiązków
Zadania ratownika to:
l
zabezpieczenie osób znajduj¹cych siê w miejscu zdarzenia oraz podejmowaniu
dzia³añ zapobiegaj¹cych zwiêkszeniu liczby ofiar i degradacji œrodowiska,
l
ocena stanu zdrowia osób w stanie nag³ego zagro¿enia zdrowotnego i podej-
mowanie medycznych czynnoœci ratunkowych,
l
transport osób w stanie nag³ego zagro¿enia zdrowotnego,
l
komunikowanie siê z osob¹ w stanie nag³ego zagro¿enia zdrowotnego i udzie-
lanie jej wsparcia psychicznego w sytuacji powoduj¹cej stan nag³ego zagro¿e-
nia zdrowotnego,
l
organizowanie i prowadzenie zajêæ z zakresu pierwszej pomocy, kwalifikowa-
nej pierwszej pomocy oraz medycznych czynnoœci ratunkowych.
(Zgodnie z art. 11 ustawy z 8.9.2006 r. o Pañstwowym Ratownictwie Medycznym
– Dz.U. Nr 191, poz. 1410).
W ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy ratownik wykonuje resuscytacjê
kr¹¿eniowo-oddechow¹, bezprzyrz¹dow¹ i przyrz¹dow¹, z podaniem tlenu oraz
zastosowaniem wg wskazañ defibrylatora zautomatyzowanego. Ponadto do zakre-
su jego obowi¹zków nale¿y:
l
tamowanie krwotoków zewnêtrznych i opatrywanie ran,
l
unieruchamianie z³amañ i podejrzeñ z³amañ koœci oraz zwichniêæ,
luty 2007
1
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
l
ochrona przed wych³odzeniem lub przegrzaniem,
l
prowadzenie wstêpnego postêpowania przeciwwstrz¹sowego poprzez w³aœci-
we u³o¿enie i ochronê termiczn¹ osób w stanie nag³ego zagro¿enia zdrowotnego,
l
stosowanie tlenoterapii biernej,
l
ewakuowanie z miejsca zdarzenia osób w stanie nag³ego zagro¿enia zdro-
wotnego,
l
prowadzenie wstêpnej segregacji medycznej (ustalanie kolejnoœci, wg której
bêdzie udzielana pomoc poszczególnym osobom bêd¹cym w stanie nag³ego
zagro¿enia zdrowotnego).
3. Organizacja pracy
Ratownik pracuje w systemie zmianowym, zgodnie z grafikiem dy¿urów ustalo-
nym przez prze³o¿onego.
4. Wymagania kwalifikacyjne
Wymagane
kwalifikacje
Zawód ratownika medycznego mo¿e wykonywaæ osoba, która:
l
ma pe³n¹ zdolnoœæ do czynnoœci prawnych i stan zdrowia pozwalaj¹cy na wy-
konywanie tego zawodu;
l
zna jêzyk polski w stopniu wystarczaj¹cym do wykonywania tego zawodu;
l
spe³nia nastêpuj¹ce wymagania:
o
ukoñczy³a studia wy¿sze o specjalnoœci ratownictwo medyczne lub pub-
liczn¹ szko³ê policealn¹ lub niepubliczn¹ szko³ê policealn¹ o uprawnieniach
szko³y publicznej i ma dyplom potwierdzaj¹cy uzyskanie tytu³u zawodowe-
go „ratownik medyczny”, lub
o
ma dyplom wydany w pañstwie innym ni¿: pañstwo cz³onkowskie Unii Eu-
ropejskiej, Szwajcaria lub pañstwo cz³onkowskie Europejskiego Porozu-
mienia o Wolnym Handlu (EFTA), uznany w Polsce za równowa¿ny z dy-
plomem uzyskiwanym w naszym kraju, potwierdzaj¹cy tytu³ zawodowy
ratownika medycznego, lub
o
ma kwalifikacje do wykonywania zawodu ratownika medycznego naby-
te w pañstwie cz³onkowskim UE, Szwajcarii lub pañstwie cz³onkowskim
EFTA, uznane w Polsce zgodnie z ustaw¹ z 26.4.2001 r. o zasadach uznawa-
nia nabytych w pañstwach cz³onkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do
wykonywania zawodów regulowanych (Dz.U. Nr 87, poz. 954, ze zm.).
(Zgodnie z art. 10 powo³anej wczeœniej ustawy z 8.9.2006 r. o Pañstwowym Ratow-
nictwie Medycznym).
Wykorzystywa-
ne narzędzia
i urządzenia
W trakcie pracy ratownik wykorzystuje:
l
nosze i systemy do bezpiecznego transportu ma³ych dzieci,
l
krzese³ko kardiologiczne,
l
deskê ortopedyczn¹ i pediatryczny zestaw unieruchamiaj¹cy,
l
defibrylator i respirator transportowy,
l
walizkê reanimacyjn¹,
l
ssak mechaniczny,
l
pulsoksymetr przenoœny,
l
pompê infuzyjn¹ bateryjno-sieciow¹ i aparat do szybkiego toczenia p³ynów,
2
luty 2007
OPINIE
5. Ryzyko zawodowe
Rozdział 5/2.G.1.
l
worek samorozprê¿alny dla doros³ych oraz dla dzieci i noworodków,
l
no¿yczki do ciêcia ró¿nych materia³ów,
l
jednorazowy zestaw do drena¿u op³ucnej z zastawk¹ bezzwrotn¹,
l
zestawy cewników do odsysania i strzykawek (w tym strzykawki do pomp
infuzyjnych),
l
zestawy do cewnikowania pêcherza moczowego,
l
ochrony dla personelu (m.in. okulary ochronne) i ochrony do przewozu zakaŸ-
nie chorego,
l
sondê ¿o³¹dkow¹.
5. Identyfikacja zagro¿eñ
Lp.
Zagro¿enie lub czynnik
niebezpieczny,
szkodliwy, uci¹¿liwy
ród³o zagro¿enia
Mo¿liwe skutki
1
2
3
4
Zagro¿enia fizyczne, chemiczne, psychofizyczne
1.
Substancje i preparaty
chemiczne – dra¿ni¹ce.
Œrodki do dezynfekcji,
rêkawice lateksowe, leki
i preparaty.
Najczêœciej podra¿nienia
skóry i dróg oddechowych.
2.
Substancje i preparaty
chemiczne – alergeny.
Œrodki do dezynfekcji,
rêkawice lateksowe, leki,
preparaty.
Alergie skórne i dróg od-
dechowych.
3.
Agresywni pacjenci, oso-
by pod wp³ywem alkoho-
lu, narkotyków.
Agresywne zachowania
pacjentów.
Urazy g³owy, pot³uczenie,
pogryzienia, guzy, siniaki,
ciê¿kie uszkodzenie cia³a.
4.
Pogryzienie przez
zwierzêta.
Agresywne zachowanie
zwierz¹t domowych – naj-
czêœciej psów.
Rany szarpane i k³ute,
zw³aszcza nóg.
5.
Przeci¹¿enie uk³adu
ruchu.
Podnoszenie, przenosze-
nie chorego i sprzêtu.
Zwyrodnienia i urazy
krêgos³upa, barku,
nadgarstków, itp.
6.
Skaleczenia, zak³ucia.
U¿ywany sprzêt medycz-
ny (m.in.: ig³y, skalpel,
no¿yczki), ostre krawê-
dzie (np. opakowañ le-
ków, otwarte ampu³ki).
Zranienia r¹k – szczegól-
nie d³oni.
7.
Stres.
OdpowiedzialnoϾ za pod-
jête decyzje, zw³aszcza
w trakcie trudnych akcji
ratowniczych i dzia³ania
pod presj¹ czasu.
BezsennoϾ, choroba
wrzodowa, nerwice,
przenoszenie napiêcia
na kontakty w domu, itp.
8.
Pr¹d elektryczny o napiê-
ciu do 1 kV.
Wykorzystywane
urz¹dzenia zasilane
pr¹dem i oœwietlenie.
Poparzenia, ciê¿kie uszko-
dzenie cia³a, w skrajnych
przypadkach œmieræ.
luty 2007
3
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
9.
Pole elektromagnetyczne.
Urz¹dzenia diagnostycz-
ne, inne urz¹dzenia na
terenie prowadzenia akcji
ratowniczej.
Choroby uk³adu krwio-
twórczego, nerwowego,
bia³aczki.
10. Po¿ar. Wybuch.
Wypadek drogowy,
zaprószenie ognia
przez pacjentów
w trakcie prowadzenia
akcji ratowniczej.
Poparzenie termiczne naj-
czêœciej koñczyn, a nawet
œmieræ.
11. Przygniecenie.
Akcja ratownicza, Ÿle za-
mocowane wyposa¿enie
karetki.
Zmia¿d¿enia, z³amania,
a nawet œmieræ.
12. Uderzenie o nieruchome
czynniki materialne.
Wyposa¿enie karetki,
drzwi, dojœcia i przejœcia,
sprzêt na korytarzach
(³ó¿ka, szafki, itp.).
Pot³uczenie, guzy, siniaki
– najgroŸniejsze s¹ urazy
g³owy.
13. Uderzenie przez ruchome
przedmioty, przygniece-
nie.
Ruchomy sprzêt medycz-
ny, ³ó¿ka, ruchome ele-
menty wyposa¿enia
szpitala, pojazdy (w tym
karetka).
Pot³uczenia, przygniece-
nia, skaleczenia, guzy,
siniaki.
14. Upadek na tym samym
poziomie.
Nierówne, œliskie pod³ogi,
ubytki w wyk³adzinie,
progi (zw³aszcza w trak-
cie wyjazdów), praca
w terenie w ró¿nych
warunkach pogodowych.
Z³amania – najczêœciej
koñczyn, pot³uczenia,
zwichniêcia.
15. Upadek ze schodów.
Œliskie, nierówne schody
(zw³aszcza podczas pracy
w trakcie wyjazdów).
Z³amania, pot³uczenia,
zwichniêcia – najczêœciej
koñczyn.
16. Wypadek drogowy,
kolizja.
Wyjazdy do wypadków
na wezwanie, poœpiech.
Z³amania koñczyn,
pot³uczenia, obra¿enia
cia³a, a nawet œmieræ.
17. Zmienny mikroklimat.
Praca w terenie w zmien-
nych warunkach atmosfe-
rycznych.
Choroby uk³adu oddecho-
wego – przeziêbienia.
Zagro¿enia biologiczne
1.
Adenoviridae
Gr. 2.
Ludzie, zwierzêta.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Gor¹czka, nie¿yt zajêtego
odcinka uk³adu oddecho-
wego.
2.
Astroviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrz-
no-py³ow¹, bezpoœrednie
(skaleczenia).
Gor¹czka, biegunki.
4
luty 2007
OPINIE
5. Ryzyko zawodowe
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
3.
Bunyaviridae
(inne Hantawirusy)
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹ i powietrzno-py³ow¹.
Gor¹czka.
4.
Wirus Coronaviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie (przez
uszkodzona skórê).
£agodne choroby górnych
dróg oddechowych.
5.
Wirus zapalenia w¹troby
typu C
Hepatitisviridae
Gr. 3.
Ludzie.
Bezpoœrednie (skaleczenie),
przez krew i inne p³yny
ustrojowe cz³owieka.
Zapalenie w¹troby.
Marskoœæ, nowotwór
w¹troby.
6.
Wirus zapalenia w¹troby
typu B i D Hepatitisviridae
Gr. 3.
Ludzie.
Bezpoœrednie (skaleczenie),
przez krew i inne p³yny
ustrojowe cz³owieka.
Zapalenie w¹troby.
Marskoœæ, nowotwór
w¹troby.
7.
Herpeswirus Epsteina
i Barr Herpesviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie, w wyniku
pogryzienia, skaleczenia.
Klasyczna mononukleoza,
rak jamy nosowo-
-gard³owej.
8.
Wirus opryszczki pospoli-
tej Herpesviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie przez
uszkodzon¹ skórê, kon-
takt ze skór¹ osoby chorej.
Opryszczka, pêcherzy-
kowe zapalenie b³on
œluzowych jamy ustnej,
skóry, zapalenie rogówki,
mózgu.
9.
Ludzki wirus herpes
herpesviridae (HHV6, HIV7,
HIV8)
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Wysypka.
10. Wirus ospy wietrznej,
pó³paœca
Herpesviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Ospa wietrzna, pó³pasiec.
11. Wirusy grypy (typ A, B, C)
Orthomyxoviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Grypa, zapalenie p³uc.
12. Wirusy BK i JC
Papovaviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Zaka¿enie bezobjawowe
nerek.
13. Wirusy brodawczaka
ludzkiego
Papovaviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Brodawki, nowotwory.
luty 2007
5
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
14. Parwowirus ludzki B19
Parwoviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie przez
uszkodzon¹ skórê i b³ony
œluzowe, w wyniku prze-
taczania krwi i prepara-
tów krwiopochodnych.
Tak¿e drog¹ powietrz-
no-kropelkow¹.
Infekcja objawiaj¹ca siê
ostrym zapaleniem sta-
wów lub towarzysz¹ca
zapaleniu naczyñ krwio-
noœnych, nerwów obwo-
dowych, nerek lub miê-
œnia sercowego (szcze-
gólnie u kobiet). Mo¿e
przenikaæ przez ³o¿ysko,
zakaziæ p³ód, wywo³aæ
uogólniony obrzêk p³uc
i spowodowaæ poronienie.
15. Wirus ostrego krwotocz-
nego zapalenia spojówek
Enteroviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Ostre krwotoczne zapale-
nie spojówek.
16. Wirusy Coxackie (A i B)
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zapalenie uk³adu odde-
chowego, angina, zapa-
lenie opon mózgowych,
zapalenie miêœnia serco-
wego, parali¿.
17. Wirusy ECHO
Enteroviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zapalenie uk³adu odde-
chowego, angina, zapale-
nie (opon mózgowych,
miêœnia sercowego,
w¹troby, jelit, skóry),
biegunki, parali¿ – pe³ny
powrót do zdrowia.
18. Wirus zapalenia w¹troby
typu A Enteroviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie, drog¹ po-
karmow¹.
Zapalenie w¹troby typu
A, zapalenie ¿o³¹dka
i jelit.
19. Rotawirus ludzki
Rotaviridae hominis
Reoviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Najczêœciej drog¹
ka³owo-pokarmow¹ oraz
powietrzno-kropelkow¹.
Zapalenie ¿o³¹dka i jelit,
biegunki.
20. Wirus miêczaka
zakaŸnego
Parapoxviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie – przez
uszkodzon¹ skórê.
Brodawkowe wykwity
skórne.
21. Reowirusy Reoviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Gor¹czki reowirusowe.
6
luty 2007
OPINIE
5. Ryzyko zawodowe
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
22. Ludzki wirus nabytego
niedoboru odpornoœci
HIV
Retroviridae
Gr. 3.
Ludzie.
Bezpoœrednie – przez
krew i inne p³yny
ustrojowe.
AIDS (zespó³ nabytego
obni¿enia odpornoœci
komórkowej), postêpuj¹ca
neuropatia, infekcje towa-
rzysz¹ce, nowotwory,
œmieræ.
23. Ludzki wirus limfotropo-
wy komórek T (HTLV)
Retroviridae
Gr. 3.
Ludzie.
Bezpoœrednie – przez
krew i inne p³yny
ustrojowe.
Bia³aczka ludzi doros³ych,
zapalenie mózgu.
24. Torowirusy
Toroviridae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Gor¹czka wirusowa, ogól-
ne os³abienie.
25. Actinomyces gerencseidae,
spp
.
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie – skalecze-
nia, drog¹ pokarmow¹.
Promienica, guzkowo-
-ropne zapalenie wêz³ów
ch³onnych.
26. Arcanobacterium
haemolyticum
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zaka¿enie gard³a i skóry.
27. Cardiobacterium hominis
Gr. 2.
Ludzie.
Przez b³ony œluzowe,
drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Zapalenie wsierdzia.
28. Chlamydia pneumonice
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
Zapalenia p³uc, oskrzeli,
gard³a.
29. Enterobakter earogenes
(cloacae)
Gr. 2.
Ka³ ludzi, œrodowisko
szpitalne.
Bezpoœrednie (sprzêt me-
dyczny), drog¹ powietrz-
no-kropelkow¹, powietrz-
no-py³ow¹.
Oportunistyczne zapale-
nia dróg moczowych,
zapalenie ¿o³¹dka, jelit,
p³uc, innych narz¹dów.
30. Enterococcus spp
Gr. 2.
Ka³ ludzi, œrodowisko
szpitalne.
Bezpoœrednie (sprzêt me-
dyczny), drog¹ powietrz-
no-kropelkow¹, powietrz-
no- py³ow¹.
Oportunistyczne zapa-
lenia dróg moczowych,
pêcherzyka ¿ó³ciowego,
wsierdzia.
31. Escherichia coli, szczepy
werocytotoksygenne
Gr. 3.
Przewody pokarmowe lu-
dzi, ka³.
Drog¹ pokarmow¹,
bezpoœrednie (sprzêt
medyczny), drog¹ po-
wietrzno-kropelkow¹.
Krwotoczne zapalenie
okrê¿nicy, hemolityczna
uremia.
luty 2007
7
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
32. Pa³eczki okrê¿nicy
Escherichia coli
Gr. 2.
Przewody pokarmowe
ludzi, ka³.
Drog¹ pokarmow¹,
bezpoœrednie (sprzêt
medyczny), drog¹ po-
wietrzno-kropelkow¹.
Zapalenie jelit, biegunki.
33. Zapalenie opon mózgo-
wych Flavobacterium me-
ningosepticum
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹ oraz bezpoœrednie
(sprzêt medyczny).
Zapalenie opon mózgo-
wo-rdzeniowych.
34. Fusobacterium necrophorum
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie, w wyniku
naruszenia tkanek.
Zaka¿enie jamy ustnej,
uk³adu oddechowego,
skóry, koœci, jelit.
35. Haemophilus influenzae
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie, drog¹
powietrzno-kropelkow¹.
Zapalenie p³uc, zatok,
ucha, opon mózgo-
wo-rdzeniowych.
36. Haemophilus spp
Gr. 2.
Ludzie.
Bezpoœrednie, drog¹
powietrzno-kropelkow¹.
Zapalenie p³uc, wsierdzia,
spojówek.
37. Helicobacter pyroli
Gr. 2.
Ludzie.
Ka³owo-pokarmowe, bez-
poœrednie.
Zapalenie ¿o³¹dka, wrzód
¿o³¹dka i dwunastnicy,
rak ¿o³¹dka, ch³oniak.
38. Klebsiella oxytoca
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, powietrzno-py³o-
w¹, bezpoœrednie (m.in.
przez sprzêt szpitalny).
Zaka¿enie dróg moczo-
wych i innych narz¹dów.
39. Klebsiella pneumonice
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, powietrzno-py³o-
w¹, bezpoœrednie (sprzêt
medyczny).
Zapalenie p³uc.
40. Mycoplasma pneumonice
Gr. 2.
Ludzie, hodowle tkanek.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zapalenie p³uc. Czasem
daj¹ce powik³ania kardio-
logiczne.
41. Dwoinka zapalenia opon
mózgowych
Neisseria meningitidis
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zapalenie opon
mózgowych.
8
luty 2007
OPINIE
5. Ryzyko zawodowe
Rozdział 5/2.G.1.
1
2
3
4
42. Pr¹tek ludzki
Mycobakterium tuberculosis
Gr. 3.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹.
GruŸlica p³uc, rzadziej in-
nych narz¹dów.
43. Mycobacterium ulcerans
Gr. 3.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Mikobakterioza skóry.
44. Pa³eczka duru brzusznego
Salmonella. typhi
Gr. 3.
Ludzie.
Drog¹ pokarmowo-wod-
n¹, rzadko powietrzno-
-kropelkow¹.
Dur brzuszny.
45. Pa³eczka czerwonki
Shigella dysenteriae typ 1
Gr. 3.
Ludzie.
Drog¹ pokarmowo-
-wodn¹.
Czerwonka bakteryjna
(zapalenie jelita grubego
z krwaw¹ biegunk¹).
46. Gronkowiec z³ocisty
Staphylococcus aureus
Gr. 2.
Py³, ludzie.
Drog¹ powietrzno-py³o-
w¹, powietrzno-kropelko-
w¹, bezpoœrednie (sprzêt
medyczny).
Zaka¿enia ropne,
stany zapalne dróg
oddechowych.
47. Paciorkowiec zapalenia
p³uc
Streptococcus pneumoniae
Gr. 2.
Ludzie.
Drog¹ powietrzno-kropel-
kow¹, bezpoœrednie.
Zapalenie p³uc i opon
mózgowo-rdzeniowych.
48. Paciorkowiec ropotwór-
czy
Streptococcus pyogenes
Gr. 2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowe,
bezpoœrednie (sprzêt me-
dyczny).
Angina, zaka¿enie ropne
skóry, zapalenie k³êbusz-
ków nerkowych.
49. Laseczka zgorzeli gazowej
Clostridium perfringens
Gr. 2.
Gleba, ka³, œcieki.
Bezpoœrednie, po zranie-
niach.
Zgorzel gazowa z rozpa-
dem tkanek, posocznica,
wytwarza toksyny.
50. Laseczka tê¿ca
Clostridium tetani
Gr. 2.
Zwierzêta, nawóz, gleba.
Bezpoœrednie – po zranie-
niach.
Tê¿ec, wytwarza toksyny.
51. Candida albicans
(kropidlak bia³y)
Grzyby
Gr. 2.
Ludzie, œrodowisko wil-
gotne.
Bezpoœrednie, zw³aszcza
u osób z mikrourazami
skóry oraz osób os³abio-
nych i ze sk³onnoœciami
do pocenia siê.
Grzybica skóry, paznokci
i b³on œluzowych.
luty 2007
9
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
6. Stosowane œrodki profilaktyczne
Środki
ochronne
Ratownik ma do dyspozycji odzie¿, obuwie robocze i ochronne dostosowane
do aktualnej pory roku. Ponadto ratownika wyposa¿ono w œrodki ochrony indywi-
dualnej:
l
rêkawice jednorazowe,
l
okulary ochronne,
l
ochrony uk³adu oddechowego, m.in. w maski filtruj¹ce i poch³aniaj¹ce.
Wykorzystywany sprzêt spe³nia wymagania ergonomii.
Instrukcje
Ratownika wyposa¿ono równie¿ w instrukcje:
l
postêpowania z chorymi, którzy s¹ agresywni (pod wp³ywem alkoholu, narko-
tyków, z ma³ymi dzieæmi, itp.),
l
zachowania siê w przypadku zagro¿enia ze strony agresywnych zwierz¹t,
l
bezpiecznego stosowania sprzêtu medycznego,
l
ppo¿.
Pracodawca zapewnia tak¿e:
l
treningi umiejêtnoœci radzenia sobie ze stresem,
l
szkolenia w zakresie bhp,
l
okresowe badania lekarskie,
l
szczepienia ochronne,
l
okresowe przegl¹dy i konserwacje sieci, urz¹dzeñ elektrycznych, sprzêtu me-
dycznego oraz œrodków transportu,
l
œrodki dezynfekuj¹ce i odka¿aj¹ce.
7. Statystyka wypadków na stanowisku pracy za
ostatnie 5 lat
Wypadki
W ci¹gu ostatnich piêciu lat dosz³o do:
l
jednego upadku na schodach,
l
jednego wypadku drogowego,
l
dwóch przygnieceñ przez ruchome elementy wyposa¿enia karetki,
l
trzech pogryzieñ przez psy,
l
piêciu st³uczeñ o nieruchome elementy w przejœciach (zw³aszcza futryny drzwi
w miejscach prowadzenia akcji),
l
oœmiu upadków na jednym poziomie,
l
dwunastu zak³uæ ig³¹,
l
piêtnastu skaleczeñ o wykorzystywane narzêdzia (g³ównie skalpel i no¿yczki).
W tym czasie nie stwierdzono przypadku choroby zawodowej.
10
luty 2007
OPINIE
5. Ryzyko zawodowe
Rozdział 5/2.G.1.
8. Karta oceny ryzyka zawodowego
Poni¿sz¹ kartê oceny ryzyka zawodowego opracowano w skali trójstopniowej me-
tod¹ zgodn¹ z PN-N-18002:2000. Jest to karta modelowa, gdzie uwzglêdniono
tylko typowe zagro¿enia. Opracowuj¹c kartê oceny ryzyka zawodowego dla kon-
kretnego stanowiska pracy w Pañstwa zak³adzie nale¿y dok³adnie przeanalizowaæ
zagro¿enia wystêpuj¹ce na tym stanowisku. Prawid³owa analiza powinna daæ od-
powiedŸ, czy wszystkie opisane zagro¿enia wystêpuj¹ rzeczywiœcie oraz czy nie
pojawiaj¹ siê dodatkowe niebezpieczeñstwa spowodowane np.:
l
inn¹ organizacj¹ pracy,
l
wykorzystywanym sprzêtem,
l
wiekiem, kwalifikacjami i doœwiadczeniem pracowników.
PRZYKŁAD
W przypadku pracowników m³odych o bardzo krótkim sta¿u pracy ryzyko wyst¹pienia wypadków
wzrasta. Warto o tym pamiêtaæ i w ramach dzia³añ profilaktycznych zaplanowaæ dodatkowe szkolenia
obejmuj¹ce swoim zakresem szczególnie te zagro¿enia, które (jak dowodzi statystyka wypadków
w zak³adzie) najczêœciej prowadz¹ do wypadków.
Nale¿y tak¿e pamiêtaæ, ¿e poni¿szy wynik oceny ryzyka uwzglêdnia zastosowanie
œrodków ograniczaj¹cych zagro¿enia.
Pracownik powinien byæ zapoznany z kart¹ oceny razem z kart¹ identyfikacji
zagro¿eñ.
luty 2007
11
5/2.G.1. Ocena ryzyka zawodowego ratownika medycznego
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdzia³
5/2.G.1.
Rozdzia³
5/2.G.1.
KARTA
OCENY
RYZYKA
ZAWODOWEGO
Data
…...........
Numer
Karty
....................................
Sporz¹dzi³
zespó³
Stanowisko
pracy
Ratownik
medyczny
Liczba
nara¿onych
........................
............................................................
............................................................
............................................................
Charakterystyka
stanowiska
pracy:
•
podejmowanie
zleconego
przez
kierownika
zespo³u
optymalnego
postêpowania
ratowniczego
chro
-
ni¹cego
zdrowie
i
¿ycie
osób
poszkodowanych
i
transportowanych,
•
wykonywanie
na
zlecenie
kierownika
zespo³u,
czynnoœci
izabiegów
ratowniczych
w
stanach
zagro¿e
-
nia
¿ycia,
•
zapobieganie
zaka¿eniom
przez
stosowanie
zasad
aseptyki
i
antyseptyki,
•
podejmowanie
prawid³owego
postêpowania
przeciwwstrz¹sowego,
w
tym
postêpowania
traumato-
logicznego
(tamowanie
krwotoków,
unieruchamianie
i
zabezpieczanie
z³amañ),
•
ocenianie
stopnia
utraty
przytomnoœci
i
zabezpieczanie
funkcji
¿yciowych
nieprzytomnego,
•
transportowanie
pacjentów
pod
nadzorem
medycznym
(rêcznie
iprzy
u¿yciu
odpowiednich
urz¹dzeñ),
•
przekazywanie
pacjentów
personelowi
ambulatoriów,
izb
przyjêæ
iinnych
jednostek
(wype³nianie
od-
powiedniej
dokumentacji),
•
przeprowadzanie
prawid³owo
wywiadu
dyspozytorskiego
i
instrukta¿u
ratowniczego
dostêpnymi
œrodkami
³¹cznoœci,
•
kontrola
leków,
materia³ów
opatrunkowych,
œrodków
isprzêtu
ratowniczego,
bêd¹cych
na
wyposa-
¿eniu.
Dokumenty
odniesienia:
–
rozp.
MPiPS
z
26.9.1997
r.
w
sprawie
ogólnych
prze
-
pisów
bhp
(tj.
Dz.U.
z
2003
r.
Nr
169,
poz.
1650),
–
rozp.
MZ
z
3.7.2002
r.
w
sprawie
karty
charakterysty
-
ki
substancji
niebezpiecznej
i
preparatu
niebezpiecz
-
nego
(Dz.U.
Nr
140
poz.
1171,
ze
zm.),
–
rozp.
MZ
z
22.4.2005
r.
w
sprawie
szkodliwych
czyn-
ników
biologicznych
dla
zdrowia
w
œrodowisku
pracy
oraz
ochrony
zdrowia
pracowników
zawodowo
nara-
¿onych
na
te
czynniki
(Dz.U.
Nr
81,
poz.
716),
–
rozp.
MG
z
21.12.2005
r.
w
sprawie
zasadniczych
wymagañ
dla
œrodków
ochrony
indywidualnej
(Dz.U.
Nr
259,
poz.
2173),
–
rozp.
MPiPS
z
14.3.2000
r.
w
sprawie
bhp
przy
rêcz-
nych
pracach
transportowych
(Dz.U.
Nr
26,
poz.
313,
ze
zm.),
–
instrukcje
zak³adowe.
Lp.
Zagro¿enie
ród³o
zagro¿enia
Ciê¿koœæ
szkód
Prawdopodobieñstwo
Oszacowanie
ryzyka
Dzia³ania
profilaktyczne
12
3
4
5
6
7
Zagro¿enia
fizyczne,
chemiczne
i
psychofizyczne
1.
Substancje
i
preparaty
chemiczne
–
dra¿ni¹ce.
Œrodki
do
dezynfekcji,
stosowa
-
ne
leki
i
preparaty.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
dermatologicznych
œrod
-
ków
ochrony
indywidualnej
(szczegól
-
nie
maœci
i
kremy).
Zmiana
materia³u
rêkawiczek.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
12
luty 2007
12
3
4
5
6
7
2.
Substancje
i
preparaty
chemiczne
–
alergeny.
Œrodki
do
dezynfekcji,
rêkawice
lateksowe,
leki,
preparaty.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
dermatologicznych
œrod
-
ków
ochrony
indywidualnej
(maœci,
kremy).
Zmiana
materia³u
rêkawiczek.
3.
Agresywni
pacjenci,
osoby
pod
wp³ywem
narkotyków,
alkoholu.
Agresywne
zachowania
pacjentów.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Opanowanie,
wzmo¿ona
uwaga.
Tre
-
ningi
z
zakresu
asertywnoœci.
4.
Pogryzienie
przez
zwierzêta.
Agresywne
zachowanie
najczêœciej
psa.
Œrednia
Prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Opanowanie,
wzmo¿ona
uwaga.
Szko
-
lenia
z
zakresu
postêpowania
z
agre
-
sywnymi
zwierzêtami.
Œrodki
odstra
-
szaj¹ce.
5.
Przeci¹¿enie
uk³adu
ruchu.
Podnoszenie,
przenoszenie
chorego
i
sprzêtu.
Œrednia
Prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Sprzêt
pomocniczy
spe³niaj¹cy
wyma-
gania
ergonomii,
odpowiednia
organi-
zacja
pracy
(przerwy
w
pracy),
dodat-
kowe
szkolenia
z
zakresu
wykonywa-
nia
rêcznych
prac
transportowych.
6.
Skaleczenia,
zak³ucia.
U¿ywany
sprzêt
medyczny
(np.
ig³y,
skalpel,
no¿yczki),
ostre
krawêdzie
(np.
opakowa-
nia
leków,
ampu³ki).
Ma³a
Prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Ograniczenie
poœpiechu.
Skupienie
uwa-
gi
w
trakcie
wykonywania
czynno-
œci
z
wykorzystaniem
ostrych
narzê-
dzi.
Stosowanie
rêkawic
roboczych
i
ochron
nych.
7.
Stres.
OdpowiedzialnoϾ,
trudne
akcje
ratownicze,
czêste
dzia³anie
pod
presj¹
czasu.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szkolenia
w
zakresie
umiejêtnoœci
ra
-
dzenia
sobie
ze
stresem
(np.
techniki
relaksacyjne),
zapewnienie
konsultacji
psychologa.
8.
Pr¹d
elektryczny
o
n
a-
piêciu
do
1
kV.
Urz¹dzenia
zasilane
pr¹dem
i
wykorzystywane
oœwietlenie
(zw³aszcza
oœwietlenie
przenoœne).
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Regularne
przegl¹dy
i
kontrole
spraw
-
noœci
instalacji
iurz¹dzeñ
elektrycznych
–
naprawa
stwierdzonych
usterek.
Spraw
dzanie
dzia³ania
zabezpieczeñ
przeciwpora¿eniowych.
Kategoryczny
zakaz
wykonywania
prac
przy
urz¹dze
-
niach
elektrycznych
przez
osoby
nie
-
upowa¿nione.
Rozdział 5/2.G.1.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
luty 2007
13
12
3
4
5
6
7
9.
Pole
elektromagnetyczne.
Urz¹dzenia
diagnostyczne,
inne
urz¹dzenia
na
terenie
prowa
-
dzenia
akcji
ratowniczej.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Prawid³owe
ustawienie
urz¹dzeñ
sto
-
sowanych
w
diagnostyce
medycznej,
stosowanie
wymaganych
os³on
i
ich
w³aœciwe
ustawienie.
10.
Po¿ar.
Wybuch.
Wypadek
drogowy,
zaprószenie
ognia
przez
pacjentów
w
trak
-
cie
prowadzenia
akcji
ratowni
-
czej.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
procedur,
wzmo¿ona
uwaga
w
trakcie
akcji
ratowniczych.
Kontrola
sprawnoœci
œrodków
gaœni
-
czych
bêd¹cych
na
wyposa¿eniu
ka
-
retki.
Szkolenia
ppo¿.
z
zakresu
obo
-
wi¹zuj¹cych
przepisów
i
zasad
wyko
-
rzystywania
dostêpnego
sprzêtu.
11.
Przygniecenie.
Akcja
ratownicza.
le
zamoco-
wane
wyposa¿enie
karetki.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
procedur
i
przepisów.
Wzmo¿ona
uwaga.
Kontrola
popraw-
noœci
ustawienia
i
mocowania
wypo-
sa¿enia.
1
2
.
Uderzenie
o
nieruchome
czynniki
materialne.
Wyposa¿enie
karetki,
drzwi,
dojœcia
i
przejœcia.
Ma³a
Prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Zachowanie
ostro¿noœci.
Ogranicza-
nie
zbêdnego
poœpiechu.
Utrzymanie
porz¹dku
na
ci¹gach
komunikacyjnych
na
oddzia³ach
ratunkowych.
13.
Uderzenie
przez
ruchome
przedmioty,
przygniecenie.
Ruchomy
sprzêt
medyczny,
³ó¿-
ka,
ruchome
elementy
wypo
-
sa¿enia
szpitala,
manewruj¹ce
pojazdy
(w
tym
karetka).
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Zachowanie
ostro¿noœci.
Ogranicza-
nie
zbêdnego
poœpiechu.
Utrzymanie
porz¹dku
na
ci¹gach
komunikacyjnych
na
oddzia³ach
ratunkowych.
14.
Upadek
na
tym
samym
poziomie.
Nierówne,
œliskie
pod³ogi,
ubyt
-
ki
w
wyk³adzinie,
progi,
praca
w
terenie
w
ró¿nych
warunkach
pogodowych.
Ma³a
Prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Regularne
kontrole
stanu
posadzek
na
oddzia³ach
ratunkowych
w
szpitalach
i
natychmiastowe
naprawy
zauwa¿o
-
nych
ubytków.
Dba³oœæ
o
³ad
i
p
o
-
rz¹dek.
Oznakowanie
progów
na
ci¹-
gach
komunikacyjnych.
Zachowanie
ostro¿noœci.
Ograniczenie
poœpiechu.
Stosowanie
obuwia
z
podeszw¹
anty
-
poœlizgow¹.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
14
luty 2007
12
3
4
5
6
7
15.
Upadek
ze
schodów.
Œliskie
i
nierówne
schody
(zw³aszcza
podczas
akcji
ratowniczych).
Ma³a
Prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Regularne
kontrole
stanu
schodów.
Naprawy
zauwa¿onych
ubytków.
W
przypadku
œliskich
stopni
–
zastoso
-
wanie
antypoœlizgowych
nak³adek.
Dba³oœæ
o
³ad
iporz¹dek.
Oznakowa
-
nie
krawêdzi
stopni.
Zachowanie
ostro¿noœci.
Ograniczenie
poœpiechu.
Stosowanie
obuwia
z
podeszw¹
anty
-
poœlizgow¹.
16.
Wypadek
drogowy,
kolizja.
Wyjazdy
do
chorych
na
wezwa
-
nie.
Poœpiech.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
przepisów
prawa
o
ru
-
chu
drogowym.
Dba³oœæ
o
dobry
stan
techniczny
(przegl¹dy)
i
odpowiednie
wyposa¿enie
pojazdów
(wymiana
opon
na
letnie-zimowe).
Eliminowanie
nie-
potrzebnej
brawury
w
jeŸdzie.
17.
Zmienne
warunki
atmosferyczne.
Akcje
ratownicze,
praca
w
otwar-
tym
terenie
w
trakcie
zmiennych
warunków
atmosferycznych.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Zapewnienie
ubrañ
odpowiednich
do
warunków
pogodowych.
Napoje
ch³o-
dz¹ce
i
rozgrzewaj¹ce.
Zagro¿enia
biologiczne
Lp.
Zagro¿enie
Grupa
ryzyka
ród³o
zagro¿enia
Droga
przenoszenia
Ciê¿koœæ
szkód
Prawdopodobieñstwo
Oszacowane
ryzyka
Dzia³ania
profilaktyczne
1.
Adenoviridae
Gr.
2.
Ludzie,
zwierzêta.
Powietrzno-kropelkowa
oraz
bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(ochrony
uk³adu
oddechowe
-
go
maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
2.
Astroviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-py³owa
oraz
bezpo
-
œrednie
–
przez
skaleczenia.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
indywidualnych
ochron
uk³adu
oddechowego
(maski
filtru
-
j¹ce).
Regularne
dezynfekcje.
3.
Bunyaviridae
(inne
Hantawirusy)
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa
oraz
powietrzno-py³owa.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Stosowanie
indywidualnych
ochron
uk³adu
oddechowego
(maski
filtruj¹co
-
-poch³aniaj¹ce).
Regularne
dezynfekcje.
Rozdział 5/2.G.1.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
luty 2007
15
12
3
4
5
6
7
4.
Wirus
zapalenia
w¹troby
typu
C
Hepatitisviridae
Gr.
3.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
skalecze
-
nie,
krew
iinne
p³yny
ustrojowe
cz³owieka.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(jednorazowe
rêkawice
ochron
-
ne).
Badania
profilaktyczne.
Prawid³o
-
wa
sterylizacja
narzêdzi.
Zachowanie
szczególnej
ostro¿noœci.
Obowi¹zek
przechowywania
dokumentów.
5.
Wirus
zapalenia
w¹troby
ty
p
uBiD
Hepatitisviridae
Gr.
3.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
skalecze
-
nie,
krew
iinne
p³yny
ustrojowe
cz³owieka.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(jednorazowe
rêkawice
ochron
-
ne).
Szczepienia
ochronne.
Automaty
-
zacja
pracy
w
laboratoriach.
Prawid³o
-
wa
sterylizacja
narzêdzi.
Obowi¹zek
przechowywania
dokumentów.
6.
Herpeswirus
Epsteina
i
Barr
Herpesviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
w
wyniku
po-
gryzienia,
skaleczenia.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi-
dualnej.
Prawid³owa
dezynfekcja
iste-
rylizacja
narzêdzi.
7.
Wirus
opryszczki
pospolitej
Herpesviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
uszko-
dzon¹
skórê,
kontakt
ze
skór¹
osoby
chorej.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi-
dualnej
(jednorazowe
rêkawice
ochron-
ne).
Dezynfekcja,
sterylizacja
narzêdzi.
8.
Ludzki
wirus
herpes
herpesviridae
(HHV6,
HIV7,
HIV8)
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(jednorazowe
rêkawice
ochron
-
ne).
Dezynfekcja,
sterylizacja
narzêdzi.
9.
Wirus
ospy
wietrznej,
pó³paœca
Herpesviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(ochrony
uk³adu
oddechowe
-
go
–
maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja,
sterylizacja
narzêdzi.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
16
luty 2007
12
3
4
5
6
7
1
0
.
Wirusy
grypy
(typ
A,
B,
C)
Orthomyxoviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szczepienia
(tylko
A
i
B).
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywidualnej
(ochro
-
ny
uk³adu
oddechowego
–
maski
fil
-
truj¹co-poch³aniaj¹ce).
Przestrzeganie
zasad
higieny
(m.in.
czêste
mycie
r¹k).
11.
Wirusy
BK
i
JC
Papovaviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Stosowanie
œrodków
ochrony
indywi
-
dualnej
(ochrony
uk³adu
oddecho
-
wego
–
maski
filtruj¹co-poch³ania
-
j¹ce).
Dezynfekcja,
sterylizacja
na
-
rzêdzi.
Obowi¹zek
przechowywania
dokumentów.
12.
Wirusy
brodawczaka
ludzkiego
Papillomaviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja,
steryli-
zacja
narzêdzi.
Badania
cytologiczne
pracowników.
13.
Parwowirus
ludzki
B19
Parvoviridae
Gr.
2,
szczepienia.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
uszko-
dzon¹
skórê
i
b³ony
œluzowe,
w
wyniku
przetaczania
krwi
i
preparatów
krwiopochodnych.
Tak¿e
powietrzno-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka-
wice
lateksowe,
maski
filtruj¹co-po-
ch³aniaj¹ce).
Zachowanie
szczególnej
ostro¿noœci.
14.
Wirus
ostrego
krwoto
-
cznego
zapalenia
spojó
-
wek
Enteroviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja,
sterylizacja.
15.
Wirusy
Coxackie
(AiB
)
Gr.
2.
Wirusy
ECHO
Enteroviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpo
-
œrednie.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja,
sterylizacja.
Rozdział 5/2.G.1.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
luty 2007
17
12
3
4
5
6
7
16.
Rotawirus
ludzki
Rotaviridae
hominis
Reoviridae
Gr.
2
Ludzie.
Ka³owo-pokarmowa,
powietrz
-
no-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka
-
wice
lateksowe,
maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Opatrywa
-
nie
ran.
17.
Wirus
zapalenia
w¹troby
typu
A
Enteroviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Pokarmowa.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szczepienia
ochronne,
bierne
uodpar
-
nianie
ludzk¹
immunoglobin¹,
œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêkawice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
18.
Wirus
miêczaka
zakaŸnego
Parapoxviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
uszko-
dzon¹
skórê.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka
-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Steryli-
zacja
narzêdzi.
19.
Reowirusy
Reoviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka-
wice
lateksowe,
maski
filtruj¹co-po-
ch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
20.
Ludzki
wirus
nabytego
niedoboru
odpornoœci
HIV
Retroviridae
Gr.
3.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
krew
i
inne
p³yny
ustrojowe.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Steryli-
zacja
narzêdzi.
Badania
serologiczne
grup
ryzyka.
Obowi¹zek
przechowywania
doku
-
mentów.
2
1
.
Ludzki
wirus
limfotropo
-
wy
komórek
T
(HTLV)
Retroviridae
Gr.
3.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
krew
i
inne
p³yny
ustrojowe.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka
-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Steryli
-
zacja
narzêdzi.
Badania
serologiczne
grup
ryzyka.
Obowi¹zek
przechowywania
doku
-
mentów.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
18
luty 2007
12
3
4
5
6
7
22.
Torowirusy
Toroviridae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
23.
Actinomyces
gerencseidae
spp
.
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie
–
przez
skalecze
-
nia.
Pokarmowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka
-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Steryli
-
zacja
narzêdzi.
24.
Arcanobacterium
haemolyticum
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
25.
Cardiobacterium
hominis
Gr.
2.
Ludzie.
Przez
b³ony
œluzowe.
Powietrz-
no-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
26.
Chlamydia
zapalenia
p³uc
Chlamydia
pneumonice
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
27.
Enterobakter
earogenes
(cloacae)
Gr.
2.
Enterococcus
spp.
Gr.
2.
Ka³
ludzi,
œrodowisko
szpitalne.
Bezpoœrednie
–
przez
sprzêt
medyczny.
Powietrzno-kropel
-
kowa
i
powietrzno-py³owa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
zasad
higieny
w
szpi-
talach
i
laboratoriach.
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce,
rêkawice
lateksowe).
28.
Escherichia
coli
,
szczepy
werocytotoksygenne
Gr.
3.
Przewód
pokarmowy
ludzi,
ka³.
Pokarmowa
i
powietrzno-kro
-
pelkowa.
Bezpoœrednie
–
przez
sprzêt
medyczny.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
zasad
higieny
w
szpi
-
talach
i
laboratoriach.
Dezynfekcja.
S
te
rylizacja
narzêdzi.
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce,
rêkawice
lateksowe).
Rozdział 5/2.G.1.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
luty 2007
19
12
3
4
5
6
7
29.
Pa³eczki
okrê¿nicy
Escherichia
coli
Gr.
2.
Przewód
pokarmowy
ludzi,
ka³.
Pokarmowa
i
powietrzno-kro
-
pelkowa.
Bezpoœrednie
–
przez
sprzêt
medyczny.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
zasad
higieny
w
szpi
-
talach
i
laboratoriach.
Dezynfekcja.
S
te
rylizacja
narzêdzi.
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce,
rêkawice
lateksowe).
30.
Zapalenie
opon
mózgo
-
wych
Flavobacterium
meningosepticum
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie
–
przez
sprzêt
medyczny.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
zasad
higieny
w
szpi
-
talach
i
laboratoriach.
Dezynfekcja.
S
te
rylizacja
narzêdzi.
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce,
rêkawice
lateksowe).
31.
Fusobacterium
necropho-
rum
Gr.
2
Ludzie.
Bezpoœredni
e
–
w
wyniku
naruszenie
tkanek.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Natychmiastowe
opatrywanie
ran.
Dezynfekcja.
Œrodki
ochrony
indywi-
dualnej
(rêkawice
lateksowe).
32.
Haemophilus
influenzae
Gr.
2.
Haemophilus
spp.
Gr.
2.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Powietrzno-kro-
pelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
33.
Helicobacter
pyroli
Gr.
2.
Ludzie.
Ka³owo-pokarmowa,
bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Dezynfekcja.
Œrodki
ochrony
indywi-
dualnej
(rêkawice
lateksowe).
Steryli-
zacja
narzêdzi.
34.
Klebsiella
oxytoca
Gr.
2.
Klebsiella
pneumonice
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa
i
powietrzno-py³owa.
Bezpoœrednie
–
m.in.
przez
sprzêt
szpitalny.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Przestrzeganie
podstawowych
zasad
higieny
osobistej,
re¿imu
sanitarnego
oraz
procedur
dezynfekcji
isterylizacji
w
placówkach
s³u¿by
zdrowia.
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtru
-
j¹co-poch³aniaj¹ce,
rêkawice
latek
-
sowe).
35.
Mycoplasma
pneumoniae
Gr.
2.
Ludzie,
hodowle
tkanek.
Powietrzno-kropelkowa,
rzadko
powietrzno-py³owa.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
20
luty 2007
12
3
4
5
6
7
36.
Dwoinka
zapalenia
opon
mózgowych
Neisseria
meningitidis
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szczepienia
ochronne.
Œrodki
ochro
-
ny
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-po
-
ch³aniaj¹ce).
Dezynfekcja.
37.
Pr¹tek
ludzki
Mycobakterium
tuberculosis
Gr.
3.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szczepienia
BCG.
Œrodki
ochrony
in
-
dywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³a
-
niaj¹ce).
Kontrola
stanu
wentylacji
ijej
wydajnoœci.
Dezynfekcja.
Sterylizacja
narzêdzi.
Okresowe
badania
lekarskie
nara¿onego
personelu.
38.
Mycobacterium
ulcerans
Gr.
3.
Ludzie.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej.
Dezyn-
fekcja.
39.
Pa³eczka
duru
brzusznego
Salmonella.
typhi
Gr.
3.
Ludzie.
Pokarmowo-wodna,
rzadko
powietrzno-kropelkowa.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Szczepienia
ochronne.
Œrodki
ochro-
ny
indywidualnej
(rêkawiczki
latekso-
we).
Dezynfekcja.
Sterylizacja.
Prze-
strzeganie
zasad
czystoœci
i
higieny
w
miejscu
pracy
(szczególnie
mycie
przed
jedzeniem
r¹k
i
produktów
spo¿ywczych).
40.
Pa³eczka
czerwonki
Shigella
dysenteriae
typ
1
Gr.
3.
Ludzie.
Pokarmowo-wodne.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka
-
wice
lateksowe).
Dezynfekcja.
Steryli
-
zacja.
Przestrzeganie
zasad
czystoœci
i
higieny
w
miejscu
pracy
(szczególnie
mycie
przed
jedzeniem
r¹k
i
produk
-
tów
spo¿ywczych).
41.
Gronkowiec
z³ocisty
Staphylococcus
aureus
Gr.
2.
Ludzie,
py³,
gleba.
Powietrzno-py³owa
i
powietrz
-
no-kropelkowa.
Bezpoœrednie
–
przez
sprzêt
medyczny.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce,
rêkawice
latek
-
sowe).
Dezynfekcja.
Sterylizacja.
Rozdział 5/2.G.1.
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
luty 2007
21
12
3
4
5
6
7
42.
Paciorkowiec
zapalenia
p³uc
Streptococcus
pneumoniae
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce,
rêkawice
la
-
te
k
sowe).
Dezynfekcja.
Sterylizacja.
Natychmiastowe
opatrywanie
ran.
43.
Paciorkowiec
ropotwórczy
Streptococcus
pyogenes
Gr.
2.
Ludzie.
Powietrzno-kropelkowa.
Bezpoœrednie
przez
sprzêt
medyczny.
Œrednia
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(maski
filtruj¹co-poch³aniaj¹ce,
rêkawice
la
-
teksowe).
Dezynfekcja.
Sterylizacja.
Natychmiastowe
opatrywanie
ran.
44.
Laseczka
zgorzeli
gazo
-
wej
Clostridium
perfringens
Gr.
2.
Gleba,
ka³,
œcieki.
Bezpoœrednie
–
p
o
g³êbokich
zranieniach.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Natychmiastowe
opatrywanie
ran.
Dezynfekcja.
45.
Laseczka
tê¿ca
Clostridium
tetani
Gr.
2.
Zwierzêta,
nawóz,
gleba.
Bezpoœrednie,
po
zranieniach.
Du¿a
Ma³o
prawdopodobne
Œrednie
–
dopuszczalne
Szczepienia
ochronne.
Œrodki
ochro-
ny
indywidualnej.
Natychmiastowe
opatrywanie
ran.
Podawanie
anatok-
syny
tê¿cowej
osobom
zranionym
przy
kontakcie
rany
z
gleb¹
lub
obor-
nikiem.
46.
Candida
albicans
(kropidlak
biay)
Grzyby
Gr.
2.
Ludzie,
œrodowisko
wilgotne.
Bezpoœrednie,
zw³aszcza
u
osób
z
mikrourazami
skóry
oraz
osób
os³abionych
i
ze
sk³onnoœciami
do
pocenia
siê.
Ma³a
Ma³o
prawdopodobne
Ma³e
–
dopuszczalne
Œrodki
ochrony
indywidualnej
(rêka-
wice
lateksowe,
zasypki
przeciwgrzy
-
biczne).
Uwagi:
Brak
lub
niestosowanie
zabezpieczeñ
powoduje
podwy¿szenie
kategorii
ryzyka,
tzn.
zwiêksza
prawdopodobieñstwo
zaistnienia
wypadku,
choroby.
Zatwierdzi³:
OPINIE
Rozdział 5/2.G.1.
Rozdział 5/2.G.1.
22
luty 2007